BÀI tập lớn môn CHỦ NGHĨA xã hội KHOA học đề tài vấn đề gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Ăngghen, tôi thấy rằng, xuyên suốt công cuộc xây dựng các tư tưởng triết học dựa trên lập trường duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, các ông thường dựa vào tiền đề hiện thực để nghiên

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP LỚN MÔN

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

ĐỀ TÀI: Vấn đề gia đình trong thời kì quá độ lên chủ

nghĩa xã hội

HÀ NỘI, NĂM 2020

MỤC LỤC

I LÝ LUẬN 2

1 Khái niệm, vị trí và chức năng của gia đình 2 2 Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

4 II THỰC TRẠNG 5

1 Sự biến đổi quy mô, kết cấu của gia đình 5 2 Sự biến đổi chức năng của gia đình 6

3 Sự biến đổi quan hệ gia đình 9

4 Nguyên nhân dẫn đến thực trạng này 10

III GIẢI PHÁP 10

1 Nhà nước 10

2 Liên hệ bản thân 11

CHƯƠNG 1 LỜI NÓI ĐẦU

Thông qua môn học Chủ nghĩa xã hội khoa học, qua việc nghiên cứu những di sản lý luận của C Mác và Ph Ăngghen, tôi thấy rằng, xuyên suốt công cuộc xây dựng các tư tưởng triết học dựa trên lập trường duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, các ông thường dựa vào tiền đề hiện thực để nghiên cứu, để mổ xẻ các quá trình xã hội nhằm phát hiện các quy luật, các phạm trù như phạm trù “hàng hóa”, phạm trù “con người”, phạm trù “sở hữu”… Và ẩn hiện trong nội bộ tất cả các phạm trù đó luôn có bóng dáng của phạm trù

“gia đình”, bởi ngay từ thế kỷ XIX, Ph.Ăngghen đã chỉ rõ: “Những trật tự xã hội, trong

đó có những con người của một thời đại lịch sử nhất định và của một nước nhất định đang sống, là do hai loại sản xuất quyết định: một mặt là do trình độ phát triển của lao động và mặt khác là do trình độ phát triển của gia đình…” Nhận thức rõ được tầm quan trọng của vấn đề gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay, bằng cách sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật phối hợp với các phương pháp khác như phân tích, tổng hợp, khái quát, tôi sẽ đưa ra các lý luận cơ bản của Mác – Lênin

về gia đình, từ đó liên hệ với thực tiễn đất nước ta cùng với những biện pháp tăng cường hoặc khắc phục, sau cùng là liên hệ với bản thân nhằm nâng cao nhận thức của không chỉ riêng tôi mà còn tất cả mọi người nói chung về hai tiếng “gia đình”

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG

I/ LÝ LUẬN:

1 Khái niệm, vị trí và chức năng của gia đình:

Để có thể nghiên cứu sâu hơn vấn đề gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội, trước hết ta cần phải hiểu được thế nào là gia đình? Khẳng định trong quan điểm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác – Lênin, gia đình là “một hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt, được hình thành, duy trì và củng cố chủ yếu dựa trên cơ sở hôn nhân (vợ - chồng), quan hệ huyết thống (cha mẹ - con cái,…), quan hệ nuôi dưỡng (cha mẹ nuôi – con nuôi,…), cùng với các quy định về quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình”

Gia đình có vị trí đặc biệt quan trọng bởi gia đình là tế bào của xã hội, có vai trò quyết định đối với sự tồn tại, vận động và phát triển của xã hội Không có gia đình để tái tạo ra con người thì xã hội không thể tồn tại và phát triển được Vì vậy, muốn có một xã hội phát triển lành mạnh thì phải quan tâm xây dựng tế bào gia đình tốt Bên cạnh đó, gia đình còn là tổ ấm, là nơi mang lại các giá trị, niềm hạnh phúc và sự hài hòa trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên, là môi trường tốt nhất để mỗi cá nhân được yêu thương, nuôi dưỡng, chăm sóc, trưởng thành và phát triển Gia đình là cầu nối giữa cá nhân với xã hội: không có cá nhân bên ngoài gia đình, do đó, cũng không thể có cá nhân bên ngoài xã hội Do chịu ảnh hưởng của hoàn cảnh lịch sử và chế độ

xã hội nên đặc điểm của gia đình ở mỗi xã hội là khác nhau

Gia đình có sáu chức năng cơ bản:

Một là, chức năng tái sản xuất ra con người Đây là chức năng đặc thù của gia

đình, không một cộng đồng nào có thể thay thế Hoạt động sinh con đẻ cái của con người trước hết xuất phát từ nhu cầu tồn tại tự nhiên, chính đáng của chính con người Song, tốc độ gia tăng dân số, mật độ dân cư và nhiều yếu tố khác sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ đến các vấn đề về chiến lược phát triển quốc gia và trình độ phát triển kinh

tế, xã hội Vì vậy việc ‘tái sản xuất’ ra con người không chỉ là việc riêng gia đình mà

là vấn đề của mỗi quốc gia và toàn nhân loại Mỗi quốc gia có các chính sách đảm bảo dân số hợp lý sẽ trực tiếp tạo ra cách nguồn nhân lực mới có kế hoạch, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Từ đó tạo nền tảng vững chắc cho việc đảm bảo phát triển liên tục và trường tồn trong tương lai

Hai là, chức năng nuôi dưỡng, giáo dục Mỗi đứa trẻ sinh ra sẽ nằm trong vòng tay

cha mẹ, ông bà đầu tiên, và cũng chính họ sẽ đồng hành, sánh bước cùng con trẻ trong suốt quá trình trưởng thành Bởi vậy, gia đình phải có trách nhiệm đầu tiên và cực kỳ

to lớn trong việc giáo dục, nuôi dưỡng con người, bao gồm giáo dục tri thức và đạo đức, lối sống đồng thời nuôi dưỡng con trẻ với trọn vẹn tình yêu thương và trách nhiệm Đây là chức năng vô cùng quan trọng vì nếu làm tốt chức năng này, gia đình sẽ đóng góp một phần tích cực vào việc đào tạo thế hệ trẻ nói riêng, và vào việc bảo tồn, duy trì và phát huy truyền thống văn hóa của dân tộc nói chung

Ba là, chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng Đây là chức năng cơ bản nhằm tạo

thu nhập cho gia đình, đảm bảo các nhu cầu cần thiết nhất của các thành viên Qua đó tạo ‘cơ sở hạ tầng’ vững chắc để phát triển ‘kiến trúc thượng tầng’ – các chức năng khác của gia đình như nuôi dạy con cái, thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm gia đình, bên cạnh đó trở thành một mắt xích không thể thiếu trong quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của nền kinh tế

Bốn là, chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm gia đình Đây là

chức năng thường xuyên của gia đình Với việc duy trì tình cảm giữa các thành viên, gia đình có ý nghĩa quyết định đến sự ổn định và phát triển của xã hội

Năm là, chức năng văn hóa Như đã nói ở trên, do phương pháp giáo dục của gia

đình chịu ảnh hưởng rất nhiều từ tư tưởng, nếp sống, gia phong của gia đình đó, một mặt thể hiện những đặc điểm riêng biệt của quốc gia; mặt khác, gia đình trở thành nơi chốn lưu giữ, bảo tồn và phát huy những nét đẹp văn hóa truyền thống quý báu của dân tộc đó

Cuối cùng, gia đình còn có chức năng chính trị Gia đình như một tổ chức chính trị

thu nhỏ của xã hội, nên đó là nơi tổ chức thực hiện các chính sách, luật pháp nhà nước

và quy chế địa phương, là cầu nối của mọi công dân với nhà nước

2 Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội:

Trước hết, cơ sở kinh tế - xã hội cho việc xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là sự phát triển của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa Cốt lõi của quan hệ sản xuất ấy là từng bước hình thành chế độ công hữu

và từ đó thay thế chế độ tư hữu, là cơ sở để tạo nên sự bình đẳng giới và bình đẳng giữa các thành viên gia đình, đặc biệt là bình đẳng giữa nam và nữ Bên cạnh đó, từng bước khắc phục những hạn chế, kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống, hình thành các yếu tố tích cực trong gia đình, thực hiện bước chuyển từ gia đình truyền thống sang gia đình mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Thứ hai, cơ sở chính trị - xã hội là việc thiết lập nhà nước xã hội chủ nghĩa – công

cụ để thực hiện việc giải phóng con người và bảo vệ hạnh phúc gia đình Theo đó, với

sự ra đời và ngày càng hoàn thiện của hệ thống pháp luật đã tạo ra ngày càng đầy đủ hơn những điều kiện để gia đình có thể kế thừa những giá trị văn hoá truyền thống trong quan hệ tình yêu, hôn nhân của mỗi dân tộc, vừa phát triển những nhân tố mới, tích cực hơn của hôn nhân, gia đình hiện đại

Cơ sở văn hóa cho việc xây dựng gia đình là nền văn hóa mới xã hội chủ nghĩa, vừa kế thừa những giá trị văn hóa dân tộc và nhân loại tốt đẹp, vừa sáng tạo những giá trị văn hóa mới, từ đó, tạo nền tảng điều chỉnh các mối quan hệ xã hội

Cuối cùng, gia đình còn cần phải xây dựng trên cơ sở các chế độ hôn nhân tiến bộ bao gồm: tự nguyện, một vợ một chồng và được đảm bảo về mặt pháp lý Hôn nhân được thiết lập phải bắt nguồn từ tình yêu nam nữ, tự do kết hôn và tự do ly hôn, tuy nhiên vẫn phải tuân theo các quy định pháp luật và chuẩn mực đạo đức Thắng lợi của chế độ hôn nhân một vợ một chồng bình đẳng là một trong những dấu hiệu của buổi đầu của thời đại văn minh, là cơ sở để đảm bảo quyền bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau giữa vợ và chồng, từ đó vươn ra điều chỉnh các mối quan hệ xã hội khác Hôn nhân

còn cần được nhà nước đảm bảo về mặt pháp lý để quyền và nghĩa vụ của mỗi cá nhân trong gia đình được bảo vệ và thực hiện đầy đủ vì hạnh phúc của bản thân và cả gia đình

II/ THỰC TRẠNG:

Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, dưới tác động của nhiều yếu tố cả chủ quan lẫn khách quan như sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đất nước dần chuyển mình trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa vĩ đại,

xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế…, gia đình Việt Nam cũng có những

sự thay đổi tương ứng và tương đối toàn diện

1 Sự biến đổi quy mô, kết cấu của gia đình:

Nếu như gia đình truyền thống xưa có thể tồn tại đến ba bốn thế hệ cùng chung sống dưới một mái nhà thì hiện nay, quy mô gia đình hiện đại đã ngày càng được thu nhỏ lại, chỉ có hai thế hệ cùng sống chung: cha mẹ - con cái, số con trong gia đình cũng không nhiều như trước, cá biệt còn có số ít gia đình đơn thân, nhưng phổ biến nhất vẫn là loại hình gia đình hạt nhân quy mô nhỏ Chỉ trong vòng 40 năm quy mô gia đình đã giảm từ 5.22 người/hộ năm 1979 xuống còn 4 người/hộ năm 2018

Xu hướng hạt nhân hóa gia đình trở nên phổ biến ở Việt Nam hiện nay là do những ưu điểm và lợi thế của nó, đặc biệt là tính phù hợp với thời đại mới

Ưu điểm: việc giải phóng phụ nữ: họ được đối xử bình đẳng hơn và có nhiều điều

kiện để phát triển, nâng cao vị thế xã hội cũng như vai trò của họ trong cuộc sống, trong sản xuất, gánh nặng gia đình cũng dần được chia sẻ và được toàn xã hội công nhận Bình đẳng giới nói riêng và bình đẳng nói chung được tôn trọng làm cho mỗi người được tự do phát triển mà không phải chịu nhiều ràng buộc Hội nhập kinh tế làm cho mức sống con người được nâng cao hơn, chất lượng cuộc sống được cải thiện, từ đó cũng làm cho nhu cầu hưởng thụ của họ tăng lên và mang những nét cá nhân hơn Mỗi một thành viên trong gia đình đều muốn được có khoảng không gian riêng, thoải mái để làm những gì mình thích, không bận tâm đến sự nhận xét của người khác Do có công ăn việc làm ổn định, con cái đến tuổi kết hôn cũng không phải phụ thuộc kinh tế nhiều vào cha mẹ, từ đó sẽ nảy sinh ra nhu cầu ở riêng cho thuận tiện về sinh hoạt Mặt khác, việc duy trì gia đình truyền thống sẽ kìm hãm sự tự

do, làm cho cái tôi, cá tính riêng, năng lực của con người không có cơ hội phát triển, dẫn đến sự thiếu hụt về lực lượng nhân tài cho đất nước trong thời buổi công nghiệp

hóa hiện đại hóa Chúng ta là một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới đã ký thực hiện các công ước quốc tế về quyền của phụ nữ và quyền trẻ em

Nhược điểm: Tuy nhiên, quá trình biến đổi đó cũng gây những phản chức năng

như tạo ra sự ngăn cách không gian giữa các thành viên trong gia đình, tạo khó khăn trong việc gìn giữ tình cảm cũng như các giá trị văn hóa truyền thống của gia đình Xã hội ngày càng phát triển, mỗi người đều bị cuốn theo công việc của riêng mình với mục đích kiếm thêm thu nhập, thời gian dành cho gia đình cũng vì vậy mà ngày càng

ít đi Các thành viên ít quan tâm lo lắng đến nhau và giao tiếp với nhau hơn, làm cho mối quan hệ gia đình trở nên rời rạc, lỏng lẻo Chính sự coi trọng kinh tế, đặt kinh tế lên hàng đầu ấy đã làm cho những giá trị tốt đẹp xưa của gia đình bị phai nhạt dần, thậm chí còn dễ dẫn tới các hệ lụy xấu

2 Sự biến đổi chức năng của gia đình:

 Biến đổi chức năng tái sản xuất con người

Ở nước ta từ những năm 70, 80 của thể kỷ 20, Nhà nước thông qua Cuộc vận động sinh đẻ có kế hoạch, khuyến khích các cặp vợ chồng chỉ nên có từ một đến hai con Sang thập niên của đầu thế kỉ 21, dân số Việt Nam đang chuyển sang giai đoạn già hóa nên thông điệp mới trong kế hoạch hóa gia đình là mỗi cặp vợ chồng nên sinh đủ

2 con

Trước kia, do ảnh hưởng phong tục, tập quán, nhu cầu sản xuất nông nghiệp trong gia đình Việt Nam truyền thống nhu cầu về con cái thể hiện qua 3 phương diện: phải

có con, càng đông con càng tốt, đặc biệt phải có con trai nối dõi Ngày nay, có những

sự thay đổi căn bản: thể hiện ở việc giảm mức sinh của phụ nữ, giảm số con mong muốn và giảm nhu cầu cần thiết phải có con trai

Nhưng theo số liệu thống kê năm 2018, tại Hà Nội, nhiều quận, huyện ngoại thành cũng có tỉ số giới tính trên 115 bé trai/100 bé gái Với tỉ lệ này, Việt Nam hiện nằm trong nhóm 15 nước có tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh cao nhất

Ưu điểm: Tốc độ gia tăng dân số đã được khống chế thành công Chất lượng dân

số được cải thiện về nhiều mặt Tuổi thọ trung bình tăng nhanh Tình trạng suy dinh dưỡng, tử vong bà mẹ, trẻ em giảm mạnh Tầm vóc, thể lực người Việt Nam có bước cải thiện Bên cạnh đó, dân số đã có sự phân bố hợp lý hơn, gắn với quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội

Khuyết điểm: Mức sinh giữa các vùng còn chênh lệch đáng kể Trong bối cảnh

hiện nhiều địa phương đang có xu hướng mức sinh thấp, điển hình như: Đồng Tháp,

TP Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu, Hậu Giang Với tâm lý xã hội hiện nay, nhiều người có xu hướng thích cuộc sống độc thân, kết hôn muộn, nuôi con đơn thân Ngoài

ra còn phải đối mặt với tốc độ già hóa dân số, dẫn đến thiếu lao động, việc làm

 Biến đổi chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng

Hiện nay, kinh tế gia đình đã có hai bước chuyển mang tính bước ngoặt:

Thứ nhất, từ nền kinh tế tự cấp tự túc sang nền kinh tế hàng hoá, tức là từ một đơn

vị kinh tế khép kín sản xuất để đáp ứng nhu cầu của gia đình sang đơn vị mà sản xuất chủ yếu để đáp ứng nhu cầu của người khác hay xã hội

Thứ hai, từ kinh tế sản xuất hàng hoá đáp ứng nhu cầu của thị trường quốc gia

sang tổ chức kinh tế của nền kinh tế thị trường hiện đại đáp ứng nhu cầu của thị trường toàn cầu

Kinh tế gia đình đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân

Tuy nhiên trong bối cảnh hội nhập kinh tế, kinh tế gia đình gặp khá nhiều khó khăn trong quy mô, kết cấu còn nhỏ, lao dộng ít cũng như là tự sản xuất là chính

 Biến đổi chức năng giáo dục (xã hội hoá)

Trong xã hội Việt Nam truyền thống thì giáo dục gia đình chính là cơ sở của giáo dục xã hội Trong xã hội Việt Nam ngày nay thì giáo dục xã hội bao trùm lên giáo dục gia đình và đưa ra những mục tiêu, những yêu cầu của giáo dục xã hội cho giáo dục gia đình Điểm tương đồng giữa truyền thống và hiện đại là tiếp tục nhấn mạnh sự hy sinh của cá nhân cho cộng đồng

Ưu điểm: Về phía gia đình, trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển

không ngừng của nền kinh tế, sự thay đổi bộ mặt chung của xã hội, giáo dục gia đình thể hiện tính đa dạng và nhiều chiều Tính đa dạng thể hiện qua nội dung giáo dục, không chỉ nặng về giáo dục đạo đức mà hướng đến giáo dục kiến thức khoa học hiện đại, trang bị công cụ để hoà nhập với thế giới Tính nhiều chiều trong giáo dục gia đình thể hiện qua việc các thành viên của gia đình tiếp xúc rộng rãi với các mối quan

hệ trong xã hội và có sự giáo dục lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình không phân biệt thế hệ, giới tính… Việc giáo dục trong gia đình giờ đây trở nên sinh động, phong phú, phù hợp với tâm lý, nhu cầu của mỗi thành viên trong gia đình

Về phía cộng đồng, phong trào như “kế hoạch hóa gia đình”, công tác chăm sóc và giáo dục trẻ em… đã có những bước tiến đáng kể trong những năm qua Ở nhiều địa phương, tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng có xu hướng giảm, tỷ lệ trẻ em được đến trường, trẻ được tiêm chủng theo chương trình tiêm chủng quốc gia, và ý thức người dân về chăm sóc và giáo dục trẻ em được tăng cao…

Về phía Nhà nước đã quan tâm sâu sắc tới sự phát triển của mỗi gia đình và đưa ra các chính sách, quy định phù hợp Cùng với đó, nhiều bộ luật đề cập chế định gia đình với vị trí, vai trò rất quan trọng Ðặc biệt, Chính phủ ban hành Chiến lược Phát triển

gia đình Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030 và quyết định kể từ năm 2001, ngày 28-6 hằng năm đã trở thành Ngày Gia đình Việt Nam

Nhược điểm: Về phía gia đình, vai trò của các chủ thể trong gia đình có xu hướng

giảm bởi nhiều phụ huynh còn thiếu kiến thức, kinh nghiệm và thời gian dành cho giáo dục con cái Mặt khác, sự gia tăng của các hiện tượng tiêu cực trong xã hội và trong nhà trường làm cho sự kì vọng và niềm tin của bậc cha mẹ vào hệ thống giáo dục đã giảm đi rất nhiều so với trước đây Bên cạnh đó, những hoàn cảnh đặc biệt của gia đình như cha mẹ ly hôn, bất hoà, bạo hành… sẽ dẫn tới hành vi, tâm lý lệch lạc, phạm pháp như bỏ học sớm, lang thang, nghiện hút ma tuý, Theo Unicef Việt Nam, ngày nay, hơn 2/3 trẻ em từ 1 đến 14 tuổi vẫn chịu hình thức kỷ luật bạo lực và hơn 170.000 trẻ em không có sự chăm sóc của cha mẹ, sống bần cùng hoặc bị bỏ rơi Một khảo sát cho thấy, có 12,2% số người được hỏi đồng ý với sử dụng đòn roi trong việc giáo dục con cái, 34% cho rằng “tùy mức độ” mà có thể đánh đòn, như vậy người dân vẫn còn quan điểm giáo dục bằng vũ lực

Về phía xã hội, sự phân tầng xã hội, phân hóa giàu nghèo đã dẫn đến nhiều trẻ em trong các gia đình nghèo bị thất học, phải rời xa gia đình lao động, làm việc nặng nhọc dẫn đến không được tiếp nhận hoặc tiếp nhận không đầy đủ sự giáo dục của gia đình Cùng với đó, hiện tượng coi thường giáo dục gia đình đang xảy ra ngày càng nhiều tác động đáng kể tới sự phá vỡ nền tảng đạo đức gia đình

 Biến đổi chức năng thoả mãn nhu cầu tâm sinh lí, duy trì tình cảm

Ưu điểm: Là một yếu tố quan trọng tác động đến sự tồn tại, bền vững của hôn

nhân và hạnh phúc gia đình, đặc biệt là việc bảo vệ chăm sóc trẻ em và người cao tuổi Nhiều vấn đề phức tạp liên quan đến giới tính, tâm lý lứa tuổi và thế hệ, những căng thẳng mệt mỏi về thể xác và tâm hồn trong lao động và công tác nhiều khi có thể được giải quyết trong một môi trường gia đình hoà thuận Sự hiểu biết, cảm thông, chia sẻ và đáp ứng các nhu cầu tâm sinh lý giữa vợ - chồng, cha mẹ - con cái làm cho mỗi thành viên có điều kiện sống lạc quan, khoẻ mạnh về thể chất và tinh thần là những tiền đề cần thiết cho một thái độ, hành vi tích cực trong cuộc sống gia đình và

xã hội

Nhược điểm: Trong tương lai gần, khi mà tỉ lệ các gia đình chỉ có một con tăng

lên thì đời sống tâm lí tình cảm của nhiều trẻ em và kể cả người lớn cũng sẽ kém phong phú hơn do thiếu đi tình cảm về anh chị em trong cuộc sống TS Khuất Thu Hồng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển xã hội – người đã có nhiều năm nghiên cứu về bình đẳng giới cho biết: Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc coi việc lựa chọn giới tính thai nhi khi sinh là một trong những dạng bạo lực giới rất nghiêm trọng Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều cặp vợ chồng vẫn tìm mọi cách để đẻ con trai cho bằng được và vấn đề nạo phá thai để lựa chọn giới tính thai nhi vẫn đang tiếp tục xảy ra

Mâu thuẫn giữa nhu cầu tự do, tiến bộ của người phụ nữ hiện đại với trách nhiệm làm dâu theo quan niệm truyền thống Trong quá trình lịch sử, phụ nữ là những người vất vả, cực nhọc và chịu nhiều thiệt thòi nhất cả trong quan hệ xã hội lẫn trong quan

hệ gia đình Khảo sát được Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam thực hiện trên 600 gia đình tại Hà Nội và TP HCM từ ngày 16/12/2016 đến 17/1/2017, 88% ông chồng trong

độ tuổi 25-50 vẫn giữ quan niệm xưa cũ, rằng bếp núc là chốn dành riêng cho phụ nữ Mâu thuẫn về lợi ích giữa các thế hệ, giữa cha mẹ và con cái

3 Sự biến đổi quan hệ gia đình:

 Biến đổi quan hệ hôn nhân và quan hệ vợ chồng

mọi quyền lực trong gia đình đều thuộc về người đàn ông Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, người chủ gia đình là người có những phẩm chất, năng lực và đóng góp vượt trội, được các thành viên khác trong gia đình coi trọng Người chủ gia đình có thể là người người chồng hay người vợ; hay cả hai vợ chồng cùng làm chủ tùy thuộc vào phẩm chất, năng lực của họ trong mỗi gia đình cụ thể Sự biến đổi này là tích cực, đem đến một sự bình đẳng giới tính, là điều kiện để phát triển kinh tế một cách toàn diện và năng động hơn

Nhược điểm: Ngày nay, dưới sự tác động của cơ chế thị trường, khoa học công

nghệ hiện đại, mối quan hệ hôn nhân và quan hệ vợ chồng đang phải đối mặt với nhiều sự biến đổi, tồn tại nhiều mặt trái như tăng tỷ lệ ly hôn, ly thân, ngoại tình, chung sống không kết hôn: Theo như kết quả Tổng điều tra năm 2019: Tỷ lệ dân số từ

15 tuổi trở lên đã từng kết hôn của cả nước là 77,5% Tuy nhiên, trong đó dân số đang

có vợ/ chồng chiếm 69,2%, dân số đã ly hôn hoặc ly thân chiếm khoảng 2,1% Đồng thời, xuất hiện nhiều bi kịch, thảm án gia đình, người già neo đơn, trẻ em sống ích kỷ, bạo hành gia đình hay xâm hại tình dục,…

 Biến đổi quan hệ giữa các thế hệ, các giá trị, chuẩn mực văn hoá của gia đình

Theo như gia đình truyền thống, một đứa trẻ từ khi sinh ra và lớn lên đều dưới sự chỉ bảo của ông bà, bố mẹ Tuy nhiên, hiện nay, theo như một số thống kê thì tỷ lệ bố

mẹ đi làm suốt ngày, phần lớn ở xa nhà, ít có thời gian ở gần con, chăm sóc và theo dõi việc học tập, vui chơi của con cái là đang tăng một cách nhanh chóng Nhiều bậc phụ huynh còn phó mặc con cái cho nhà trường, các đoàn thể trong việc giáo dục văn hóa và nhân cách vì họ cho rằng họ đã làm hết nhiệm vụ khi cung cấp đầy đủ tiền bạc

và trang thiết bị học tập cho con cái Đồng thời, cũng có không ít tỷ lệ con cái có xu hướng muốn tách khỏi sự kiểm soát của gia đình, muốn sống độc lập từ khi chưa đủ trưởng thành