BÀI XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT TRONG TƯ PHÁP QUỐC TẾ. TS. Bùi Thị Thu. Giảng viên trường Đại học Luật Hà Nội

Trình bày được nội dung và phạm vi áp dụng của các hệ thuộc luật cơ bảntrong Tư pháp quốc tế... KHÁI NIỆM XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT Xung đột pháp luật là hiện tượng tình huống khimột quan hệ c

BÀI 3 XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT TRONG

TƯ PHÁP QUỐC TẾ

TS Bùi Thị ThuGiảng viên trường Đại học Luật Hà Nội

1

Trình bày được nội dung và phạm vi áp dụng của các hệ thuộc luật cơ bảntrong Tư pháp quốc tế

5

CẤU TRÚC NỘI DUNG

3.1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT

4

Khái niệm xung đột pháp luật

3.1.1

Nguyên nhân phát sinh xung đột pháp luật 3.1.2

Phạm vi phát sinh xung đột pháp luật

3.1.3

3.1.1 KHÁI NIỆM XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT

Xung đột pháp luật là hiện tượng (tình huống) khimột quan hệ của Tư pháp quốc tế phát sinh, quan

hệ đó có thể chịu sự điều chỉnh bởi hai hay nhiều

hệ thống pháp luật khác nhau

3.1.2 NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT

Do tính chất quan hệ Tư pháp quốc

tế là các quan hệ có “Yếu tố nướcngoài”

Do pháp luật các nước có quy địnhkhác nhau

Nguyên nhân

3.1.3 PHẠM VI PHÁT SINH XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT

Xung đột pháp luật

Lĩnh vực công

Lĩnh vực luật tư

3.2 GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT

3.2.1 KHÁI NIỆM GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT

• Giải quyết xung đột pháp luật là cần lựa chọn pháp luật áp dụng để giải quyết vấn đề cóxung đột pháp luật;

• Cơ quan có thẩm quyền dựa vào các quy định của Tư pháp quốc tế để chọn luật áp dụng,giải quyết xung đột pháp luật;

• Có hai phương pháp cơ bản giải quyết xung đột pháp luật

Quy phạmthực chất thống nhất(Điều ước quốc tế)

Quy phạmthực chất thông thường(Pháp luật quốc gia)

3.2.2 PHƯƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT

• Phương pháp xung đột là phương pháp cơ quan có thẩm quyền áp dụng các quy phạm xung đột

nhằm lựa chọn hệ thống pháp luật phù hợp điều chỉnh các quan hệ có xung đột pháp luật

• Quy phạm xung đột là quy phạm dùng để xác định hệ thống pháp luật được áp dụng

Hình thức quy phạm xung đột

Quy phạmXung đột thống nhất(Điều ước quốc tế)

Quy phạmxung đột thông thường(Pháp luật quốc gia)

b Phương pháp xung đột

3.3 QUY PHẠM XUNG ĐỘT

13

Khái niệm, đặc điểm quy phạm xung đột

3.3.1

Cơ cấu của quy phạm xung đột 3.3.2

Các hệ thuộc luật cơ bản

3.3.3

a Khái niệm quy phạm xung đột

Quy phạm xung đột là quy phạm xác định luật phápnước nào sẽ được áp dụng để điều chỉnh mộtquan hệ pháp luật dân sự có yếu tố nước ngoài trongmột tình huống thực tế

3.3.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM QUY PHẠM XUNG ĐỘT

3.3.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM QUY PHẠM XUNG ĐỘT

Đặc điểm của quy phạm xung đột

Trừu tượng, phức tạp Tính chất điều chỉnh gián

tiếp, tính dẫn chiếu

Chức năng của quy phạm xung đột dùng để xác định hệ thống pháp luật

được áp dụng

b Đặc điểm của quy phạm xung đột

3.3.2 CƠ CẤU CỦA QUY PHẠM XUNG ĐỘT

Phần phạm vi (Xác định quan hệ pháp lý phát sinh)

Phần hệ thuộc(Xác định pháp luật áp dụng)

Hai phần

• Điều 126 Luật Hôn nhân gia đình 2015: “Trong việc kết hôn (phạm vi) giữa công dân Việt Nam vàngười nước ngoài, mỗi bên sẽ tuân theo pháp luật nước mình (phần hệ thuộc) về điều kiện kếthôn.”

• Điều 673, Khoản 1 Bộ luật Dân sự 2015: “Năng lực pháp luật dân sự (phạm vi) của người nướcngoài được xác định theo pháp luật của nước mà người đó là công dân (hệ thuộc).”

3.3.3 CÁC HỆ THUỘC LUẬT CƠ BẢN

Hệ thuộc luật là các nguyên tắc xác định luật áp dụng trong các quy phạm xung đột

Các hệ thuộc

Luật nhân thân (lex personalis)Luật quốc tịch của pháp nhân (lex societatis)Luật nơi có tài sản (lex rei sitae)

Luật do các bên thỏa thuận (lex voluntatis)Luật có mối quan hệ gắn bó nhất (closest connection)Luật nơi thực hiện hành vi (lex loci actus)

Luật Tòa án (lex fori)

3.3.3 CÁC HỆ THUỘC LUẬT CƠ BẢN

Luật nhân thân

Khái niệm: Bao gồm hai hệ thống: Luật nước mà cánhân có quốc tịch (Luật quốc tịch ) và Luật nước nơingười đó cư trú (Luật nơi cư trú)

Phạm vi áp dụng: Quy chế pháp lý nhân thân

3.3.3 CÁC HỆ THUỘC LUẬT CƠ BẢN

Luật quốc tịch của pháp nhân

Luật quốc tịch của pháp nhân là Luật nước nơipháp nhân thành lập, nơi có trụ sở chính hoặcnơi pháp nhân thực tế hoạt động(tùy thuộc pháp luật các nước)

Phạm vi áp dụng: Quy chế pháp lý pháp nhân

Đặc điểm

Luật nơi có tài sản

Luật nơi có tài sản là hệ thống pháp luậtnước nơi tài sản thực tế tồn tại Tài sảnluôn chịu sự điều chỉnh của hệ thốngpháp luật nơi có tài sản đó

Phạm vi áp dụng: Quy chế pháp lýđối với tài sản, quyền sở hữu

3.3.3 CÁC HỆ THUỘC LUẬT CƠ BẢN (tiếp theo)

Đặc điểm

3.3.3 CÁC HỆ THUỘC LUẬT CƠ BẢN (tiếp theo)

Luật nơi thực hiện hành vi

Luật nơi thực hiện hành vi là luật nơithực hiện các hành vi pháp lý như kếthôn, giao kết hợp đồng, gây thiệt hại

Phạm vi áp dụng: Hiệu lực pháp lý củahành vi; hậu quả pháp lý

Luật do các bênthỏa thuận

Khái niệm: Là hệ thống pháp luật được các bên

trong hợp đồng thỏa thuận lựa chọn Luật docác bên thỏa thuận có thể là luậtquốc nội, luật quốc tế hoặc chính cácđiều khoản thỏa thuận trong hợp đồng

Phạm vi áp dụng: Quan hệ nghĩa vụ hợp đồng

3.3.3 CÁC HỆ THUỘC LUẬT CƠ BẢN (tiếp theo)

3.3.3 CÁC HỆ THUỘC LUẬT CƠ BẢN (tiếp theo)

Luật có mốiquan hệ gắn

bó nhất

Khái niệm: Là hệ thống pháp luật của bên phải thực

hiện nghĩa vụ chính (nghĩa vụ đặc trưng)

Ví dụ: Điều 664 Khoản 3; Điều 683 Khoản 2

Bộ luật Dân sự 2015

Phạm vi áp dụng: Quan hệ nghĩa vụ hợp đồng

Áp dụng trong trường hợp không xác định được luật

áp dụng

Luật Tòa án(Lex fori)

Khái niệm: Là luật nước nơi có Tòa án thụ lý

giải quyết vụ việc Tòa án thụ lý có quyền

áp dụng luật nước mình (Luật Tòa án) đểxác định thẩm quyền và giải quyết tranh chấp

Luật Tòa án bao gồm: Luật tố tụng; Tư phápquốc tế (Luật Tòa án) và Luật nội dung

3.3.3 CÁC HỆ THUỘC LUẬT CƠ BẢN (tiếp theo)

TỔNG KẾT CUỐI BÀI

25

• Lý luận chung về xung đột pháp luật: khái niệm, đặc trưng của xung đột pháp luật;nguyên nhân phát sinh xung đột pháp luật; phạm vi phát sinh xung đột pháp luật

• Giải quyết xung đột pháp luật: khái niệm; phương pháp giải quyết xung đột pháp luật

• Quy phạm xung đột: khái niệm, đặc điểm; cấu trúc, hình thức của quy phạm xung đột vàcác hệ thuộc luật cơ bản

Những nội dung đã nghiên cứu