Trọn bộ giáo án tin học 11 học kì 1 năm 2022 - 2023 soạn theo công văn 5512

Chương I MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH BÀI 1 KHÁI NIỆM VỀ LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH Như vậy hoạt động để diễn đạt một thuật toán trên máy tính thông qua một ngôn ngữ lập trình được gọi là lập trình. Và để máy tính hiểu và thực hiện được câu lệnh đó thì NNLTBC cần phải được chuyển đổi về NN của máy để máy tính hiểu và thực hiện được.

Trang 1

Ngày soạn: 05/09/2021 Ngày dạy: 13/09/2021

Chương I MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH

BÀI 1: KHÁI NIỆM VỀ LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Biết và phân biệt được có 3 lớp ngôn ngữ lập trình là ngôn ngữ máy, hợp ngữ và ngônngữ bậc cao

- Biết vai trò của chương trình dịch

- Biết khái niệm biên dịch và thông dịch

- Biết một trong những nhiệm vụ quan trọng của chương trình dịch là phát hiện lỗi cúpháp của chương trình nguồn

2 Năng lực

Năng lực chung

Năng lực sử dụng máy tính, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, ứng dụngKHKT, năng lực tự học, năng lực hợp tác, làm việc nhóm

Năng lực chuyên biệt

Năng lực tính toán, Năng lực thực hành

- Bài giảng, máy chiếu, máy chiếu vật thể

- Yêu cầu học sinh tập hợp kiến thức đã học ở lớp 10 Cụ thể là bài 4, bài 5 và bài 6 củaSGK lớp 10

- Chuẩn bị các bài toán đơn giản, ngôn ngữ lập trình cụ thể VD như ngôn ngữ lập trìnhPascal

2 Học sinh

- Sách giáo khoa, vở ghi

- Kiến thức đã học ở lớp 10

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (MỞ ĐẦU)

a) Mục tiêu: Tạo tình huống khơi gợi tinh thần cho học sinh

b) Nội dung: Hs dựa vào hiểu biết để trả lời câu hỏi.

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra.

d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài:

Chiếu bài toán: Kết luận nghiệm của phương trình ax + b=0

+ Hãy xác định Input, Output của bài toán trên?

+ Hãy xác định các bước để giải bài toán trên?

- Hệ thống các bước này chúng ta gọi là thuật toán

+ Các bước giải bài toán trên máy tính?

+ Làm sao để máy tính có thể hiểu và thực hiện các thuật toán đã lựa chọn

giải bài toán?

- Như vậy hoạt động để diễn đạt một thuật toán trên máy tính thông qua một ngôn ngữ lập trình được gọi là lập trình Và để máy tính hiểu và thực hiện được câu lệnh đó thì NNLTBC cần phải được chuyển đổi về NN của máy để máy tính hiểu và thực hiện được

Trang 2

B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

Hoạt động 1: Tìm hiểu Khái niệm lập trình – các ngôn ngữ lập trình

a) Mục tiêu: Nắm được khái niệm lập trình – các ngôn ngữ lập trình

b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV.

c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức

d) Tổ chức thực hiện:

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

+ Nghiên cứu SGK và nêu khái niệm lập trình

+ Kết quả của hoạt động lập trình là gi?

+ Có những loại ngôn ngữ lập trình nào?

? Phân biệt ngôn ngữ lập trình bậc cao với các ngôn

ngữ khác ở những nội dung nào?

? Tại sao người ta phải xây dựng ngôn ngữ lập trình

bậc cao?

? Kể tên một số ngôn ngữ lập trình bậc cao mà em

biêt?

* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời câu hỏi

+ GV: quan sát và trợ giúp các cặp

* Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu lại các

tính chất

+ Các nhóm nhận xét, bổ sung cho nhau

* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính xác hóa và

gọi 1 học sinh nhắc lại kiến thức

1 Khái niệm lập trình

+ Khái niệm: Lập trình là việc sửdụng cấu trúc dữ liệu và các lệnhcủa ngôn ngữ lập trình cụ thể để

mô tả dữ liệu và diễn đạt các thaotác của thuật toán

2 Các loại ngôn ngữ lập trình

- Có nhiều loại ngôn ngữ lập trình,được chia làm ba loại chính: NNmáy, hợp ngữ và NNLT bậc cao

- Ngôn ngữ gần gũi với ngôn ngữ

tự nhiên

- Có tính độc lập cao

- Ít phụ thuộc vào các loại máy cụthể +Vì: NN gần gũi vời NN tựnhiên, dễ đọc, dễ hiểu NNLTBCnói chung không phụ thuộc cácloại máy

- Một số NNLTBC: pascal, C++,Java,…

Hoạt động 2: Tìm hiểu Chương trình dịch

a) Mục tiêu: Biết vai trò của chương trình dịch, hiểu được các giai đoạn của chương

trình dịch; Phâm biệt được chương trình thông dịch và chương trình biên dịch

b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV.

c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức

? Theo các em chương trình được viết bằng ngôn

ngữ bậc cao và chương trình được viết bằng

ngôn ngữ máy khác nhau như thế nào ?

? Khi chương trình được đưa vào máy tính thì

máy tính đã hiểu và thực hiện được chưa?

? Làm thế nào để chuyển một chương trình viết

bằng ngôn ngữ bậc cao sang ngôn ngữ máy ?

? Nghiên cứu SGK cho biết khái niệm về

chương trình dịch

? Vì sao không lập trình trên ngôn ngữ máy để

khỏi mất công chuyển đổi khi lập trình với ngôn

ngữ bậc cao

? Theo các em đối với chương trình dịch:

3 Chương trình dịch

- CTD là chương trình đặc biệt có chứcnăng chuyển đổi chương trình được viếtbằng ngôn ngữ lập trình bậc cao thànhchương trình có thể thực hiện được trênmáy tính

- Chương trình viết bằng ngôn ngữmáy có thể nạp trực tiếp vào bộ nhớ

và thực hiện ngay

- Chương trình viết bằng ngôn ngữ lậptrình bậc cao phải được chuyển đổithành chương trình trên ngôn ngữ lậpmáy thì mới thực hiện được

- Ngôn ngữ bậc cao dễ viết, dễ hiểu

Trang 3

chương trình nào là chương trình nguồn và

chương trình đích

? Cho nhận xét về tiến trình của hai ví dụ trên

? Vậy với mỗi cách dịch như vậy người ta gọi là

gi?

? Hai cách dịch này có gì khác nhau

+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu lại

các tính chất

* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính xác

hóa và gọi 1 học sinh nhắc lại kiến thức

- Ngôn ngữ máy khó viết

- Chương trình nguồn là chương trìnhviết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao

- Chương trình đích là chương trìnhthực hiện chuyển đổi sang ngôn ngữmáy

- Tiến trình của thông dịch và biêndịch:

+Thông dịch:

B1: Kiểm tra tính đúng đắn của câulệnh tiếp theo trong chương trìnhnguồn; B2: Chuyển lệnh đó thành ngôn ngữ máy

B3: Thực hiện các câu lệnh vừa đượcchuyển đổi

+Biên dịch:

B1: Duyệt, phát hiện lỗi, kiểm tra tínhđúng đắn của các câu lệnh trongchương trình nguồn

B2: Dịch toàn bộ chương trình nguồnthành một chương trình đích có thểthực hiện trên máy và có thể lưu trữ

để sử dụng lại khi cần thiết

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a Mục tiêu: Củng cố, luyện tập kiến thức vừa học.

b Nội dung: HS đọc SGK làm các bài tập.

c Sản phẩm: Bài làm của học sinh, kĩ năng giải quyết nhiệm vụ học tập.

d Tổ chức thực hiện:

Câu 1 Lập trình là:

A Sử dụng giải thuật để giải các bài toán

B Dùng máy tính để giải các bài toán

C Sử dụng cấu trúc dữ liệu và các câu lệnh của ngôn ngữ lập trình cụ thể để giải các bàitoán trên máy tính

Câu 4: Chương trình viết bằng hợp ngữ có đặc điểm:

A Máy tính có thể hiểu được trực tiếp chương trình này

B Kiểu dữ liệu và cách tổ chức dữ liệu đa dạng, thuận tiện cho việc nhập mô tả thuậttoán

C Diễn đạt gần với ngôn ngữ tự nhiên

Trang 4

D Tốc độ thực hiện nhanh hơn so với chương trình được viết bằng

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a Mục tiêu: Vận dụng các kiến thức vừa học quyết các vấn đề học tập và thực tiễn.

b Nội dung: HS sử dụng SGK và vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi.

c Sản phẩm: HS vận dụng các kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ đặt ra.

2 Việc tìm tòi, phát minh thuật toán thuộc giai đoạn nào?

3 Hãy cho biết đặc điểm của ngôn ngữ lập trình bậc cao

* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

- Ôn lại bài học hôm nay

- Chuẩn bị trước cho tiết sau

Trang 5

- Bài giảng, máy chiếu, máy chiếu vật thể

- Yêu cầu học sinh tập hợp kiến thức đã học ở lớp 10 Cụ thể là bài 4, bài 5 và bài 6 củaSGK lớp 10

- Chuẩn bị các bài toán đơn giản, ngôn ngữ lập trình cụ thể VD như ngôn ngữ lập trìnhPascal

d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài:

(?) Để diễn tả một ngôn ngữ tự nhiên ta cần phải biết những gì? lấy ví dụ (?) Quan sátchương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao so sánh với ngôn ngữ tự nhiên

- Ngôn ngữ tự nhiên gồm các thành phần: bảng chữ cái, cú pháp và ý nghĩa của câu (từ)mình cần diễn tả

- Các ngôn ngữ lập trình nói chung thường có chung một số thành phần như: Dùng những

kí hiệu nào trong bảng chữ cái để viết chương trình? viết theo quy tắc nào? viết như vậy

có ý nghĩa là gì? Bài học hôm nay sẽ trả lời câu hỏi đó

Hoạt động 1: Tìm hiểu các thành phần cơ bản của NNLT

a) Mục tiêu: Nắm được các thành phần cơ bản của NNLT

b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức

Hoạt động của GV và HS Sản phẩm dự kiến

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 1 Các thành phần cơ bản

Trang 6

Hãy cho biết khái niệm bảng chữ cái

của ngôn ngữ lập trình?

- Trong tiếng việt muốn viết câu đúng

thì phải dựa vào đâu?

- Tượng tự, trong lập trình để viết

chương trình đúng người ta dựa vào

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời

- Mỗi ngôn ngữ lập trình thường có 3 thànhphần cơ bản: Bảng chữ cái, cú pháp, ngữ nghĩa

a Bảng chữ cái Bảng chữ cái: là tập các kí tự dùng để viết

chương trình Không được dùng bất kì kí tự nàongoài các kí tự quy định trong bảng chữ cái

; # ^ $ @ & ( ) { } : ‘ Dấu cách(mã ASCII 32)

b Cú pháp

- Là bộ quy tắc dùng để viết chương trình, dựa

vào đó mà người lập trình và chương trình dịchphát hiện ra chỗ sai sót trong chương trình

c Ngữ nghĩa

- Xác định ý nghĩa thao tác cần thực hiện, ứngvới tổ hợp kí tự dựa vào ngữ cảnh của nó

- Lỗi cú pháp được chương trình dịch phát hiện

và thông báo cho người lập trình Chương trìnhkhông còn lỗi cú pháp thì mới dịch sang ngônngữ máy

- Lỗi ngữ nghĩa được phát hiện khi chạychương trình

Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm tên

a) Mục tiêu: Nắm được khái niệm tên

- Em hãy cho biết quy tắc đặt tên trong

- Quy tắc đặt tên trong Turbo Pascal:

+ Gồm chữ số, chữ cái, dấu gạch dưới

+ Bắt đầu bằng chữ cái hoặc dấu gạch dưới

Trang 7

87_AC

@DFG12

BGV#21

- Đọc sách giáo khoa và cho biết ngôn ngữ

lập trình thường có mấy loại tên?

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời câu

+ Độ dài không vượt quá 127 kí tự

- Trong Free Pascal, tên có thể có độ dài tới

255 kí tự

- Pascal không phân biệt chữ hoa, thườngtrong tên C++ phân biệt chữ hoa, thườngtrong tên

- Ngôn ngữ lập trình thường có 3 loại tên:tên dành riêng, tên chuẩn, tên do người lậptrình đặt

- Tên dành riêng (từ khóa): Là những tên

được ngôn ngữ lập trìnhquy định với ý nghĩaxác định mà người lập trình không thể dùngvới ý nghĩa khác

Ví dụ: Một số từ khóaTrong Pascal: Program, Var, Uses, Begin,End,

Trong C++: main, include, void,

- Tên chuẩn Là những tên được ngôn ngữ

lập trìnhdùng với ý nghĩa nhất định nào đó ,tuy nhiên người lập trình có thể sử dụng với

ý nghĩa khác

Ví dụ: Một số tên chuẩn:

Trong Pascal: Real, Integer, Sin, Cos,Char,

Trong C++: cin, cout, getchar

- Tên do người lập trình tự đặt dùng với ý

nghĩa riêng, xác định bằng cách khai báotrước khi sử dụng và không được trùng vớitên dành riêng

Hoạt động 3: Tìm hiểu khái niệm hằng và biến

a) Mục tiêu: Nắm được khái niệm hằng và biến

- Hằng là gì? Trong ngôn ngữ lập trình

thường có các loại hằng nào?

- Hãy trình bày khái niệm biến?

- VD: Xác định các đại lượng có trong bài

toán: “Tính chu vi (CV), diện tích (DT)

hình tròn với bán kính (R) bất kì được

đưa vào từ bàn phím” Hãy cho biết đại

b Hằng và biến:

- Hằng: Là các đại lượng có giá trị không

đổi trong quá trình thực hiện chương trình

- Các ngôn ngữ lập trình thường có:

+ Hằng số học: Số nguyên, số thực+ Hằng logic: Có giá trị đúng hoặc sai(truehoăc false)

+ Hằng xâu: Là chuổi kí tự trong bộ mã

Trang 8

lượng nào là hằng? đại lượng nào là biến?

- Cho biết chức năng của chú thích trong

chương trình?

- Biến Là đại lượng được đặt tên, dùng để

lưu trữ giá trị và giá trị có thể thay đổi đượctrong quá trình thực hiện chương trình

- Biến có nhiều loại và phải khai báo trướckhi sử dụng

d Tổ chức thực hiện: GV giao nhiệm vụ cho HS:

1 Hãy cho biết điểm khác nhau giữa tên dành riêng và tên chuẩn?

2 Hãy viết ba tên đúng theo quy tắc pascal?

3 Hãy cho ví dụ về các hằng và biến sử dụng trong viết chương trình?

GV chia lớp thành nhiều nhóm và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời các câu hỏi sau vàghi chép lại câu trả lời vào vở bài tập:

1 Cú pháp và ngữ nghĩa khác nhau như thế nào?

2 Hãy cho biết những biểu diễn nào dưới đây không phải là biểu diễn hằng trong pascal

và chỉ rõ lỗi trong từng trường hợp (bài 6-T13)

3 Cho VD sau: viết chương trình giải PTBH: với a, b, c là ba sốnguyên Cho biết:

- Chương trình này sẽ sử dụng những tên nào?

- Ôn lại bài học hôm nay;

- Chuẩn bị trước cho tiết sau

Trang 9

CHƯƠNG II: CHƯƠNG TRÌNH ĐƠN GIẢN

§3 CẤU TRÚC CỦA CHƯƠNG TRÌNH

I MỤC TIÊU

1 Về kiến thức:

- Hiểu chương trình là sự mô tả của thuật toán bằng một ngôn ngữ lập trình

- Biết cầu trúc chung của một chương trình Pascal

2 Năng lực

3 Phẩm chất

- Phẩm chất: Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

Giáo viên: Sách giáo khoa, máy tính điện tử.

Học sinh: đồ dùng học tập, SGK, vở ghi, máy tính

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài: Chương I chúng ta đã tìm hiểu

một số khái niệm về lập trình, dựa trên sự hiểu biết đó chúng ta nghiên cứu tiếp một sốchương trình đơn giản của ngôn ngữ lập trình Turbo Pascal

Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu trúc chung của một chương trình

a) Mục tiêu: Nắm được cấu trúc chung của một chương trình

- Khi đã có thuật toán để giải bài toán,

muốn máy tính giải bài toán đó ta phải

làm gì?

- Một bài tập làm văn thường có mấy

phần? Vì sao phải chia ra như vậy?

- Một chương trình viết bằng ngôn ngữ lậptrìnhbậc cao gồm 2 phần:

+ Phần khai báo+ Phần thân CT

[<Phần khai báo>]

<Phần thân>

Trang 10

* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV

chính xác hóa và gọi 1 học sinh nhắc lại

kiến thức

Hoạt động 2: Tìm hiểu các thành phần của một chương trình

a) Mục tiêu: Nắm được các thành phần của một chương trình

- Phần khai báo sẽ báo cho máy biết

chương trình sẽ sử dụng những tài nguyên

nào của máy?

Trong phần khai báo có những khai báo

- Tên chương trình do người lập trình tự

đặt theo đúng quy tắc đặt tên

- Cho ví dụ?

- Cho biết cách Khai báo thư viện trong

ngôn ngữ lập trình Pascal? Cho ví dụ?

- Cho biết cách Khai báo thư viện trong

ngôn ngữ lập trình C++ ? Cho ví dụ?

- Cho biết cách Khai báo hằng ?

- Cho ví dụ?

- Biến như thế nào gọi là biến đơn?

- Khai báo biến là xin máy cấp cho biến

một vùng nhớ để lưu trữ và xữ lý thông tin

trong bộ nhớ

- Phần thân chương trình chứa những gì?

- Làm sao để chương trình dịch biết phần

thân chương trình?

+ Hằng, biến + Chương trình conKhai báo tên chương trình: Phần này có thể

Const float pi=3.14;

Const char* KQ=”Ket qua:”;

Khai báo biến

- Mọi biến sử dụng trong chương trình đềuphải khai báo để chương trình dịch biết để

xữ lý và lưu trữ

- Biến chỉ mang một giá trị gọi là biến đơn

b Phần thân chương trình:

Trang 11

- Thân chương trình là nơi chứa toàn bộ cáccâu lệnh của chương trình hoặc lời gọichương trình con.

- Thân chương trình thường có cặp dấu hiệubắt đầu và kết thúc chương trình

Begin [<Dãy lệnh>];

End

Hoạt động 3: Tìm hiểu ví dụ chương trình đơn

a) Mục tiêu: Nắm được một số ví dụ về chương trình đơn

Chia lớp làm 4 nhóm, em hãy trình bày

cấu trúc của một chương trình Pascal đơn

3 Ví dụ chương trình đơn giản:

Program <Tên chương trình >;

Uses <Tên thư viện>;

Const <Tên hằng> = <Giá trị hằng>;

Var <danh sách biến> : <Kiểu dữ liệu>;

Ptrintf(“ Xin chao cac bạn!”);

}Hai chương trình cùng thực hiện một côngviệc nhưng viết bằng 2 ngôn ngữ lập trìnhkhác nhau nên hệ thống câu lệnh trong chươngtrình là khác nhau

Cho ví dụ:

BeginWriteln(‘xin chao cac ban!’);

Writeln(‘moi cac ban lam quen voi Pascal’) ;End

- Chương trình không có phần khai báo

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Trang 12

- Hãy nêu các thành phần của một chương trình?

- Em hãy trình bày cấu trúc của một chương trình Pascal đơn giản?

GV chia lớp thành nhiều nhóm và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời các câu hỏi sau vàghi chép lại câu trả lời vào vở bài tập:

1) Em hãy cho biết các lỗi trong chương trình trên

2) Sau khi sửa lỗi hãy cho biết chương trình trên khai báo những gì?

3) Đoán nhận kết quả của chương trình

- Chuẩn bị trước cho tiết sau: “ Một số kiểu dữ liệu chuẩn” & “Khai báo biến”.

Trang 13

BÀI 4 MỘT SỐ KIỂU DỮ LIỆU CHUẨN

BÀI 5 KHAI BÁO BIẾN

I Mục tiêu

1 Về kiến thức:

- Biết một số kiểu dữ liệu chuẩn: nguyên, thực, kí tự, logic

- Hiểu được cách khai báo biến

2 Năng lực

3 Phẩm chất

d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài: Ở tiết trước, chúng ta đã làm

quen với cách khai báo biến trong Pascal Hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu kĩ hơn về cáchkhai báo biến và các kiểu dữ liệu thường dùng trong Pascal

Hoạt động 1: Tìm hiểu một số kiểu dữ liệu chuẩn.

a) Mục tiêu: Nắm được một số kiểu dữ liệu chuẩn.

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm

vụ:

- Ở lớp 10, các em đã học về

thông tin và biểu diễn thông tin

trong máy tính, vậy em nào có

thể nhắc lại các dạng thông tin

có thể biểu diễn trong máy tính?

- Các thông tin đó được biểu

diễn trong máy như thế nào?

- Kiểu dữ liệu số có mấy loại?

Cho ví dụ?

- Em hãy cho biết trong các kiểu

số nguyên, kiểu nào có phạm vi

- Thông tin có thể biểu diễn trong máy tính có hai loại:

số và phi số (văn bản, hình ảnh, âm thanh)

- Dữ liệu biểu diễn trong máy tính là thông tin đã được

mã hóa

- Có hai loại: số nguyên (vd: 1, 2, 123…) và số thực(6.5, 123.567, …)

1 Kiểu nguyên:

Trang 14

biểu diễn lớn nhất?

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk

trả lời câu hỏi

Hoạt động 2: Tìm hiểu cách khai báo biến

a) Mục tiêu: Nắm được cách khai báo biến

- Muốn sử dụng biến thì phải khai báo

Vậy để khai báo biến ta thực hiện như thế

nào?

- Hãy cho biết cú pháp để khai báo biến

trong ngôn ngữ lập trình Pascal?

- Ví dụ 1: Giả sử trong chương trình có

các biến thực A,B,C,D,E,F và các biến

nguyên G,H Hãy khai báo các biến đó?

- Thảo luận nhóm:

Ví dụ 2: xét khai báo biến:

Var X,Y,Z: real;

II KHAI BÁO BIẾN:

- Trong Pascal, khai báo biến bắt đầu bằng

từ khóa var có dạng:

Var <danh sách biến> : <kiểu dữ liệu>;

- danh sách biến là một hoặc nhiềutên biến, được viết cách nhau bởidấu phẩy

- kiểu dữ liệu thường là một trongcác kiểu dữ liệu chuẩn

- Sau var có thể khai báo nhiều danh sáchbiến khác nhau

- Var A,B,C,D,E,F: Real;

G,H: Integer;- Bộ nhớ cấp phát choX,Y,Z: 36=18 byte

- Không nên đặt tên quá ngắn hay quá dài

- Khai báo cần đặc biệt lưu ý đến phạm vi

Trang 15

d Tổ chức thực hiện: Cho biết cú pháp khai báo biến trong Pascal?

GV chia lớp thành nhiều nhóm và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời các câu hỏi và bàitập vận dụng

- Chuẩn bị bài “PHÉP TOÁN, BIỂU THỨC, CÂU LỆNH GÁN”.

Trang 16

3 Phẩm chất

d) Tổ chức thực hiện: GV giới thiệu và dẫn dắt vào bài: Để mô tả các thao tác trong

thuật toán, mỗi ngôn ngữ lập trình đều xác định và sử dụng một số khái niệm cơ bản:phép toán, biểu thức, gán giá trị cho biến Dưới đây sẽ xét các khái niệm đó trong Pascal

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm phép toán

a) Mục tiêu: Nắm được khái niệm phép toán

- Trong lập trình thường phải thực hiện

các phép tính toán, phép so sánh…Vậy

những phép toán đó trong chương trình

được viết như thế nào? Có giống với ngôn

ngữ toán học hay không? Chúng ta tìm

hiểu vấn đề này?

- Hãy kể các phép toán đã học ở toán học?

- Yêu cầu học sinh nghiên cứu sách giáo

khoa có bao nhiêu nhóm phép toán?

- Phép chia (/) được sử dụng cho kiểu dữ

Trang 17

dữ liệu nào?

Ví dụ:

17 mod 2= ?

17 div 2= ?

- Kết quả của phép toán quan hệ thuộc

kiểu dữ liệu nào?

- Ứng dụng của phép toán logic là gì?

- Lưu ý: Chỉ một số phép toán được dùng,

một số phép toán phải xây dựng từ các

phép toán khác Ví dụ phép lũy thừa

không phải ngôn ngữ nào cũng dùng

được

Hoạt động 2: Tìm hiểu biểu thức số học

a) Mục tiêu: Nắm được biểu thức số học

- Trong toán học ta đã làm quen với khái

niệm biểu thức Hãy cho biết các yếu tổ cơ

bản xây dựng nên biểu thức?

- Nếu trong một bài toán mà toán hạng là

hằng số, biến, hoặc hàm số và toán tử là

các phép toán số học thì biểu thức có tên

gọi là gì?

- Thảo luận nhóm:

Chia thành 3 nhóm: Hãy biễu diễn biểu

thức toán học sau đây thành biểu thức

* Khái niệm: Biểu thức số học là một biếnkiểu số hoặc hằng số và các hàm kiểu sốliên kết lại với nhau bởi một số hữu hạn cácphép toán số học +,-,*,/,div, mod, các dấungoặc ( ) tạo thành một biểu thức có dạngtương tự như trong toán học

* Quy tắc viết biểu thức số học:

- Chỉ dùng dấu ( ) xác định trình tự thựchiện các phép toán trong trường hợp cầnthiết

- Viết lần lượt từ trái sang phải

- Không bỏ qua dấu nhân (*) trong tích

Trang 18

- Từ việc xây dựng các biểu thức trên, hãy

nêu thứ tự thực hiện các phép toán?

Chú ý :

- Nếu biểu thức chứa một hằng hay biếnkiểu thực thì ta có biểu thức số học thực,giá trị của biểu thức cũng thuộc kiểu thực

- Trong một số trường hợp nên dùng biếntrung gian để có thể tránh được việc tínhmột biểu thức nhiều lần

- Để tính giá trị x2 thì chúng ta có thể được

biểu diễn: x*x

- Nhưng để tính giá trị của √ x hay

thì chúng ta phải làm như thế nào?

thức trong ngôn ngữ lập trình?

(-b+sqrt(b*b-4*a*c))/(2*a)(abs(x) - sqrt(2*x+1)) / (sqr(x)-1)

- Bản thân hàm chuẩn cũng được coi làmột biểu thức số học và có thể tham giavào biểu thức số học như một toán hạng

- Kết quả của hàm có thể là nguyên haythực phục thuộc vào kiểu của đối số

Trang 19

xác hóa và gọi 1 học sinh nhắc lại kiến thức

(Bảng một số hàm chuẩn sách giáo khoa 26)

Hoạt động 4: Tìm hiểu biểu thức quan hệ

a) Mục tiêu: Nắm được biểu thức quan hệ

- Cho một ví dụ về biểu thức quan hệ?

- Thứ tự thực hiện của biểu thức quan hệ?

VD:

3>5 → Kết quả?

10>5 → Kết quả?

- Kết quả mà phép toán quan hệ thuộc

kiểu dữ liệu nào?

+ Tính giá trị của các biểu thức

+ Thực hiện phép toán quan hệ

3>5 → Kết quả false10>5 → Kết quả true

- Kết quả của biểu thức quan hệ: kiểulogic

Hoạt động 5: Tìm hiểu khái niệm biểu thức logic

a) Mục tiêu: Nắm được khái niệm biểu thức logic

Trang 20

- Hãy cho một số ví dụ về biểu thức logic

- Trong toán học ta có biểu thức

5<=x<=11, hãy biểu biễn biểu thức này

trong ngôn ngữ lập trình

- Thứ tự thực hiện biểu thức logic là gì?

- Kết quả của biểu thức logic có kiểu dữ

liệu là gì?

- Ví dụ: not (x<1) có ý nghĩa gì?

- Giả thiết M và N là hai biến nguyên Hãy

xác định điều kiện sao cho M và N đồng

thời chia hết cho 3 hoặc đồng thời không

chia hết cho 3 được viết trong Pascal như

thế nào?

Vi du: Ba số dương a, b, c là độ dài bacạnh của tam giác nếu thoả mản điều kiệnsau:

(a+b>c) AND (a+c>b) AND (b+c>a)

- Biểu diễn trong ngôn ngữ lập trình: (5<=x) and (x<=11)

- Thứ tự thực hiện biểu thức logic là + Thực hiện các biểu thức quan hệ

+ Thực hiện phép toán logic

- Kết quả của biểu thức logic là true hoặcfalse

- Chú ý: phép toán not được viết trướcbiểu thức cần phủ định

((M mod 3=0) and (N mod 3=0)) or ((Mmod 3<>0) and (N mod 3<>0))

Hoạt động 6: Tìm hiểu khái niệm câu lệnh gán

a) Mục tiêu: Nắm được khái niệm câu lệnh gán

- Cho biết cấu trúc chung của lệnh gán

trong ngôn ngữ Pascal

- Hãy cho biết chức năng của lệnh gán?

- Hãy cho một ví dụ về câu lệnh gán

nghiệm của phương trình bậc hai:

Begin z:=4;

i:=6:

z := z - 1;

Trang 21

- Các phép toán trong Turbo Pascal?

- Các biểu thức trong Turbo Pascal?

- Cấu trúc lệnh gán trong Turbo Pascal?

GV chia lớp thành nhiều nhóm và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời các câu hỏi và bàitập vận dụng:

- Làm các bài tập 5, 6, 7, 8, sách giáo khoa, trang 35-36

- Xem phụ lục A, sách giáo khoa trang 121: Một số phép toán thường dùng và giá trị phéptoán logic

- Chuẩn bị bài tiếp theo

Trang 22

3 Phẩm chất

- GV tổ chức trò chơi theo nhóm có thưởng : Ngôi sao may

mắn, được trình chiếu Có 4 ngôi sao Mỗi ngôi sao là 1 câu

hỏi, trong đó có 1 ngôi sao may mắn không cần trả lời câu hỏi

vẫn có quà

1 Từ khóa nào dùng để khai báo tên chương trình ?

2 Có mấy kiểu dữ liệu mà em đã được học ?

3 Khi viết chương trình ta có thể bỏ qua phần khai báo nào ?

+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu lại các tính chất

* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính xác hóa

a Mục tiêu: Củng cố, luyện tập kiến thức đã học ở bài trước.

Định dạng
Số trang	45
Dung lượng	267,72 KB