hàng rào bảo vệ da và miễn dịch đề kháng SAU ĐẠI HỌC

OVERVIEW OF SKIN STRUCTURE AND FUNCTION HÀNG RÀO BẢO VỆ DA VÀ MIỄN DỊCH ĐỀ KHÁNG PGS TS BS VĂN THẾ TRUNG Bộ môn Da liễu Đại học Y Dược Tp Hồ Chí Minh BÀI GIẢNG DÀNH CHO CAO HỌC NỘI KHOA Mục tiêu học t.

HÀNG RÀO BẢO VỆ DA

VÀ MIỄN DỊCH ĐỀ KHÁNG

PGS.TS.BS VĂN THẾ TRUNG

Bộ môn Da liễuĐại học Y Dược Tp Hồ Chí Minh

BÀI GIẢNG DÀNH CHO CAO HỌC NỘI KHOA

Mục tiêu học tập

Click to add Title

1 Trình bày cấu trúc mô học, phân tử của hàng rào bảo vệ da

Click to add Title

1 Giải thích mối liên quan giữa rối loạn cấu trúc, chức năng hàng

rào bảo vệ với triệu chứng lâm sàng trong viêm da cơ địa

3

CẤU TRÚC CÁC LỚP DA

• Cơ quan lớn nhất, bao phủ cơ thể

• Gồm 3 lớp: epidemis, dermis, hypodermis

Stratum granulosum, Stratum lucidum

TẾ BÀO THƯỢNG BÌ

TẾ BÀO THƯỢNG BÌ

KERATINOCYTES

MELANOCYTES

LANGERHANS

CELLSMERKEL CELLS

SỰ BIỆT HÓA CỦA TẾ BÀO KERATINOCYTE

Sự hình thành hàng rào bảo vệ

 Lớp sừng ngoài cùng được xem là hàng rào bảo vệ da gồm tế bào sừng là những tế bào dẹt, không nhân, giàu protein

 Lớp màng lipid kép bao quanh bởi chất nền lipid ngoại bào

Cấu trúc mô học hàng rào bảo vệ da

Thể Lameller chứa các lipid như acid béo tự do và ceramide

Lớp hạt

Thể lamellar Lamellar lipid

Corneocyte

HÀNG RÀO BẢO VỆ DA NHƯ TƯỜNG VẬT LÝ

Cấu trúc “gạch-vữa” của lớp sừng

Tê bào da (gạch)

Lipid (vữa)

Cấu trúc nhiều lớp lamellar

Cấu trúc mức độ phân tử hàng rào bảo vệ da

Các phiến lipid giữ nước trong lớp sừng

CHỨ NĂNG CỦA HÀNG RÀO BẢO VỆ CỦA DA

Thiếu lipid gian bào

Tế bào da biến dạng

Tight junction : VÒNG RÀO THỨ 2

Tight junction

Nature Reviews Cell Molecular Biology (2011)

claudin

Claudin-1 suy giảm trong viêm da cơ địa

J ALLERGY CLIN IMMUNOL

MARCH 2011

Nonlesional AD skin (n=11)

Vs nonatopic skin (n=12)

Claudin-1 suy giảm trong bệnh viêm da cơ địa

De Benedetto et al, J Allergy Clin Immunol

March 2011

ĐÁP ỨNG MIỄN DỊCH

Hàng rào bảo vệ da thực hiện chức năng miễn dịch nguyên phát

• Vai trò Toll-like receptor (TLR): chức năng nhận diện các phân tử có trên

bề mặt vi sinh gây bệnh

• Keratinocyte, Langerhans, melanocyte đều có TLR

• Cầu nối giữa miễn dịch nguyên phát và miễn dịch thứ phát

Chức năng miễn dịch của keratinocyte

• Trong giai đoạn sớm

• Nguồn gốc từ tủy xương

• Cư ngụ tại lớp hạt

• Tế bào hình tua gai

• Chức năng miễn dịch: trình diện

kháng nguyen

TẾ BÀO LANGERHANS

Hệ VSV thường trú của người (human

microbiome) là tập hợp tất cả các vi sinh vật sống

trên bề mặt hoặc trong các lớp của da, tai, trong

nước bọt và niêm mạc miệng, trên kết mạc và

trong đường tiêu hóa, đường tiết niệu, sinh dục

Được tìm thấy trên người khỏe mạnh

Gồm: vi khuẩn, nấm và đơn bào

HỆ SINH VẬT THƯỜNG TRÚ TRÊN DA

NGUỒN GỐC

• Ở thai khỏe mạnh trong tử cung, cơ thể thai nhi là vô trùng, được phủmột lớp chất gây gồm antimicrobial peptide cathelicidin và lysozyme

• Khi sinh ra, trẻ tiếp xúc với hệ VSV từ âm đạo mẹ và từ môi trường

• Vài giờ → hệ VSV thường trú ở mũi họng

• 1 ngày → hệ VSV đường tiêu hóa dưới

YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG LÊN HỆ VSV Ở NGƯỜI

• THUỐC: thuốc sử dụng tại chỗ hoặc toàn thân

• DINH DƯỠNG: VK đường ruột ở trẻ bú mẹ chủ yếu là

Bifidobacterium sp Trẻ bú sữa công thức thì tương tự như người

VAI TRÒ CỦA VSV THƯỜNG TRÚ

• Kích thích miễn dịch

▫ Sản xuất kháng thể

▫ Tuy nhiên có thể phản ứng chéo với các mô bình thường của cơ thể

▫ Có thể là nguồn gây nhiễm trùng cơ hội

• Bảo vệ cơ thể

▫ Tiếp xúc tác nhân gây bệnh trước tiên

▫ Ức chế sự phát triển của VSV gây bệnh do ức chế 1 số receptor, cạnhtranh dinh dưỡng

▫ Sản xuất một số chất chống lại VSV gây bệnh: Fatty acids, peroxides , Bacteriocins

• Dinh dưỡng: Vk đường ruột giúp cơ thể tổng hợp vitamin K

Đáp ứng miễn dịch thứ phát

Tiếp nhận, biểu

hiện kháng nguyên

và đáp ứng miễn dịch của các tế bào tua gai

Thảo luận tại lớp trường hợp viêm da cơ địa (chàm thể tạng)

- Các rối loạn cấu trúc và chức năng liên quan hàng rào bảo vệ

- Giải thích mối liên quan giữa rối loạn cấu trúc, chức năng với triệu chứng lâm sàng da khô, da viêm, da dễ nhiễm trùng

- Nguyên tắc xử trí trường hợp viêm da cơ địa

Khám thực thể

Hồng ban, tróc vảy nhẹ vùng mặt duỗi chân tay và nếp gấp khuỷu, khoeo, có tiết dịch, đóng mài

Khám thực thể

Da 2 cẳng chân khô, da lòng bàn tay bàn chân dày hơn bình thường, đầu da đầu

ngón tay khô và tróc vảy

Hãy ứng dụng kiến thức về cấu trúc và chức năng của da giải thích tại sao?

Thảo luận 5 phút

Ngứa Hồng ban

Da khô Dịch vàng, nhiều

Khi điều trị bệnh VDCĐ, cần phải làm giảm, hết các triệu chứng nào?

?

?

?

?

Ngứa Hồng ban

Da khô Tiết dịch

Khi điều trị bệnh VDCĐ, cần phải làm

giảm, hết các triệu chứng nào?

Kháng viêm (corti) Kháng viêm (Corti)

Dưỡng ẩmCorticoid

Bệnh nhân được chẩn đoán viêm da

cơ địa, bác sĩ kê đơn gồm có thuốcthoa corticoid loại nhẹ Sau 1 tuần,

tiết dịch BN không tái khám

BVDL với triệu chứng nặng hơn,

hồng ban lan rộng, dịch tiết nhiều,

màu vàng, đóng mài nâu

TIẾP THEO CA LÂM SÀNG