XOẮN KHUẨN GIANG MAI PGS TS LÝ VĂN XUÂN ĐẠI HỌC Y DƯỢC TP HCM TRỰC KHUẨN LAO MỤC TIÊU Kể được đặc điểm của giống Myobacteria Trình bày được tính chất nhuộm trực khuẩn lao Trình bày được hiện tượng Koc.
Trang 1PGS.TS LÝ VĂN XUÂN
ĐẠI HỌC Y DƯỢC TP.HCM
TRỰC KHUẨN LAO
Trang 2MỤC TIÊU
1. Kể được đặc điểm của giống Myobacteria.
2 Trình bày được tính chất nhuộm trực khuẩn lao.
3 Trình bày được hiện tượng Kock và phản ứng
tuberculin
4 Nêu được các phương pháp chẩn đoán trực tiếp.
5 Trình bày được biện pháp phòng ngừa đặc hiệu.
Trang 3ĐẠI CƯƠNG VỀ MYCOBACTERIA
1. Gồm 1 số loại
gây bệnh cho người và động vật
gây nhiễm khuẩn cơ hội
không gây bệnh
2. Các đặc điểm
kháng cồn, kháng acid.
tăng trưởng chậm.
dài, mảnh hoặc có dạng sợi, đôi khi phân nhánh.
Trang 4TÍNH CHẤT CỦA TRỰC KHUẨN LAO
1 Hình dạng
hình que, mảnh dẻ, kích thước 0,2 – 0,6µm x 1 -
4µm.
đứng riêng lẻ hay tụ thành từng đám.
Không có nang, không có lông, không sinh bào tử.
2.Nhuộm soi
Không nhuộm được bằng PP nhuộm thông thường.
nhuộm Ziehl-Neelson (kháng acid-cồn) : bắt màu đỏ trên nền xanh.
Trang 5TÍNH CHẤT CỦA TRỰC KHUẨN LAO
3. Nuôi cấy
hiếu khí tuyệt đối, mọc tốt ở 370C
môi trường lỏng Middlebrook 7H12 (tăng sinh), Lowenstein-Jensen (tỉ lệ cao) Môi trường bán tổng hợp Middlebrook 7H10 và 7H11 (KSD)
Trang 6TÍNH CHẤT CỦA TRỰC KHUẨN LAO
4. Cấu tạo hóa học vách tế bào
lipid gồm acid béo và chất sáp, chiếm 40%
protein gây mẫn cảm muộn, tạo kháng thể
polysaccharid gây quá mẫn cảm tức thì, tạo kháng thể
yếu tố tạo thừng giúp VK phát triển và xoắn lại với nhau, có tác dụng gây độc cho BC
Trang 7TÍNH CHẤT CỦA TRỰC KHUẨN LAO
5. Sức đề kháng
đề kháng cao, chủ yếu do thành phần lipid
trong đàm ẩm sống vài tháng, trong bụi sống 8-10 ngày
dễ dàng bị diệt bởi nhiệt độ và tia tử ngoại
Trang 8KHẢ NĂNG GÂY BỆNH
1. Sinh bệnh học
xâm nhập qua các hạt nước bọt có chứa trực khuẩn lao.
gây bệnh lao phổi và lao ở các cơ quan khác.
tổn thương hoại tử bã đậu.
Trang 9KHẢ NĂNG GÂY BỆNH
2. Biểu hiện lâm sàng
lao phổi, lao kê, lao màng phổi.
lao ngoài phổi : lao hạch, lao màng não, lao màng bụng, lao thận, lao xương, lao mào tinh hoàn,
hiện tượng Kock : quá mẫn muộn (10-14 ngày).
phản ứng tuberculin : chế phẩm PPD-S, dương tính khi đk > 10 mm sau 18-24 giờ.
Trang 10MIỄN DỊCH
1 Thụ động :
phản ứng tuberculin dương tính, cơ thể đáp ứng miễn dịch.
2 Chủ động :
tiêm vắc-xin BCG (từ VK lao bò đã làm suy yếu).
tiêm trong da, 6-10 tuần, phản ứng tuberculin dương tính.
không loại trừ hoàn toàn trực khuẩn lao.
tiêm lại vắc-xin BCG khi p/ư tuberculin chuyển từ (+) sang (-).
Trang 11CHẨN ĐOÁN PHÒNG XÉT NGHIỆM
1. Trực tiếp
quang (auramin)
Nuôi cấy : môi trường Lowenstein-Jensen ủ 37 0 C trong 6-8 tuần
KT sinh học phân tử : PCR, giải trình tự
Tiêm truyền chuột lang.
Trang 12CHẨN ĐOÁN PHÒNG XÉT NGHIỆM
2. Gián tiếp
tìm kháng thể trong huyết thanh người bệnh.
phản ứng tuberculin
Trang 13DỊCH TỄ HỌC – PHÒNG NGỪA – ĐIỀU TRỊ
nặng
sinh hoạt, lao động.