Chương 5 Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Chương 5 Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩaChương 5 Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩaChương 5 Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩaChương 5 Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩaChương 5 Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Chương 5

KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ CÁC QUAN HỆ LỢI

ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM

31/8/2019

1

Ths Nguyễn Thu Hà Khoa Lý luận Chính trị Đại học Hải Phòng

0911968629

5.1.1 Khái niệm kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Nội hàm của khái niệm kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa:

 Mô hình kinh tế đặc thù của thời kỳ quá độ

 Có những đặc điểm của KT thị trường nói chung và tính định hướng XHCN

 Tính mở, hiện đại và hội nhập quốc tế

31/8/2019

3

5.1.2 Tính tất yếu khách quan của việc phát triển KT thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

của nhân dân Việt Nam

Là phương tiện quan trọng để đi đến mục tiêu của CNXH, phát triển sản xuất

lớn XHCN

5 Phù hợp với quy luật phát triển khách

quan của lịch sử và của thời kỳ quá độ

Cơ chế kế hoạch hóa tập trung: là cơ chế trong đó nền kinh tế vận động dưới sự kiểm soát của Nhà nước về các yếu tố sản xuất cũng như phân phối về thu nhập Nhà nước can thiệp sâu vào các hoạt động của nền kinh tế, không coi trọng các quy luật thị trường.

8/26/22

6

Cơ chế kế hoạch hoá tập

trung

Cơ chế

thị trường

Kinh tế hàng hoá

Quản lý chủ yếu bằng hành chính, chỉ tiêu pháp lệnh

Bộ máy quản lý có nhiều cấp trung gian, cán bộ quản lý

quan liêu, yếu kém

Kìm hãm phát triển kinh tế

- xã hội

Vì sao trong kinh tế chỉ huy và cơ chế cũ, năng

suất lao động thấp và nền kinh tế trì trệ?

Ưu

Triệt tiêu động lực kinh tế Kìm hãm khoa học kỹ thuật

Thủ tiêu cạnh tranh

Phát triển kinh tế theo chiều rộng Tập trung nguồn lực trong th chiến ời

Đại hội VI (12/1986)

 Phân tích, đánh giá tình hình đất nước

 Tự phê bình về những sai lầm khuyết điểm

 Đổi mới tư duy, đề ra đường lối đổi mới 

31/8/2019

9

Cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp

Cơ chế thị

trường

Điều kiện ra đời và tồn tại kinh tế thị trường định hướng XHCN ở

Việt Nam

• Phân công lao động xã hội

• Các hình thức khác nhau của quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất

• Quan hệ hàng hoá – tiền tệ được coi trọng

• Khắc phục những khuyết tật của kinh tế thị trường định hướng tư bản nghĩa tư bản

31/8/2019

10

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội  (1991)

“Phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước”. 

31/8/2019

11

12 Tính ưu việt của kinh tế thị trường là

phù hợp với mục đích và nguyện vọng của nhân dân Việt Nam

Tính ưu việt của kinh tế thị trường

Nâng cao năng suất lao

động

Công bằng trong phân bổ

nguồn lực

Đáp ứng nhu cầu xã hội tốt

nhất

Tác dụng của sự phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

 Do cạnh tranh, những người sản xuất hàng hóa phải cải tiến kỹ thuật, áp dụng công nghệ mới vào sản xuất để giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất lao động xã hội, thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển

 Kích thích tính năng động, sáng tạo của chủ thể kinh thể kinh tế, kích thích việc nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã, tạo ra khối lượng hàng hóa dịch vụ đa dạng, phong phú

 Phân công lao động xã hội và chuyên môn hóa sâu sắc giúp phát huy được tiềm năng, lợi thế của từng vùng, của cả nước khi mở rộng quan hệ kinh tế với nước ngoài

 Sự phát triển của kinh tế trị trường thúc đẩy quá trình tích tụ và tập trung sản xuất, thúc đẩy sản xuất lớn có tính xã hội hóa cao; bình tuyển được những người sản xuất kinh doanh giỏi, hình thành đội ngũ cán bộ quản lý có trình độ, lao động lành nghề đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước

 Thực tiễn thành tựu của những năm đổi mới đã chứng minh rằng, việc chuyển sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là hoàn toàn đúng đắn

31/8/2019

14

15

• Phát triển lực lượng sản xuất

• Xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội

Mục đích của

kinh tế thị trường định

Những thành tựu và hạn chế trong việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Việt Nam

Đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế và thực hiện ba đột phá

chiến lược

Những thành tựu và hạn chế trong việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Việt Nam

31/8/2019

17

Hạn chế

Kinh tế phát triển chưa bền vững

Tăng trưởng kinh

5.1.3 Đặc trưng của kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

 Về mục tiêu

 Về quan hệ sở hữu và thành phần kinh tế

 Về quan hệ quản lý nền kinh tế

 Về quan hệ phân phối

 Về phát triển hài hòa kinh tế - xã hội

31/8/2019

18

 Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần nhân dân

 Thực hiện “dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”

 Sự khác biệt về mục tiêu giữa nền KT thị trường định hướng XHCN và KT thị trường định hướng TBCN?

b Quan hệ sở hữu và thành phần kinh tế

Quan hệ sở hữu

Đa dạng hoá hình thức sở hữu:

toàn dân; tập thể, tư nhân, hỗn hợp

Thành phần kinh tế

Nhiều TPKT: KT nhà nước; KT tập thể; KT tư nhân, KT có vốn đầu tư

20

c Quan hệ quản lý nền kinh tế

Vĩ mô

Nhà nước quản lý: pháp luật, chiến

Các chủ thể độc lập, chủ động trong khuôn khổ pháp luật

Mục tiêu: lợi nhuận 31/8/2019

21

d Quan hệ phân phối

 Quan điểm: công bằng, dân chủ, đa dạng hoá các hình thức phân phối

 Đầu vào: mọi người đều có cơ hội ngang nhau trong tiếp cận các nguồn lực

 Đầu ra: phân phối theo kết quả lao động,

hiệu quả kinh tế (HTPP cơ bản nhất); phân phối theo đóng góp nguồn lực và phân phối qua hệ thống an sinh xã hội và phúc lợi xã hội

31/8/2019

22

e Về tăng trưởng kinh tế gắn với công bằng xã hội

 Tăng trưởng kinh tế bền vững, gắn với tiến bộ, công bằng xã hội.

 Phát triển kinh tế đi đôi với phát triển văn hóa – xã hội; phát triển toàn diện con người.

31/8/2019

23

5.2 Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

5.2.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện thể chế KTTT định hướng XHCN ở VN

yếu tố thị trường

31/8/2019

25

5.2.2 Nội dung hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

 Hoàn thiện về thể chế sở hữu và thành phần kinh tế

 Hoàn thiện thể chế để phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường và các loại thị trường

 Hoàn thiện thể chế đảm bảo gắn tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội

 Hoàn thiện thể chế thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế

 Hoàn thiện thể chế nâng cao năng lực hệ thống chính trị

(5 nhóm thảo luận)

31/8/2019

26