Sử dụng công cụ trong điều hành chính sách tiền tệ của ngân hàng nhà nước việt nam

Trang 1MỤC LỤC CHƯƠNG1:LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Trang 5- MỐI QUANHỆGIỮACÁCCÔNG CỤ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ 15 CHƯƠNG2:THỰC TRẠNGSỬDỤNG CÁC CÔNG CỤ 1- QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁTTRIỂN CỦA

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM

NGUYỄN VĨNH THỤY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP Hồ Chí Minh – Năm 2000

Trang 1

MỤC LỤC

CHƯƠNG1:LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

Trang

5- MỐI QUANHỆGIỮACÁCCÔNG CỤ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ 15

CHƯƠNG2:THỰC TRẠNGSỬDỤNG CÁC CÔNG CỤ

1- QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁTTRIỂN CỦA NHNN VIỆT NAM 201.1-Kháiquátsựrađờicủa ngân hàng trung ương 20

2- THỰC TRẠNG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

2.2-Tỷgiáhốiđoái 30

3- ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰCTHI CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

CHƯƠNG3:ĐỊNH HƯỚNG HOÀNTHIỆNCÁCCÔNGCỤ

CHÍNHSÁCHTIỀNTỆ

1- MỘT SỐ QUAN ĐIỂM TRONGĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN

2- NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG VIỆC THỰC THI CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ433- ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN CÁC CÔNGCỤCHÍNHSÁCHTIỀNTỆ 44

1- Tính cấp thiết của đề tài

Đốiv ơ ù i cácn ư ơ ù c đangpháttriểnn o ù i c h u n g v a ø ViệtN a m n o ù i r i e â n g , phátt

r i e ån vàtăngtrưởngkinhtếluônlàmụctiêuhàngđầucủamỗiquốcgia.Trongkhinềnkinhtếpháttriểnthấp,tíchlũytừnộibộkhôngnhiều,cánguồnlựccủanềnkinhtếchưacóđiềukiệnđểkhaithácthìviệchỗtrợcủadòngvốntừbênngoàilàrấtcầnthiếtvàđóngvaitròquantrọngđốivớiviệctăngtrưởngkinhtế.Tuynhiênđ e å cót h e å thuhútdòngvốntừbênngoàinàyđòihỏichúngtaphảithựcthịhàngloạtcácchínhsáchkinhtếcóliênquan,nhằmtạomôitrườngchodòngvốnđượclưu chuyển dưới tác động của cung cầutiền tệ trên thị trường

Bởivìtiềntệlàvấnđềhếtsứcnhạycảm,việcthựcthichínhsáchtiềntệkhôngnhữngtácđộngđếntìnhtrạngcủanềnkinhtếquốcgiamàcònảnhhưởngđếncácnướckhácdoxuthếtoàncầuhóa,khuvựchóanềnkinhtếthếgiới.Mặtkhácviệcthựcthichínhsáchtiềntệrấtđadạng,phầnlớntùyvàoquanđiểmnhậnđịnhcủacácnhàlãnhđạo,tuynhiênchodùthếnàothìnhữnggìđúckếttừthựctiễnđiềuhànhchínhsáchvẫnlàcơsởquantrọngnhấtchoviệcđịnhhướng,hoànthiệnvềsau.Trêntinhthầnđó,đềtài“SửdụngcáccôngcụtrongđiềuhànhchínhsáchtiềntệcủangânhàngnhànuớcViệtNamhiệnnay”xinđónggópmộtphầnnhỏvàoviệcphảnánhlạithựctrạngđiềuhànhchínhsáchtiềntệcủanước tatrongt h ơ ø i gianquavàhiệnnay

2- Mục đích và phạm vi nghiên cứu

Nhưđãđềcậpởtrên,đềtàiđisâuvàoviệcphảnánhthựctrạngđiềuhànhchínhsáchtiềntệcủangânhàngnhànướcViệtNamtrongthờigianqua,đồngthờitrêncơsởđócũngđềramộtsốgiảiphápnhằmkhắcphụcnhữngtồntạitrướcmắt

nhằmbảođảmcácmụctiêucủachínhsáchtiềntệ.Tuynhiêndođềtàiquárộnglớn, đề tài vẫn chưathểnghiêncứumộtcách sâu sắc,mà chỉ

3- Phương pháp nghiên cứu

Trênquanđiểmduyvậtbiệnchứngvàduyvậtlịchsử,phươngphápnghiêncứu là phân tích, tổng hợp,thốngkê,quynạp,nộisuy…

4- Kết cấu đề tài

Nội dung của đề tài được chia làm3chương:

- Chương1:Lýluậnvềchính sáchtiềntệ

- Chương2:Thực trạng sử dụng cáccôngcụ chính sáchtiềntệ

- Chương3:Địnhhướnghoànthiện cáccôngcụchínhsáchtiềntệ

CHƯƠNG1 LÝLUẬNVỀCHÍNHSÁCHTIỀNTỆ

1- KHÁI NIỆM CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

Nhưtađãbiết,tiềntệlàkếtquảtấtyếucủanềnsảnxuấthànghóa,đóngvaitròlàvậtnganggiáchungđểđolườngvàbiểuhiệngiátrịcủatấtcảcáchàngh o ù a khác.Chínhvìtiềntệbiểuhiệngiátrịcủahànghóa,màkểtừkhitiềntệrađờisảnphẩmcủanềnsảnxuấthànghóađượcphânrathành2cực:mộtbênlàkhốilượnghànghóađượcsảnxuấtra,mộtbênlàkhốilượngtiềntệphảnánhgiátrịcủakhốilượnghànghóađó

Tuynhiên,cùngvớisựpháttriểncủacácchếđộtiềntệ,chếđộtiềngiấyrađời(đặcbiệtlàkhichếđộbảnvịvàngkhôngcònnữa)lúcđókhốilượngtiềnphảnánh giátrịcáchànghóakhôngcònlàýmuốnkháchquannữa,mànóphụthuộcvàocácnhàcầmquyềncungứngtiềnvàolưuthônglàbaonhiêu,nhằmthựchiệny ù đồpháttriểnkinhtế-

xãhộicủaquốcgia.Nhữngquyếtđịnhvềcungứngtiền,điềutiếtlượngtiềntronglưuthôngđượcthểhiệntrongcácchínhsáchquảnlýkinhtếcủacácnhànướcvàđóchínhlàchínhsáchtiềntệ.Nhưvậycóthểnóichínhs á ch t i e à n tệlàh e ä thốngcácquanđiểm,chủt

r ư ơ n g vàb i e ä n phápcủan h a ø n ư ơ ù c nhằmtácđộngvà điềuchỉnhcáchoạtđộngvềtiềntệ-tíndụng, ngânhàngvà n g o a ï i hối,tạorasựổnđịnhcủa lưu thông tiềntệđểthúcđẩykinh tế phát triển

Theođiều2củaluậtngânhàngnhànướcViệtNamthì:”Chínhsáchtiềntệlàmộtbộphậncủachínhsáchkinhtế-

tàichínhcủanhànướcnhằmổnđịnhgiátrịđ o à n g tiền,kiềmchếlạmphát,gópphầnthúcđẩypháttriểnkinhtế-

xãhội,bảođảmquốcphòng,anninhvànângcaođờisốngcủanhândân”.Vớichínhsáchnày“Nhànướcthốngnhấtquảnlýmọihoạtđộngcủangânhàng,độngviêncácnguồnlựctrongnước,đồngthờitranhthủcácnguồnlựctừbênngoài,tạonguồnvốnđểpháttriểnkinhtế.TrêncơsởđógiữvữngđịnhhướngXHCN,giữvữngchủquyền

quốcgia,mởrộnghợptácvàhộinhậpquốctế,đápứngyêucầupháttriểnkinhtếxã hội, góp phần thực hiệncôngnghiệphóa,hiệnđạihóa.

Theođiều3củaluậtngânhàngnhànướcViệtNam:Quốchộiquyếtđịnhviệcthựchiệnchínhsáchtiềntệquốcgia,chínhphủthựchiệnviệcxâydựngchínhsáchtiềntệquốcgiatrìnhQuốchộiphêduyệt,đồngthờitổchứcviệcthựchiệnchínhsáchtiềntệthôngquacác cơ quan chứcnăng

Ngânhàngnhànướclàcơquanchứcnăngcủachínhphủ,giúpchínhphủsoạnthảođểđềrachínhsáchtiềntệquốcgiatrìnhquốchộivàlàngườitrựctiếpđiềuhànhchínhsáchtiềntệquốcgia

Hộiđồngtưvấnchínhsáchtiềntệquốcgialàcơquancủachínhphủgiúptưvấnchochínhphủtrongcácchính sáchtiềntệ

Mụcđíchcủachínhsáchtiềntệlànhằmđiềutiếtlượngtiềntronglưuthông,sự điềutiếtnàythể hiệnqua2hướng:

*/

Hướngchínhsáchmởrộngtiềntệ:chínhsáchnàynhằmlàmtăngkhối lượngtiềnc

ủanền kinhtếvàvìthếsẽlàmtăngtiêu dùng,mởrộngđầutư,mởrộngsảnxuấtkinhdoanh,tạođiềukiệnvựcdậynềnkinhtếđangbịsuythoái,tạocôngănviệclàm,giảiquyếtcácvấnđềvềxãhội

*/

Hướngchínhsáchthắtchặttiềntệ:chínhsáchnàynhằmhạnchếcungtiềnchonềnkinht

ếnhằm ngăn chặn lạm phát

Tóm lại : việcđiềutiếtlượngcungtiềnnhưthếnàođểchonềnkinhtếpháttriểnmộtcáchnhịpnhàngluônlàvấnđềnangiảicủamỗiquốcgia,thiếuhàythừatiềnluôn cótácđộng tiêucựccủanó.T uy nhiên,trongthựctếđiềuhànhchínhsáchtiềntệtùyvàotừngthờikỳpháttriểnkinhtế,tùyvàohoàncảnhcụthểcủakinhtếxãhộimàsửdụngchínhsáchthắtchặthaymởrộngtiềntệ.Đâycũnglàvấn đề mang tính nhạy cảm củacácnhàđiềuhànhchính sách tiền tệ

2- MỤCTIÊUCỦACHÍNH SÁCHTIỀNTỆ

2.1-Chính sách tiền tệ phải hướng vào ổn định giá cả, ổn định giá trị đồng tiền.

thểhiệnsứcmuacủađồngtiềnquốcgia,chínhvìvậyổnđịnhgiácảcũngchínhlàcơsởbềnvữngđểổnđịnhsứcmuacủađồngtiền

Mộtnềnkinhtếvớigiácảổnđịnh,lạmphátthấpsẽlàmchomứctăngthunhậpcủangườidânthựctếsẽdương,đờisốngngườilaođộngsẽtốthơn,đồngthờichiphísửdụngvốnvaycũngthấphơnsẽkíchthíchđầutư.Bêncạnhđólàuytíncủachínhphủsẽtănglên,nhândânsẽtintưởngvàođườnglối,chínhsáchcủanhànướcvàđâylàcơsởđểgiữvữngổnđịnhxãhội.Ngượclại,khigiácảcótỷlệlạmphátcao,phầntăngthunhậpkhôngtăngkịpvớiphầntănggiásẽlàmchođờisốngngười laođộngthêm

khókhăn,nạnđầucơphátsinh,khoảngcáchgiàunghèocànglớndầnvànhândânsẽmấtniềmtinvàochínhphủ.Nhưvậythựcchấtcủamụctiêunàylàkiểmsoátđược lạmphát làmcơ sởđểbảo vệgiátrịđối nộivàđốin g o a ï i củađồngtiền,đây

làmụctiêuquantrọngnhấtcủachính sáchtiềntệ

2.2-Chínhsáchtiềntệphảitạonềntảngtàichínhổnđịnh.

Mộtnềnkinhtếmuốntăngtrưởngcao,bềnvữngcầnphảicómộtnềntảngtàichínhổnđịnhđểhệthốngngânhàngthươngmại(NHTM)vàcáctổchứctíndụng(TCTD)cóthểhoạtđộngcóhiệuquả.Nềntảngtàichínhổnđịnhđượchiểulàbằngchínhsáchtiềntệngânhàngtrungươngphảiổnđịnhhoạtđộngcủahệthốngtàic h í n h trongn ư ơ ù c mộtc a ù c h g i a ù n t i e á p , baogồmc a û t h u t h a ä p t h o â n g tin,hướngdẫn,ngănngừarủirochocáctổchứctàichínhtheohướngquảnlýcáchoạtđ o ä n g c u û a n o ù

Bởivìbảnthânhệthốngtàichínhcũngcónhữngmụctiêuriêngcủanóvànhiềukhinhữngmụctiêunàylạit r á i ngượcvớinhữngmụctiêuchungcủanềnkinhtế.Vìvậymụctiêucủachínhsáchtiềntệlàphảihướngđếngiảiquyếthàihòagiữa cácmụctiêuđểphụcvụchol ơ ï i íchchungmàkhônglàmhạn chế khảnăng phát triển củahệthốngtàichính

2.3-Chính sách tiền tệ phải hướng đếnbảođảmnềnkinhtếtăngtrưởng.

Tăng trưởng vàpháttriểnkinhtếluônlàmụctiêuhàngđầutrongchínhsáchk i n h t ếcủa bấtkỳqu ốc gianào.Vìvậyđâylàmụctiêucơba ûnv àt ất ye áu củachínhsáchtiềntệ.Muốntăngtrưởngkinhtếđòihỏiphảimởrộngđầutư,mởrộngtiềmnăngsảnxuất.Dođóchínhsáchtiềntệcầnphảinhằmv a ø o v i e ä c k h

u y e á n khích,độngviêncác nguồnlựctrongvàngoàinướcmột cáchcóhiệuquảnhất, đồngthờipháthuysứcmạnhtổnghợp của các thành phần kinh tế

3- NỘI DUNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

3.1-Chính sách cungứng và điều hòa tiền tệ

Đâylàchínhsáchnhằmduytrìmộtsựcânđốigiữatổngcungvàtổngcầuvềtiềntệtrongnềnkinhtế.Từđótácđộngđếncácbiếnsốkinhtếvĩmônhư:giácả,tổngcầu,lãisuất,thunhập,sảnlượng…

Chínhvìvậymàkhingânhàngtrungươngđiềutiếtcungứngtiềncũngcónghĩalàbắtđầutiếnhànhđiềutiếtnềnkinhtế.Ảnhhưởngcủacungứngtiềnđếnnềnkinhtếthểhiệnquahaichínhsáchthắtchặt tiền tệ hoặc mở rộng tiền tệ

Chínhsáchmởrộngtiềntệlàmchotiềntệtrởnêndồidàohơnvớichiphíthấp,ngườitiêudùngvànhàsảnxuấtkhôngmấykhókhănđểcótiền.Điềunàykíchthíchhọtiêudùngchocuộcsốngvàtiêudùngchođầutưnhiềuhơn.Sựgiatăngtrongtiêudùngvàđầutưlàmsảnxuấtđượcmởrộng,sảnxuấtđượcmởrộngsẽthuhútnhâncôngnhiềuhơn,giảmthấtnghiệpvàgiatăngthunhậpquốcdân,n e à n kinhtếsẽtăngtrưởng.Tuynhiênáplựccủachínhsáchnàylàlạmphátcóxuhướngtăng.Ngượclại,chínhsáchthắtchặttiềntệlàmchochiphíđểcótiềntrởnêncaohơnvàtiềntệtrởnênkhanhiếmhơn,ngườitiêudùngvànhàsảnxuấtphảigiảmtiêudùngvàđầutư.Tiêudùnggiảmkéotheotổngcầugiảmvàgiácảhạ,tổngcầugiảmlàmchosảnxuấtbịthuhẹplại,thấtnghiệptăng,thunhậpquốcdângiảm,nềnkinhtếsẽrơivàotìnhtrạng suythoái

Đểthấyrõmứccungtiềntệtácđộngđếnđiềutiếtvĩmôtahãyxétbiểuđồsau (biểuđồ1):

-GiảsửbanđầuđườngcungtiềnlàSM0tươngứngvớinhucầutiềntrongnềnkinhtếlàDM.ThịtrườngtiềntệcânbằngtạiđiểmE0cólãisuấtR0v a ømứccung tiềnlàM0.Vớimứclãisuấtvàlượngcungtiềnnày,cânbằngcung-

-Giảsửsaumộtthờigianápdụngchínhsáchthắtchặttiềntệđểchốnglạmphát,vớiđàsụtgiảmvềtiêudùngvàđầutưđãbuộcngânhàngtrungươngchuyểnt ừ chínhsáchthắtchặttiềntệsangchínhsáchmởrộngtiềntệ.Tổngcungtiềnsẽt a ê n g từSM1l e â nSM2,cânbằngtiềntệđượcxáclậpvớilãisuấtR2t ư ơ n gứngvớimứccungtiềnmớilàM2.LãisuấthạdolượngtiềncungứngtănglênđãlàmchochiphíbiêncủatiềngiảmtừMC1xuốngMC2đãkíchthíchtiêudùngvàđầutư,thất nghiệp giảm, sảnlượngquốcgiatăngtừY1l ênY2

*/Thành phần của mức cung tiền :

Cơ cấu củalượng cung tiềntrongnềnkinhtếbaogồm:

Tiềngiaodịch:đâychínhlàkhốilượngtiềndùngtrựctiếplàmphươngtiệnlưuth

ôngvàphươngtiệnthanhtoántrongnềnkinhtế,baogồm:

- Tiềnmặtđanglưuhành:tứctiềntrongtaynhândân,tiềntrongcácđơnvị,tổchứcđoànthểhoặctiềnmặttrongcácquỹnghiệp vụcủahệthốngngânhàng

Cầu tiền tệ được xác định:

pq

Mc=

v Mc:khốilượng tiền cần thiết

p.q:tổnggiácảhànghóavàd/vv:tốcđộlưuthôngcủatiềnhayvòngquaycủatiền

Trang

Đểxácđịnhnhucầutiềntệthựctế,dựavàotỷlệtăngtrưởngGDPvàtỷlệlạmphát:

Nhucầu tiền tệ= tiềncungứnghiệncó*(1+%GDP+%P)Vídụ:

3.2.2-Tín dụng đối với ngân sách nhà nước:

Trongquátrìnhthựchiệnvaitròvàchứcnăngcủamình,ngoàiviệcchitiêuchobộmáyhoạtđộngnhànướccònchichopháttriểncơsởhạtâ2ng,cácdịchvụcôngcộng,xâydựngcáccôngtrìnhtrọngđiểmtạođộnglựcchopháttriểnkinhtế.Vi ệc cảithiệnthâmhụtngân sáchcó thểthựchiệnthông quavay nợdướihình thứcpháthànhtráiphiếu,côngtrái,ngoàiracóthểvayngânhàngtrungươnghoặcvaynợnướcngoài,cáctổchứcthếgiới.Tuynhiên,nếuvayngânhàngtrungươnghaynướcngoàinhiềusẽlàmchomứccungtiềntrongnềnkinhtếtănglênsẽdễt ạo nguycơlạmphát.Nhiệmvụcủangânhàngtrungươnglàtạmứngchongânsáchnhànước,thựchiệnviệcmuabán,chiếtkhấutráiphiếu,côngtráicủachínhphủ

3.3-Chính sách ngoại hối

Chínhsáchnàynhằmổn địnhtỷgiáhốiđoái,ổnđịnh sứcmuađối ngoạicủađồngtiềnquốcgia.Việcthựchiệnchínhsáchtỷgiáhốiđoáicóthểtheocác cơchếsau:

*/Cơ chế tỷ giá hối đoái thả nổi:

Theocơchếnàychínhphủhoàntoànkhôngcanthiệpđếnthayđổicủatỷgiáhốiđoái,tỷgiáhốiđoáibiếnđộngtheoquanhệcung-

cầungoạitệtrênthịtrường.Tuynhiêncơchếnàychứađựngnhiềuyếutốrủirochocácnhàđầutưdosựthayđổiliêntụccủatỷgiáhốiđoái,đặcbiệtlànạnđầucơtiềntệvàvìthếcóthểgâyphươnghạiđếnnềntàichínhquốcgia

*/Cơchếtỷgiácốđịnh:

Đâylàcơchếngượcvớicơchếtỷgiáhốiđoáithảnổi,chínhphủsẽấnđịnhm o ä t mứctỷgiánàođóvàsẽduytrìmứcđóbấtchấpquanhệcungcầungoạitệtrênthịtrườnglànhưthếnào,vàđểcóthểduytrìmứctỷgiánàychínhphủphảidùngđếndựtrữngoạitệ:nếucầungoạitệởmứctỷgiáhiệnhànhcaohơncungtrênthịtrườngthìchínhphủsẽrútbớtngoạitệcủamìnhđưarabánđểbùchophầnchênhlệchnày,ngượclạichínhphủsẽmuavào.Mặc

dùtỷgiáhốiđoáiổnđịnhsẽtạođiềukiệnchopháttriểnkinhtế,tuynhiênnếudựtrữngoạitệkhôngđủmạnht h ì áplựcđưađếnviệcphágiáđồng tiền là không thể tránh khỏi

*/Cơ chế tỷ giá thả nổi có sự quản lý của nhà nước:

Đâylàcơchếnhằm khắcphụcnhữngnhượcđiểmcủa2cơchếtrên,mộtmặtvềdàihạntỷgiáhốiđoáiphảiđượcxácđịnhtrêncơsởcủaquanhệcungcầuvề ngoại tệ, tuynhiên trong ngắnhạnđểbảođảmmộtcơchế tỷ giá ổn định, ítbiếnđộng nhànướccầndùngdựtrữđểcanthiệpvào.Hầuhếtcácnướchiệnnayđềutheocơchếnày

4- NHỮNG CÔNG CỤ ĐỂ THỰCTHICHÍNH SÁCHTIỀNTỆ

Tùyvàot ừ ngt hời k ỳ vàđiềuki ệncụ thểcủa nềnki nh tếmàngân hàngtrungươngsẽthựcthichínhsáchtiềntệtươngứng.Nhữngcôngcụđểđiềuhànhchínhsáchtiềntệnàybaogồm:

e à n kinht e á n o ù i chung.Vídụbằngcáchhạtỷlệdựtrữbắtbuộc,lượngtiềncóthểchovaycủacácngânhàngsẽtănglên.Việcđiềuhànhcôngcụdựtrữbắtbuộcthườngđikèmvớicô

ng cụlãisuấtthìmớipháthuyđượctínhhiệuquả,chẳnghạnnhưkhitỷlệdựtrữb a é t buộcgiảm,khảnăngchovaycủacácngânhàngthươngmạităng,nhưngnếulãisuấtchovaykhônggiảmthìviệcquyđịnhtỷlệdựtrữbắtbuộc cũng khôngpháthuytácdụngđược.Để cócơsởquyđịnhtỷlệdựtrữbắtbuộc ngânhàngtrung ươngphảicăncứvàotìnhhìnhcụthểcủanềnkinhtế,khốilượngtiềngửicủahệthốngngânhàngthươngmạivàtừng loại ngân hàng

4.2- Lãisuất

Lãisuấtlàtỷlệphầntrămgiữakhoảntiềnngườiđivayphảitrảchongườichovaytrêntiềnvốntrongnhữngkhoảngthờigiannhấtđịnh,thườnglà1tháng,1n a ê m Chínhvìvậymàlãisuấtluôngắnliềnvớiphạmtrùtíndụng,thểhiệnquanhệvaymượn

củangườiđivay và người chovay

gồm:

- Tiết kiệmvà nhu cầu tiêu dùng của dân cư.

- Tiếtkiệmvànhucầuđầutưmởrộngsản xuất củadoanhnghiệp

- Tìnhtrạngngânsáchquốcgia

Vềmặtchủthể,lãisuấtbaogồmlãisuấtchovayvàlãisuấthuyđộng.Đây

chínhlàlãisuấtdanhnghĩahaylãisuấtgiaodịchgiữangườichovayvàngườiđivay.Tuynhiên,donềnkinhtếluônchứađựngyếutốlạmphátmàlãisuấtthựcngười chovaynhậnđượcphảiloạitrừyếutố này:

Lãisuấtdanh nghĩa=L a õ i suấtthực+ t y û lệlạmphátMặcdùlãisuấtđượchìnhthànhdot a ù c đ o ä n g củacungcầutínd u ï n g , tuynhiên đâykhôngphảilàtácđộngmộtchiềumàngượclại,lãisuấttănghaygiảmsẽtácđộngtrởlạiđếncungcầutíndụngtrênthịtrường,điềunàybiểuhiệnởchỗlàmthayđổi hành vicủangười

đivayvàngườichovaynhư:tiếtkiệm,tíchlũyhaytiêudùng,đầutưvànhưđãnóiởtrênsựthayđổitrongtiếtkiệm,tíchlũyvàtiêudùng, đầu tưđã tác động đến việc hình thành lãisuất

Lãi suất

Cung - cầutín dụng

Tiết kiệm, tích lũy,tiêu dùng, đầu tư

Lãisuấtđượcxemlàcôngcụtiềntệchủyếunhấtnhằmthayđổitrongcungứngtiềnthôngquatácđộngtrựctiếpđếnhànhvitiêudùngvàđầutư,từđótácđộngđếncácbiếnsốcủakinh tếvĩmô.

-Đểcóthểpháthuyđượctínhhiệuquảcủacôngcụlãisuất,trongkhivậndụngcầnphảituânthủmộtsốnguyêntắcnhấtđịnhsau:

Lãisuấtthựcdươngvàkhôngthểcaohơnlợinhuậnbìnhquâncủan e à n kinhtế.

Lãisuấtc h o v a y b ì n h q u a â n phảilớnhơnlãisuấthuyđộngbìnhquân

Lãi suấtdàihạnphải lớn hơnlãisuấtngắn hạn

Mặcdùlãisuấtđượcxácđịnhthôngquacungcầutíndụngtrênthịtrường,tuynhiênđểphụcvụchochínhsáchtàichínhtiềntệquốcgiathìlãisuấtluônbịcanthiệpbởingânhàngtrungươngthôngquaviệcấnđịnhkhunglãisuấttốithiểuvà tốiđa,hoặcấnđịnhlãisuấtlãisuấtcơbảnlàmcơsởchocácmứclãisuấtkhác,hoặcchỉđiềutiếtcungcầutíndụngbằnglãisuấttáicấpvốncòncácmứclãisuấtkhácsẽdothịtrườngtiền tệquyếtđịnh

4.3- Tỷ giá hối đoái

Tỷgiáhốiđoáilàgiácảcủamộtđồngtiềnđượctínhtheomộtđồngtiền khác.Đâylàcơsởgiátrịđểhànghóalưuthôngtừquốcgianày sangquốcgia khác.Tứcthôngquatỷgiá hối đoáichophép tasosánhgiácảcủacáchàng hóavàdịch vụ sản xuất trên các nướckhác nhau

Cáchbiểudiễntỷgiá hối đoái:

Đồngtiềnyếtgiá = nĐ o à n gđịnhgiátiềnSựthayđổivềtỷgiáhốiđoáisẽkéotheosựthayđổigiácảcáchànghóaxuấtnhậpkhẩu,vìvậynócótácđộngkíchthíchxuấtnhậpkhẩuvàđếnlượtnóhoạtđộngxuấtnhậpkhẩusẽtácđộngtrởlạiđếncungcầungoạitệvàtừđólàmt h a y đổitỷgiáhốiđoái

Tỷ giá hốiđoái

Xuấtnhậpkhẩu

Cung cầungoạitệ

-Mặckhác,trongngắnhạntỷgiáhốiđoáibịảnhhưởngcủacungứngtiềncủangânhàngtrungương.Thôngquathayđổicungứngtiền,ngânhàngtrungươngcóthểlàmtănggiáhaygiảmgiácủađồngtiềntrongnướcsovớinướcngoài.Vídụnhưkhingânhàngtrungươngbánngoạitệrađểrútnộitệvề(tứcthuhẹpcungtiền)sẽlàmtănggiáđồngnộitệsovớiđồngngoạitệđembánhoặctungtiềnr ađểmuangoạitệvào(tứcmởrộngcungtiền)sẽlàmchođồngngoạitệmuavàot ăng giásovớiđồngnộitệ.

Tỷgiáhốiđoáiđóngvaitròquantrọngtrongđiềutiếtthươngmạiquốctếvàgópphầnlàmổnđịnhnềnkinhtế.Đểcóthểsosánh,đánhgiásứccạnhtranhcủa hànghóatrongthươngmạiquốctếvàđểloạitrừsựchênhlệchvềlạmphátgiữa các quốc giathườngngườitadùngtỷ giá hối đoáithực:

e=

nộitệtệ

p*E

p e: Tỷgiáhốiđoáithực

p*E:giáhàngnướcngoàitínhtheop:giáhàngtrongnướctínhtheonội

- Nếutỷgiáhốiđoáithựce=1tacóquyluật1giá,tứcgiáhàngtrongnướcngangbằngvớigiáhàngởnướcngoài

- Nếue>1:giáhàngnướcngoàicaohơntrongnước,trườnghợpnàyxuấtkhẩuhànghóasẽcóưuthếhơn,tứcsứccạnh tranhtăng

- Nếue<1:giáhàngnướcngoàirẻhơntrongnước,trườnghợpnàyxuấtkhẩuhànghóasẽgặpkhó khăn, tức sức cạnh tranhgiảm

Chínhvìvậymà nhiềulúctỷgiáhốiđoáidanhnghĩatăng màvẫnkhôngkíchthíchxuấtkhẩuthìcầnphảixemxétlạitỷgiáhốiđoái thựccóthậtsựtạođược sức cạnhtranh hay chưa, chẳnghạnnhưtrườnghợpcủa ViệtNam

Đểthiếtlậplạisứccạnhtranhnhưcũ,tứcđểđưaevềgiátrịcũ(giátrịmàquốcgiađóchấpnhậnđược,trườnghợplýtưởnge=1)thìtỷgiáhốiđoáidanhnghĩaphảithayđổisaocho:

4.4- Tái cấp vốn

E=ecũ* p'

p'*

p’:giá hàng trong nướcP’*:giá hàng nước ngoài

Táicấpvốnlàviệcngânhàngtrungươngcungcấptíndụngchocácngânhàngthươngmạitrêncơsởcáchồsơtíndụnghoặccácchứngtừcógiáđượcngânhàng

thương mại chiếtkhấu trước đây

Xuấtpháttừchỗcóquánhiềukháchhànghoặcnhucầuvaycủakháchhàngquálớn,vìvậyngânhàngthươngmạiphảicầucứuvaylạingânhàngtrungươngnhưlàngườichovaycứucánhcuốicùng,nhằmtăngcườngnguồnvốnchovayvàbảođảmt í n h thanhk

h o a û n c h o c a ù c ngânh a ø n g t h ư ơ n g m a ï i Nếun h ư c h o vayvàchiếtkhấucác

cácngânhàngthươngmạit hì táicấpvốnđượcxemlànghiệpvụchovayvàchiếtkhấucủangânhàngtrungương,ởđâychỉkhácnhauvềmặtchủthể.Nhưvậythôngquatáicấpvốnngânhàngtrungươngđãcungứngmộtlượngtiềnchonềnkinhtế

Trongthựcthichínhsáchtiềntệngânhàngtrungươngsửdụngtáicấpvốnnhưlàcáivanđểbơmtiềnchonềnkinhtế.Khingânhàngtrungươngtănglãisuấtt a ù i cấpvốnsẽlàm chocácngânhàngthươngmạikhôngthểvaycủangânhàngtrungươngnhiềunhưtrước,dovậycácngânhàngthươngmạiphảitựmìnhgiảmb ơ ù t chovayđểbảođảmdựtrữđểlại;ngượclạikhingânhàngtrungươngquyết

địnhg i a û m l a õ i suấttáic a á p v o á n s e õ khuyếnk h í c h c a ù c ngânhàngthươngmạivaynh i

ề u hơn,làmtăngkhảnăngcungứngvàdựtrữtiềncủacácngânhàngthươngmại,từđókíchthíchcácngânhàngthươngmạichovaynhiềuhơn.Mặtkhác,việcthayđổilãisuấttáicấpvốnsẽtácđộngđếnviệcthayđổilãisuấtvayvàchovaycủacácngânhàngthươngmại,từđótácđộngđếntiêudùng,đầutưvàtácđộngđến sự phát triểnnềnkinhtế

4.5- Nghiệp vụ thị trường mở

Thịtrườngmởlànơimàngânhàngtrungươngmuabáncácchứngkhoán.Khingânhàngtrungươngmuabánchứngkhoánsẽlàmthayđổilượngcungứngtiềnmặttronglưuthông,từđótácđộngđếnkhảnăngchovaycủacácngânhàngthươngmại.Vídụnhưkhingânhàngtrungươngtiếnhànhbánchứngkhoánthut i e à n m a ë t v e à s e õ l a ø m d ư ï t r ư

õ c u û a n g a â n hàngt h ư ơ n g m a ï i g i a û m , đ o à n g t h ơ ø i n e á u d a â n chúngmuachứngkhoáncủangânhàngtrungươngsẽlàmchoquỹtiềnmặthoặctiềngửingânhàngcủahọgiảmđi,tứcnhữngkhoảnkýgửitạingânhàngthươngm a ïi giảm,hoặclàmkhảnănghuyđộngtiềngửicủangânhàngthươngmạigiảm.Kếtquảcủaviệcbánchứngkhoánnàylàcungứngtiềntrongnềnkinhtếbịthắtchặt.Ngượclạikhingânhàngtrungươngmuachứngkhoánvềsẽlàmtăngkhảnăngcungcấptíndụngcủacácngânhàngthươngmạivàđâylàchínhsáchmởrộng tiền tệ của ngân hàng trung ương

Ưu điểm của nghiệp vụ thị trường mở:

- Nghiệpvụthịtrườngmởvừalinhhoạtvừachínhxác,chủđộngkiểmsoátđượckhốilượnggiaodịch,cóthểsửdụngởbấtkỳlúcnào,quymônào.Khicóyêucầuthayđổivềdựtrữdùnhỏnghiệpvụthịtrườngmởcũngcóthểđạtđượcb a è n g cáchmuahoặcbánmộtlượngnhỏchứngkhoán

- Dễdàngdàngđảongượclạigiao dịchnếuviệcmuahoặcbán bị sai sót

- Nghiệpvụthịtrườngmởcótínhantoàncao,giaodịchtrênthịtrườngmởhầunhưkhôngcórủirobởivìcơsởbảođảmchocácgiaodịchlàlànhữnggiấytờcógiá,cótínhthanh khoản cao, không có rủi ro tài chính.

- Nghiệpvụthịtrườngmởcó thểthựchiệnmộtcáchnhanhchóng,khôngvấpphải một sự chậm trễ của thủ tục hành chính

Nhưvậyvớiviệcsửdụngcôngcụnghiệpvụthịtrườngmởngânhàngtrungươngcóthểthựchiệnchínhsáchmởrộnghaythắtchặttiềntệbấtkỳmứcđộnàov à bấtkỳlúcnào.Tuynhiên,tínhhiệuquảcủacôngcụcònphụthuộcvàochấtlượngcủahệthốngthanhtoánkhôngdùngtiềnmặtmàđiềunàythườngchỉthấyởcácnướcpháttriển

4.6-Cáccôngcụkhác

Ngoàicáccôngcụkểtrêntrongquátrìnhđiềuhànhchínhsáchtiềntệngânhàngtrungươngcòncóthểsửdụngmộtsốcôngcụkhácnhư:kiểmsoáttíndụng,ấn địnhhạnmứctíndụngchocác ngânhàngthươngmại…

Thôngquaviệckiểmsoátcáckhoảntíndụngcủacácngânhàngthươngmạiđãlàmthayđổikhốilượngcấppháttíndụng,từđógiántiếpđiềutiếtcungtiền.Vídụnhưkhilạmpháttăng,ngân

hàngtrungươngsẽhạnchếcácngânhàngthươngmạichovayngắnhạnhoặcchovaytiêudùngmàphảichuyểnsangchovaytrungdàihạn,mànhưchúngtađãbiếtchỉcóchovayngắnhạn,chovaytiêudùngmớiđưanhanhkhốilượngtiềnvàolưuthôngvàlạmphátcàngtăngcao;trongkhiđóchovay trungdàihạnthườnglượngtiềnđượcrútranhiềuđợtvìthếlàmthayđổicungứngtiềnvàolưuthông.Ngoàiravớiviệcấnđịnhhạnmứctíndụngcũnglàmchokhảnăngcungứngtíndụngcủa cácngânhàngthươngmạibịhạnchếvàvìthếsẽlàm hạn chế cung tiền

5- MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC CÔNGCỤCHÍNHSÁCHTIỀNTỆ

đềucótácđộngđếnmứccungtiềntrongnềnkinhtế,vìthếviệcvậndụngcáccôngcụcần

phảitiếnhànhmộtcáchđồng bộ.Trongsốcáccôngcụcủachínhsáchtiềntệthìtáicấpvốnvàlãisuấtcó

thểgộpchungthànhnhómlãisuấtbởinộidungvàbảnchấtcủachúnggầngiốngnhau,còndựtrữbắtbuộcchỉ cóthểphát huytácdụngkhikếthợpvới lãisuất.Chínhvìvậymàmốiliênhệ giữacáccôngcụcủachínhsáchtiềntệthểhiệnởmố

i liên hệ giữa tỷ giá hối đoái,lãisuấtvànghiệpvụ thị trường mở

*/Quan hệ giữa lãi suất vànghiệpvụthịtrườngmở

Giữalãisu ấ t v a øt hị t r ươ ø ng m ơ û v ừ a cót í nh loạit r ư ø nhau,v ừ a có t í n hp hu

ï thuộcnhau,tínhphụthuộcthểhiệnởchỗ:việcsửdụngcôngcụthịtrườngmởsẽtácđộngđếnmứccungứngtiềntrongnềnkinhtế,làmthayđổiquanhệcung–

cầuvềtiềntệvàdođótácđộngđếnthayđổilãisuất.Tuynhiên,giữalãisuấtvàcôngcụthịtrườngmởcótínhloạitrừnhaubởivìcácchứngkhoánhaygiấytờcógiáthườngcómộtmứclãisuấtnhấtđịnh,nếulãisuấtngânhàngtăngcaohơnthìviệcsửdụngcôngcụthịtrườngmởsẽkhôngcóhiệuquảvàngượclạichỉcóhiệuquảkhimứcsinhlờicủacácchứngkhoán lớn hơn mức lãi suất tiền gửi

*/Quan hệ giữa lãi suất và tỷ giá hối đoái

tiềnnộitệvàvìthế lãisuấtsẽbiếnđổitheo

Tạithờiđiểmt1: Lãisuấtnướcngoài giảsử= i*

Lãi suất đồng VND= iTỷgiáhốiđoái= E

Trang

của ngoạitệ

Vídụsauđâysẽminhhọamốiquanhệtrên:

Tỷlệmấtgiádựkiến của USD sovới

DM(E 2 E1

)

E1

Chênhlệchvềlãisuấtgiữakhoản tiền gửi USD vàDM

nămcủacáckhoảntiềngửibằngUSDcaohơn4%sovớicáckhoảntiềngửibằngDM,nếunhưnhữngđiềukiệnkháckhôngđổithìchúngtasẽt hi ê n vềnắmgiữUSDhơnlà nắmgiữDM

Trườnghợpthứ2:chênhlệchvềlãisuấtcũng4%nhưnglạibịbùtrừbằngtỷlệmấtgiádựliếncủađồngUSDlà4%.Nhưvậycảhaikhoảntiềngửinàyđềucócùngtỷsuấtlợitức

Trườnghợp3:chênhlệchvềlãisuấtcũng4%nhưnglạibịbùtrừnhiềuhơndoUSDdựkiếngiảmgiá8%,nhưvậycáckhoảntiềngửibằngDMđượcnhữngngười thamgia trênthịtrườngưachuộnghơn

Trườnghợp4:lãisuấtđồngDMchênhlệchcaohơnđồngUSD2%,nhưngđồngUSDdựkiếnsẽtănggiá4%sovớiđồngDM.Dođótỷsuấtlợitứcdựkiếnđối vớikhoảntiềngửibằngUSDcaohơn2%sovớicác khoản tiền gửi bằng DM

Từphươngtrình:i=i*+ E2E1

E1

chobiếtđiềukiệnngangbằnglãisuất

đúngkhilãisuấttrongnướcbằngvớilãisuấtnướcngoàicộngvớitỷlệtănggiác u û a đồngngoạitệ.Nóicáchkhác,khithịtrườngtàichínhhoạtđộnghiệuquảthìkhoảnkhácbiệtgiữacáclãisuấtphảnánhtỷlệthayđổikỳvọngcủatỷgiáhốiđoái

1 2

Mốiquanhệnghịchbiếngiữatỷgiáhốiđoáivàlãisuấttrongnướcđốivớinhữnggiátrịchotrướccủalãisuấtnướcngoài i*vàtỷgiáhối đoáikỳvọng E2đ ư ơ ï cbiểuthịquađồthịsau:

KhủnghoảngtiềntệnhưđãxảyraởcácnướcĐôngNamÁlàkếtquảtất

yếucủamộtsựthayđổiđộtngộttrongkỳvọngcủathịtrườngvềgiátrịdàihạncủa

vàothịtrườngmấtlòngtinvàokhảnănghaysựsẵnlòngcủangânhàngtrungươngTháitrongviệcgiữtỷgiácố địnhởmức25Baht=1USD.Theonhưđồthịtrên,đườngngangbằnglãisuấtđộtngộtdịchchuyểnsangphảilêntrênvàTháiLanphảiđốimặtvớiviễncảnhchấpnhậnđồngtiềnbịmấtgiánghiêmtrọnghoặclàmộtmứclãisuấtcaohơnrấtnhiều.ThịtrườngđãdựđoánđúnglàchínhphủTháikhôngchấpnhậnsựtănglênbắtbuộccủalãisuấtnhưvậydonhữngthiệthạicóthểgâyrachocảkhuvựctàic h í n h cũngnhưhoạtđộngkinhtế,vàthếlàđồngBahtđãrớtgiátừ25Baht/USDxuống thấp đến mức55Baht/1USD

CHƯƠNG2 THỰCTRẠNGSỬDỤNGCÁCCÔNGCỤCHÍNHSÁ

CHTIỀNTỆ

1- QUÁTRÌNHHÌNH THÀNHVÀPHÁT TRIỂN CỦA NHNN VIỆT NAM

1.1-Khái quát sự ra đời của ngân hàng trung ương

Quátrìnhrađờicủangânhàngtrungươngtrảiqua3giai đoạn:

Giai đoạn1 :Giaiđoạnphát triển từNHTMđếnngânhàng phát hành

Trong giaiđoạntừ thế kỷ16 đến cuối thế kỷ 17,ởcácnước tư bảnpháttriểncónhiềungânhàngthươngmại.Tuynhiêntrongsốđóchỉcónhữngngânhànglớnhoạtđộngcóuytín,kỳphiếucủanhữngngânhàngnàypháthànhracóuytínvàlưuthôngrộngrãihơnsovớicácngânhàngkhác.Dođónhữngngânhàngnàyvềsau đãtrởthànhnhữngngânhàngpháthành,còn cácngânhàngthươngmạicóquymôvừavànhỏlúcđầucũngđượcpháthànhkỳphiếunhưnguytínvàphạmvilưuthôngbịthuhẹp,dầndần các ngân hàng này không còn phát hành kỳ phiếu nữa

Giai đoạn2 : Giaiđoạnpháttriểntừngânhàngpháthànhsangngânhàngpháthànhđ

ộcquyền

Tronggiaiđoạnđầucủathờikỳnày,trongmộtsốnướccónhiềungânhàngpháthànhvàchiếmlĩnhởnhữngvùngkhácnhautrongnước,kỳphiếucủanhữngngânhàngnàypháthànhracũngchỉlưu thôngtrongphạmvinhấtđịnhnàođó.Trongsốđócónhữngngânhàngpháthànhcóquymôlớnhơn,cóuytínrộnghơnthìđồngthờinhữngngânhàngnàycũngđượcnhữngsựưuđãicủachínhquyềnnhànước, vàhầunhưcósựxâmnhậplẫnnhaugiữacác

ngânhàngnàyvớibộmáynhànước Trongđiềukiệnđó,mộtmặtđểchokỳphiếungânhànglưuthôngrộngrãih ơ n , mặtkhácđểchứngtỏsứcmạnhcủachínhquyền,

cácnhànướctưbảnđãcôngbốnhữngquyđịnhkhắckhenhằmchỉchophépmộtsốngânhàngđượcphéppháthànhkỳphiếu.Đâylànhữngn g a â n h a ø n g pháth a ø n h đ o ä c quyền,cònnhữngngân

hàngpháthànhtrướcđâybâygiờđượcnhànướcchophéppháthànhkỳphiếuthìtrởlạihoạtđộngtheocácchứcnăng của một ngân hàng thương mại.

1.2-Sự ra đời của ngân hàng nhà nước Việt Nam

*/ Trước Cách mạng tháng tám năm 1945:

LúcbấygiờlàngânhàngĐ o â n g D ư ơ n g , đóngv a i tròlàngânh a ø n g trungươngđồngthờithựchiệncácchứcnăngcủa mộtngânhàngthươngmại.ĐâylàngânhàngdochínhquyềnthuộcđịaPhápởĐôngDươngchiphối

Trongsuốtthờigiantừnăm1951đếnnăm1988ngânhàngNhànướcViệtNamvừalàngânhàngtrungươnggiữvaitròđộcquyềnpháthànhtiền,đồngthờivừathựchiệnchứcnăng,nghiệpvụcủangânhàngthươngmại,còngọilàhệthốngngânhàngmộtcấp

Ngày26/3/1988theonghịđịnh53/

HĐBTcủaChủtịchHộiđồngBộtrưởngđãchínhthứcchuyểnhệthốngngânhàngViệtNamtừhệthốngngânhàngmộtcấpsanghệhệthốngngânhànghaicấp.TrongđóngânhàngNhànướcViệtNam

chỉthựchiệnchứcnăngquảnlý,còncácngânhàngthươngmạitồntạidướihìnhthứclàcác ngânhàngchuyêndoanhhoạtđộngtrongmộtlĩnhvựckinhtếhoặcmộtngànhnàođó.

Năm1990,haipháplệnhngânhàngrađờitạokhungkhổpháplýquyđịnhc h ư ù c năngquảnlývàkinhdoanhcủahệthốngngânhànghaicấpnày.Lúcnàyđãxuấthiệnnhữngngânhàngcổphần,liêndoanh,chinhánhngânhàngnướcngoài.Đếntháng10/1998thìhaipháplệnhnàyđượcthaythếbằnghaivănbảnluật:luậtngânhàngNhànướcViệtNamvàluậtcáctổchứctíndụngnhằmtạomộitrườngvềmặtpháplýchongânhàngNhànướcvàcácngânhàngthươngmạicóthểhoạtđộngđúngchứcnăng

1.3- Chức năng củangân hàngtrung ương

1.3.1-Chức năng phát hành tiền và điều tiết lưu thông tiền tệ

Đâylàchứcnăng đặ ct hùc ơba ûn vàquant r ọn gh àng đầucủangânhàng trungương,nókhôngnhữngảnhhưởngđếntìnhhìnhkinhtế,t ài chínhcủamộtn ư ơ ù c màcóthểcảthếgiới.Việcpháthànhtiềnvàolưuthôngcầntuânthủnhữngquy tắc nhất định:

*/Tốcđộtăngcủakhốilượngtiềnkhôngđượcphépvượtquátốcđộtăngtrưởngkinh tế và lạm phát

*/

Lượngtiềnpháthànhvàolưuthôngphảitheonhữngkênhnhấtđịnhđểtránhlạmphát,baogồm:

+/Pháthànhchocácngân hàng thương mạivay, thông qua:

- Tái cấp vốn

- Chovay thanh toánbùtrừ

1.3.2-Chức năng ngân hàngcủacácngânhàng

Ngânhàngtrungươnglàn ơ i tiếpn h a ä n d ư ï t r ư õ tiềnt e ä c u û a cácngânhàngthươngmạivàcáctổchứctíndụngkhác,mọingânhàngthươngmạiđềuphảimởt ài khoảntạingânhàngtrungương.Tiềngửitạingânhàngtrungươngbaogồmdựtrữbắtbuộcvàtiềngửiđ

ể thanh toán bù trừ

Ngânhàngtrungươnglànơicungcấpvốnchocáctổchứctíndụngthôngquahình thức tái cấpvốn,chovaytheochỉđịnh

Ngânhàngtrungươnglànơitrungtâmthanhtoángiữacácngânhàngthôngquahìnhthứcthanht o a ù n b u ø t r ư ø , v a ø làngườihướngdẫnthựcthicácquytrìnhn gh i e äp vụđểgiúpcácngânhàngthươngmạitr ong hoạtđộng kinhdoanhnhằmđảmbảoluậtphápvàkinh doanh an toàn

1.3.3-Chức năng ngân hàng của nhà nước

Ngânhàngtrungươnglàngườithamgiahoạchđịnhchínhsáchtiềntệquốcgiavàthựcthichínhsáchđó,

Ngânhàngtrungươnglàmđạilý chotráiphiếuchínhphủ,chochínhphủvayvốn,vàlàngườithaymặt nhà nước trong quan hệthanh toán tín dụng quốctế

- Thẩmđịnhcấpgiấyphéphoạtđộngcho cáctổchức tín dụng

2.1- Lãisuất

ThựctrạngcơchếđiềuhànhlãisuấtởViệtNamcóthểchiathànhcácgiaiđoạnsau:

*/ Giai đoạn từ 1986-1990:

Đâylàgiaiđoạnđầucủacôngcuộccảicáchkinhtế,chuyểndầntừcơchếkếhoạch,tậptrung,baocấpsangcơchếthịtrườngcósựquảnlýcủanhànước.Vàmặc dù cónhiềucốgắngtrongviệccảitổhệ thốngngânhàng nhưtháng3/1988

ngânhàngnhànướcchuyênthựchiệnchứcnăngquảnlývàcácngânhàngthươngmạitồntạidướihìnhthứcc a ù c ngânh a ø n g c h u y e â n doanh.Tuynhiên,trongđiềukiệnn e à n

s a û n x u a á t c o ø n quát hấp kémvàbốicảnhthếgiớiđangcónhữngchuyểnbiếnbấtlợichohệthốngXãhội Chủ nghĩa Vì vậy mà chính sách lãisuấtmangnặngbiệnpháphànhchính,chủquan, nhằm phục vụ cho mục tiêu cảitổnềnkinhtế củanhà nước

Điểmnổibậtcủalãisuấttrongthờikỳnàylàlãisuấtbaocấptuyệtđốiâm,tứclãisuấtchovaybìnhquânthấphơnlãisuấthuyđộngbìnhquânvànhànướcphảibùlỗchophầnchênhlệchnày.Bêncạnhđólàlãisuấtthựcâm,mứclãisuấtc o ø n thấpxasovớilạmphátđượccoilàphimãtrongthờikỳnày,đồngthờichínhsáchlãisuấtcósựphânbiệtgiữacácthànhphầnkinhtế,ngànhnghềkinhdoanht heo hướngưutiênchodoanhnghiệpnhànướcvàcácngànhđượcnhànướcquantâm

- Dâncư

60,78

60,98

60,98

91,812

4,51,8

*/ Giai đoạn từ 1991-1995:

Kểtừkhi2pháplệnhngânhàngrađời(1990)đãtạorađượckhungpháplýquyđịnhcácsảnphẩmvànghiệpvụmàcácngânhàngthươngmạiđượcphépthựchiện,l úcnày đãxuất hiện những ngânh àngt h uộ ccá c thành phầnki n ht ếkh ác nhaungoàiquốcdoanhnhư:ngânhàngcổphần,ngânhàngliêndoanh,chinhánhngânhàngnướcngoài

Chínhsáchlãisuấttronggiaiđoạnnàykhôngcònấnđịnhkhunglãisuấtnhưtrước nữamàđãtươngđốilinhhoạthơnbằngviệcquyđịnhlãisuấttốiđavàlãisuấttốithiểu.Vìthếmàcácngânhàngthươngmạichủđộnghơntrongviệcđiềuchỉnhlãisuấtphùhợpvớithịtrường.Tronggiaiđoạnnàyviệcấnđịnhlãisuấtđãtínhđếnyếutốlạmphát,tứclãisuấtthựcdương,lãisuấtchovaybìnhquânđãlớnhơnlãisuấthuyđộngbìnhquânvàđâychínhlàcơsởđểcácngânhàngthươngmại tồn tạihoạt động

Tuynhiên,dothựchiệnchínhsáchchốnglạmphátnênlãisuấttrong giaiđoạnnàyvẫnrấtcaođặcbiệtlàcácnăm1991-

1993.Nhờđómàlạmphátđãgiảmxuốngnhanhchóng,kếtquảlàlãisuấtthựctănglên,điềunàykhuyếnkhíchlượngtiềngửivào,vàlầnđầutiênlạmphátđượcđẩyxuốngmứcthấpnhấtmộtconsố

(5,2%).Tuynhiên,đâychỉlànổlựccủachínhsáchđẩylùilạmphátchứthậtralạmphátvẫnchưathậtsựnằm trong tầm kiểm soát

Songsongvớinhữngthànhtựuđạtđượccủachínhsáchlãisuấtnhưvậyđãbộclộnhữngnhượcđiểm,đólà:

Vẫncònbấthợplýtrongcácmứclãisuấtchovay:lãisuấtchovaytrungdài hạnthấphơnlãisuấtchovayngắnhạn,trongkhiđóvaytrungdàihạnthườngcó rủi ro cao hơn

Mứclãisuấtquácaođãhạnchếngườikinhdoanhvayvốnmởrộngđầutư,hoặcđãlàmchogiácảhànghóacaodochiphísửdụngvốncaovàvìthếlàmgiảm sứccạnh tranh của hàng hóa trong nước

CókhoảngcáchlớngiữalãisuấtbằngtiềnđồngViệtNamvàngoạitệvìv a ä y màkhôngthuhútđược ngoại tệ gửivào

Vớiviệcquyđịnhlãisuấtsànđãlàmhạnchếtínhcạnhtranhtronghoạtđộngngânhàngbởivìkhilãisuấtthựccònởmứccaothingânhàngthươngmạicóthể cạnhtranhbằngviệc hạlãisuất

Vìvậycóthểnóichínhsáchlãisuấttronggiaiđoạnnàyvẫncònmangnặngb i e ä n pháphànhchính,chưacóquanhệvớicungcầutín dụng trên thị trường

*/ Giai đoạn từ 1996-8/2000:

Điểmnổibậttrongđiềuhànhlãisuấttronggiaiđoạnnàylàthaythếcơchếlãisuấttốiđavàtốithiểubằngcơchếtrầnlãisuất.Theođóngânhàngnhànướccông bốtrầnlãisuấtchovayngắnhạn,trungvàdàihạnđểlàmcơsởchocácngânhàngthươngmạicăncứvàođómàhìnhthànhlãisuấthuyđộngvàchovaychoriêngmình.Tuynhiên,chênhlệchgiữalãisuấtchovaybìnhquânvàlãisuấthuyđộngbìnhquânđượckhốngchếởmức0,35%/tháng

Lãisuấttronggiaiđoạnnàyđ ư ơ ï c đ i e à u chỉnhg i a û m dầndomứclạmphátgiảmvàlãisuấtthựctrướcđóquácao