PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG của vấn đề lạm PHÁT và tác ĐỘNG của CHÍNH SÁCH tài KHÓA mà CHÍNH PHỦ đã THỰC THI HƯỚNG đến sự ổn ĐỊNH KINH tế năm 2011

PHÂN TÍCH TH ỰC TRẠNG LẠM PHÁT VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA D ẪN ĐẾN SỰ ỔN ĐỊNH – TĂNG TRƯỞNG KINH T Ế VĨ MÔ NĂM 2011.. • Chính sách tài khóa Fiscal Policy là các biện pháp can th

PHÁT VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA

B Ộ CÔNG THƯƠNG

DANH SÁCH, NHI ỆM VỤ PHÂN CÔNG VÀ KẾT QUẢ

ĐÁNH GIÁ THÀNH VIÊN THEO NHÓM:

d ựng bài (1)

M ức

độ khó

c ủa nhi ệm

v ụ (2)

Hoàn thành nhi ệm

v ụ đúng

th ời hạn (3)

Hoàn thành công

vi ệc đạt

ch ất lượng (4)

T ổng

s ố điểm tham gia

T ỷ lệ

bi ểu quy ết

c ủa nhóm

Ghi chú

Danh sách thành viên

(1+

2+3+4 ) 10.0 đ

Lưu ý:

- Nhóm trưởng và thành viên đánh giá một cách công khai trước nhóm

- B ảng đánh giá được kèm chung vào bài file word của nhóm sau trang bìa tiểu

lu ận

- Vi ệc đánh giá phải chính xác, công tâm để điểm của các thành viên phải khác

nhau và đúng với công sức đóng góp Tỷ lệ biểu quyết đạt trên 70% là hợp lệ

- T ổng điểm của bài sẽ bằng tổng điểm của các thành viên cộng lại

d ựng bài (1)

M ức

độ khó

c ủa nhi ệm

v ụ (2)

Hoàn thành nhi ệm

v ụ đúng

th ời hạn (3)

Hoàn thành công

vi ệc đạt

ch ất lượng (4)

T ổng

s ố điểm tham gia

T ỷ lệ

bi ểu quy ết

c ủa nhóm

Ghi chú

M ỤC LỤC

I TÌNH HÌNH KINH T Ế VIỆT NAM 5

1.1 TÌNH HÌNH TR ẠNG THÁI KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2011 5

II CƠ SỞ LÝ LUẬN 7

2.1 L ẠM PHÁT : 7

2.2 CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA 7

2.3 BI ỂU HIỆN CỦA CHÍNH PHỦ TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA THẮT CHẶT NĂM 2011 8

2.4 M ỐI QUAN HỆ CỦA CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA THẮT CHẶT VỚI NỀN KINH TẾ : 9

III PHÂN TÍCH TH ỰC TRẠNG LẠM PHÁT VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA D ẪN ĐẾN SỰ ỔN ĐỊNH – TĂNG TRƯỞNG KINH T Ế VĨ MÔ NĂM 2011 10

3.1 CÁC NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN LẠM PHÁT 2011: 10

3.2 ẢNH HƯỞNG CỦA LẠM PHÁT ĐẾN NỀN KINH TẾ- VĂN HÓA- XÃ HỘI 15

3.2.1 Ảnh hưởng chung 15

3.2.2 Ảnh hưởng tiêu cực 15

3.2.3 Ảnh hưởng tích cực 17

3.3 CÁC CÔNG C Ụ CỦA CHÍNH SÁCH ÁP DỤNG 17

IV K ẾT LUẬN 19

4.1 NH ỮNG THÁCH THỨC VÀ VƯỚNG MẮC ĐẶT RA KHI ÁP DỤNG CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA NĂM 2011 19

4.2 N ĂM 2011 VI ỆT NAM ÁP DỤNG CHÍNH SÁCH TÀI KHÓ THÀNH CÔNG HAY KHÔNG 22

N ỘI DUNG

I TÌNH HÌNH KINH T Ế VIỆT NAM

1.1 Tình hình tr ạng thái kinh tế Việt Nam năm 2011

a) Tình hình kinh tế Việt Nam năm 2011

• Về tăng trưởng kinh tế

Theo giá so sánh năm 2010, GDP năm 2011 tăng 6,24%, năm

2012 tăng 5,25% và năm 2013 tăng 5,42% Bình quân 3 năm, GDP tăng 5,6%/năm Tuy chưa đạt kế hoạch đề ra ban đầu cũng như chỉ tiêu đã điều chỉnh, song đây là mức tăng có thể chấp nhận được và có phần cao hơn chút ít so với mức bình quân của các nước ASEAN (5,1%/năm trong thời kỳ 2011-2013, theo IMF) Tuy nhiên, điều rất lo ngại là, khu vực sản xuất vật chất có xu hướng giảm dần tốc

độ tăng trưởng (Bảng 1)

Bảng 1: Tăng trưởng kinh tế chia theo khu vực giai đoạn 2011-2013

Năm GDP Nông, lâm nghiệp và thuỷ

b) Lạm phát bùng nổ năm 2011 như thế nào ?

Liên tiếp tăng tốc và đạt đỉnh vào cuối năm 2010, chỉ số giá tiêu dùng tháng 1/2011 bất ngờ giảm tốc nhẹ xuống mức tăng 1,74% so với tháng trước Chính phủ

đặt quyết tâm kiềm chế lạm phát ngay từ đầu, với chỉ tiêu “khắc nghiệt” chỉ có 7% Ngay sau đó CPI tháng 2 và tháng 3 ngay lập tức đảo chiều tăng lần lượt 2,09%, 2,17% so với tháng trước đó Căn cứ vào mức tăng so với cuối năm trước đã ở mức gần 4%, tức là hết quá nửa của chỉ tiêu lạm phát cả năm

CPI lập tức đạt đỉnh vào tháng 4 ở mức 3,32% Đến lúc này, CPI so với cuối năm trước đã tăng 9,64%, vượt xa mục tiêu 7% của chính phủ đã đề ra Với mức tăng như thế, tốc độ leo thang của giá cả được cho là tăng nhanh nhất kể từ hồi năm

2008 Sau đó CPI đã hạ nhiệt vào tháng 6, xuống mức tăng 1,09%

Tuy nhiên, lạm phát Việt Nam vẫn chưa dừng lại ở đó Vào tháng 7 lạm phát tăng lên đến đỉnh điểm, tăng hơn 22% so với cùng kỳ năm 2010 (ở mức 1,17%) Lạm phát tháng 7 của Việt Nam lúc này ở mức cao nhất Châu Á và đứng

thứ nhì thế giới, chỉ sau Venezuela

Với CPI cả năm 2011 tăng 18,12%, Chính phủ đã không hoàn thành một trong các chỉ tiêu quan trọng mà Quốc hội giao Đó là lạm phát không quá 7% Tuy nhiên, trong phiên họp Quốc hội tháng 6-2011, Chính phủ đề nghị nới lỏng chỉ tiêu CPI cả năm lên không quá 17% Nhưng chỉ tiêu này cuối cùng cũng không đạt được khi CPI cả năm 2011 tăng 18,12%

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của năm 2011

II CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1 L ạm phát :

• Lạm phát là tình trạng mức giá chung của nền kinh tế tăng lên trong một

thời gian nhất định Khi mức giá chung tăng cao, vẫn với một số tiền nhất định thì sẽ mua được ít hàng hóa và dịch vụ hơn so với trước đây Do đó lạm phát còn phản ánh sự suy giảm sức mua của đồng tiền

• Chính sách tài khóa (Fiscal Policy) là các biện pháp can thiệp của chính

phủ đến hệ thống thuế khóa và chi tiêu của chính phủ nhằm đạt được các

mục tiêu của nền kinh tế vĩ mô như tăng trưởng kinh tế, tạo công ăn việc làm

hoặc ổn định giá cả và lạm phát Gồm hai công cụ :

• Công cụ thuế:

- Thuế (Tax): Khoản khí mà một cá nhân hay pháp nhân phải trả cho chính

phủ để tài trợ cho các khoản chi tiêu công

- Thuế trực thu: Là loại thuế đánh trực tiếp lên tài sản / thu nhập của người

dân Ví d ụ: Thuế thu nhập cá nhân,…

- Thuế gián thu: là thuế đánh gián tiếp lên giá trị hàng hóa/dịch vụ trong sản xuất, tiêu dùng Ví dụ: Thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng,…

• Chi tiêu chính phủ:

- Chi tiêu chính phủ tiếng anh là Government Spending Chi tiêu của chính

phủ gồm hai loại: chi mua sắm hàng hoá dịch vụ và chi chuyển nhượng

✓ Chi mua hàng hoá dịch vụ là việc chính phủ dùng ngân sách để mua

vũ khí, khí tài, xây dựng đường sá, cầu cống và các công trình kết cấu

hạ tầng, trả lương cho đội ngũ cán bộ nhà nước

✓ Chi chuyển nhượng là các khoản trợ cấp của chính phủ cho các đối

tượng chính sách như người nghèo hay các nhóm dễ bị tổn thương khác trong xã hội

• Chính sách tài khoá thu hẹp

- Là chính sách hạn chế chi tiêu của chính phủ và tăng thuế Hoặc là vừa giảm chi tiêu vừa tăng thu từ thuế Được áp dụng trong trường hợp nền kinh tế có dấu hiệu tăng trưởng nhanh, thiếu bền vững hoặc bị lạm phát cao

- Hiểu đơn giản, vai trò của chính sách tài khóa thu hẹp là khi Chính phủ giảm chi tiêu công –> Kinh tế tăng trưởng chậm lại + Tăng thuế lên cao –> Người dân có ít tiền hơn –> Thị trường sẽ sản xuất hàng hóa ít hơn (cầu giảm thì cung giảm để trở về trạng thái cân bằng –> kiểm soá t lạm phát)

2.3 Bi ểu hiện của Chính phủ trong thực hiện chính sách tài khóa thắt chặt năm

2011

Tình hình kinh tế thế giới giai đoạn 2011 diễn biến phức tạp, lạm phát tăng, giá dầu thô, giá nguyên vật liệu cơ bản đầu vào của sản xuất, giá lương thực, thực phẩm trên thị trường thế giới tiếp tục xu hướng tăng cao

- Năm 2011 được xem là năm thị trường vàng liên tiếp lập kỷ lục về giá Đỉnh điểm của cơn sốt giá vàng phải kể đến ngày 22/8, giá lập kỷ lục 49 triệu đồng/lượng

- Trong 2011, kinh tế Việt Nam bị ảnh hưởng bởi sự bất ổn của kinh tế thế giới,

do khủng hoảng tài chính và khủng hoảng nợ công ở châu Âu chưa được giải quyết, tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống dân cư Tăng trưởng GDP đã giảm và vào năm 2011 lạm phát tăng cao đến 18,13% Trong bối cảnh đó, ổn định kinh tế vĩ mô được ưu tiên với các giải pháp về tài khóa và tiền tệ đã được triển khai đồng bộ nhằm kiềm chế lạm phát

➢ Để kiềm chế lạm phát, chính sách tài khóa đã được điều chỉnh theo hướng cắt giảm đầu tư công, giảm bội chi ngân sách nhà nước Trong giai đoạn này chính sách tài khóa thắt chặt được tăng cường nhằm ứng phó với lạm phát

2.4 Mối quan hệ của Chính sách tài khóa thắt chặt với nền kinh tế :

- Phản ứng của chính sách cần thiết là chính phủ nên cắt giảm tổng cầu để kiềm chế lạm phát Biểu diễn của việc tăng thuế hoặc giảm chi tiêu chính phủ đến

tổng chi tiêu của nền kinh tế Giảm chi tiêu của chính phủ sẽ trực tiếp làm giảm tổng chi tiêu của nền kinh tế và làm dịch chuyển đường tổng chi tiêu xuống phía dưới Cả giảm chi tiêu và tăng thuế đều làm đường cầu đi chuyển sang trái và cho phép chuyển nền kinh tế đến gần mức sản lượng tự nhiên hơn và kết quả là lạm phát sẽ được kiềm chế

- Khi nền kinh tế lạm phát sử dụng chính sách tài khóa thu hẹp có thể ảnh hưởng đến các giành giáo dục, y tế, các khu vực công cộng và sản xuất nói chung

- Vì vậy nếu một nền kinh tế muốn vượt qua những biến động và phát triển thì

phải nhờ tới hai gọng kìm của chính sách tài khoá và ngược lại khi nền kinh tế phát triển đúng quỹ đạo ít có biến động thì chính phủ sẽ sử dụng ít chính sách tài khoá

III Phân tích th ực trạng lạm phát và tác động của chính sách tài khóa dẫn đến sự ổn định – tăng trưởng kinh tế vĩ mô năm 2011

3.1 Các Nguyên nhân dẫn đến lạm phát 2011:

• Do tính quy luật về quan hệ cung cầu hàng hóa theo mùa trong năm

Nhìn trên các chỉ số cụ thể từng tháng, CPI năm 2011 có 3 điểm đáng lưu ý

Thứ nhất, đây là năm có mức độ tăng giá trong một tháng rất cao, tháng 4 “vọt” lên mức 3,32% Thứ hai, ngoài mức tăng đột biến, khoảng cách giữa tháng tăng cao

nhất và tháng giảm thấp nhất cũng rất lớn, lên đến 2.96% (so sánh mức tăng 3,32%

với mức giảm 0.36%) Thứ ba, diễn biến chỉ số giá năm nay phá vỡ tính chu kỳ của các năm trước đó

• Do chính sách xã hội hoá học tập và giá một số mặt hàng do nhà nước quản

lý định hướng giá sang cơ chế thị trường

• Chính phủ cho phép điều chỉnh mức thu học phí từ tháng 9 và tháng 10/2010 UBND các tỉnh đã điều chỉnh tăng học phí lên mức khá cao, dẫn đến chỉ số giá của nhóm giáo dục tăng mang tính đột biến Năm 2010, đồ

dùng học tập, học phí là nhóm hàng tăng giá cao nhất với mức tăng

19,38%

• Việc thực hiện lộ trình giá thị trường đối với một số hàng hóa, dịch vụ như:

- Điều chỉnh tăng giá điện từ ngày 1-3-2010;

- Tăng giá nước sinh hoạt;

- Xăng dầu: thực hiện ba lần điều chỉnh tăng giá trong năm 2010 Tăng đột

biến từ 16.400đ lên 19.300đ và lên 21.300đ trong năm 2011

- Tăng giá bán than

- Tăng mức lương cơ bản

- Theo Nghị Quyết số 11/NQ-CP ban hành ngày 24/2/2011, nhà nước cho phép gia tăng giá xăng dầu trong nước cho phù hợp với giá xăng dầu thế giới

và giá điện trong nước theo cơ chế thị trường Tăng giá điện và xăng ảnh hưởng đến tất cả mọi lãnh vực kinh tế và trực tiếp làm nạn lạm phát trầm

trọng thêm Đây là một hiện tượng chi phí đẩy

Giá xăng tăng mạnh năm 2011:

Tăng mức lương cơ bản :

264.000 đồng/kg

- Do tác động của giá cả trên thị trường thế giới:

Sau khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu, nhiều quốc gia đã lâm vào cảnh nợ công tăng cao và thất nghiệp gia tăng, nhiều năm liền đã sử dụng chính sách tiền tệ nới lỏng để kích hoạt cho nền kinh tế Đặc biệt với nền kinh tế lớn nhất thế giới, khi Chính phủ Mỹ liên tục đổ tiền ra, cùng với chính sách hạ thấp lãi suất cơ bản xuống còn 0,25%/năm thì giá trị đồng đô la cũng liên tục “rơi”

mạnh xuống so với các đồng tiền mạnh khác - một biểu hiện cụ thể của cuộc chiến

tiền tệ, gây hiệu ứng đến toàn cầu và tạo áp lực tăng giá vàng, bạc, hàng hoá tiêu dùng khác tính bằng đồng đô la Mỹ Áp lực lạm phát do đó lại gia tăng, nhất là với đồng đô la Mỹ, cứ 3 đồng đưa vào lưu thông thì có tới gần 2 đồng lưu thông ở

giảm giá thì nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam lại phải “nhập khẩu lạm phát” và/hoặc gây ách tắc cho xuất khẩu đất nước

- Việc phá giá đồng bạc Việt Nam (VNĐ) và xuất nhập khẩu

Việt Nam đã phá giá VNĐ tất cả 4 lần và trong khoảng thời gian này trị giá

của VNĐ đã giảm tổng cộng khoảng 20% so với đồng US dollar (USD) Trong lần

thứ tư xẩy ra vào ngày 11/2/2011, VNĐ sụt giá 9.3% so với USD Hối suất chính

thức của VNĐ tăng từ 18,932 lến đến 20,693 cho một USD NHNN quyết định phá giá VNĐ là để giảm bớt sự chênh lệch giữa hối suất chính thức và hối suất chợ đen, đôi khi sự cách biệt lên đến 9% và làm giảm sự khan hiếm ngoại tệ Sự phá giá VNĐ cũng giúp tăng xuất khẩu và giảm chênh lệch cán cân thương mai vì làm

giảm chi phí sản xuất trong nước Tuy nhiên, đồng Việt Nam mất giá cũng làm tăng

lạm phát vì giá sản phẩm và nguyên liệu nhập khẩu sẽ gia tăng tính theo VNĐ Đầu tư nhiều, trong khi nền kinh tế lại khá mở nên Việt Nam buộc phải nhập

khẩu nhiều để phục vụ đầu tư Đó cũng chính là lý do khiến nhập siêu cũng được cho là có tác động làm cho lạm phát cao (9 tháng năm 2011, thâm hụt thương mại 7,59 tỷ USD) Việc tỷ giá tăng tạo sức ép lên giá bán lẻ xăng dầu thị trường trong nước Đặc biệt là giá bán lẻ các mặt hàng khác nhập khẩu từ nước ngoài hay có phụ tùng, nguyên vật liệu nhập khẩu, như: linh kiện máy tính, đồ điện tử, điện lạnh, hoá

chất, phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y, dược phẩm, thuốc chữa bệnh và vật

tư y tế, nguyên liệu hàng dệt may và giày da, vật liệu xây dựng cao cấp, ô tô và phụ tùng ô tô, xe gắn máy và phụ tùng xe gắn máy, thiết bị máy móc và phương tiện khác, thiết bị văn phòng, đồ dùng gia đình cao cấp…cũng tăng theo biến động tỷ giá Trong đó rõ nét nhất là giá bán ô tô, xe gắn máy thị trường trong nước Các

mặt hàng nông sản thực phẩm khác Việt Nam có kim ngạch xuất khẩu lớn cũng có

biến động lớn

- Do tác động của lãi suất

Mức tín dụng chỉ tiêu cho năm 2011 là 23% Ngoài ra, phần lớn những tín

dụng này lại được ưu tiên dành cho những DNNN, thường hoạt động kém hiệu quả,

với những điều kiện thuận lợi Mặc dù trong 9 tháng đầu năm, tốc độ tăng trưởng

tổng phương tiện thanh toán và tín dụng ở mức thấp, lần lượt là 8.87% và 8.16% (ngày 23/9/2011), nhưng ảnh hưởng của tăng trưởng cung tiền và tín dụng tới lạm phát là có độ trễ Như vậy là rất cao so với mặt bằng chung trong khu vực, so với

tốc độ tăng trưởng nền kinh tế, lợi nhuận bình quân của doanh nghiệp và chỉ số CPI đến thời điểm đó Lãi suất cao tác đông đến chi phí đầu vào của vốn tổng giá thành

sản phẩm hàng hóa và dịch vụ

Suốt từ năm 2000 đến 2011, tăng trưởng cung tiền và tín dụng của Việt Nam

ở mức cao, cao hơn so với nhiều nước trong khu vực Và nghiên cứu của các nhà khoa học cho thấy, nếu lãi suất tăng 1% thì lạm phát chỉ tăng 0,03 Do đó, đây cũng

là nguyên nhân dẫn đến lạm phát tăng cao

- Do biến động của giá vàng

Giá vàng tăng và lên cơn sốt vào nhiều thời điểm, cộng với diễn biến thất thường của tỷ giá VND/USD trên thị trường tự do, tác động lớn đến tâm lý của

người dân về lạm phát, về sự mất giá của đồng tiền Việt Nam, góp phần tác động đến mặt bằng giá chung trên thị trường

3.2 Ảnh hưởng của lạm phát đến nền kinh tế- văn hóa- xã hội

3.2.1 Ảnh hưởng chung

Khi lạm phát xảy ra điều đầu tiên chúng ta có thể thấy được đó là mức chung

của giá tăng lên, mỗi đơn vị tiền tệ sẽ mua được ít hàng hóa và dịch vụ hơn Gây ảnh hưởng đến những đối tượng có thu nhập cố định Ví dụ như những người về hưu thường tụt hậu so với lạm phát, hoặc những người làm công ăn lương Họ sẽ

phải chịu mức mua giảm mạnh Tuy nhiên lại giúp cho các đối tượng mà sở hữu tài sản vật chất, chẳng hạn như bất động sản, chứng khoán vv, được hưởng lợi từ giá/giá trị cổ phần của họ đi lên Lạm phát cũng làm suy giảm giá trị của đồng tiền