KẾT CẤU ĐỀ TÀIMỞ ĐẦU CHƯƠNG 3 Các hình thức tiếp nhận khác CHƯƠNG 2 Sơ lược về quá trình tiếp nhận văn bản dịch TQCDN CHƯƠNG 1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm và lý thuyết tiếp n
Trang 1TIẾP NHẬN TAM QUỐC CHÍ DIỄN NGHĨA
TẠI VIỆT NAM
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
GVHD: PGS.TS TRẦN LÊ HOA TRANH Thực hiện: Lê Đỗ Như Quỳnh
Vương Nguyễn Toàn Thiện Nguyễn Thị Huyền Trang
Trang 2KẾT CẤU ĐỀ TÀI
MỞ ĐẦU
CHƯƠNG 3 Các hình thức tiếp nhận khác
CHƯƠNG 2
Sơ lược về quá trình tiếp nhận văn bản dịch TQCDN
CHƯƠNG 1
Giới thiệu tác giả, tác phẩm
và lý thuyết tiếp nhận
Trang 3MỞ ĐẦU
Trang 4CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ LA QUÁN TRUNG VÀ LÝ THUYẾT TIẾP NHẬN
1.1 La Quán Trung – Cuộc đời và sự nghiệp
1.2 Tổng lược về tác phẩm Tam Quốc Chí Diễn nghĩa
1.3 Tổng quan về lý thuyết tiếp nhận
Trang 51.1 La Quán Trung – Cuộc đời và sự nghiệp
* La Quán Trung xuất thân trong một gia đình có truyền thống văn học Ông từng có hoài bãi chính trị nhưng bị tan vỡ nên ở ẩn và bắt đầu sáng tác văn học.
* Tác phẩm tiêu biểu: Tam Quốc Chí Diễn nghĩa, Triệu Thái Tổ Long Hỗ Phong Vân
Hội, Tuỳ Đường Chí Truyện, Tân Đường ngũ đại sử diễn nhĩa truyện, Tam Toại Bình
Yêu Truyện, v.v
Trang 61.2 Tổng lược về tác phẩm TQCDN
• Là tiểu thuyết lịch sử đầu tiên của Trung Quốc
• Kể về cuộc chiến tranh giữa 3 nước Nguỵ – Thục – Ngô do Tào Tháo, Lưu Bị và Tôn Quyền đứng đầu để giành quyền thống trị thiên hạ.
• Nhân vật chính: Tào Tháo, Lưu Bị, Khổng Minh, Quan Vũ, Trương Phi
Trang 7Tác giả
Tác phẩm Độc giả
1.3 Tổng quan về lý thuyết tiếp nhận
Trang 8CHƯƠNG 2: sơ lược về quá trình tiếp nhận văn bản
Trang 9 Quá trình dịch thuật tiểu thuyết Trung Quốc
Nguyên nhân:
• Được thực dân Pháp “ủng hộ ngầm”
• Văn hoá tương đồng dễ tiếp nhận
Trang 10Những tác phẩm văn học Trung Quốc khác cũng được chuyển dịch và xuất bản
trên các báo:
• Nông cổ mín đàm: Liêu trai chí dị, Kim cổ kì quan, Bao công kì án,
• Lục tỉnh tân văn: Giang hồ kiếm hiệp, Nga My kiếm hiệp,…
Những tên tuổi dịch giả nổi tiếng và có nhiều đóng góp lớn như: Nguyễn Chánh Sắc,
Nguyễn An Khương, Trần Phong Sắc, Đinh Văn Đầu,…
Quá trình dịch thuật tiểu thuyết Trung Quốc
Trang 11Hành trình TQCDN du nhập vào Việt Nam
TQCDN là tác phẩm truyện Tàu được dịch thuật sớm nhất
Nguyên nhân:
• Gần gũi với tinh thần thượng võ, nghĩa hiệp của dân tộc
• Kết cấu chương hồi dễ nắm bắt nội dung
Trang 122.1.2 Quá trình tiếp nhận văn bản dịch TQCDN tại Việt Nam
Hành trình TQCDN du nhập vào Việt Nam
Ai là người đầu tiên dịch TQCDN sang chữ Quốc ngữ?
Lương Khắc Ninh (Vương
Hồng Sển – thú chơi sách)
Nguyễn Chánh Sắt (Lưu Hồng Sơn – tạp chí NCVH 2009) hay
Bản dịch đầu tiên: “Tam Quốc chí tục dịch” của Nguyễn Chánh Sắt và Nguyễn An Khương, đăng trên báo Nông cổ mín đàm
Trang 13Năm Dịch giả Nhan đề NXB Giới thiệu
24 quyển, 5 hồi/quyển
1909 Phan Kế Bính Tam Quốc Diễn
nghĩa
Impimerie – Express (Hà Nội)
tuyên truyền cho việc học chữ Quốc ngữ
1928 Nguyễn Liên Phong – Nguyễn An Cư Tam Quốc Diễn
nghĩa
31 cuốn, có hình minh hoa
1930 Nguyễn Chánh Sắt Tam Quốc Diễn
nghĩa
Nhà in Nguyễn Văn Viết
38 tập, hơn 1500 trang
1949 Hồng Việt Nhà in Phúc Chi (Hà
Nội)
khoảng 2000 trang
1960 Phan Kế Bính
(Bùi Kỷ chỉnh lý)
Tam quốc diễn nghĩa NXB Phổ thông 13 tập
Trang 14Năm Dịch giả Nhan đề NXB Giới thiệu
1966 Mộng Bình Sơn NXB Hương Hoa 1 tập dày gần 1700 trang
1967 – 1968 Tử Vi Lang NXB Á Châu 8 tập, có lời bình và ngoai thư
ở cuối sách
1972 Phan Kế Bính Tam Quốc Chí Diễn
nghĩa
Nhà sách Khai Trí (Sài Gòn)
1987 Phan Kế Bính NXB Đai học và Giáo dục
chuyên nghiệp
8 tập, đính kèm bản đồ địa danh trận địa thời Nguyên – Minh
2004 Phan Kế Bính Tam Quốc Chí NXB Mũi Cà Mau sách ảnh, gồm 7124 bức do
hoa sĩ Trung Quốc ve
2007 Phan Kế Bính Tam quốc diễn nghĩa NXB Văn học
Trang 15Số lượng dịch giả: Nguyễn Chánh Sắt, Nguyễn An Khương Phan Kế Bính Nhóm dịch giả Nguyễn Liên Phong, Nguyễn An Cư Hồng Việt Mộng Bình Sơn Tử Vi Lang
Bản dịch của dịch giả Phan Kế Bính (Bùi Kỷ chỉnh lý) là bản dịch hay nhất.
Trang 16 Hiệu quả chuyển dịch và tiếp nhận
• Truyền bá, thúc đẩy chữ Quốc ngữ phát triển Xây dựng nền văn học chữ Quốc ngữ thể hiện lòng tự tôn dân tộc
• Tạo tiền đề chuyển dịch các văn bản bằng ngôn ngữ khác tiếp cận với văn hoá thế giới, đặc biệt là phương Tây.
Trang 172.2 TQCDN trong văn học viết Việt Nam
Điển tích, điển cố
thảo lư
Thấy nhau mừng rỡ trăm bê Dọn thuyên mới rước nàng vê thảo lư
Truyện Kiều – Nguyễn Du
Vườn đào, luận anh hùng, Đổng Tước, kê lặc, v.v
Trang 182.2 TQCDN trong văn học viết Việt Nam
Thành ngữ
Tam cố thảo lư, Tư Mã Chiêu thi tâm (Lòng dạ Tư Mã Chiêu), Phó thang đạo họa (vào nơi
nước sôi lửa bỏng), Anh hùng vô dụng võ chi địa (Anh hùng không đất dụng võ) v.v
Ngoài ra còn có những thành ngữ cải biên từ TQCDN:
• Nóng như Trương Phi
• Đa nghi như Tào Tháo
• Tào tháo rượt
• Vòng vo Tam Quốc
Trang 19CHƯƠNG 3: Các hình thức tiếp nhận
Tam Quốc Chí Diễn nghĩa KHÁC TẠI Việt Nam
3.1 Sự tiếp nhận TQCDN qua các tác phẩm nghệ thuật chuyển thể
3.2 Sự tiếp nhận TQCDN trong đời sống
Trang 203.1 Sự tiếp nhận TQCDN qua các tác phẩm nghệ thuật chuyển thể
Điện ảnh, truyền hình
• Tam Quốc diễn nghĩa (1995)
• Điêu Thuyền (1987), Lữ Bố và Điêu Thuyền (2003), Gia Cát Lượng, Trận chiến Xích Bích, v.v
Sân khấu
• Phụng Nghi Đình của Trương Quang Tiền
• Quan Công thất thủ hạ bì của Trần Phong Sắc
• V.v
Trang 21Tam Quốc Diễn Nghĩa
Gia Cát Lượng Lữ Bố và Điêu Thuyền
(2003)
Trang 223.2 Sự tiếp nhận TQCDN trong đời sống
Trò chơi trực tuyến
Tam Quốc Chí, Mộng Tam Quốc, Tam Quốc Sơn Hà, Ma Chiến Tam Quốc,
v.v
Tín ngưỡng
Thờ Quan Công, cúng lễ
Sách triết lí Tam Quốc, truyện tranh Tam Quốc
Tam quốc @ diễn nghĩa, Tam quốc chí hài hước, Phẩm Tam Quốc, v.v
Trang 23Phần nhìn bắt mắt, hấp dẫn, sinh động dễ hình dung
Hiệu quả tiếp
Nội dung bị phóng tác quá nhiều so với nguyên tác
Dùng từ hiện đai dễ hiểu nhầmĐánh vào tâm lí giới trẻ Đưa TQCDN đến gần với người trẻ
Trang 24KẾT LUẬN
• Tiếp nhận qua nhiều phương tiện
• Đa dạng hoá các hình thức tiếp nhận TQCDN đến với tất cả các tầng lớp nhân dân trong xã hội
Trang 25Cảm ơn
quý thầy cô và các bạn đã lắng nghe!