Tài liệu giáo dục địa phương lớp 1-BẮC NINH

Cuốn tài liệu này gồm 6 chủ đề: Thôn, làng, khu phố em ở; Lăng và đền thờ Kinh Dương Vương; Lễ hội Kinh Dương Vương; Vua Bà - Thuỷ tổ Quan họ; Tìm hiểu Dân ca Quan họ Bắc Ninh; Làng ngh

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẮC NINH

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG

Lớp

1

Ban Biên soạn:

NGUyễN THế SơN - ĐoÀN THị THUý HẠNH (đồng Chủ biên)

NGUyễN THị CHI - Hồ THị HươNG PHí HữU QUyNH - NGUyễN VăP ĐáP - Lê THị AN NGUyễN NGỌC TrANG - PHAN THị HIềN

Vũ THị HậU - Đỗ THị NHUNG - Lê BíCH NGâN LưU THị PHươNG - LươNG THị TUyếT Mây - ĐÀo THị VâN

Hội đồng thẩm định:

NGô VăN LIêN (Chủ tịch Hội đồng) TrịNH KHôI - NGUyễN PHươNG MAI - NGô VăN LUyếN NGUyễN VăN ẢNH (đồng Phó Chủ tịch Hội đồng) HoÀNG VăN THáI - NGUyễN HữU BÌNH NGUyễN VăN NGỌC - Lê THị NGUyêN - NGUyễN THị VẺ

NGUyễN KIềU TrANG

M ỤC LỤC

Lời nói đầu 5

Chủ đề 1 Thôn, làng, khu phố em ở 6

Chủ đề 2 Lăng và đền thờ Kinh Dương Vương 11

Chủ đề 3 Lễ hội Kinh Dương Vương 14

Chủ đề 4 Vua Bà - Thuỷ tổ Quan họ 20

Chủ đề 5 Tìm hiểu Dân ca Quan họ Bắc Ninh Bà hát Quan họ ru bé Bông ngủ 24

Bé Bông học hát Quan họ .26

Bà kể cháu nghe .28

Chủ đề 6 Làng nghề gốm Phù Lãng 31

Trang

MộT Số kí HIệu TrONG TÀI LIệu

Vận dụng

Thực hành

khám phá

Lời nói đầu

Các em học sinh thân mến!

Chào mừng các em đã bước vào lớp 1!

Đây là tài liệu Giáo dục địa phương lớp 1 Cuốn tài liệu này gồm 6 chủ đề: Thôn, làng, khu phố em ở; Lăng và đền thờ

Kinh Dương Vương; Lễ hội Kinh Dương Vương; Vua Bà - Thuỷ tổ Quan họ; Tìm hiểu Dân ca Quan họ Bắc Ninh; Làng nghề gốm Phù Lãng Mỗi chủ đề đều có các hoạt động: Khám phá, Thực hành, Vận dụng.

Phần Khám phá giúp các em làm quen với việc quan sát, tìm

hiểu về địa phương, nhận biết một số hình ảnh có liên quan đến các chủ đề.

Phần Thực hành và Vận dụng giúp các em hiểu thêm những

điều lí thú về địa phương, biết trình bày nội dung các chủ đề; thực hiện được một số hoạt động cơ bản để thể hiện lòng tự hào, tình yêu quê hương.

Chúc các em chăm ngoan, học giỏi và có nhiều niềm vui trong cuộc sống.

CáC TáC GIẢ

2 Quan sát các hình ảnh dưới đây, đánh dấu x vào các công trình có ở nơi em sống.

3 Quan sát các hình ảnh dưới đây, kể tên một số công việc của người dân nơi em ở.

4

6 5

3

Chia sẻ với bạn về địa chỉ nơi em ở

Bạn

Số nhà , đường/phố , phường , thà nh phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh

Bạn

Thôn , xã , huyện , t ỉnh

1 Nghe thầy, cô giáo giới thiệu về lăng và đền thờ kinh Dương Vương

2 Thuỷ tổ của dân tộc Việt Nam là ai?

đây thờ Kinh Dương

Vương - Thuỷ tổ của

dân tộc Việt Nam

ông là người có công

1 Tô màu vào các đáp án đúng.

2 Chia sẻ với bạn về lăng và đền thờ kinh Dương Vương dựa vào những thông tin trên.

Lăng và đền thờ Kinh Dương Vương

thuộc huyện nào?

Kinh Dương Vương có công gì?

Bạn đã tìm hiểu

di tích nào?

Mình tìm hiểu

Khi tham quan di tích:

Em không sờ tay vào hiện vật

Em thực hiện theo đúng hướng dẫn

Em và các bạn nói chuyện ồn ào

Lễ hội Kinh Dương Vương được tổ chức vào tháng Giêng

hằng năm (ngày 18 là chính hội) Lễ hội diễn ra tại huyện Thuận Thành, nhằm tưởng nhớ Thuỷ tổ của dân tộc Việt Nam Trong lễ hội có những hoạt động như: lễ rước nước, lễ rước kiệu, hát Quan họ trên thuyền, hát Trống quân, múa rối nước, kéo co, đu tiên, đấu vật, gói bánh chưng,

Lễ hội Kinh Dương Vương

Chủ đề

Lễ HộI kINH DƯƠNG VƯƠNG 1 Đúng viết Đ, sai viết S vào ô phù hợp khi nói về lễ hội

kinh Dương Vương.

liệt sĩ

kiệu, hát Quan họ trên thuyền, hát Trống quân,

2 Trao đổi với bạn những hiểu biết của em về lễ hội kinh Dương Vương.

1 Tô màu vào

ORAL ORNAMENT OLLECTION C

các hoạt động trong lễ hội kinh Dương Vương được nhắc đến trong bài.

Hát Quan họ trên thuyền

FL ORAL ORNAMENT OLLECTION C

Lễ rước kiệu

FL

ORAL

ORNAMENT OLLECTION C

Gói bánh chưng

FL ORAL ORNAMENT OLLECTION C

Biểu diễn thể dục dưỡng sinh

FL ORAL ORNAMENT OLLECTION C

2 Chia sẻ với bạn về hoạt động em thích nhất trong lễ hội

kinh Dương Vương.

Bạn thích nhất

hoạt động nào trong lễ hội

Kinh Dương Vương?

Mình thích nhất là…

1 Tìm hiểu về một lễ hội khác mà em biết (tên lễ hội, thời gian, địa điểm diễn ra và hoạt động có trong lễ hội, ).

2 Giới thiệu về lễ hội em đã tìm hiểu.

3 Thảo luận nhóm.

Tình huống 1: Hà và An cùng tham gia lễ hội Trong lúc nghỉ ngơi,

An ăn kẹo và bỏ luôn rác xuống sân khu vực diễn ra lễ hội Nếu là

Hà, em sẽ nói gì với An?

Tình huống 2: Hai chị em Linh cùng xem trò chơi kéo co trong lễ

hội Em trai Linh tiến sát vào khu vực đang diễn ra trò chơi Nếu là Linh, em sẽ làm gì?

Tương truyền, Vua Bà là con gái Hùng Vương thứ 6, tên là Nhữ Nương Bà đã sáng tác những câu hát theo lối riêng và dạy cho người dân làng Diềm Lối hát ấy sau này được gọi là Quan họ Vì vậy, Bà được nhân dân tôn vinh là Thuỷ tổ Quan họ

Lễ hội làng Diềm được tổ chức vào tháng 2 âm lịch hằng năm để tưởng nhớ Vua Bà

1 Nghe thầy, cô giáo kể chuyện về truyền thuyết Vua Bà.

2 Nêu những hiểu biết của em về truyền thuyết Vua Bà.

Chủ đề

Cổng đền thờ Vua Bà

1 Nối câu hỏi với đáp án phù hợp.

Tưởng nhớ Vua Bà

Thuỷ tổ Quan họ

Quan họ

Vua Bà được

nhân dân tôn vinh là gì?

1 Tìm hiểu về một nhân vật tiêu biểu ở quê em mà em biết dựa vào gợi ý sau:

- Tên nhân vật là gì?

- Nhân vật đó có công gì với quê hương?

2 Giới thiệu về nhân vật em đã tìm hiểu.

2 Chia sẻ với bạn về truyền thuyết Vua Bà dựa vào những

thông tin trên.

3 em nên làm gì để thể hiện lòng biết ơn với những người có công?

Buổi lễ dâng hương tại đền Đô, thị xã Từ Sơn

Học sinh lao động tại đền thờ Hàn Thuyên, xã Lai Hạ, huyện Lương Tài

1 Bé Bông thích nhất giọng hát của ai?

2 Mỗi lần ru bé Bông ngủ, bà thường làm gì?

Chủ đề

Nguồn: Tài liệu giảng dạy Dân ca Quan họ Bắc Ninh

1 Đúng ghi Đ, sai ghi S vào ô phù hợp.

Quan họ

2 Trao đổi với bạn theo các câu hỏi gợi ý sau:

- Bạn đã được nghe những bài hát Quan họ nào?

- Ai đã hát cho bạn nghe những bài hát đó?

- Khi nghe những bài hát Quan họ, bạn cảm thấy thế nào?

kể lại cho người thân nghe câu chuyện Bà hát Quan họ ru bé Bông ngủ.

Ở nhà, bé Bông thường được bà dạy hát Quan họ

Bài hát đầu tiên Bông được dạy là Lí cây đa Bé rất thích và

cứ hát nghêu ngao suốt ngày

Vào mỗi dịp hè, bé Bông đều đi học hát ở Câu lạc bộ Quan họ Măng non Ở đây, bé được làm quen với bạn mới, được các nghệ nhân dạy cho nhiều bài Quan họ như:

Lí con sáo, Ba mươi sáu thứ chim, Mười nhớ,… Vì thế, bé Bông

đã thuộc tới 10 bài Quan họ khi chưa tròn 10 tuổi

BÉ BôNG HỌC HÁT QuAN HỌ

1 Ở nhà, ai là người dạy bé Bông hát Quan họ?

2 Vào mỗi dịp hè, bé Bông đi học hát ở đâu?

Nguồn: Tài liệu giảng dạy Dân ca Quan họ Bắc Ninh

Các nghệ nhân đang dạy học sinh hát Quan họ

a Lí con sáo

Tên bài hát Quan họ đầu tiên

bé Bông được bà dạy là:

Bé Bông đã thuộc bao nhiêu bài Quan họ khi chưa tròn 10 tuổi?

1

2

1 khoanh tròn vào chữ cái trước câu trả lời đúng.

2 Nối ô chữ với các hình ảnh cho phù hợp.

3 em học được điều gì ở bé Bông qua câu chuyện này?

kể lại cho người thân nghe câu chuyện Bé Bông học hát Quan họ.

Bà bỏm bẻm nhai giập miếng trầu, rồi chậm rãi kể:

Ngày xưa, ở vùng Quan họ, các liền anh, liền chị giữa hai làng kết bạn với nhau Đến dịp hội làng, họ thường mời nhau sang chơi và cùng hát Quan họ cho nhau nghe

Khi hát cùng nhau, không chỉ Quan họ liền chị xưng em với Quan họ liền anh, mà Quan họ liền anh cũng thường xưng

em với Quan họ liền chị Điều đó thể hiện nét đẹp trong văn hoá giao tiếp của các làng Quan họ xưa ở Bắc Ninh

1 Nối ô chữ với hình ảnh cho phù hợp.

2 Đúng ghi Đ, sai ghi S vào ô phù hợp.

6 LÀNG NGHỀ GốM pHÙ LÃNG

Làng nghề gốm Phù Lãng thuộc xã Phù Lãng, huyện

Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh Nơi đây nổi tiếng với sản phẩm

đồ gia dụng bằng gốm như: vại, nồi, chum, chậu hoa, đôn cảnh, tranh gốm, Các sản phẩm của làng nghề gốm Phù Lãng được làm từ đất sét, trải qua các công đoạn: luyện dẻo, tạo hình, tráng men và đưa vào lò nung

1 Làng nghề gốm phù Lãng ở đâu?

2 Các sản phẩm của làng nghề gốm phù Lãng được làm từ nguyên liệu nào? Chủ đề

Sản xuất gốm ở làng nghề gốm Phù Lãng

1 Quan sát các hình ảnh dưới đây và nói tên các sản phẩm của làng nghề gốm phù Lãng.

3

4

2 Nối tên công đoạn làm gốm với hình ảnh phù hợp.

Tráng men Tạo hình

1

3

2

4

1 kể tên và công dụng của các sản phẩm gốm có trong gia đình em.

2 Tìm hiểu về một nghề hoặc làng nghề ở quê em dựa vào những gợi ý sau:

3 Giới thiệu với bạn về nghề hoặc làng nghề em đã tìm hiểu.

TÀI LIệu THAM kHảO

1 Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, 2016, Nghề và làng nghề truyền thống

Việt Nam, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội.

2. Nguyễn Văn Phong (Chủ biên), 2014, Làng nghề truyền thống tỉnh Bắc Ninh,

Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh, Bắc Ninh.

3. Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh, 2020, Tài liệu giảng dạy Dân ca Quan họ Bắc Ninh, Bắc Ninh.

4 Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh - Viện Văn hoá nghệ thuật

Việt Nam, 2008, Làng và nghệ nhân Quan họ Bắc Ninh, Sở Văn hóa, Thể thao

và Du lịch Bắc Ninh, Bắc Ninh.

5 Trần Đình Luyện - Nguyễn Công Hảo, 2016, Di tích và lễ hội tiêu biểu tỉnh

Bắc Ninh (tập 1), NXB Mỹ thuật, Hà Nội.

6 Trần Đình Luyện (Chủ biên), 2019, Lễ hội Bắc Ninh, NXB Chính trị Quốc gia,

Chịu trách nhiệm xuất bản:

Giám đốc - Tổng biên tập: TS PHẠM THỊ TRÂM

Biên tập chuyên môn: ĐOÀN THỊ MỴ Biên tập xuất bản: ĐOÀN THỊ MỴ Trình bày bìa: LƯU CHÍ ĐỒNG - PHAN THỊ LƯƠNG

Sửa bài: BÙI THỊ BÍCH NGỌC Chế bản: NHÓM LƯU CHÍ ĐỒNG

GIÁO DỤC ĐỊA pHƯƠNG LỚp 1

Mã số: 2L - 449PT2020

In 30.000 cuốn, khổ 17 x 24cm, tại Công ty in Phú Thịnh Địa chỉ: Lô B2-2-5 & B2-1-5 KCN Nam Thăng Long,

Từ Liêm, Hà Nội Số xác nhận ĐKXB: 4592-2020/CXBIPH/04-344/ĐHQGHN, ngày 05/11/2020 Quyết định xuất bản số: 1467 LK-XH/QĐ - NXB ĐHQGHN, ngày 06/11/2020 In xong và nộp lưu chiểu năm 2020.

Mã số ISBN: 978-604-315-289-0

Trong tài liệu có sử dụng hình ảnh và tư liệu của một số tác giả Trân trọng cảm ơn!

Đối tác liên kết: CÔNG TY TNHH PHÁT HÀNH SÁCH CÁNH DIỀU

Địa chỉ: 50 Trung Kính, Cầu Giấy, Hà Nội.

SÁCH LIÊN KẾT