tiểu luận chủ nghĩa xã hội khoa học đề tài nguyên lý của chủ nghĩa mác lê nin về vấn đề dân chủ xã hội chủ nghĩa

Các nhà tư tưáng L¿p cá đ¿i đã dùng ThuÁt ngữ dân chủ demokratos được ghép từ chữ nhân dân Demos và cai trị Kratos, theo đó, dân chā được hiáu là nhân dân cai trị và sau này được các nh

BÞ GIÁO DỤC & ĐÀO T¾O TR¯àNG Đ¾I HàC KINH T¾ TP.HCM

Lời cảm ơn

Lời đầu tiên, nhóm chúng em xin gửi lời tri ân sâu sắc đến Cô Nguyễn Khánh Vân vì những kiÁn thức quý báu mà cô đã truyßn tÁi cho chúng em trong suát thßi gian qua

Trong quá trình tìm hiáu và học tÁp bá môn Chā nghĩa xã hái khoa học, chúng em

đã nhÁn được sự giÁng d¿y và hướng d¿n r¿t tÁn tình, tâm huyÁt cāa cô Đây là những bài học quý báu và đÁy ý nghĩa, là hành trang đá chúng em mang theo bên mình

Cô đã giúp chúng em tích lũy thêm nhißu kiÁn thức hay và bá ích Từ những kiÁn thức nßn tÁng ¿y, nhóm 2 chúng em xin trình bày l¿i những gì mình đã tìm hiáu vß v¿n đß: Nguyên lý cāa Chā nghĩa Mác Lê-nin vß v¿n đß dân chā xã hái chā nghĩa gửi đÁn cô.

Tuy nhiên, kiÁn thức vß bá môn cāa chúng em v¿n còn những h¿n chÁ nh¿t định

Do đó, không tránh khßi những thiÁu sót trong quá trình hoàn thành bài tiáu luÁn này Mong cô xem qua và góp ý đá bài tiáu luÁn cāa chúng em được hoàn thián hơn.

Kính chúc cô h¿nh phúc và thành công hơn nữa trong sự nghiáp <trßng ngưßi= Chúng em luôn mong cô luôn dßi dào sức khße đá tiÁp tÿc dìu dắt nhißu thÁ há học trò đÁn những bÁn bß tri thức

Chúng em xin chân thành cÁm ơn!

DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM 2

Mức đá hoàn thành

Ký tên

16 Lê Hoàng Mai

NHÀN XÉT CĀA GIÀNG VIÊN ĐIàM Sà

MỤC LỤC

PHÀN MàT

Lời mở đầu &&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&1

PHÀN HAI: NàI DUNG CHÍNH CĀA BÀI TIàU LUÀN

1 Quan niám dân chā &&&&&&&&&&&&&&&&&&&&.2

2 Sự ra đßi , phát trián cāa dân chā &&&&&&&&&&&&&& 4

3 Quá trình ra đßi cāa nßn dân chā xã hái chā nghĩa &&&&&&& 6

4 BÁn ch¿t cāa nßn dân chā xã hái chā nghĩa &&&&&&&&&&&7

5 Sự ra đßi phát trián cāa nßn dân chā xã hái chā nghĩa á Viát Nam&&9

6 BÁn ch¿t cāa nßn dân chā xã hái chā nghĩa á Viát Nam &&&&&&10

7 Phát huy dân chā xã hái chā nghĩa á Viát Nam hián nay&&&&&&12

8 Ý nghĩa&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&& 14 TàNG KÀT&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&.&&&& 14 TÀI LIàU THAM KHÀO&&&&&&&&&&&&&&&&&&& &&15

LàI Mâ ĐÀU

Dựa theo đß tài mà Cô đã cho nhóm chúng em: Nguyên lý cāa Chā nghĩa Mác nin vß v¿n đß dân chā xã hái chā nghĩa Mÿc đích nghiên cứu bài thuyÁt trình này là giúp chúng ta hiáu vß dân chā, sự ra đßi và phát trián cāa dân chā cũng như vß bÁn ch¿t dân chā xã hái chā nghĩa theo quan điám triÁt học Mác Lê-nin Nhóm chúng em đã đọc và tìm hiáu xem nhißu ngußn tài liáu đá có thá hoàn thành tát bài thuyÁt trình này Vì trong quá trình làm bài còn h¿n chÁ vß nhißu mặt và kiÁn thức nên chắc chắn s¿ có nhißu sai sót, mong quý thÁy cô thông cÁm cho chúng em

Lê-1 Quan nißm về dân chÿ

ThuÁt ngữ dân chā ra đßi vào khoÁng thÁ kỷ thứ VII 3 VI trước công nguyên

Các nhà tư tưáng L¿p cá đ¿i đã dùng ThuÁt ngữ dân chủ (demokratos) được ghép từ

chữ nhân dân (Demos) và cai trị (Kratos), theo đó, dân chā được hiáu là nhân dân cai trị

và sau này được các nhà chính trị gọi giÁn lược là quyßn lực cāa nhân dân hay quyßn lực thuác vß nhân dân Nái dung trên cāa khái niám dân chā vß cơ bÁn v¿n giữ nguyên cho đÁn ngày nay Điám khác biát cơ bÁn giữa cách hiáu vß dân chā thßi cá đ¿i và hián nay là

á tính ch¿t trực tiÁp cāa mái quan há sá hữu quyßn lực công cáng và cách hiáu vß nái hàm cāa khái niám nhân dân

Từ viác nghiên cứu các chÁ đá dân chā trong lịch sử và thực tißn lãnh đ¿o cách m¿ng

xã hái chā nghĩa, các nhà sáng lÁp chā nghĩa Mác - Lênin cho rằng, dân chủ là sản phẩm

và là thành quả của quá trình đấu tranh giai cấp cho những giá trị tiến bộ của nhân loại,

là một hình thức tổ chức nhà nước của giai cấp cầm quyền, là một trong những nguyên tắc hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội

Theo quan điám cāa chā nghĩa Mác 3 Lênin dân chā có mát sá nái dung cơ bÁn sau đây:

Thứ nhất, vß phương dián quyßn lực, dân chā là quyßn lực thuác vß nhân dân, nhân

dân là chā nhân cāa nhà nước Dân chā là quyßn lợi cāa nhân dân - quyßn dân chā được hiáu theo nghĩa ráng Quyßn lợi cn bÁn nh¿t cāa nhân dân chính là quyßn lực nhà nước thuác sá hữu cāa nhân dân, cāa xã hái; bá máy nhà nước phÁi vì nhân dân, vì xã hái mà phÿc vÿ Và do vÁy, chỉ khi mọi quyßn lực nhà nước thuác vß nhân dân thì khi đó, mới có thá đÁm bÁo vß cn bÁn viác nhân dân được hưáng quyßn làm chā với tư cách mát quyßn lợi

Thứ hai, trên phương dián chÁ đá xã hái và trong lĩnh vực chính trị, dân chā là mát

hình thức hay hình thái nhà nước, là chính thá dân chā hay chÁ đá dân chā

Thứ ba, trên phương dián tá chức và quÁn lý xã hái, dân chā là mát nguyên tắc

-nguyên tắc dân chā Nguyên tắc này kÁt hợp với -nguyên tắc tÁp trung đá hình thành nguyên tắc tÁp trung dân chā trong tá chức và quÁn lý xã hái

Chā nghĩa Mác 3 Lênin nh¿n m¿nh, dân chā với những tư cách nêu trên phÁi được coi là mÿc tiêu, là tißn đß và cũng là phương tián đá vươn tới tự do, giÁi phóng con ngưßi, giÁi phóng giai c¿p và giÁi phóng xã hái Dân chā với tư cách mát hình thức tá chức thiÁt chÁ chính trị, mát hình thức hay hình thái nhà nước, nó là mát ph¿m trù lịch sử, ra đßi và phát trián gắn lißn với nhà nước và m¿t đi khi nhà nước tiêu vong Song, dân chā với tư cách mát giá trị xã hái, nó là mát ph¿m trù vĩnh vißn, tßn t¿i và phát trián cùng với sự tßn t¿i và phát trián cāa con ngưßi, cāa xã hái loài ngưßi Chừng nào con ngưßi và xã hái loài ngưßi còn tßn t¿i, chừng nào mà nßn vn minh nhân lo¿i chưa bị diát vong thì chừng đó dân chā v¿n còn tßn t¿i với tư cách mát giá trị nhân lo¿i chung

Trên cơ sá cāa chā nghĩa Mác 3 Lênin và đißu kián cÿ thá cāa Viát Nam, theo Hß Chí Minh dân chā là khát vọng muán đßi cāa con ngưßi Quan niám cāa Hß Chí Minh vß

dân chā được biáu đ¿t qua hai mánh đß ngắn gọn: <dân là chủ= và <dân làm chủ= Ngưßi

nói: <Nước ta là nước dân chā, địa vị cao nh¿t là dân, vì dân là chā= Khi coi dân chā là mát thá chÁ chính trị, mát chÁ đá xã hái, Hß Chí Minh khẳng định: <Nước ta là nước dân chā, nghĩa là nước nhà do nhân dân là chā=, và <ChÁ đá ta là chÁ đá dân chā, tức là nhân dân làm chā= Quan niám đó cāa Hß Chí Minh phÁn ánh đúng nái dung bÁn ch¿t vß dân chā Quyßn hành và lực lượng đßu thuác vß nhân dân Xã hái nào đÁm bÁo cho đißu đó được thực thi thì đó là mát xã hái thực sự dân chā

Dân chā có nghĩa là mọi quyßn h¿n đßu thuác vß nhân dân Dân phÁi thực sự là chā thá cāa xã hái và hơn nữa, dân phÁi được làm chā mát cách toàn dián: Làm chā nhà nước,làm chā xã hái và làm chā chính bÁn thân mình, làm chā và sá hữu mọi nng lực sáng t¿o cāa mình với tư cách chā thá đích thực cāa xã hái Mặt khác, dân chā phÁi bao quát t¿t cÁ các lĩnh vực cāa đßi sáng kinh tÁ - xã hái, từ dân chā trong kinh tÁ, dân chā trong chính trị đÁn dân chā trong xã hái và dân chā trong đßi sáng vn hóa - tinh thÁn, tư

tưáng Trong đó hai lĩnh vực quan trọng hàng đÁu và nái bÁt nh¿t là dân chā trong kinh tÁ

và dân chā trong chính trị.Dân chā trong hai lĩnh vực này quy định và quyÁt định dân chā trong xã hái và dân chā trong đßi sáng vn hóa 3 tinh thÁn, tư tưáng Không chỉ thÁ, dân chā trong

kinh tÁ và dân chā trong chính trị còn thá hián trực tiÁp quyßn con ngưßi (nhân

quyßn) và quyßn công dân (dân quyßn) cāa ngưßi dân, khi dân thực sự là chā thá xã hái

ra và bằng các hình thức dân chā trực tiÁp.Dân chā đi đôi với kỷ luÁt, kỷ cương, phÁi được thá chÁ hóa bằng pháp luÁt và pháp luÁt bÁo đÁm

=> Như vậy, có thể hiểu dân chủ là một giá trị xã hội phản ánh những quyền cơ bản của con người; là phạm trù chính trị gắn với các hình thức tổ chức nhà nước của giai cấp cầm quyền; là một phạm trù lịch sử gắn với quá trình ra đời, phát triển của lịch sử xã hội nhân loại

2 Sự ra đái, phát triển cÿa dân chÿ

Nhu cÁu dân chā xu¿t hián r¿t sớm trong xã hái tự quÁn cāa cáng đßng thị tác, bá l¿c Cuái xã hái CSNT đã xu¿t hián hình thức manh nha (mÁm móng) cāa dân chā

Ph.ngghen gọi là <dân chā nguyên thuỷ= hay <dân chā quân sự= Trong hình thức dân chā này, thông qua <đ¿i hái nhân dân=, nhân dân bÁu ra thā lĩnh quân sự và quyÁt định mọi v¿n đß cāa thị tác, bá l¿c

Sự ra đßi cāa chÁ đá tư hữu, giai c¿p làm cho dân chā nguyên thāy tan rã và nßn dân chā chā nô ra đßi Nßn dân chā này được tá chức thành nhà nước với đặc trưng là dân tham gia bÁu ra Nhà nước Nhà nước dân chā đÁu tiên trong lịch sử là nhà nước dân chā cāa chā nô Nhà nước dân chā chā nô biáu hián á mức đá đián hình trong nhà nước Aten

3 Hy L¿p Trong nßn dân chā chā nô, giai c¿p cÁm quyßn quy định <dân= gßm: chā nô và các công dân tự do (tng lữ, thương gia và mát sá trí thức) Đa sá còn l¿i không phÁi là

<dân= mà là <nô lá= - không được tham gia vào công viác nhà nước Như vÁy, dân chā chā nô chỉ thực hián dân chā cho thiáu sá ChÁ đá CHNL tan rã, chÁ đá dân chā chā nô bị thay thÁ bằng chÁ đá đác tài chuyên chÁ phong kiÁn Sự tháng trị cāa giai c¿p trong thßi

kỳ này được khoát lên chiÁc áo thÁn bí cāa thÁ lực siêu nhiên Họ xem viác tuân thā ý chí cāa giai c¿p tháng trị là bán phÁn cāa mình trước sức m¿nh cāa đ¿ng tái cao Ý thức vß dân chā, và đ¿u tranh đá thực hián quyßn làm chā cāa ngưßi dân đã không có bước tiÁn đáng ká nào

Cuái thÁ kỷ XIV - đÁu XV, giai c¿p tư sÁn với những tư tưáng tiÁn bá vß tự do, công bằng, dân chā đã má đưßng cho sự ra đßi cāa nßn dân chā tư sÁn Nßn dân chā này là mát bước tiÁn lớn cāa nhân lo¿i với những giá trị nái bÁt vß quyßn tự do, bình đẳng, dân chā Tuy nhiên, do được xây dựng trên nßn tÁng kinh tÁ là chÁ đá tư hữu vß tư liáu sÁn xu¿t, nên trên thực tÁ, nßn dân chā tư sÁn v¿n là nßn dân chā cāa thiáu sá những ngưßi nắm giữ

tư liáu sÁn xu¿t đái với đ¿i đa sá nhân dân lao đáng

Khi cách m¿ng XHCN Tháng Mưßi Nga thắng lợi (1917), nhân dân lao đáng nhißu quác gia giành được quyßn làm chā nhà nước, làm chā xã hái, thiÁt lÁp nhà nước XHCN, thiÁt lÁp nßn dân chā vô sÁn (nßn dân chā XHCN) đá thực hián quyßn lực cāa đ¿i đa sá nhân dân Đặc trưng cơ bÁn cāa nßn dân chā XHCN là thực hián quyßn lực cāa nhân dân 3 tức

là xây dựng nhà nước dân chā thÁt sự, dân làm chā nhà nước và xã hái, bÁo vá quyßn lợi cho đa sá nhân dân

3 Quá trình ra đái cÿa nền dân chÿ xã hßi chÿ ngh*a

Trên cơ sá táng kÁt thực tißn quá trình hình thành và phát trián các nßn dân chā trong lịch sử và trực tiÁp nh¿t là nßn dân chā tư sÁn, các nhà kinh đián cāa chā nghĩa xã hái khoa học cho rằng, đ¿u tranh cho dân chā là mát quá trình lâu dài, phức t¿p, sau dân chā

tư sÁn, t¿t yÁu xu¿t hián mát nßn dân chā mới, cao hơn nßn dân chā tư sÁn và đó chính là nßn dân chā vô sÁn hay còn gọi là nßn dân chā xã hái chā nghĩa

Nßn dân chā xã hái chā nghĩa được phôi thai từ cuác đ¿u tranh giai c¿p á Pháp và Công xã Pari nm 1871, tuy nhiên, chỉ đÁn khi Cách m¿ng Tháng Mưßi Nga thành công với sự ra đßi cāa nhà nước xã hái chā nghĩa đÁu tiên trên thÁ giới nm 1917 thì nßn dân chā xã hái chā nghĩa mới chính thức được xác lÁp Sự ra đßi cāa nßn dân chā xã hái chā nghĩa đã đánh d¿u bước phát trián mới vß ch¿t cāa dân chā Nßn dân chā xã hái chā nghĩa phát trián từ th¿p đÁn cao, từ chưa hoàn thián đÁn hoàn thián, có kÁ thừa giá trị cāa các nßn dân chā trong lịch sử, cÿ thá dân chā tư sÁn, đßng thßi bá sung và làm sâu sắc thêm những giá trị cāa nßn dân chā mới

Nguyên tắc cơ bÁn cāa nßn dân chā xã hái chā nghĩa là không ngừng má ráng dân chā, nâng cao mức đá giÁi phóng cho những ngưßi lao đáng, thu hút họ tham gia tự giác vào công viác nhà nước, quÁn lí xã hái Càng hoàn thián bao nhiêu thì nßn dân chā xã hái chā nghĩa l¿i càng tự tiêu vong b¿y nhiêu Thực ch¿t cāa sự tiêu vong này, khi xã hái đ¿t đÁn trình đá phát trián r¿t cao, xã hái không còn sự phân chia giai c¿p, là lúc xã hái cáng sÁn chā nghĩa đ¿t tới mức hoàn thián thì dân chā xã hái chā nghĩa với tu cách là mát chÁ

đá nhà nước cũng s¿ m¿t đi 3 tự tiêu vong, đó là tính chính trị cāa dân chā s¿ m¿t đi trên

cơ sá không ngừng má ráng dân chā đái với nhân dân, xác lÁp địa vị chā thá quyßn lực cāa nhân dân, t¿o đißu kián đá họ tham gia ngày càng đông đÁo và ngày càng có ý nghĩa quyÁt định vào sự quÁn lý nhà nước, quÁn lí xã hái Quá trình đó làm cho dân chā trá thành mát thói quen, mát tÁp quán trong sinh ho¿t xã hái&đá đÁn lúc đó không còn tßn t¿i như mát thá chÁ nhà nước, mát chÁ đá, tức là m¿t đi tính chính trị cāa nó Theo chā nghĩa Mác-Lênin đó là mát quá trình lâu dài

Cho đÁn nay, sự ra đßi cāa nßn dân chā xã hái chā nghĩa mới chỉ trong mát thßi gian ngắn, á mát sá nước có xu¿t phát điám vß kinh tÁ, xã hái r¿t th¿p, l¿i thưßng xuyên bị kẻ thù t¿n công, do vÁy, mức đá dân chā đ¿t được á mức này hián nay còn nhißu h¿n chÁ á hÁu hÁt các lĩnh vực cāa đßi sáng xã hái Ngược l¿i, sự ra đßi cāa nßn dân chā tư sÁn có thßi gian cÁ trm nm, l¿i á hÁu hÁt các nước phát trián Hơn nữa, trong thßi gian qua, đá tßn t¿i và thích nghi, chā nghĩa tư bÁn đã có nhißu lÁn đißu chỉnh vß xã hái, trong đó quyßn con ngưßi đã được quan tâm á mức đá nh¿t định Nßn dân chā tư sÁn có nhißu tiÁn

bá, song nó v¿n bị h¿n chÁ bái bÁn ch¿t cāa chā nghĩa tư bÁn

Đá chÁ đá dân chā xã hái chā nghĩa thực sự quyßn lực thuác vß nhân dân, ngoài yÁu tái giai c¿p công nhân lãnh đ¿o thông qua ĐÁng Cáng sÁn, đòi hßi cÁn nhißu yÁu tá như trình đá dân trí, xã hái công dân, viác t¿o dựng cơ chÁ pháp luÁt đÁm bÁo quyßn tự do cá nhân, quyßn làm chā nhà nước và quyßn tham gia vào các quyÁt sách cāa nhà nước, đißu kián vÁt ch¿t đá thực thi dân chā

4 BÁn ch¿t cÿa nền dân chÿ xã hßi chÿ ngh*a

Chā nghĩa Mác - Lênin nhÁn định rằng dân chā xã hái chā nghĩa là chÁ đá dân chā đái với quÁn chúng lao đáng và bị bóc lát, là chÁ đá vì lợi ích cāa đa sá Trong chā nghĩa xã hái, dân chā bao quát t¿t cÁ các mặt cāa đßi sáng xã hái, với lĩnh vực kinh tÁ là cơ sá Nßn dân chā xã hái chā nghĩa được thá hián qua ba bÁn ch¿t cơ bÁn sau:

Thứ nhất, nßn dân chā xã hái chā nghĩa mang bÁn ch¿t chính trß

Chā nghĩa Mác-Lênin đã chỉ rõ: Bản chất chính trị của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

là sự lãnh đạo chính trị của giai cấp công nhân thông qua đảng của nó đối với toàn xã hội, nhưng không phải chỉ để thực hiện quyền lực và lợi ích riêng cho giai cấp công nhân,

mà chủ yếu để thực hiện quyền lực và lợi ích của toàn thể nhân dân trong đó có giai cấp công nhân.

Trong nßn dân chā xã hái chā nghĩa, nhân dân lao đáng là ngưßi làm chā những quan

há chính trị trong xã hái Họ có quyßn tham gia vào công viác quÁn lý nhà nước (nó chính

là nái dung dân chā trên lĩnh vực chính trị), quÁn lý xã hái Đó còn là nßn dân chā cāa tuyát đ¿i đa sá nhân dân, vì lợi ích cāa đ¿i đa sá nhân dân Nßn dân chā xã hái chā nghĩa

Downloaded by tran quang (quangsuphamhoak35@gmail.com)