BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINHCHUYÊN NGÀNH:KẾ TOÁN TÀI VỤ&PHÂNTÍCHHOẠTĐỘNGKINHTẾMÃ SỐ : 5.02.11 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC KINH TẾNGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
BÙI XUÂN TRÀNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
TP Hồ Chí Minh – Năm 2000
Trang 2BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH
CHUYÊN NGÀNH:KẾ TOÁN TÀI VỤ&PHÂNTÍCHHOẠTĐỘNGKINHTẾMÃ
SỐ : 5.02.11
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC KINH
TẾNGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA
HỌC: TS.VÕVĂNNHỊ
ThànhphốHồChíMinh-2000
Trang 3BẢNG KÝ HIỆU VIẾT CHỮ TẮT
AICPA:AmericanInstituteofCertifiedPublicAccountants–
HọcviệnKếtoán viênCôngcó bằng cấp của Mỹ
FASB: FinancialAccountingStandardsboard–BanChuẩnmựcKếtoán–Tài chính
GAAP: GenrallyAcceptedAccountingPrinciples– NguyêntắcKếtoánQuốc tế
IASC:InternationalAccountingStandardsCommittee–
UûybanChuẩnmựcK e á toánQuốc tế
IFA :InternationalFederationofAccountants– LiênđoàmKếtoánviênQuốc tế
FIFO:First In, First Out–Nhập trước, xuất trước
LIFO:Last In, First Out–Nhập sau, xuấttrước
Trang 4MỤC LỤC
LỜI MỞĐẦU Trang1
I Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu Trang1
II Mụcđíchnghiêncứu củađềtài Trang2
1.4.1-Aûnhhưởng củacơchếquảnlýkinh tế đối với những
thôngtintrìnhbàytrênhệthốngBáocáotàichính Trang12
1.4.2-Chuẩn mực kếtoánquốctế,cơsởquantrọngđểhình
thànhcácthông tintrìnhbàytrênhệthốngBCtàichính Trang121.4.2.1- Uûy banchuẩnmựckếtoánquốctế(IASC) . Trang121.4.2.2- Mục đích của
cácchuẩn mực kế toán quốc tế.. Trang13
1.4.3-Thôngtintrìnhbàytrênhệthốngbáocáotàichính. Trang13
Trang 51.4.3.1- Bảng Cân đốikế toán. Trang13Báo cáo kếtqủahoạtđộngkinhdoanh Trang141.4.3.3-Báocáolưu
1.4.3.2-chuyểntiềntệ Trang14
1.4.3.4- Bảng thuyếtminhbáo cáotàichính Trang15
*Kết luận ChươngI . Trang16
CHƯƠNGII:THỰCTRẠNGHỆTHỐNGBÁOCÁOTÀICHÍNHÁP
DỤNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM
2.1- Giớithiệutổngquátvềhệthống BC tài chính ViệtNam Trang18
2.2- Nguyên tắc lập các báo cáo tàichínhvàmộtsốnộidung
cần hoàn thiện Trang22
2.2.1- Những quy định chung Trang22
2.2.2.1- Mục đích Trang22 2.2.2.2- Nội dung Trang22 2.2.2.3- Trách nhiệm, thời hạn lập và gởi Trang23 2.2.2- Những quy định cụ thể Trang23
2.2.2.1-BảngCânđốikếtoán Trang23
1- Tổngquát2- Nội dung và kết cấu3- Cơ sở số liệu4- Một số vấn đề cần sửa đổi, bổ sung hoặc hoàn thiện
2.2.2.2-B áo cáokếtqủahoạtđộngkinhdoanh Trang24
1- Tổngquát2- Nội dung và kết cấu3- Cơ sở số liệu4- Một số vấn đề cần sửađổi, bổ sung hoặc hoàn thiện
2.2.2.3-Báocáolưu chuyểntiềntệ Trang25
1- Tổngquát2- Nội dung và kết cấu3- Nguyêntắclậpvàcơsởsốliệu4- Một số vấn đề cần sửađổi, bổ sung hoặc hoàn thiện
2.2.2.4- Bảng thuyếtminhbáo cáotàichính Trang29
1- Tổngquát2- Nội dung và kết cấu3-Cơsở sốliệu4- Nguyêntắclập5- Một số vấn đề cần sửađổi, bổ sung hoặc hoàn thiện
*Kết luận Chương II .Trang30
Trang 6CỦABÁOCÁOTÀICHÍNHTRONGCÔNGTÁCQUẢNLÝ Ở CÁC DOANH NGHIỆP
3.1- Phương hướng và nội dung hoànthiệnhệthốngbáocáotàichính
đang áp dụng ở cácdoanh nghiệp Việt namhiệnnay Trang31
3.1.1-Cácquan điểmvềsoạn thảo và trình bày BC tài chính Trang31
- Trênthếgiới
- Ở Việt nam3.1.2-Phươnghướng,mụctiêuhoànthiệnhệthốngBáocáo
tài chính ở Việt nam hiện nay Trang36
3.1.3-Cácđiềukiện cần thiếtđể hoànthiệnhệthốngBCTC Trang36
3.3.1.1- Khuôn khổ pháplývềkếtoán
3.3.1.2-Xâydựngvàbanhành chuẩnmựckếtoán
Việtnam3.3.1.3- Công tác kiểmtoánBáocáotàichính
3.1.4- Nội dung hoàn thiện Trang38
3.1.4.1- Bảng Cân đốikế toán Trang393.1.4.2- Báo cáo
kết qủa hoạt độngkinh doanh Trang403.1.4.3- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ .Trang42
3.1.4.4- Bảng thuyết minh báo cáo tài chính Trang44
3.2-Hiệu chỉnh mức giá báo cáo tài chính
Trang 7LỜI MỞ ĐẦU
I Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu :
Báocáokếtoánlàphươngpháptổnghợpsốliệutừcácsổsáchkếtoántheocácchỉtiêukinhtếtàichínhnhấtđịnhmộtcáchcóhệthốngnhằmcungcấpthôngtincầnthiết,quantrọngvềtìnhhìnhtàichínhcủadoanhnghiệpchocácđốitượngsửdụngthôngtincóliênquankhácnhau.Trongnềnkinhtếthịtrường
,đốitượngsửdụngthôngtinkếtoánkhôngchỉgiớihạnlànhữngngườiquảnlýởbêntrongdoanhnghiệphaynhữngnhàquảnlýNhànướcvớimụcđíchkiểmtra,kiểmsoátcácdoanhnghiệp màđốitượngsửdụngthôngtinkếtoáncònb a o gồmcảcácđốitượng,cácthểnhân,phápnhânbênngoàidoanhnghiệpnhưcácnhàđầutư,cácchủnợ,ngânhàng
cáccôngtybảohiểm,cácđốitáckinhdoanh vàmỗiđốitượngsửdụngthôngtinkếtoánvớimụcđíchcũngrấtkhácnhau.Dovậy,việctổchứchệthốngbáocáokếtoánchotừngđốitượngcũngrấtkhácnhau.Bộphậnkếtoántrongdoanhnghiệpphảiphântích,phánđoánđểnắmchínhxácnhucầuvềthôngtincủatừngđốitượngsửdụngkhácnhauđóđểtổchứchệthốngbáocáokếtoánmộtcáchkhoahọc.đảmbảođầyđ u û yêucầucủamộtbáocáokếtoáncũngnhưđápứngtốtnhấtviệccungcấpthôngtinkinhtếkịpthời cảvềsố lượng vàchấtlượng
Nghiêncứuvềvấnđềnày,trênthếgiới,cáchiệphộikếtoánvàcáctổchứcke át oa ù
nq uo á cg i a , qu o á ct ế đ a õ đe à r a n h ữ n g đị n h hư ơ ù n g, những t h ủ tụcv à nguyêntắccócăncứkhoahọcvàthựctiễn,trongđóđặcbiệtlàUBchuẩnmựckế toánquốctếđãxáclậpnhữngtiêuchuẩnđịnhtínhvànhữngnộidungcơbảnc a á u thànhhệthốngthôngtintrênbáocáotàichính,đồngthờixâydựnghệthống
Trang 8cácc h u a å n m ư ï c k e á toánc u ï thểđ e å hạchtoánc a ù c khoảnm u ï c t r e â n b a ù o cáotàic
h í n h
Trongkhiđó,ởViệt nam,khinềnkinh tếđangchuyểnsangcơchếthịtrườngtheođịnhhướngXHCNcósựquảnlýcủaNhànướcthìhệthốngkếtoánDNnóichungvàhệthốngthôngtintrêncácbáocáotàichínhnóiriêngđãcómộtsựthayđổisâusắcnhằmđápứngkịpthờivớitinhhìnhthựctếvềyêucầuc u n g c a á p thôngtinp h u ø
h ơ ï p , đ a d a ï n g v a ø tạođ i e à u kiệnh o ä i nhậpv ơ ù i h e ä thốngthôngtintrongkhuvực,trênthếgiớicũngnhưtheothônglệvàchuẩnmựckếtoán quốctế
Tuynhiên,quanghiêncứuvềlýluậncũngnhưthựctếvềhệthốngbáocáokếtoánnóichungcũngnhưhệthốngbáocáotàichínhnóiriêng,chúngtôic u õ n g xinmạnphépđượcthamgiamộtsốýkiếnnhỏbévớimongmuốnđượccóđiềukiệncùngtraođổithêmvớicácbậcthầycũngnhưcácđồngnghiệptrongvấnđềnày,vớigiớihạnphạmvinghiêncứuchỉriêngvềhệthốngbáocáotàichính trong hệ thống báo cáo kếtoán của doanh nghiệp
II Mục đích nghiên cứu của đề tài :
Trêncơsởkháiquátlýluậnvềhệthốngbáocáokế toán,báo cáot ài ch í n h trênthếgiớivàởViệtnam,tìmhiểuthựctrạnghệthốngbáocáotàichínhápdụngtạicácdoanhnghiệpViệtnamhiệnnaynhằmđềramộtsốýkiếnvềphươnghướngvànộidunghoànthiệnhệthống báo cáotàichính
III Đối tượng nghiên cứu :
Đốitượngnghiêncứucủađềtài,mộtmặtlàlýluậnvàthựctiễnvềhệthốngbáocáotàichínhđãvàđangápdụngtrênthếgiới;mặtkhác,đólàhệthống báocáotàichínhđangđượcsửdụngởcácdoanhnghiệpViệtnamhiện
Trang 9nay.Quanghiêncứu,đềxuấtmộtsốýkiếnđểgópphầntừngbướchoànthiệnh e ä thốngbáocáotàichínhcảvềmặtlý luận và thực tiễnkếtoánViệtnam.
IV Phương pháp nghiên cứu :
Phươngphápnghiêncứuchủđạolàphươngphápduyvậtbiệnchứngvàduyvậtlịchsử,nghiêncứucácvấnđềtrongmốiquanhệphổbiếnvàtrongsựvậnđộng,pháttriển;kếthợpsửdụngđồngbộphươngphápphântích,phươngphápđốichiếu,sosánhvàquátrình nghiên cứu đượcchia thành3buớc cơ bản:
Bước1:Nêulênmộtcáinhìnchungvềmặtlýluậnvềhệthốngbáocáotàichính:
từmụcđíchđếntiêuchuẩncủathôngtintrênbáocáotàichínhcũngnhưcácchuẩnmựckếtoánquốctếliênquanvàcácthủtục,nguyêntắclậpbáocáotàichính
V Bố c u ï c : Ngoài phầnmởđầuvàk e á t l u a ä n ( 3 trang), đềtàigồm3 chương
:
Chương I: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG BÁOCÁOTÀICHÍNH
(15trang).Chương II : THỰCTRẠNGH E Ä T H O Á N G B A Ù O CÁOTÀICHÍNHÁPDỤNGTẠICÁC DOANH NGHIỆPỞ VIỆT NAM.(13 trang)
Chương
III : M O Ä T SỐGIẢIPHÁPNHẰMNÂNGCAOTÍNHHỮUÍCHCỦABÁOCÁOTÀICHÍNHTRONGCÔNGTÁCQUẢNLÝỞCÁCDOA
NH NGHIỆP (26 trang)
Trang 10NỘIDUNG
CHƯƠNG I: TỔNGQUANVỀH E Ä THỐNGBÁOCÁOTÀICHÍNH
1.1-Vị trí của thông tin kinh tế trong hoạt động sản xuất kinh doanh
1.1.1-Mục đích và ý nghĩa của thông tin kế toán.
Trongbấtkỳ mộtnềnkinhtếnào, thôngtinlàmộtyếutốcựckỳquantrọngnếukhôngmuốnnóilàkhôngthểthiếuđượcvàkinhtếxãhộingàycàngpháttriển,trìnhđộkhoahọckỹthuật
ngàycàngtiêntiến,trìnhđộpháttriểnkinhtếngàycàngcao,mứcđộcạnhtranhđể tồntại,đểpháttriểntrênthị trườngcàngtrở nên gay gắt thì yếu tố nàycũng ngày càng bứcthiết
Tấtcảcácđơnvịsảnxuấtkinhdoanhđều phảinhậnthôngtinnhưmộtyếutốsảnxuấttrựctiếpđểcóthểđưaranhữngquyếtđịnhđúngđắntrongviệcđ i e à u hànhcáchoạtđộngsảnxuấtkinhdoanhcũngnhưtiếnhànhcáchoạtđộngđầu tư, liên
đó,c o ù thểnói,kếtoánrađờitồntạivàpháttriểncùngvớinềnvănminh nhânloạivàcólẽcũnglàmộttrongnhữngphátminhtolớnnhấtcủaloàingườivàhệthốngthôngtinkếtoánlàhệthốngthôngt i n kinhdoanhđượcsửdụngrộngrãivàlâuđờinhất,nótheodõi,phảnảnhvàbáocáohoạtđộngkinhdoanhvàcácsựkiệnkinhtếkhác.Hệthốngthôngtinnàydựavàoviệclưugiữthôngtintrêncácloạisổsáchkếtoánthôngquakháiniệmghisổképđãcótừrấtlâucũngnhưcáckháiniệmkếtoánkháchiệnđạihơnnhưkháiniệmtráchnhiệm,kháiniệmlợitức HệthốngnàycònghichépvàbáocáocácdòngvốnlưuchuyểnquadoanhnghiệpdựatrêncácsốliệuphátsinhvàđưaracácbảnBCtàichínhnhưbảngcânđốikếtoán,báocáokếtqủakinhdoanh.Ngoàirahệthốngnàycònlậpnêncácdựđoánvềtìnhhìnhtương
Trang 11lainhưcácBCtàichínhdựtínhvàdựtoánngânsáchtàichính;sauđó,tìnhhìnht hực hiệntàichínhthựctếđượcđemđốichiếuvớicácdựtínhtrêncơsởcácBCkế toánphântíchkhác nhau.
1.1.2-Các loại thông tin kế toán
Đểtổchứchệthốngthôngtinmộtcáchkhoahọc,cóthểcónhiềucáchphânloạihệthốngthôngtinkhácnhau.Cáchphânloạitươngđốiphổbiếnhiệnn a y dựatheođốitượngnhậnthôngtinvớimụcđíchsửdụngthôngtinkhácnhau.Theocáchphânloạinày,kếtoánđượcchiara:Kếtoántàichínhvàkếtoán quảntrịvớicácđặcđiểmcungcấp thông tin khác nhau:
1.1.2.1- Kế toán tài chính:
- ChủyếucungcấpthôngtinkinhtếchođốitượngbênngoàidoanhnghiệpnhưcáccơquanquảnlýNhàn ư ơ ù c v e à k i n h t e á (Cơquanchủquản,tàichính,thanhtra, ),cáccơquannghiêncứu,thôngtấnbáochí,cácchủsởhữu,các chủnợ,côngnhânviênchứcdoanhnghiệp nhằmmụcđíchkiểmtra,kiểmsoátvàđánhgiáhoạtđộngkinhdoanh củadoanh nghiệp
- Thôngtinkinhtếphảiđảmbảotínhthốngnhấtchung,bắtbuộcchung,hìnhthànhnguyêntắcthốngnhất
- Thông tin của báo cáotàichínhsử dụng đơn vị đolườngtiềntệ,gắnliềnvớinguyên tắc bảo toàn tài sản củadoanh nghiệp trênphươngdiệngiátrị
- Nhằmcungcấpthôngtinđểkiểmtra,kiểmsoát,thôngtincủabáocáotài chínhchỉ cần đượccungcấptheođịnhkỳ
- ThôngtincủaBCtàichínhphảnảnhnhữngcáiđãthựchiệntrongquá
khứ
1.1.2.2-Kếtoánquảntrị:
Trang 12- Chỉcungcấpthôngtinkinhtếbêntrongchocácđốitượngbêntrongdoanhnghiệpnhằmmụcđíchracácquyếtđịnhquảntrịvàđồngthờicũngnhằmđảmbảođượcnguyêntắcbímậtvềthôngtinkinhtế.
- Thôngtinkinhtếphảiđảmbảonguyêntắctựchủcủadoanhnghiệpnhằmc u n g
c a á p t h o â n g t i n sátt h ư ï c tếkinhd o a n h c h o b o ä máyq u a û n t r ị d o a n h nghiệp: Mọisốliệuđượctínhtoántrêncơsởthựctếkinhdoanhcủadoanhnghiệp
- Thôngtincủabáocáoquảntrịsửdụngcácloạiđơnvịđolường,trongđóchủyếulàđơnvịđolườnghiệnvật,gắnliềnvớinguyêntắcbảotoàntàisảncủa doanhnghiệp trênphươngdiệnhiệnvật
- Nhằmc u n g cấpthôngt i n đ e å r a c a ù c q u y e á t địnhs a û n x u a á t k i n h d o a
n h , thông tin của báo cáo quản trị phải được cung cấp thường xuyên, liên tục
- Cũngnhằmcungcấpthôngtinđểracácquyếtđịnhsảnxuấtkinhdoanh,t h o â n gtincủabáocáoquảntrịkhôngchỉđềcậpđếncáiđãxảyratrongthựctếkinhdoanhmàcònphảiđềcậpđếncáisẽxảyratrongtươnglai.Nóicáchkhác,chỉ cókếtoánquảntrịmớicósốliệukếhoạch
Trênđâylàmộtsốkhácbiệtmangtínhnguyêntắc,nóchiphốitoànbộquátrìnhhoạtđộngcủakếtoánởhaibộphậnvừamangtínhđộclậptươngđốivừacóquanhệgắnbóvớinhaulà kế toán tài chínhvàkếtoánquảntrị.Cóphânbiệt nhưvậy,tamớivậndụngđúngđắncácthôngtinkinhtếđểphụcvụchoyêucầuquản lý kinhdoanhđạthiệuqủacaonhất
1.1.3-B a û n chấtvàvaitròcủaBáocáotàichính
1.1.3.1 Mục đích:
Quanghiêncứuvềthôngtincủabáocáokếtoánởtrên,tabiếtràngbáoc a ù o tàichínhlàmộthệthốngthôngtin đượcxửlýbởihệthốngkếtoán tàichính
Trang 13TheoViệnkếtoánviêncôngchứng Hoakỳ(AICPA) thì:“Hệthốngbáocáo tài chính được lập nhằm mục đíchphụcvụchoviệcxemxétđịnhkỳhoặcbáo cáo về quá trình hoạt động của
nhàquảnlý,vềtìnhhìnhđầutưtrongkinhdoanhvànhữngkếtqủađạt được trong thời kỳbáo cáo Hệ thống báo cáo
tàichínhphảnảnhsựkếthợpcủanhữngsựkiệnđượcghinhận, những nguyên
tắckếtoán vànhữngđánhgiácủacá nhân, mà trong đónhữngđánhgiávà nguyêntắc kế toán được áp
dụngcóảnhhưởngchủyếuđếnviệcghinhậncácsựkiện.Nhữngđánhgiáđúngđắntùythuộcvàokhả năng và sự trung thực của người lậpbáo cáo, đồng thời phụ
thuộcvàosựtuânthủđốivớinhững nguyêntắckếtoánđã được chấp nhân rộng rãi”
Theochuẩnmựckếtoánquốctế(IAS):Báocáotàichínhđượclậpnhằmđápứngnhucầucủangườisửdụngbaogồm:Cácnhàđầutư,nhàquảnlývànhânviên,nhữngngườichothuê,cácnhàcungcấp,cáckháchhàng,chínhphủ,công chúng
CòntheohaitácgiảBryanCarsbergvàSusanDevthìhệthốngbáocáotà
ic h í n h đ ư ơ ï c t h i e á t k e á đểtrìnhb a ø y n h ư õ n g k e á t q u û a củanhữngnghiệpvụvànhữngsựkiệnxảyratrongquákhứvàlàkênhtruyềnđạtthôngtinchínhcủanhữnghoạtđộngquảnlývớithếgiớibênngoài.Báocáotàichínhđượcyêucầuphảituânthủluậtcôngty,quychếcủathịtrườngchứngkhoánnếuchứngkhoáncủacôngtyđượcniêmyết.Vìthếviệckiểmtoánbáocáotàichínhnênđượcyêuc a à u b ơ û i l u a ä t p h a ù p , b ơ û i v ì nhàquảnlýc o ù t h e å l a ø m o ä t n h o ù m k h a ù c biệtv ơ ù i nhữngcổđông,nhữngngườiđãgiaophótàisảncủahọchonhàquảnlý.Báocáot a ø i chínhđ ư ơ ï c y e â u c a à u p h a û i đ ư ơ ï ckiểmt o a ù n b ơ û i t o å c h ư ù c k i e å m t o a ù n b e â n ngoài,nênkhảnăngcóthểthẩmtralàmộtthuộctínhchủyếucủanhữngconsốxuấthiệntrên báo cáotàichính
Trang 14Nhưvậy,cóthểnóibảnchấtcủabáocáotàichínhlàthểhiệnsựkếthợpcủanhữngsự kiệnđã xảyr at r ongqua ù khứ vớinhững nguyêntắckếtoánđãđượcthừanhậnvànhữngđánhgiácủacánhânnhằmchủyếulàcungcấpthôngtintàichínhhữuíchchocácđốitượngsửdụngởbênngoàidoanhnghiệp.Đồngthờibáocáotàichínhyêucầuphảiđượckiểmtoánbởimộttổchứckiểmtoánđộclậpvìthôngtintrìnhbàytrênbáocáotàichínhchủyếuchịusựchiphốibởinhững đánhgiácủangườilậpbáocáotàichínhcũngnhưcósựtáchbiệtgiữasựsởhữuvàkhảnăngkiểmsoátcủanhữngngườicungcấpvốnchohoạtđộngcủadoanhnghiệp.
1.3.2 Vai trò:
Vaitròcủabáocáotàichínhđượcxemxétthôngquamộtsốđốitượngliênquanchủyếunhưsau:
- ĐốivớiNhànước:Báocáotàichínhcungcấpthôngtincầnthiếtgiúpchovi
ệcthựchiệnchứcnăngquảnlývĩmôcủaNhànướcđốivớinềnkinhtế;gi úp choviệcthựchiệnkiểmtra,kiểmsoátcủacáccơquantàichínhNhànướcđốivớicáchoạtđộngsảnxuấtKDcủadoanhnghiệpcũng nhưlàmcơsởchoviệctínhthuếvàcáckhoảnnộpkháccủadoanhnghiệpđốivớingânsáchNhànước
- Đốivớicácnhàquảnlýdoanhnghiệp:Cácnhàquảnlýcầncôngbốcôngkhaic
ácthôngtintrênbáocáotàichínhđịnhkỳvềhoạtđộngcủadoanhnghiệpnhằmthuyếtphụccácnhàđầutưcũngnhưcác
chủnợrằngdoanhnghiệpđangcómứclợinhuậncaonhấtvớiđộrủirothấpnhất.Hơnnữa,thôngtintrênbáocáotàichínhcũngphụcvụchocôngtácđiềuhànhquảnlýhoạtđộngsảnxuất kinh doanh của nhà quản lý
Trang 15- Đốivớicácnhàđầutưhiệntạivàtươnglai,cácchủnợ,ngườichovay,chothuê:
Nóichung,cácđốitượngnàycầnthôngtintrênbáocáotàichínhđểgiámsátvàbắtbuộccácnhàquảnlýphảithựchiệntheođúnghợpđồngđãkýkếtvàđểthựchiệncácquyếtđịnhđầutưhoặcchovay, cho thuê, cho nợ của họ
- Đốivớicáckiểmtoánviênđộclập:Báocáotàichínhlàđốitượngcủakiểm
toánđộclậpvìcácnhàđầutưvàcungcấptíndụngyêucầutínhchínhxác,t r u n g thựccủacácthôngtintrênbáocáotàichínhđãđượckiểmtoán,đểhọcóthểcónhữngquyếtđịnhđúngđắnnhất
1.2-Môi trường kế toán và mục đích của Báo cáo tài chính
1.2.1-Môi trường kế toán
Kếtoánpháttriểnvàđượcnuôi dưỡngtrongmôitrườngkếtoán.nhiềutácgiảđãkhẳngđịnhvàtrìnhbàycũngnhưphântíchrõvềvấnđềnàynhưRadebaugh(1975),Seidler(1976),Nobes(1988).Trongđó,tiênphonglàMueller( 1 9
6 8 ) đãp h a â n t í c h m o â i trườngk i n h doanht r o n g n ư ơ ù c c o ù t h e å b ị a û n h hưởngbởi4yếutố:Tìnhtrạngcủasựpháttriểnkinhtế,cácgiaiđoạnpháttriểnt r o n g kinhdoanh,tácđộngcủanhữngphenhómchínhtrị;sựtínnhiệmvớimộthệthốngluậtphápcụthể.Theođó,mỗimôitrườngkinhdoanhsẽtươngứngvớimộtmôhìnhpháttriển
củakếtoán
1.2.1.1 Hệ thống luật pháp:
Hệthốngkếtoánthếgiớiđượcphânthành2loại:Theoquanđiểmhướngluật hay quan điểm thương mại hợp lý:
- Ởnhữngquốcgiatheoquanđiểmhướngluật(Quanđiểmđiểnchếluật)
:Sựtuânthủtheoluậtkếtoántronghệthốngluậtquốcgialàmangtínhpháplệnh
Trang 16- Ởnhữngquốcgiatheoquanđiểmthươngmạihợplý(Quanđiểmthôngluật):Luậtchỉgiớihạnvềsựbấthợppháp,trongvònggiớihạnnàylàphạmvihoạtđộngtựdo.1.2.1.2 Bảnchấtmốiquanhệgiữa doanhnghiệpvàcác nhà cung ứng vốn:
Mứcđộcôngbốthôngtintrênbáocáotàichínhcókhuynhhướngnhiềuhơnkhicómộtsốlượnglớncácnhàcungcấpvốnvớinhucầuthôngtinrấtđadạng.Ngượclại,mứcđộcungcấpthôngtinsẽíthơnkhidoanhnghiệpchỉdựavới một số ít nguồn tài chínhvớinhucầuthôngtingiống nhau
1.2.1.3 Luật thuế:
Tuỳtheosựấnđịnhcủaluậtthuếđếnluậtkếtoántrongtừngquốcgia:Nếukếtoántàichínhvàkếtoánthuếtáchbiệtnhauthìlợitứcchịuthuếsẽlàlợitứckếtoánvớinhữngđiềuchỉnhnhấtđịnh.Ngượclại,thìcácdoanhnghiệpphảig h i nhậndoanhthuvàchiphítrongbáocáotheoyêucầucủaluậtthuếđểphụcvụcho việctínhthuế
1.2.1.4 Mứcđộlạmphát:
- Ởnhữngquốcgiacómứcđộlạmphátcaothìthôngtintrênbáocáotàichínhápdụngphươngpháptínhtoántheosựbiếnđộngcủagiácả
- Ởnhữngquốcgiaítlạmphát:Thôngtintrênbáocáotàichínhcũngítđượcquantâmhạchtoántheosự thayđổicủagiácả
1.2.1.5 Sựràngbuộcvềkinhtếvàchính trị:
Yếutốnàyđãảnhhưởngđếnsựpháttriểnk e á toánc u û a mỗiq u o á c g i a thôngquaviệcchiphốiđếnvấnđềxáclậpcáckiểumẫukếtoángiữacácnướcởnhữngmứcđộnhấtđịnh.Đặcbiệtlàảnhhưởngvềmặttổchức,phươngphápvàkỹthuậtkếtoáncủacácquốcgiavớicácthuộcđịahoặccácnướcđượcbảohộ
Trang 171.2.1.6 Yếu tố văn hóa xã hội:
Ngoàinhữngảnhhưởngvềthựchànhkếtoán,môitrườngvănhoáxãhộicònảnhhưởn gđế n hoạtđộngki nh doanh,dođóno ù cũngt ác động l ênnhữn g thôngtinđượctrìnhbàytrongbáocáotàichínhcủacácdoanhnghiệp:Trongxãhội nhấnmạnhvớisựđộclậpvànhữngmốiquanhệkháchquan,trungthựcđốivớidoanhnghiệpv a ø x
a õ h o ä i t h ì c o ù k h u y n h h ư ơ ù n g phảna û n h t h e o đ ị n h h ư ơ ù n g chung.Ngượclại,trongxã hội chỉ nhấn mạnh vào nhữngquanhệcánhân,khôngchúýnhữngngườibênngoàithìlạicókhuynhhướngphảnảnhtheođịnhhướngriêng biệt
Nói tóm lại, nghiên cứunhữngyếutốcủamôitrườngtácđộngđếnsựpháttriểncủakếtoánrấtcầnthiết,đặcbiệtđốivớicácquốcgiađangmuốnnỗlựcđểhòanhậpvớikếtoáncủacácquốcgiatrên thếgiớinhưnướcta
1.2.2-Mục đích của Báo cáo tàichính
Mụcđíchcủabáocáotàichínhlàcungcấpnhữngthôngtinvềtìnhhìnhtàichính,tìnhhì nhki nh doanhvànhững biếnđộngvềtìnhhìnhtàichínhcủadoanhnghiệp.Nhữngthôngtinnàyrấthữuích,giúpchongườisửdụngracácq u y e á t địnhkinhtếmộtcáchkịpthời
Nhưvậy,thôngtincủabáocáotàichínhđápứngnhữngyêucầuchungcủa hầu
h e á t n h ư õ n g n g ư ơ ø i sửd u ï n g N h ư n g c h u ù n g k h o â n g c u n g c a á p t o a ø n b o ä cácthôngtinmàngườisửdụngyêucầuđểracácquyếtđịnhvềquảnlýkinhtếvìchúngchỉđưaracácảnhhưởngtàichínhquákhứ,vàcũngkhôngbắtbuộccungcấp cácthôngtinphitàichính
Báoc a ù o t a ø i c h í n h cũngt r ì n h b a ø y k e á t q u û a v e à khản a ê n g v a ø tráchnhiệmquảnlýcủacácnhàquảnlýdoanhnghiệpđốivớinhữngnguồnlựcmàhọđượcphép sửdụng.Nhữngngườisửdụngmuốnđánhgiávềkhảnăngvàtráchnhiệm
Trang 18quảnlýcủacácnhàquảnlýnhằmgiúphọcónhữngquyếtđịnhquảnlýkịpthời.Vídụ,họquyếtđịnhgiữlạihaybánđicáckhoảnđầutư,bổnhiệmlạihaythayt h e á cácnhàquảnlý.
Quabảngcânđốikếtoán,ngườisửdụngnắmđượcthôngtinvềtìnhhìnhtàic hí n
h Đ ó l a ø cácnguồnl ự ck i n h tếd o doanhng hi ệ p ki ể m soát , c ơ cấut à i chínhvàkhảnăngthanhtoán Cụthể,giúpchongườisửdụng:
- Đánhgiánănglựccủadoanhnghiệptrongviệctạoracácnguồntiềnvàcáckhoản tương đương tiền trong tương lai
- Dựđoánnhucầuphảiđivayvốn trongtươnglaivàphươngthứcphânphối lợi tức
- Dựđoánkhảnăngthànhcôngcủadoanhnghiệptrongviệchuyđộngcácnguồntàichính
- Đánhgiákhảnăngcủadoanhnghiệptrongviệcthựchiệncáccamkếttàichính khi đến hạn
1.3-Tiêu chuẩn của thông tin kế toán hữu ích trên Báo cáo tài chính
1.3.1-Sự cần thiết
Trongnềnkinhtếthịtrường,yêucầuđượcnhậncácthôngtinhữuíchcungcấpbởihệthốngbáocáotàichínhlàmộtđòihỏikháchquancủacácđốitượngcólợiíchtrực tiếphoặcgiántiếpđốivới doanhnghiệp.N ói cáchkhác chấtlượngcủathôngtintrênbáocáotàichínhthểhiệnởtínhtrungthực,đầyđủ,kháchquan,chínhxác,kịpthời nhằmphụcvụcho người sửdụng trongviệcđưaracácquyếtđịnhđúngđắnvềđầutư,chovay,kiểmtra,tínhthuếhoặcquảntrịdoanhnghiệp.Muốnvậy,báocáotàichínhphảiđượckiểmtoánbởitổchứckiểmtoánđộclậpvàphảiđượccôngbốcôngkhaicácthôngtintrênbáocáot a ø i chínhv a ø b a ù o c a ù o t a ø i c h í n h phảiđ ư ơ ï c soạnthảovàtrìnhb a ø y d ư ï a t r e â n
Trang 19ỞViệtnam,khinềnkinhtếđangchuyểnsangcơchếquảnlýkinhtếmớithìviệcxâydựngvàpháttriểnchuẩnmực
kếtoánquốcgialàmộtviệclàmthựcsựcấpthiếtnhằmgópphầnnângcaochấtlượngthôn
gtinkếtoán.(BộTàichínhđãcóquyếtđịnhsố38/2000/QĐ/
BTCvềviệcbanhànhvàcôngbốcácchuẩnmựckếtoán,chuẩnmựckiểmtoánápdụngchoc ácdoanhnghiệphoạtđộngsảnxuấtkinhdoanhvàcáccôngtykiểmtoánhoạtđộngtạiViệt
äclậpbáocáotàichính,trongxácđịnhcáctiêuchuẩnđểđánhgiáthếnàolàthôngtinkếtoánhữuích,đồng thờicũngquiđịnhcácchuẩnmựckếtoáncụthểchoviệclậpbáocáotàichính để vừa đảm bảo tuânthủluậtpháplạivừađảmbảo tính trung thực,hợplý
1.3.2-Các tiêu chuẩn
Uỷbanchuẩnmựckếtoánquốctế(IASC)cóđưaracáctínhchất địnhtínhlàmtiêuchuẩnchoviệcthiếtlậpbáocáotàichínhnhằmđảmbảotínhhữuí c h củachúng,đólà:Tínhdễhiểu,tínhthíchhợp,tínhđángtincậyvàtínhsosánhđược.IASCcònđưaramộtsốkháiniệmnhằmlàmchocácthôngtintrênbáocáotàichínhđạtđượccáctínhchấttrênnhư:Kháiniệmtrọngyếu,trìnhbày trung thực, nội dung hơn hìnhthức,tínhkhách quan,thậntrọngvàđầyđủ
1.3.2.1- Tính dễ hiểuChấtlượngcơbảncủathôngtintàichínhdocácbáocáotàichínhcung cấplànhữngthôngtinphảidễhiểuđốivớingườisửdụng.Ngườisửdụngởđâyđượchiểulàngườicókiếnthứcvềkinhdoanhvàhoạtđộngkinhtế,hiểubiếtvềk e á toánởmứcvừaphải,sẵnlòngnghiêncứucácthôngtinđượccungcấpvớimứcđộtậptrungsuynghĩvừaphải.Tuynhiên,thôngtinvềnhữngvấnđềphứctạpcầnđượckèmtheobáocáotàichínhvìnóphụcvụyêucầuraquyếtđịnhvề
Trang 201.3.2.2- Tính thích hợpĐểhữudụng,thôngtintàichínhphảiphùhợpđểđápứngkịpthờicácyêucầuđưaracácquyếtđịnhkinhtếcủangườisửdụng.Nhữngthôngtincóchất lượngthíchhợplànhữngthôngtincótácđộngđếnquyếtđịnhkinhtếcủangườisửdụngbằngcáchgiúphọđánhgiácácsựkiệnquákhứ,hiệntạihoặctươnglai,hay đểxácnhận,điềuchỉnhviệcđánhgiátrongquákhứcủahọ.Tuynhiên,tínhthíchhợpcủathôngtincònchịuảnhhưởngbởibảnchấtvàtínhtrọngyếucủat h ô ng tinđó.Cácthôngtinđượccoilàtrọngyếunếukhôngcóhoặcxácđịnhsainhữngthông tinđó cóthểảnhhưởngnghiêmtrọngtớiquyết địnhkinhtếcủa ngườisửdụngthôngtin.Mứcđộtrọngyếulạitùythuộcvàomứcđộkhoảnmụchoặcmứcđộcủasailầmmàtronghoàncảnhcábiệtnàođóđãbịbỏsóthoặcx a ù c địnhsai;vìvậykháiniệmtrọngyếuđưaramộtngưỡnghơnlàmộtđịnhtín
hm à thôngtinphảichứađựngnếunólàhữu
ích.Trongmộtsốtrườnghợp,chỉcầnbảnchấtcủathôngtincũngđủđểxácnhậntínhphùhợpcủanhữngthôngtinđó.Vídụ,khibáocáovềmộtbộphậnmớicóthểsẽảnhhưởngđếnsựđánhgiácácrủirovàcácthuậnlợimàdoanhnghiệpsẽgặptrongtươnglaibấtkểtínhtrọngyếucủanhữngkếtqủamàbộphậnmớiđạtđượctrongkỳbáocáo.Trongnhữngtrườnghợpkhác,cảbảnchấtvàtínhtrọngyếuđềuquantrọng,vídụgiátrịhàngtồnkhohiệncócủađơnvịđượcphântheocácchủngloạichínhphùhợpvớihoạtđộngkinhdoanh
3.3.3- Tính đáng tin cậyĐểhữuích,thôngtincũngphảiđángtincậy.Tứclàkhichúngkhôngmắcnhữngsailầmnghiêmtrọnghoặcphảnảnhméomósựthựcmộtcáchcốývàcó
Trang 21thểphụthuộcvàongườisửdụngkhisửdụngthôngtinchomụcđíchkháchquanhợplý.Ngoàira,cácthôngtincóthểthíchhợpnhưnglạikhôngđángtincậyvềbảnchấthay cáchtrìnhbàyvì các thôngtinnàycóthểcónhững sai lầmm à n g ư ơ ø i tachưapháthiệnra.Vídụtrịgiácủakhoảntiềnđòibồithườngtrongmộtvụkiệntụngtranhchấpcóthểsẽkhônghợp lýkhi tacông nhậnsốtiềnnàytrongbáocáotàichínhnhưngsẽhợplýkhitrìnhbàykhoảntiềnđóởtàiliệubổsung.
Đểđảmbảotínhđángtincậycủathôngtinvềbảnchấthoặccáchtrìnhbày,thôngtintrongcácbáocáo tàichínhphảithoảmãncáctínhchất sau:
□Trìnhbàytrungthực:Cácthông tinphảiđượctrìnhbàytrungthựcvềnhữnggiaodịchvàcácsựkiệnkháccóliênquannhằmtrợgiúpchoviệctrìnhbàyhoặccóthểđượcdựkiếnlàhợplýđểtrìnhbày.Dovậy,bảngcânđốikếtoánnêntrìnhbàymộtcáchtrungthựccácnghiệpvụ,sựkiệnkháccóliênquanđếnđánhgiátàisản,côngnợvànguồnvốncủadoanhnghiệpvàothờiđiểmlậpbáo cáomànhữngchỉtiêuđóđápứngđ
ượcyêu cầu của các tiêu thức hạch toán.Hầuhếtcácthôngtintàichínhđềuphụthuộcvàomộtsốrủirodoviệctr ì nh bàychưax a ù c t h ư ï c v ơ ù i tìnhhìnhthựctế.Điềunàykhôngphảidokhôngkháchquan,vôtưmàcóthểdonhữngkhókhăntiềmtàngtrongviệcxácđịnhcácnghiệpvụđượcđánhgiá,việcđặtravàápdụngcáckỹthuậtđánhgiá,việctrình bàylàmsaođểtruyềnđạtđượcnhữngthôngtinphùhợpvớinhữngnghiệpvụđó.Trongmộtsốtrườnghợpviệcđánhgiáảnhhưởngtàichínhcủacácchỉtiêucóthểkhôngthậtchắcchắnđếnnỗilàmchocácdoanhnghiệpkhôngdámcôngnhậnchúngtrongbáocáotàichính.V í d u ï , m a ë c d u ø hầ
uh e á t c a ù c doanhnghiệphoạtđộnglâuđờiđềucólợithếthươngmạinhưngthậtkhókhitínhtoánhoặcxácđịnhchỉtiêunàymộtcáchđáng tin cậy Nhưng trong một số trườnghợp
Trang 22khác,cóthểsẽlàthíchhợpkhihạchtoáncáckhoảnmụcvàtrìnhbàycácrủiros a i lầmxungquanhviệchạchtoánvàđánhgiáchúng.
□Nộidunghơnhìnhthức:Điềucầnthiếtlànhữngthôngtinphảiđượctínhtóanvàtrìnhbàyphùhợpvớinộidungvàtínhxácthựckinhtếcủachúngchứkhôngchỉđơnthuầnlàhìnhthứcpháplýcủachúng;vìnộidungcủanhữngnghiệpvụ, sự ki ện khôngphảilúcnào cũngphùhợpvới hìnhthứcbênngoàihoặchìnhthức pháplýcủachúng
□Tínhkháchquan: Thôngtinkhôngđượcbịxuyêntạc,bópméomộtcách cốý.Cácbáocáotàichínhsẽkhôngđượccoilàkháchquannếunhưbằngv i e ä c lựachọnhoặctrìnhbàythôngtincủachúngcóảnhhưởngđếnquyếtđịnhhoặcxétđoánvàcáchlựachọntrìnhbàyđónhằmđạtđượckếtqủamàngườilậpbáocáođãbiếttrước
□ Tínhthậntrọng:Ngườilậpbáocáotàichínhthưòngphảitrìnhbàycácn o ä i dungvềcácsựkiện,tìnhthếkhôngchắcchắn,chẳnghạnnhưkhảnăngthuh o à i cáckhoảnphảithukhóđòi,thờigianhữudụngcủamáymócthiếtbịhoặcsốlượngtráiquyềncóthểphátsinh Cácyếutốkhôngchắcchắnnhưvậyđượchạchtoánbằngcáchtrìnhbàynộidungbảnchấtcủanóvàthựchiệnnguyêntắcthậntrọngtrongviệclậpbáocáotàichính.Thận trọnggồmcảmứcđộlườngt r ước cácsựkiệncầnxétđoántrongquátrìnhhạchtoántrêncơsởnhữngdữliệukhôngthậtchắcchắn,vídụtàisảnvàthunhậpkhôngđượctínhcao,ngượclạichiphívàcôngnợkhôngđượctínhthấp.Tuynhiêntínhthậntrọngcũngkhôngchophépchedấunguồndựtrữhoặclậpcácqũydựphònglớnhơnyêucầuthựctế
□ Tínhđầyđủ:Cácthôngtintrongbáocáotàichínhphảiđượchoàntấttrongphạmvinhữngvấnđềtrọngyếuvàchiphíbỏra.Sựbỏsótcóthểgâyra
Trang 23nhữngthôngtinsailệchdẫnđếnnhữngkếtluậnnhầmlẫnvànhưvậycácthôngtinkhôngđượccoilàthíchhợpvìchúng không đầy đủ và không đáng tin cậy.
1.3.3.4- Tính sosánh đượcNgườisửdụngphảicókhảnăngsosánhcácthôngtintrongbáocáotàic h í n
h kỳnàyvớikỳtrướcđểxácđịnhxuhướngbiếnđộngvềtìnhhìnhtàichính,kinhdoanhcủadoanhnghiệp.Họcũngphảisosánhcácbáocáotàichínhcủacácdoanhnghiệpkhácnhauđểđánhgiámốitươngquanvềtìnhhìnhtàichính,tìnhhìnhkinhdoanhvàcácthayđổitìnhhìnhtàichínhgiữacácdoanhnghiệp.Muốnvậy,ngườisửdụngphảiđượcthôngbáovềchínhsáchkếtoánmàdoanhn g h i e ä p ápdụng đểl ập báocáot ài chí nh cũngnhưmọithayđổivềcácchínhsách này,ảnhhưởngcủanhữngthayđổiđó.Tuynhiên,sựcầnthiếtchoviệcsosánhđượckhôngbịlẫnlộnvớitínhđồngnhấtđơnthuầnvàkhôngđượcphéptrởthànhtrởngạichoviệcápdụngvànângcaochuẩnmựckếtoán.Nếutiếptụct h ư ï c hiệncácphươngphápkếtoánnhưnhauchocácnghiệpvụvàsựkiệnsẽcóthểkhôngthíchhợpkhichínhsáchkếtoánđượctuântheokhôngđảmbảođượctínhchấtvềđịnhtính,tínhphùhợpvàđộtincậy
Mâuthuẫnvềtínhphùhợpvàđộtincậycủathôngtin:Nếucósựchậmtrễtrongviệ
cbáocáocácthôngtin,thìsựchậmtrễcóthểlàmmấtđitínhphùhợpcủathôngtin.Dođó,các nhàquản lýcầncânđốigiữa việccầnbáocáo đúngkỳhạnvớiviệccungcấp thông tinđángtincậy:
- Cânđốigiữalợiíchvàchiphí:Lợiíchtừcácthôngtinphảicaohơnchiphíbỏrađểcóthôngtinđó.Tuynhiênviệcđánhgiálợiíchvàchiphílàquátrình xétđoán
- Cânđốigiữacácđặcđiểmđịnhtính:Việccânđốinhằmđểđápứng mụcđíchcủabáocáotàichínhluônluônlàmụctiêucủangườilậpvàsửdụng
Trang 24báocáotàichính.Tầmquantrọngtươngđốicủacáctínhchấtđịnhtínhnàylàvấn đề thuộc về xét đoán chuyên môn.
1.4-Thôngtin trình bày trên hệ thống Báo cáo tài chính
1.4.1-Aûnhhưởngcủacơchếquảnlýk i n h t e á đ o á i vớinhữngthôngtintrình bày
trên hệ thống Báo cáo tài chính.
Khácvớitrongcơchếkếhoạchhóatậptrung,nhucầuthôngtinkếtoángiữaNhànướcvàdoanhnghiệplàthốngnhấtnênthôngtinkếtoánchỉđượctrìnhbàytrênmộthệthốngbáocáokếtoánduynhấtdoNhànướcquiđịnh.Hơnnữa,donhữngkếhoạchđượclậprakhôngmangtínhthựctế,thậmchíthoátlynhucầuthựctế,nênnhiềukhithôngtintrìnhbàytrêncácbáo
cáokếtoánkhôngphảnảnh trungthựctìnhhìnhthựchiệnkếhoạchcủadoanhnghiệpmàchỉlàn h ư õ n g tàiliệuđểchứng minhvàhợppháphóaviệcthựchiệncácchỉtiêukếhoạchc u õ n g n h ư việct h ư ï c hiệnn h ư õ n g q u i đ ị n h c u û a chếđ o ä k e á t o a ù n t h o á n g k
e â TrongcơchếkinhtếthịtrườngcósựquảnlýcủaNhànướctheođịnhhướngxãhộichủnghĩaởViệtnamhiệnnay,cácdoanhnghiệpxâydựngkếhoạchsảnxuấtđầutưt h e
o n h u c a à u t h ị t r ư ơ ø n g v a ø v i e ä c đánhg i a ù k e á t q u û a hoạtđ o ä n g c u û a doanhnghiệpchủyếudựavàochỉtiêulợinhuậnvàtỉsuấtlợinhuậncủadoanhnghiệp
Dovậy,báocáokếtoánphảicungcấpnhữngthôngtinhữuíchnhất,đápư ù n g nhucầuthôngtincủabảnthândoanhnghiệpcũngnhưcủacácđối tượngbên
ngoài doanhnghiệp,trongđóNhànướclúcnàyvớivaitròlàchủ sở hữuvốncủacácdoanhnghiệpNhànướcvẫnlàđốitượngchủyếusửdụngthôngtintrênbáocáotàichínhbaogồmcảthôngtintàichính,đượctrìnhbàydướihìnhtháigiátrịvàthôngtinsửdụngchoviệcquảnlýnộibộ doanhnghiệp,ngoàihìnhtháigiátrị,thôngtincònđượctrìnhbàydướihìnhtháikhácvàcònđượcmôtả
Trang 25
1.4.2-Chuẩnmựckếtoánquốctế,cơsởquantrọngđểhìnhthànhcácthôngtintrìnhbàytrênhệ thốngBáo cáo tàichính.
1.4.2.1 Uûy ban chuẩn mựckế toán quốc tế (IASC):
Nộidung,hìnhthứccũngnhưnguyêntắcvàthủtụclậpbáocáotàichínhởcácquốcgiakhácsẽkhácnhau,thậmchírấtkhácnhaudonhiềunguyênnhânn h ư hoàncảnhlịchsử,vănhóa,luậtpháp,môitrườngkinhdoanhhoặcdoyêucầucủangười
sửdụngthôngtintrênbáocáotàichính.Từsựkhácnhaunóitrên,dẫnđếnviệcsửdụngcáckháiniệmcủacácyếutốtrongbáocáotàichínhcũngcóthểkhácnhauvàthườngrấtđadạng,làmchoviệcsửdụngchuẩnmựcđểghic he ùp vàocáckhoảnmụctrongbáocáotàichínhsẽkhácnhauvàcuốicùnglàlàmchoviệcsoạnthảovàtrìnhbàybáocáotàichínhởmỗquốcgiacũngtrởthànhkhácnhau.Dođó,ngày29/6/2973U û y banchuẩnmựck e á toánq u o á c tế(IASC)đãrađời,cónhiệmvụthuhẹpnhữngkhácbiệtnóitrênbằngcáchsoạnthảoracácquiđịnh,cácthủtụcvớicácchuẩnmựckếtoáncóliênquanđểchora đời chuẩn mựckếtoánquốctế
1.4.2.2 Mục đích của các chuẩn mực kế toán quốc tế:
- Hìnhthànhvàcôngbốnhữngchuẩnmựckếtoánlàmcơsởchoviệclậpbáocáotàichính,nhằmphụcvụchoquyềnlợicủanhiềuđốitượngsửdụngkhácnhau vàđểnângcaosự chấp nhậnvàtôn trọng trên phạm vi toàn thế giới
- Tiếntớiviệccảitiếnvàtạonênsựhoàhợpcácquiđịnh,chuẩnmựcvàthủtụckếtoánliênquan đếnviệcsoạnthảovàtrình bày báo cáo tàichính
IASCtinrằng,nhờvậychấtlượngcủacácbáocáotàichínhsẽđượccảitiếnvàsẽgiatăngkhả năngsosánhcủahệthốngbáocáotàichínhgiữacác quốcgiavớinhau,vànhưvậycũnglàmgiatăngđộtincậyvàtínhhữudụngcủa
Trang 26báocáotàichínhtrêntoànthếgiới,từđótạoratiếngnóichungcủacácthôngtint r ì
n h bàytrênbáocáotàichính
1.4.3- Thông tin trình bày trênhệthống Báocáotàichính
Các bộ phận cấu thành của báocáotàichínhđượctrìnhbàybaogồm:
+Bảng Cân đối kế toán+Báocáokếtqủakinhdoanh+Báo cáo lưu chuyển tiền tệ+Phầnghichúchocácbáocáo tàichínhCụthể:
BảngCânđốikếtoán:Thôngtinđượctrìnhbàytrênbảngcânđốikếtoángồmcácyếutốcơbảnsau:
1.4.3.1-a) Tàisản:Làtiềmlựckinhtếdodoanhnghiệpkiểmsoátvàlàkếtqủacủ
acácsựkiệnđãqua,từđó,doanhnghiệpcóthểthuđượccáclợiíchkinhtếtrongtươnglaicủadoanhnghiệp-
làtiềmnăngđónggóptrựctiếphoặcg i a ù n tiếptớicácnguồntiềnvàtài
sảntươngđươngtiền của doanh nghiệp
Theođịnhn g h ĩ a n a ø y t h ì h ì n h t h a ù i vậtc h a á t k h o â n g phảil a ø y e á u
t o á thiếtyếukhẳngđịnhsựtồntạicácmộttàisản:Tàisảncóthểhữuhìnhhoặcvôhình.Ngoàiratàisảncũngcóthểdodoanhnghiệpsởhữu,nhưngcũngcóthểdodoanhnghiệpđithuêđểsửdụng.Tàisảnđượcchiathành2loại:Tàisảnlưuđ o ä n g : T a ø i sản cóthờigiansửdụng, thu hồi hayluân chuyểntrongvòngmộtnămhoặcmộtchukỳkinhdoanhbìnhthường.Tấtcảcáctàisảncònlạikhôngthỏađiềukiện trênlàtàisảncốđịnh
b)Nợphảitrả:Gồmnhữngkhoảnnợphátsinhtrongquátrìnhhoạtđộngs
ảnxuấtkinhdoanhmàdoanhnghiệpphảithanhtoánchocácchủnợnhưcác khoảntiềnnợvàtiềnđi vay.Ngoàiratrongphầnnàycũng phảnảnhcác
Trang 27khoảnnợphảitrảmangtínhchấtdựphòngmàchưacóchủnợcụthể.Nợphảitrảgồmnợngắnhạnvànợdàihạn,đượccoilànguồnvốnđượctàitrợtừbênngoài doanh nghiệp.
c) Nguồnvốnchủsởhữu:Làsốvốncủacácchủsởhữucủadoanhnghiệp
màdoanhnghiệpkhôngphảicamkếtthanhtoán.Tùytheohìnhthứcsởhữuvốnmàdoanhnghiệpcóchủsởhữukhácnhauvớisốlượngmộthoặcnhiềuchủsởhữu.Ngoàiracáckhoảnchênhlệchđánhgiálạitàisản,chênhlệchtỉgián g o a ï i tệchưađ ư ơ ï c xửlý,cácqũidoanhnghiệpvàlợinhuậnchưaphânphốiđượchìnhthànhtrongquátrìnhsảnxuấtkinhdoanhcũngđượctínhvàonguồnvốnchủsởhữu,nênnguồnvốnchủsởhữuđượccoilànguồntàitrợvốntừbêntrong của doanhnghiệp
1.4.3.2-Báocáokếtq u û a hoạtđ o ä n g kinhdoanh: Thôngtinđượctrìnhbày trên báo cáo kết qủa hoạt độngkinh doanh gồm cácyếutốcơbảnsau:
a) Doanhthuvàthunhập: Gồmcáckhoảnthulàmtăngtàisảnhoặcgiảmbơ
ùtcôngnợ.Riêngthunhậpcóthểgồmnhữngkhoảnmangtínhchấtdoanhthu(chưatrừchiphíliênquan)vàcảnhữngkhoảnmangtínhchấtlãi(đãtrừchiphíliênquan)
b)Chiphí:Làcáckhoảnchilàmgiảmtàisảnhoặcphátsinhcôngnợcủa
doanhnghiệp.Trongđó,cónhữngkhoảnchiphímangtínhchấtcủamộtkhoản lỗ,thiệt hại thuầntúy(khôngcóthutươngứng)
c) Lãi,lỗ:Khoảnchênhlệchsaukhilấydoanhthu,thunhậptrừđichiphí
củacáchoạtđộngtươngứng.Lãhaylỗsẽdẫnđến việclàmtănghaygiảmvốnchủsởhữu,nhưnglạikhôngphảidocácchủsởhữuđónggóphaydophânphốichocácchủsởhữu
Trang 28Báocáolưuchuyểntiềntệ:Thôngtinđượctrìnhbàytrênbảngbáocáokếtqủahoạtđộngkinhdoanhcũngchínhlàtheocácyếutốcủabáocáokếtqủahoạtđộngkinhdoanhvàsựbiếnđộngcủacácyếutốtrênbảngcânđốikếtoán.Báocáonàyphảnảnhcácluồngtiềnthuvàohaychirachiatheocáchoạtđộngcủa doanhnghiệp:
1.4.3.3 Cácluồngtiềntừhoạtđộngkinhdoanh:Bắtnguồntừcáchoạtđộngsinhlờicơbảncủa doanhnghiệpnênthườnggồmcácthôngtinnhư:
+Tiềnnhậnđượcdobànhànghoásản phẩmdịchvụ
+Tiềntrảcácnhàcungcấphànghoásảnphẩmdịchvụ,trảchiphíkinhdoanh, trả lương,nộpthuế
- Cácluồngtiềntừhoạtđộngđầutư:Thểhiệnphạmvicáckhoảnliênquanđếnhoạtđộngđầutưnhằmtạothêmlợinhuậntrongtươnglaichodoanh
nghiệpnênthường gồm các thông tin như:
+Tiềnchirađểmuacổphần,chovay,gópvốnhoặcmuasắmmáymócthiếtbị,tàisảnvôhìnhvàcác chi phí liên quan đền các hoạt độngtrên
+Tiềnnhậnđượcdothuhồivồnđầutư,vốnchovay,bánlạico3phần,nhà xưởng máy móc thiết bịvàcác khoảntiềnlãidođầutư
- Cácluồngtiềntừhoạtđộngtàichính:T h e åhiệnphạmv i c a ù c khoảnliênquanđếnviệctănggiảmnguồn vốncủa doanhnghiệp nênthường gồm cácthông tin như:
+T i e à n t h u đ ư ơ ï c t ư ø v i e ä c p h a ù t hànhc o å p h i e á u , tráiphiếu,thươngphiếu, nhậnvốnđầutư,đivay
+Tiềnchitrảvốnđãnhậncủacácchủsởhữu,vốnđivayvàcácchiphívềvốn
Nói một cách tổng quát, nếu bảngcânđốikếtoánvàbáo cáo kết qủa hoạt động
Trang 29kinh doanh ghi nhận nội dung cácnghiệpvụkinhtếtrên
cơsởdồntích( ac cr ua l bassis)thìbáocáolưu
chuyểntiềntệlạighinhậntheocơsởthựcthu,thựcchi(cash bassic)
1.4.3.4- Bảng thuyết minh báo cáotàichính:
Phảnảnhcácthôngtinbổsungvàcácgiảithíchrõràng,chitiếthơnvềtìnhhìnhsảnxuấtkinhdoanh,tìnhhìnhtàichínhcủadoanhnghiệpnênthườnggồmcácthôngtinnhư:Kháiquátđặcđiểmhoạtđộngcủadoanhnghiệp,nộidungmộtsốchếđộkếtoánđượcdoanhnghiệplựachọnđểápdụng,tìnhhìnhvàlýdobiếnđộngcủamộtsốđốitượngtàisảnvànguồnvốnquantrọng,phântíchmộtsốchỉ
tiêuchủyếuvàkiến nghị của doanh nghiệp
*Thôngtinđượctrìnhbàytrêncácbáo cáotàichínhtheoquiđịnhcủa IASC:
- Tìnhhìnhthuêvàmuatàisản trong kế hoạch mua sắm tài sản
- Địnhmứcđốivớisốdưtiền
- Giátrịthịtrườngcủakhoảnđầutưkhicósựkhácbiệtgiữagiátrịthị trườngvàgiátrịsổ sách
- Cáckhoảncôngnợcóthời hạn trên một năm
- Vốnchủsởhữuvàcácqũi
- Cáckhoảnnợdàihạn,cáckhoảnnợchịulãi,cáckhoảndựphòng
Trang 30- Cáckhoảnnợngắnhạn:Cáckhoảnphảitrảthươngmạivàcáckhoảnphảitrảkhác,cáckhoảnnợchịu lãi, các khoản dự phòng.
Báocáokếtqủahoạtđộngkinhdoanh:Theochuẩnmựckếtoánquốctế,nhữngthôngtinđượctrìnhbàygồm: Doanht h u , lợinhuậnthuđ ư ơ ï c t ư ø h o a ï t đo än g kinhdoanh,các
chiphítàichínhthuần,thutừcáckhoảnđầutư,lãihoặclỗtrướcthuếtrongniênđộ,thuếlợitức,cổphầnthiểusố,lãihaylỗthuầntừhoạtđộngbấtthường,cáckhoản mụcbấtthường, lãihaylỗthuần trongniênđộ
Báocáolưuchuyểntiềntệ:Theocủachuẩnmựckếtoánquốctế,nhữngthôngtinđượctrìnhbàygồm:
- Cácluồngtiềntừhoạtđộngkinhdoanh:Tiềnnhậnđượctừviệcbánhà
nghaycungcấpdịchvụ,tiềnnhậnđượctừbảnquyền,phí,hoahồngvàcácdoanht
h u khác,t i e àn t r ả chon ha øc u n g ca á p h à n g h o á dịchv u ï , t i e àn t r ả chongườilaođộng,tiềntrảvànhậncủacôngt y b a û o h i e å m v e à p h í b a û o hiểm,c a ù c khoảnbồithường,tiềntrảhaykhoảnhoàntrảthuếlợitức,tiềntrảhaynhậntừcáchợpđồngdùngchocácmụcđíchkinhdoanh
- Cácluồngtiềntừhoạtđộngđầutư :Tiền mua nhà xưởng, máy
mócthiếtbị,tàisảnvôhình ,tiềnnhận từ
việcbánnhàxưởng,máymócthiếtbị,tàisảnvôhình ,trảtiềnmuacổphầnvàtiềnthutừviệcbánlại cổ phần, tiền tạm
ứngvàcáckhoảnchobênngoàivay,tiềnnhậntừbênngoàivềcáckhoảnchovay
- Cácluồngtiềntừhoạtđộngtàichính:Tiềnthuđượctừviệcpháthànhcổphiếu,tiềntrảchocácchủsởhữuđểmuahaythanhtoáncáccổphiếucủadoanhnghiệp,tiềnthutừviệcphát hànhtráiphiếu,thươngphiếu,thếchấpvàc a ù c khoảnđivayngắnhạn,dàihạnkhác,tiềntrảchocáckhoảnđãđivay,tiềnt r a û chonghiệpvụđithuêtàichính
Cácbộphậncấuthànhcủahệthống báocáotàichínhcómốiquanhệt ư ơ n g hỗlẫnnhauvìchúng
phảnảnhtheotừngkhíacạnh khác nhau củacùngmộtsốnghiệpvụ,sựkiện.Tuymỗiloạibáocáochỉcungcấpnhữngthôngtin
Trang 31khácnhaunhưngkhông có loại báo cáo nào
chỉphụcvụchomộtmụcđíchhoặccungcấpmọithôngtincầnthiếtcóthểđáp ứng mọi yêu cầu sử dụng Chẳnghạn,báocáokếtqủahoạtđộng kinh doanh sẽ chỉ có thể cung cấp một bức tranhkhông hoàn chỉnh vềtìnhhình kinh
doanhnếunókhôngđượcsửdụngcùngvớib a û n g cânđốikếtoánvàbáocáolưuchuyển tiền tệ cùng bản thuyết minh báocáotàichính
KẾT LUẬN CHƯƠNG I :
Vịtrí,vaitròcủathôngtinkinhtếtrongbấtkỳnềnkinhtếnào cũngđềucực kỳ quantrọng, đặc biệt trong thờiđạingàynay,khikhoahọckỹthuậtngàycàng phát triển, điều này lại càng đượckhẳng
định.Báocáotàichínhlàmộtbộphậnchủyếucủabáocáokếtoánđượchìnhthànhtừviệc ghi nhận, phản ảnh,tính toán, đo lường, tổng hợp củanghiệpvụkếtoántàichính nhằmchủyếucungca áp cácthông tintàichínhhữuíchchocác đối tượng
sửdụngbênngoàidoanhnghiệp
Kếtoánđượcphátsinhvàpháttriểntrongnhữngmôitrườngkếtoáncụthểvớicácyếutốlàmtácđộngđến hoạt động của kế toán
Tuynhiên,nhữngthôngtincủakếttoán chỉ thực
sựhữuíchkhinóđápứngđượccáctiêuchuẩnnhư:Dễ hiểu, thích hợp, đáng tin cậy Những thông tinnày, đã được IASCqui định thành
nhữngnộidungcụthểvàcũngđượchệthốngkếtoáncủaViệtnamnghiêncứuđểxây dựng cho mình các mẫu báo cáo vừaphục vụ cho việc cung cấp thông tin
theotínhchấtđặcthùcủanềnkinhtếnướcta,vừađảmbảovàosựhòanhậpchungvớikếtoánquốctế
Trang 32CHƯƠNGII : THỰCTRẠNGHỆTHỐNGBÁOCÁOTÀICHÍNHÁPDỤNG
TẠICÁCDOANHNGHIỆPỞVIỆTNAM
2.1 Giới thiệu tổng quát về hệ thống Báo cáo tài chính tại Việt nam :
CùngvớiquátrìnhchuyểnđổicơchếquảnlýkinhtếnướctatừkếhoạchhóatậptrungsangcơchếthịtrườngcósựđiềutiếtvĩmôcủaNhànướcđãđặtrayêucầucấpbáchphảiđổimớihệthốngcôngcụquảnlýmàtrongđókếtoánlàmộtcôngcụquantrọng.Kếtoáncóvaitròtíchcựcđốivớiviệcquảnlývốn,tàisảnvàviệcđiềuhànhhoạtđộngsảnxuấtkinhdoanhởcácdoanhnghiệpcũngnhưcungcấpthôngtinvàsốliệuđángtincậyđểNhànướcđiềuhành,quảnlýnềnkinhtế,kiểmtra,kiểmsoáthoạtđộngcủacácngành,cáckhuvựckinhtế.Dođó,việcđổimớivàkhôngngừnghoànthiệncôngtáckếtoánnóichungcũngnhưchếđộkếtoánnóiriêngnhằmthíchnghivớiyêucầuvànộidungcủaquátrìnhđổimớicơchếquảnlýkinhtếlàmộtvấnđềcấpthiếthiệnnay.Hạchtoánkếtoánvớitưcáchlàcôngcụquảnlýđãvàcầncósựđổimới,khôngchỉdừnglạiởviệcghichépvàlưugiữcácdữliệu,màquantrọnghơnlàthiếtlậpmộthệthốngthôngtinchoquảnlý
Trongnhữngnămqua,sauthờigianápdụngthửnghiệmởmộtsốdoanhnghiệpđiểnhình,BộTàichínhđãbanhànhhệthốngkếtoánmớitheoQuyếtđịnhsố1141TC-QĐ-CĐKTngày1-11-1995vàđượcápdụngchínhthứcthốngnhấttrongcảnướctừngày1-1-
1996.Hệthốngnàyápdụngchotấtcảcácdoanhnghiệpthuộcmọilĩnhvực,mọithànhphầnkinhtế Điềunày khẳngđịnhtầm quantrọngcủacôngtáckếtoántrongquátrìnhquảnlýdoanhnghiệp
Hệthốngkếtoánmớivềnộidungvàyêu cầuđãcónhữngthayđổicơbảnsovớihệthốngkếtoántrướcđây.Hệthốngnàyđãvàđangđượccảicáchtoàndiện,triệtđểnhằmđápứngvớiyêucầuvànănglựcquảnlýcủanềnkinh
Trang 33tế,phùhợpvớicácnguyêntắcvàthônglệcótínhphổbiếncủakếtoánởcácn ư ơ ù ccónềnkinhtếthịtrườngpháttriểntrongkhuvựcvàtrênthếgiới.Trongphạmviph
ầnnàycủađềtài,chúngtôichỉxingiớihạntrongviệctrìnhbàyvềhệthống
báocáotàichínhtrong hệ thống kế toán nói chung.
Quanghiêncứuvềtổngquanvềbáocáotàichínhởtrên,tabiếtràngbáocáo tàich
ínhlàmộthệthốngthôngtin đượcxửlýbởihệthốngkếtoántàichính.ỞViệtnam,báocáotàichínhlàbáocáotổnghợpvềtìnhhìnhtàisản,nguồn vốnvàtìnhhìnhkếtqủahoạtđộngsảnxuấtkinhdoanhcủadoanhnghiệptrongmộtthờikỳnhấtđịnh,đượcthểhiệnthôngquamộthệthốngcácchỉtiêucómốiliênhệvớinhauvàma
ngtínhpháplệnhnhằmcungcấpchongườiđọctoàn bộ tình hình hoạtđộngcủadoanh nghiệp
Nhìndướigócđộtổngquát,quátrìnhxâydựng,banhànhvàứngdụnghệthốngbáocáotàichínhởnướctacó thể phân thành3giai đoạn:
Giaiđoạn 1 : Thờikỳquảnlýtheocơchếkếhoạchhóatậptrung,bắtđầutừlúcbanhànhquyếtđịnh233CPngày1/12/1970củaHĐCPđến18/4/1990khiquyết định 224TC-CĐKT
Quyếtđ ị n h 2 3 3 C P đ a õ chínhthứcbanh a ø n h h e ä thốngb a ù o cáok e á t o a ù n thốngkêthốngnhấtgồm13biểubáocáo có4loại:
Loại1:Gồmcácbáocáophảnảnhvốnvànguồnvốnkinhdoanhcủaxínghiệpvới3biểu:
+Bảngtổngkếttàisản (23CN)+Tănggiảmtàisảncố địnhvàqũykhấu hao (24CN)+Tănggiảmnguồnvốncơbản (25CN)Loại2:Gồm5báo cáo phản ảnh chiphí sản xuất và giá thành sản phẩm:
+Chiphíphụcvụvàquảnlýsảnxuất (26CN)
Trang 34+Chiphísản xuấttheoyếutố (27CN)+Giáthànhsảnphẩmsosánhđượcvàtoànbộsảnphẩmkhoảnmục
(28CN)+Giá thành đơn vị các loạisảnphẩmchủyếu (29CN)+Nhữngnhântốlàmtănggiảmgiáthành
tíchcácnguyênnhân của thành tích và khuyết điểm
Mụctiêu củahệthốngbáo cáo trong giai đoạn1:
- Cungcấpthôngtincóhệthốngvàtoàndiệnvềtìnhhìnhthựchiệnkếhoạc
h sản xuấtkỹthuậttàichính của các đơn vị kinh tế
- Cungcấpnhữngsốliệucầnthiếtđểtiếnhànhphântíchhoạtđộngkinhtếxínghiệp,đánhgiákếtqủavàpháthiệncáckhảnăngtiềmtàngnhằmnângcao hiệuqủakinh doanh củaxínghiệp
- Cungc a á p c a ù c t a ø i l i e ä u c a à n thiếtđ e å x a â y d ư ï n g , bảov e ä , đ i e à u chỉnh,x
e ù t duyệtcácchỉtiêutrongkếhoạchsảnxuấtkinhdoanhhàngnămcủaxínghiệpgiúpcơquanquảnlýcấptrên nắmtìnhhìnhvàkiểm soát các hoạt động kinh tế
Trang 35- Tómlại,mụctiêucủahệthốngbáocáotronggiaiđoạnnàynhằmchủyếu phụcvụchocôngtáclãnhđạovàquảnlýcủaxínghiệpcũngnhưcủacơquanquảnlýcấptrên.
Vớimụctiêunhưtrên,hệthống báo cáo tài chính có những ưu điểm:
- Cungcấpđượccácthôngtinvềviệcthựchiệnkếhoạch,nhữngthànht í
c h triểnvọngcủaxínghiệpvàcungứngthôngtinphụcvụchoviệcphântíchhoạtđộngkinhtế củaxí nghiệp
- Thôngquasốliệutrongcác báo cáotàichínhgiúpcáccơquancủaĐảngvà Nhànướctiếnhànhkiểmtrakiểmsoátcác hoạtđộng kinh tế của xí nghiệp
- Tăngcườngtínhthốngnhấtcủakếtoánthôngquaviệcsửdụngmộthệthốngmẫubiểuinsẵn cũngnhưcácquiđịnhvềnộidung lập từng chỉ tiêu
Tuynhiên,chúngcũngbộclộnhữngtồntạivànhượcđiểmnhư:
- Chiphíchoviệcđiềuhành, soạnthảocácbáocáotăngcaovàkhông tươn
g xứng với lợi ích dochúngmanglại,thểhiện:
+Cấutrúchệthốngbáocáotàichínhquárườmràvớiquiđịnhtínht oán nhiềuchỉtiêuphứctạp
+Tần số báo cáo dày đặc làmtăngkhốilượngcôngviệckếtoán
- Chưaphânđịnhđượchệthốngbáocáophụcvụchoviệcquảnlývĩmôvàvimô
- ĐượcxâydựngchủyếunhằmphụcvụnhucầukiểmtravàkiểmsoátcủaNhànướcnênkhichuyểnsangmộtmôhìnhkinhtếkhácvớinềnkinhtếkếhoạchhóatậptrungthìhệthốngtrêntỏrakhôngthíchhợpvớicác nhu cầu mới
Giai
đoạn 2: Thờikỳchuyểnquanền kinhtếthịtrường,bắtđầutừlúcbanhànhquyếtđịnh224/TC_CĐKTngày18/4/1990củaBộTàichínhđến1/11/1995 khiquyết định 1141/CĐKT
Trang 36Donhậnthứcđượccáckhuyếtđiểmcủahệthốngbáocáotàichínhtronggiaiđoạn1,BộTàichínhbanhành quy ết đị nh 224 /TC-
CĐKTđ ã r u ùt gọnhệ thống báocáotàichínhlạichỉcòn4biểubáocáonhưsau:
- Mặcdùvớisốlượngbáocáoítvàcấutrúcđơngiảnhơnnhưnghệthốngbáocáomớicũngcóthểđápứngmộtkhốilượngthôngtintươngđươngsovớihệthốngbáocáocũ
Tuynhiên,hệthốngnàyítnhiềuvẫncònmangdấuấncùngnhượcđiểmc u û a hệthốngbáocáocủacơchế tập trung,thểhiện:
- Các
nguyêntắcvàchuẩnmựcthiếtlậpbáocáokếtoánvẫnchưathựcsựthayđổi.Cácchỉtiêutínhtoánđãđượcđơngiảnhóa nhưngvềcơbảnkhôngthay đổinhiềusovớitrước đây
- Cácchỉtiêuđượccấutạolạivẫnchưathểhiệnhếtnộidunghoạtđộngtàichính trong nềnkinhtếthịtrường
Trang 37- Chưađápứngđầyđủnhucầucáctácgiả,độcgiảthôngtintrongnềnkinhtếthịtrường.
Giaiđoạn 3 : Thờikỳthựcsựđivàokinhtếthịtrường,khởiđiểmtừlúcbanhànhquyếtđịnh1141/TC/QĐ/
CĐKTngày1/1/1995củaBộ Tàichính.Hệt h o á n g báocáotàichínhcó4biểubáocáonhưsau:
- Bảngcânđốikếtoán (B01-DN)
- Báocáokếtqủahoạtđộngkinhdoanh (B02-DN)
- Báo cáo lưu chuyển tiềntệ (B03-DN)
- Bảng thuyết minh báo cáo tàichính
(B09-DN)Mộtsốnhận định sơbộ:
- Hệthốngbáocáođượcthiếtkếvớiquanđiểmvànhậnthứcmớivềđốitượngsửdụngthôngtintrongnềnkinhtếthịtrường.Dođó,cácchỉtiêutrongbáocáođượcxâydựngvừanhằmđápứngnhucầukiểmtra,kiểmsoátcủaNhànước, vừanhằmđápứngnhucầuđánhgiáthựctrạngtàichínhcủadoanhnghiệpgiúpchocácđốitượngcóquantâmđếnhoạtđộngcủadoanhnghiệpcóthểđưara các quyết định phù hợp
- Tuysốlượngbáocáocònnguyên4biểu,nhưngnộidungvàquanđiểmthiếtkếbáocáocũngnhưnộidungcác chỉ tiêu có nhiều thayđổi
- Hệthốngbáocáo thể hiện
sựnhậnthứcđầyđủcácyêucầucủanềnkinhtếthịtrường,tôntrọngvàvậndụngmột cáchcóchọnlọccácchuẩnmựckếtoán quốc tế, đồng thời có xem
xétđếnđặcđiểmcủa kinhtếViệtnam
- Hệthốngbáocáođượcxâydựng trêncơsởsựnhậnthứcvềcáchoạtđộngkinhtếmớiphátsinhhoặcsẽphátsinh.Nhờvậy,hệthốngdễtươngthíchvớicơchếmớivànhữngthayđổidosựphátsinhcáchoạtđộngđadạngcủanềnk i n h tếthịtrường
Trang 38b- Cungcấpcácthôngtinkinhtế,tàikhoảnchínhchủyếuchoviệcđánhgiátìnhhìnhvàkếtqủahoạtđộngSXKDcủaDN,đánhgiáthựctrạngtàichínhcủaDNtrongkỳhoạtđộngđãquavànhữngdựđoántrongtươnglai.Thôngtincủa báocáotài chínhlàcăncứquantrọngtrongviệcđềracácquyếtđịnhvềquảnlý,điềuhànhSXKDhoặcđầutưvàoDNcủacácchủDN,chủsởhữu,cácnhà
đầutư,cácchủnợhiệntạivàtươnglaicủaDN
2.2.1.2-Nội dung:
Ngoài4biểubáocáođãnêuởtrên,đểphụcvụyêucầuquảnlýkinhtế,tàichính,yêucầuchỉđạođiềuhành,cácngành,cácCtyliêndoanh cóthểqui định thêmcác báo cáo tàichínhkhácnhư:
- Chitiếtvàtổnghợpcôngnợ,nợvay
- Chi tiết hàng tồn kho
- Chi tiết các khoản mục chi phí
- Chi tiết doanh thu bán hàng
Nộidung,phươngpháp tínhtoán,hìnhthứctrìnhbàyc ácc hỉ tiêutrongtừngbáocáoquiđịnhtheochếđộđượcápdụngthốngnhấtchocácDN.Trongqúatrìnhápdụng,nếuthấycầnthiếtthìcóthểsửađổi,bổsunghoặcchitiếtcho
Trang 392.2.1.3-Trách nhiệm,thờihạnlập và gởi báo cáo tài chính : 1- TấtcảcácDNđộclập(khôngnằmtrongcơcấutổchứccủamột
DN khác), có tưcáchphápđầy đủ đềuphảilậpvàgởibáocáotàichínhtheođúngquiđịnhcủachếđộnày.Riêngbáocáolưuchuyểntiềntệ,tạmthờichưaquyđịnhlàbáocáobắtbuộcphảilậpvàgởi,nhưngkhuyếnkhíchcácDNlậpvàsử dụngbáocáolưu chuyểntiềntệ
2- Cácbáocáotàichínhđượclậpvàgởivàocuốimỗiqúi(cuốithángthứ3,thứ6,thứ9,thứ12kểtừngàybắtđầuniênđộkếtoán)đểphảnảnhtìnhhìnhtàichínhquíđóvàvàocuốiniênđộkếtoánđểphảnảnhtìnhhìnhtàichínhniênđộkếtoánđó.CácDNcóthểlậpbáocáotàichínhhằngthángđểphục vụ yêu cầuquảnlývàđiềuhànhSXKD
3- Báoc a ù o t a ø i c h í n h h a è n g q u í đuợcgởichậmnhấtlàsau15ngày,kểtừngàykếtthúcquívàbáocáotàichínhcuốinămđuợcgởichậmnhấtlàsau15ngày,kểtừ ngày kếtthúcniênđộkếtoán
4- Nơi nhận báo cáo tài chính:
Ngoàicácquiđịnhđãnêutrên(Xemphần 5.1.3 Chương I),theochếđộkếtoán,ngànhthuếcónhữngyêucầuhàngthángDNphảinộpcácbáocáo
sauđây đểcơquanthuếlàmcăncứtính thuế tạm thu hàng tháng:
- Bảngcânđốitàikhoản
- Tờ khai tạm nộp thuế
- Mộtsốtờkêchitiết khác (nếucóyêucầucủacơquanthuế)
Trang 40Thườngvàocuốitháng(cóthểbắtđầutừngày25hàngthángđếnngàycuối tháng),kếtoánphảilập các báo cáo nêu trên,được phépgởichậmnhấtđếnngày5thángsau.
2.2.2- Những qui định cụ thể:
2.2.2.1-Bảng Cânđối kế toán(Xem mẫu biểu ởbảng phụ lục số 1)
1- Tổng quát:
Bảngcânđốikếtoánlàbáocáokếtoánchủyếu,phảnảnhtổngquáttìnhhìnhtàisảnvànguồnvốntàitrợnêntàisảncủaDNdướihìnhtháitiềntệtại một thời điểmnhất định
2- Nội dung và kết cấu :
- Dạng hàng ngang:Bên trái làTÀISẢN,bênphảilàNGUỒNVỐN
- Dạng hàng dọc:Bên trên là TÀI SẢN, bên dưới là
NGUỒNVỐN(Hiệnnaykếtoán Việtnamchủyếu theo mẫu kết cấu này)
Phầntàisản:PhảnảnhtoànbộgiátrịtàisảnhiệncócủaDNtạith
ờiđiểmbáocáotheocơcấutàisảnv a ø hìnhthứctồntạitrongquátrìnhhoạtđ o ä n g kinhdoanh củaDN.Tàisảnđượcphânchianhưsau:
A-Tàisảnlưuđộngvàđầutưngắnhạn.B-Tàisảncốđịnhvàđầutưdàihạn
Phầnnguồnvốn:Phảnảnhtoànbộnguồnhìnhthànhtàisảnhiệncócủa
DNtạithờiđiểmbáocáo.CácchỉtiêunguồnvốnthểhiệntráchnhiệmpháplýcủaDNđốivớitàisảnđangquảnlývàsửdụngtạiDN.Nguồnvốnđượcphân chianhưsau:
A- Nợphảitrả
B- Nguồnvốnchủsởhữu