TÁI CẤU TRÚC HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM

KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI8N H4 TH5NG NGÂN HÀNG VI4T NAM .... Tình hình ho t ng kinh doanh ...

B GIÁO D C VÀ ÀO T O NGÂN HÀNG NHÀ N C VI T NAM

TR NG I H C NGÂN HÀNG TP H CHÍ MINH

NGUY N QU NH HOA

TÁI C U TRÚC H TH NG NGÂN HÀNG TH ƠNG M I VI T NAM

LU N ÁN TI N S KINH T

TP H CHÍ MINH - N M 2014

B GIÁO D C VÀ ÀO T O NGÂN HÀNG NHÀ N C VI T NAM

TR NG I H C NGÂN HÀNG TP H CHÍ MINH

NGUY N QU NH HOA

TÁI C U TRÚC H TH NG NGÂN HÀNG TH ƠNG M I VI T NAM

L I CAM OAN

Tôi tên là: Nguy n Qu nh Hoa

Sinh ngày: 07/012/1974 N i sinh: Ba Vì, Hà Tây

Quê quán: Xã Ph c Long, huy n Tuy Ph c, t nh Bình nh

Hi n ang công tác t i: Tr ng i h c Ngân hàng Tp HCM, s 36 Tôn

Tôi xin cam oan lu n án này là k t qu c a quá trình h c t p, nghiên c u khoa h c

c l p và làm vi c v i tinh th n nghiêm túc S li u trong chuyên có ngu n g c

rõ ràng và áng tin c y K t qu nghiên c u trong lu n án là trung th c và ch a

c công b toàn b n i dung trong b t k công trình nghiên c u nào khác

Tôi hoàn toàn ch u trách nhi m v l i cam oan c a mình

Tp H Chí Minh, ngày 10 tháng 02 n m 2014

Tác gi

NGUY N QU NH HOA

DANH M C CÁC T VI T T T

T vi t

Agribank Ngân hàng nông nghi p và phát tri n nông thôn

Vi t Nam

Bao Viet bank Ngân hàng th ng m i c ph n B o Vi t

BIDV Ngân hàng th ng m i c ph n u t và Phát tri n

Ocean bank Ngân hàng th ng m i c ph n i D ng

ROA Return On Asset T$ su t sinh l i trên t ng tài s n

ROE Return On

Equity T$ su t sinh l i trên v n ch s% h&u

Sacombank Ngân hàng th ng m i c ph n Sài Gòn Th ng

Organnization T ch c th ng m i th gi i

2.3 T$ l n x u c a h th ng ngân Vi t Nam giai o n 2008 - 2012 77

2.4 C c u thu nh p ho t ng các ngân hàng th ng m i Vi t Nam

M C L C

M C L C 8

M# $U 11

1 Tính c p thi t và ý ngh*a c a tài 11

2 T ng quan v công trình nghiên c u 12

3 M'c tiêu nghiên c u 14

4 i t ng và ph m vi nghiên c u c a tài 14

5 Ph ng pháp nghiên c u 15

6 Nh&ng óng góp c a lu n án 15

7 K t c u c a lu n án 16

CH ƠNG 1: CƠ S# LÝ LU N V% TÁI C U TRÚC H TH NG NGÂN HÀNG TH ƠNG M I 17

1.1 HO+T ,NG C-A NGÂN HÀNG TH./NG M+I 17

1.1.1 Khái ni m ngân hàng th ng m i 17

1.1.2 Ch c n ng c a ngân hàng th ng m i 18

1.1.3 Các ho t ng c b n c a ngân hàng th ng m i 19

1.1.4 Các nhân t nh h %ng n ho t ng c a ngân hàng th ng m i 27

1.2 C/ S0 LÝ LU1N V2 TÁI C3U TRÚC H4 TH5NG NGÂN HÀNG TH./NG M+I 28

1.2.1 Khái ni m tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i 28

1.2.2 Lý do tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i 30

1.2.3 N i dung tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i 31

1.2.4 Vai trò c a ngân hàng trung ng trong quá trình tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i 41

1.2.5 Nh&ng khó kh n và r i ro c a quá trình th c hi n tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i 45

1.3 KINH NGHI4M QU5C T6 V2 TÁI C3U TRÚC H4 TH5NG NGÂN HÀNG TH./NG M+I VÀ BÀI H7C CHO VI4T NAM 46

1.3.1 Kinh nghi m qu c t v tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i 46 1.3.2 Nh&ng bài h c rút ra cho Vi t Nam 58

K6T LU1N CH./NG 1 60

CH ƠNG 2: TH&C TR NG TÁI C U TRÚC H TH NG NGÂN HÀNG

TH ƠNG M I VI T NAM 61

2.1 KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI8N H4 TH5NG NGÂN HÀNG VI4T NAM 61

2.1.1 Th i k 1951 – 1954 61

2.1.2 Th i k 1955 – 1975 61

2.1.3 Th i k 1975 – 1985 62

2.1.4 Th i k 1986 n nay 62

2.2 TH9C TR+NG HO+T ,NG C-A H4 TH5NG NGÂN HÀNG TH./NG M+I VI4T NAM 65

2.2.1 V n i u l và t$ l an toàn v n t i thi u 66

2.2.2 Tình hình ho t ng kinh doanh 69

2.2.3 K t qu ho t ng kinh doanh 81

2.3 TH9C TR+NG TÁI C3U TRÚC H4 TH5NG NGÂN HÀNG TH./NG M+I VI4T NAM 86

2.3.1 Tái c u trúc tài chính 88

2.3.2 Tái c u trúc ho t ng kinh doanh 97

2.3.3 Tái c u trúc h th ng qu n tr 110

2.3.4 Tái c u trúc s% h&u 113

2.4.2 H n ch trong quá trình tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i 121

2.4.3 Các nguyên nhân ch y u c a nh&ng h n ch 122

K6T LU1N CH./NG 2 125

CH ƠNG 3: GI I PHÁP TÁI C U TRÚC H TH NG NGÂN HÀNG TH ƠNG M I VI T NAM 127

3.1 CHI6N L.:C VÀ ;NH H.<NG PHÁT TRI8N NGÀNH NGÂN HÀNG VI4T NAM 6N N=M 2020 127

3.1.1 Chi n l c và nh h ng phát tri n kinh t xã h i Vi t Nam n n m 2020 128

3.1.2 Chi n l c, nh h ng phát tri n ngành Ngân hàng Vi t Nam n n m 2020 129

3.2 ;NH H.<NG, L, TRÌNH TÁI C3U TRÚC H4 TH5NG NGÂN HÀNG

TH./NG M+I VI4T NAM 132

3.2.1 M'c tiêu tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam 132

3.2.2 nh h ng tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam 132 3.2.3 L trình tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam 133

3.3 GI>I PHÁP TÁI C3U TRÚC H4 TH5NG NGÂN HÀNG TH./NG M+I VI4T NAM 134

3.3.1 Nhóm gi i pháp v* mô 135

3.3.2 Nhóm gi i pháp t) phía các ngân hàng th ng m i Vi t Nam 145

K6T LU1N CH./NG 3 162

K6T LU1N 162

M# $U

1 Tính c'p thi t và ý ngh a c(a " tài

Tr i qua h n 20 n m i m i, ngành ngân hàng Vi t Nam ã hoàn thành

xu t s?c nhi m v' c a mình, luôn gi& vai trò quan tr ng là huy t m ch c a n n kinh

t , là h i th% trong m i ho t ng c a i s ng xã h i, là nhân t không th thi u

t p trung ngu n l c v n cho phát tri n t n c Nh&ng thành t u kinh t xã h i r c r@ mà Vi t Nam t c trong công cu c i m i, vai trò, v th c a Vi t Nam ngày càng c khAng nh trên tr ng qu c t là có s óng góp r t l n c a ngành ngân hàng CBng vì lC ó mà ho t ng ngân hàng r t nh y c m, n u không t o i u

ki n m b o an toàn thì d gây t n th ng nDng n cho n n kinh t

Vi c m% c#a th tr ng ngân hàng, tài chính là xu th t t y u trong b i c nh

h i nh p qu c t , nh t là k t) khi Vi t Nam gia nh p WTO ã mang l i r t nhi u

c h i cBng nh thách th c cho h th ng NHTM Vi t Nam Các NHTM Vi t Nam

ph i i mDt v i c nh tranh gay g?t h n t) các ngân hàng n c ngoài n t) các khu v c tài chính phát tri n nh M(, Châu Âu, Singapore, Nh t B n, và ch u tác

ng c a nh&ng bi n ng trên th tr ng tài chính qu c t nhi u h n Cu c kh ng

ho ng tài chính và suy gi m kinh t toàn c u kéo dài t) n m 2008 và n nay v n còn l i h u qu nDng n % nhi u n c, Dc bi t là % M( mà nguyên nhân chính là

s y u kém c a h th ng NHTM i u ó bu c các qu c gia ph i quan tâm, ánh giá l i toàn b ho t ng c a các NHTM Vi c tái c u trúc h th ng NHTM ã tr% nên ph bi n và c p thi t % mEi qu c gia m b o cho các NHTM thích nghi

c v i nhu c u phát tri n m i trong b i c nh n n kinh t th gi i y bi n ng

0 Vi t Nam, khi mà th tr ng ch ng khoán ch a phát tri n, gánh nDng v v n còn

d n lên vai các NHTM thì vi c gi& cho h th ng NHTM n nh và lành m nh càng

c n ph i Dc bi t quan tâm

n nay, có th nói n n kinh t cBng nh h th ng NHTM Vi t Nam ã c

b n v t qua c n kh ng ho ng tài chính Tuy nhiên, nh&ng h l'y c a nó ã b c l nhi u v n b t n trong l*nh v c ngân hàng, ó là: thanh kho n khó kh n, n x u

có d u hi u t ng cao, n ng l c qu n tr i u hành h n ch , s n ph!m d ch v' nghèo

nàn, l i nhu n ch y u t) ho t ng tín d'ng, r i ro cao nh h %ng n an toàn h

th ng, … Bên c nh ó, v n s% h&u chéo; h th ng m ng l i các NHTM phát tri n v i t c quá nhanh, s l ng nhi u, ch t l ng ho t ng ch a cao, không ít NHTM ho t ng vì l i ích c'c b , ch y ua lãi su t gây nh h %ng l n n h

th ng ngân hàng và th tr ng ti n t Do ó, n u không có bi n pháp can thi p k p

th i sC có nguy c x y ra r i ro gây m t an toàn h th ng

n nh và phát tri n n n kinh t hi u qu , b n v&ng, H i ngh trung ng

3, khóa 11 (tháng 10 n m 2011) ã nh n m nh s c n thi t tái c u trúc n n kinh t , trong ó tái c u trúc h th ng NHTM và các t ch c tài chính là m t trong ba l*nh

v c ch o, quan tr ng nh t ây là ch tr ng l n th hi n quy t tâm c a ng nh"m c i t n n kinh t cùng v i !y lùi tác ng, nh h %ng tiêu c c c a kh ng

ho ng kinh t th gi i

Xu t phát t) nh n th c v t m quan tr ng c a tái c u trúc h th ng NHTM

và v i mong mu n ra các gi i pháp h&u ích nh"m óng góp cho quá trình tái c u

trúc h th ng NHTM Vi t Nam thành công, tác gi ch n tài: “Tái c u trúc h

th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam” làm tài lu n án nghiên c u sinh kinh

t tài chính, ngân hàng c a mình

2 T)ng quan v" công trình nghiên c*u

Liên quan n n i dung “Tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam” ã có m t s công trình nghiên c u tiêu bi u nh sau:

- Cao Th Ý Nhi: “ C c u l i các ngân hàng th ng m i Nhà n c Vi t Nam trong giai o n hi n nay”, lu n án ti n s* kinh t Lu n án ã ánh giá th c tr ng và tìm ra nh&ng nguyên nhân d n n vi c c c u l i các NHTM Nhà n c kém hi u

qu trong giai o n 2000 – 2005, t) ó xây d ng các nh h ng và xu t các gi i pháp h&u hi u nh"m c c u l i NHTM Nhà n c Vi t Nam n n m 2010 Lu n án

c gi i h n trong vi c c c u l i b n NHTM Nhà n c trong giai o n 2000 –

2005 Ph m vi nghiên c u ch d)ng l i % 4 NHTM Nhà n c nên ch a ph n ánh

c th c tr ng tái c u trúc m t cách toàn di n h th ng NHTM Vi t Nam, cBng chính vì v y các gi i pháp xu t tính ng d'ng còn gi i h n

- Phan Th H ng Lê: “Tái c c u ngân hàng th ng m i Vi t Nam”, lu n v n

th c s* Lu n v n ánh giá c m t s v n còn t n t i trong quá trình tái c c u các NHTM Vi t Nam và xu t nh&ng gi i pháp nh"m tái c c u các NHTM Vi t Nam n n m 2015, tuy nhiên n i dung còn h n hFp trong khuôn kh lu n v n cao

ho ng hoDc m t ngân hàng l n b r i vào kh ng ho ng; (ii) vì sao c n th c hi n tái

c u trúc h th ng ngân hàng; (iii) Nh&ng nguyên t?c c n m b o trong quá trình tái

c u trúc; (iv) NHTW c l p và t ng c ng n ng l c Nh v y bài vi t trên ch trình bày c lý do tái c u trúc ngân hàng ch y u là do kh ng ho ng kinh t , mà

ch a coi tái c u trúc h th ng ngân hàng là công vi c c n th c hi n th ng xuyên, liên t'c duy trì s nh và phát tri n Bài vi t cBng ch a ánh giá c th c

tr ng tái c c u h th ng NHTM và cBng ch a c p n gi i pháp tái c u trúc h

th ng NHTM Vi t Nam

- Tác gi Sameer Goyal , bài vi t “Tái c u trúc h th ng ngân hàng có v n , các bài h c t) kinh nghi m toàn c u” t i H i th o qu c t “Tái c u trúc h th ng ngân hàng” ngày 21 tháng 11 n m 2011, c p n: (i) ng c tái c u trúc; (ii) M'c tiêu tái c u trúc (duy trì s n nh c a h th ng ngân hàng, ng n ng)a s lây lan, khôi ph'c ni m tin vào h th ng ngân hàng); (ii) Nh&ng thách th c i v i ngành ngân hàng Vi t Nam, d n ch ng nh&ng b t n c a h th ng ngân hàng Vi t Nam và (iii) G i ý gi i pháp tái c u trúc Bài vi t trên nh n m nh nh&ng d u hi u cho th y b t n c a ngành ngân hàng Vi t Nam và ch d n nh&ng kinh nghi m tái

c u trúc ngân hàng Tuy nhiên bài vi t cBng ch nêu c nh&ng v n t ng quát

và các gi i pháp ch d)ng l i % kinh nghi m

Nhìn chung, trong t t c các nghiên c u mà tác gi có i u ki n tham kh o

v các n i dung liên quan n tái c u trúc NHTM Vi t Nam, cho t i th i i m hi n nay ch a có m t công trình khoa h c nào nghiên c u sâu v tái c u trúc h th ng

NHTM Vi t Nam trong b i c nh t) 2008 n 2012 và xu t các gi i pháp n

2020 Vì v y, trong lu n án, tác gi ã nghiên c u c s% lý lu n v NHTM và tái

c u trúc h th ng NHTM; ý ngh*a c a vi c tái c u trúc h th ng NHTM, n i dung tái c u trúc h th ng NHTM; các bi n pháp tái c u trúc h th ng NHTM và kinh nghi m qu c t v tái c u trúc h th ng NHTM Trên c s% ánh giá th c tr ng tái

c u trúc h th ng NHTM Vi t Nam trong kho ng th i gian t) 2008 – 2012 t) s

li u thu th p c, tác gi xu t h th ng gi i pháp ng b , mang tính th c ti n nh"m óng góp cho quá trình tái c u trúc h th ng NHTM Vi t Nam thành công

Do ó, tài nghiên c u không trùng l?p v i các công trình ã c nghiên c u và công b tr c ây

3 M+c tiêu nghiên c*u

- H th ng hóa c s% lý lu n v tái c u trúc h th ng NHTM

- Phân tích th c tr ng ho t ng và th c tr ng tái c u trúc h th ng NHTM

Vi t Nam nh"m ch ra nh&ng h n ch trong c u trúc c a h th ng NHTM Vi t Nam trong kho ng th i gian t) n m 2008 n 2012 ng th i xác nh nguyên nhân c a nh&ng h n ch trong c u trúc c a h th ng NHTM Vi t Nam

- xu t h th ng gi i pháp, ki n ngh góp ph n thúc !y ti n trình tái c u trúc h th ng NHTM Vi t Nam n 2020

4 ,i tư.ng và ph/m vi nghiên c*u c(a " tài

i t ng nghiên c u:

i t ng nghiên c u c a lu n án là tái c u trúc h th ng NHTM

Ph m vi nghiên c u v n i dung: Tái c u trúc h th ng NHTM Vi t Nam là

m t ph m trù r ng nên lu n án t p trung vào nghiên c u nh&ng v n : tái c u trúc tài chính, tái c u trúc ho t ng kinh doanh, tái c u trúc h th ng qu n tr và tái c u trúc s% h&u

Ph m vi nghiên c u v không gian: c gi i h n t i m i hai NHTM i

di n cho các nhóm NHTM c phân chia theo hình th c s% h&u (NHTM Nhà n c

và NHTM c ph n, trong ó NHTM Nhà n c bao g m NHTM do Nhà n c s%

h&u 100% v n i u l và NHTM c ph n do Nhà n c s% h&u trên 50% v n i u

l ) và v n i u l tính n ngày 31/12/2012, bao g m: BIDV, VCB, Vietinbank, Eximbank, Techcombank, MB, ACB, Sacombank, Maritime bank, Saigonbank, Bao Viet bank, Ocean bank

Ph m vi nghiên c u v th i gian: Trong kho ng th i gian t) n m 2008 n

n m 2012 và nh h ng n n m 2020

5 Phương pháp nghiên c*u

Lu n án d a trên ph ng pháp th ng kê, mô t , phân tích nh tính, so sánh, quy n p, t ng h p, logic, k t h p gi&a lý lu n và th c ti n cùng tham kh o các tài

li u th c hi n nghiên c u

6 Nh1ng óng góp c(a lu2n án

Theo ánh giá c a tác gi nh&ng óng góp chính c a lu n án:

Th nh t, trong ph n c s% lý lu n, lu n án ã xác nh Dc tr ng tái c u trúc h th ng NHTM là tính quy t li t trong quá trình tái c u trúc và là ch ng trình mang t m c@ qu c gia ng th i lu n án ã ch rõ nh&ng công vi c c n th c hi n trong quá trình tái c u trúc h th ng NHTM;

Th hai, Phân tích và ánh giá th c tr ng tái c u trúc h th ng NHTM Vi t Nam trong giai o n 2008 – 2012, t) ó t ng h p nh&ng thành t u, nh&ng h n ch

và nguyên nhân c a nh&ng h n ch trong quá trình tái c u trúc h th ng NHTM

Vi t Nam;

Th ba, Phân tích rõ nh&ng lý do cho th y s c p thi t c n tái c u trúc h

th ng NHTM Vi t Nam, xu t l trình tái c u trúc h th ng NHTM Vi t Nam;

Th t , xu t thành l p -y ban tái c u trúc h th ng NHTM Vi t Nam và nh&ng công vi c c' th -y ban này c n th c hi n, g m có: xây d ng b tiêu chu!n

x p lo i NHTM sau khi tái c u trúc làm c s% xác nh ích mà c c quan qu n

lý nhà n c và t)ng NHTM c n t c;

Th n m, xu t M&A NHTM c ph n do Nhà n c n?m c ph n chi ph i

ch m thay i và NHTM c ph n do nhà n c n?m c ph n chi ph i có n n t ng t t hình thành NHTM có n ng l c tài chính, n ng l c qu n tr m nh, công ngh hi n

i có th c nh tranh v i NHTM c a các qu c gia trong khu v c

7 K t c'u c(a lu2n án

Ngoài ph n m% u, k t lu n, danh m'c các t) vi t t?t, danh m'c các b ng

bi u, danh m'c tài li u tham kh o, ph' l'c n i dung c a lu n án g m 03 ch ng:

Chương 1: Cơ s3 lý lu2n v" tái c'u trúc h th,ng ngân hàng thương m/i, là ph n c s% lý lu n cho toàn b n i dung xuyên su t tài Nh&ng v n Dt

ra trong ch ng 1 bao g m: khái quát và h th ng hóa m t cách có ch n l c nh&ng

v n c b n v NHTM và tái c u trúc h th ng ngân hàng, t) ó th y c s nh&ng lý do c n tái c u trúc h th ng NHTM và nh&ng kinh nghi m và bài h c kinh nghi m là c s% v n d'ng vào i u ki n Vi t Nam

Chương 2: Th4c tr/ng tái c'u trúc h th,ng ngân hàng thương m/i Vi t Nam Trên c s% ngu n s li u có tin c y, lu n án phân tích th c tr ng ho t ng

c a h th ng NHTM Vi t Nam, th c tr ng tái c u trúc h th ng NHTM Vi t Nam trong giai o n 2008 – 2012, t) ó xác nh c nh&ng thành t u, nh&ng h n ch

và nguyên nhân c a nh&ng h n ch trong quá trình tái c u trúc h th ng NHTM

Vi t Nam làm c s% cho vi c xu t các gi i pháp tái c u trúc h th ng NHTM

CH ƠNG 1

CƠ S# LÝ LU N V% TÁI C U TRÚC H TH NG

NGÂN HÀNG TH ƠNG M I

1.1 HO T NG C5A NGÂN HÀNG TH ƠNG M I

1.1.1 Khái ni m ngân hàng thương m/i

L ch s# phát tri n c a h th ng ngân hàng g?n li n v i s phát tri n c a n n kinh t hàng hóa S phát tri n h th ng ngân hàng th ng m i ã có tác ng r t

l n và quan tr ng n quá trình phát tri n c a n n kinh t hàng hoá, ng c l i kinh

t hàng hoá phát tri n m nh mC n giai o n cao nh t là n n kinh t th tr ng thì NHTM cBng ngày càng c hoàn thi n và tr% thành nh&ng nh ch tài chính không th thi u c Cùng v i s phát tri n ó có r t nhi u quan i m và nh ngh*a khác nhau v Ngân hàng, chAng h n:

Theo WordBank, ngân hàng là t ch c tài chính nh n ti n g#i ch y u d i

d ng không k h n hoDc ti n g#i c rút ra v i m t thông báo ng?n h n (ti n g#i không k h n, có k h n và các kho n ti t ki m) D i tiêu “các ngân hàng”

g m có: Các Ngân hàng th ng m i ch tham gia vào các ho t ng nh n ti n g#i, cho vay ng?n h n và trung dài h n; Các ngân hàng u t ho t ng buôn bán

ch ng khoán và b o lãnh phát hành; Các Ngân hàng nhà % cung c p tài chính cho l*nh v c phát tri n nhà % và nhi u lo i khác n&a T i m t s n c còn có các ngân hàng t ng h p k t h p ho t ng ngân hàng th ng m i v i ho t ng ngân hàng

u t và ôi khi th c hi n c d ch v' b o hi m” [7]

Theo Peter S.Rose, ngân hàng là lo i hình t ch c tài chính cung c p m t danh m'c các d ch v' tài chính a d ng nh t – Dc bi t là tín d'ng, ti t ki m và d ch v' thanh toán Và cBng th c hi n nhi u ch c n ng tài chính nh t so v i b t k m t t

ch c kinh doanh nào trong n n kinh t ” [9]

Theo quy nh t i i u 4, Lu t các T ch c tín d ng c a n c C ng hoà xã

h i ch ngh a Vi t Nam c Qu c h i khoá 12 thông qua, “Ngân hàng th ng

m i là lo i hình ngân hàng c th c hi n toàn b ho t ng ngân hàng và các ho t

ng kinh doanh khác theo quy nh c a Lu t này nh"m m'c tiêu l i nhu n” [27] Trong ó, ho t ng ngân hàng là vi c kinh doanh, cung ng th ng xuyên các nghi p v' sau ây: nh n ti n g#i, c p tín d'ng, cung ng d ch v' thanh toán qua tài kho n

T) nh&ng cách nh ngh*a khác nhau trên v NHTM, có th rút ra:

- Ngân hàng th ng m i là m t t ch c trung gian tài chính làm c u n i gi&a khu v c ti t ki m v i khu v c u t c a n n kinh t v i nghi p v' c b n là nh n

ti n g#i, cho vay

- Ngân hàng th ng m i là m t lo i hình doanh nghi p cung c p danh m'c các

d ch v' tài chính a d ng nh t, Dc bi t là tín d'ng, ti t ki m và d ch v' thanh toán Ngoài ra, NHTM còn cung c p nhi u d ch v' tài chính khác nh"m tho mãn t i a nhu c u v s n ph!m d ch v' tài chính c a xã h i

1.1.2 Ch*c n6ng c(a ngân hàng thương m/i

1.1.2.1 Ch c n ng trung gian tín d ng

Ch c n ng trung gian tín d'ng c xem là ch c n ng quan tr ng nh t c a ngân hàng th ng m i Khi th c hi n ch c n ng trung gian tín d'ng, NHTM óng vai trò là c u n i gi&a ng i th)a v n và ng i có nhu c u v v n V i ch c n ng này, ngân hàng th ng m i v)a óng vai trò là ng i i vay, v)a óng vai trò là

ng i cho vay L i nhu n c a ngân hàng là kho n chênh l ch gi&a thu nh p t) ho t

ng cho vay và chi phí huy ng v n, t) ó góp ph n t o l i ích cho t t c các bên tham gia: ng i g#i ti n và ng i i vay

Là trung gian tín d'ng nên ho t ng c a h th ng NHTM có nh h %ng lan tGa i v i n n kinh t , xã h i M t khi c u trúc c a h th ng ngân hàng có b t n

sC làm suy y u h th ng ngân hàng, nguy c m t an toàn c a h th ng ngân hàng sC

có nh h %ng lan truy n, e d a s n nh c a n n kinh t

1.1.2.2 Ch c n ng trung gian thanh toán

V i ch c n ng này, NHTM óng vai trò là th qu( cho các doanh nghi p và

cá nhân, th c hi n các thanh toán theo yêu c u c a khách hàng nh trích ti n t) tài kho n ti n g#i c a h thanh toán ti n hàng hóa, d ch v' hoDc nh p vào tài kho n

ti n g#i c a khách hàng ti n thu bán hàng và các kho n thu khác theo l nh c a h

Các NHTM cung c p cho khách hàng nhi u ph ng ti n thanh toán ti n l i

nh séc, y nhi m chi, y nhi m thu, thH rút ti n, thH thanh toán, thH tín d'ng, … Tùy theo nhu c u, khách hàng có th ch n cho mình ph ng th c thanh toán phù

h p Nh ó mà các ch th kinh t không ph i gi& ti n trong túi, mang theo ti n gDp ch n , gDp ng i ph i thanh toán dù % g n hay xa mà h có th s# d'ng m t

ph ng th c nào ó th c hi n các kho n thanh toán Do v y các ch th kinh t

sC ti t ki m c r t nhi u chi phí, th i gian, l i m b o thanh toán an toàn Ch c

n ng này vô hình chung ã thúc !y l u thông hàng hóa, !y nhanh t c thanh toán, t c l u chuy n v n, t) ó góp ph n phát tri n kinh t

1.1.2.3 Ch c n ng cung ng các d ch v tài chính

Ngoài ch c n ng trung gian tín d'ng, trung gian thanh toán NHTM còn cung

ng các d ch v' tài chính a d ng cho n n kinh t xã h i, nh : t v n tài chính,

qu n lý tài chính cá nhân, kinh doanh ngo i h i, b o lãnh,

1.1.3 Các ho/t 7ng cơ b n c(a ngân hàng thương m/i

Ngân hàng th ng m i là lo i hình t ch c chuyên nghi p trong l*nh v c t o

l p và cung c p các d ch v' tài chính, ti n t cho các t ch c kinh t và dân c Thành công trong ho t ng kinh doanh c a ngân hàng ph' thu c vào các y u t

nh : n ng l c qu n tr i u hành, n n t ng công ngh , i ngB nhân s , ch t l ng

và tính a d ng c a s n ph!m d ch v' cung c p, …

1.1.3.1 Ho t ng t o l p ngu n v n

Ho t ng huy ng v n là ho t ng mang tính ch t ti n nh"m t o l p ngu n v n ho t ng c a ngân hàng Do ó, m b o ngu n v n trong ho t ng

kinh doanh c a mình, các NHTM có th th c hi n ho t ng huy ng v n t) nh&ng ngu n sau:

+ V n ch s h u

V n ch s% h&u là ngu n v n ban u và c b sung trong quá trình ho t

ng c a ngân hàng V n ch s% h&u c a mEi ngân hàng c hình thành do tính

ch t s% h&u c a ngân hàng quy t nh V n ch s% h&u bao g m v n i u l , các qu( tr& hình thành trong quá trình kinh doanh và các tài s n n khác c a ch s% h&u theo quy nh c a Nhà n c

V n ch s% h&u chi m t$ tr ng không l n, thông th ng kho ng 10% t ng

s v n nh ng có vai trò h t s c quan tr ng trong ho t ng c a ngân hàng C' th ,

nó cho phép các ngân hàng có th m% r ng m ng l i kinh doanh, gia t ng quy mô

ho t ng v i m t m c v n ch s% h&u phù h p theo quy nh c a Nhà n c ng

th i, nó còn th hi n ti m l c tài chính c a mEi ngân hàng và duy trì ni m tin c a công chúng vào tri n v ng phát tri n b n v&ng c a mEi ngân hàng Do v y, s t ng

+ Ti n g i c a khách hàng

Nh n ti n g#i là ho t ng nh n ti n g#i c a t ch c, cá nhân d i hình th c

ti n g#i không k h n, ti n g#i có k h n, ti n g#i ti t ki m, phát hành các ch ng

ch ti n g#i, k phi u, tín phi u và các hình th c nh n ti n g#i khác theo nguyên t?c

có hoàn tr y ti n g c, lãi cho ng i g#i ti n theo thGa thu n

Trên th c t , các ngân hàng có th a ra nhi u hình th c g#i ti n nh ng có

th x p thành các lo i ti n g#i chính:

- Ti n g#i ti t ki m: là hình th c thu hút ti n nhàn rEi t) các khách hàng cá nhân Nh&ng ng i g#i ti n có th g#i vào ngân hàng trong kho ng th i gian ng?n hoDc dài tùy theo nhu c u d ki n s# d'ng trong t ng lai vì v y hi n nay các NHTM th ng áp d'ng hai lo i g#i ti n ti t ki m là: ti n g#i ti t ki m có k h n và

ti n g#i ti t ki m không k h n Ti n g#i ti t ki m không k h n có tính ch t không

n nh nên lãi su t ti n g#i th ng th p, ng c l i ti n g#i ti t ki m có k h n n

nh nên có lãi su t cao Thông th ng ngu n ti n g#i ti t ki m chi m t$ tr ng r t

l n trong t ng ngu n huy ng c a các NHTM nên các NHTM th ng c nh tranh b"ng cách nh n ti n g#i v i nhi u lo i k h n khác nhau, lãi và ph ng th c tr lãi khác nhau ng th i c g?ng áp ng t t nh t nhu c u c a ng i g#i ti n

- Ti n g#i thanh toán: là ngu n v n huy ng ch y u t) doanh nghi p Các doanh nghi p g#i ti n vào ngân hàng v i m'c ích chính là nh"m b o m an toàn

v tài s n, th c hi n các kho n chi tr trong ho t ng s n xu t kinh doanh và tiêu dùng nên m'c ích h %ng lãi i v i lo i ti n g#i này ch gi& vai trò th y u Do tính ch t n nh c a lo i ti n g#i này th p nên các NHTM có th tr lãi v i lãi su t

th p nh t và cBng có th không có lãi

- Ti n g#i có k h n: là hình th c huy ng v n t) các doanh nghi p và các

t ch c xã h i Lo i ti n g#i này có k h n áo h n c nh cho m t s ti n nh t

nh nào ó Nói cách khác, khi khách hàng g#i ti n có k h n, h ch có th rút ra khi n k h n c thGa thu n

d ng c a khách hàng cBng nh s c nh tranh ngày càng gay g?t gi&a các NH, các NHTM phát hành các lo i gi y t có giá v i nhi u lo i k h n, lãi su t khác nhau và

có th ghi danh hoDc không ghi danh

+ Vay t ch c tín d ng khác và ngân hàng Trung ương

Ngoài các hình th c huy ng v n nói trên, khi c n thi t (nhu c u vay v n

c a khách hàng gia t ng m nh hoDc ngân qu( b thi u h't do nhi u dòng ti n rút ra) các NHTM huy ng b"ng cách i vay c a các t ch c tín d'ng khác hay vay v n

c a ngân hàng Trung ng

Ho t ng t o l p ngu n v n i kèm v i phát sinh chi phí s# d'ng v n, vì

v y ho t ng t o l p ngu n v n phát huy k t qu , NHTM c n chú tr ng n s# d'ng ngu n v n huy ng

1.1.3.2 Ho t ng s d ng v n

Ho t ng s# d'ng v n là c s% t o ra thu nh p c a NHTM, m b o cho

ho t ng t o l p ngu n v n phát huy tác d'ng Ho t ng s# d'ng v n c a NHTM bao g m:

+ Ho t ng tín d ng:

M t cách khái quát, ho t ng tín d'ng c a ngân hàng có th hi u là ho t

ng kinh doanh thông qua s chuy n giao có th i h n m t l ng giá tr t) phía ngân hàng cho ng i i vay, v i s cam k t hoàn tr c g c và lãi t) phía ng i i vay khi áo h n Ho t ng tín d'ng th c hi n quá trình cung ng v n cho n n kinh

t nh"m áp ng nhu c u s n xu t, u t và tiêu dùng cho các ch th trong n n kinh t

Ho t ng c p tín d'ng c a NHTM cho các t ch c c th hi n d i các hình th c: Cho vay, chi t kh u, b o lãnh, cho thuê tài chính và các hình th c khác theo quy nh

T i nhi u qu c gia, ho t ng tín d'ng c coi là ho t ng quan tr ng nh t

i v i các NHTM B%i ph n l n l i nhu n c a các NHTM có c ch y u là thu t) ho t ng này

thi t l p quy trình tín d'ng thích h p và nâng cao hi u qu ho t ng,

ho t ng tín d'ng c phân chia theo nh&ng tiêu chí khác nhau nh m'c ích,

th i h n, m c tín nhi m, ph ng pháp hoàn tr , ph ng th c c p tín d'ng

Dc thù c a NHTM là kinh doanh ti n t N u gDp r i ro t) ho t ng tín d'ng thì không ch ngân hàng và ng i g#i ti n, u t nh h %ng mà sC kéo theo nhi u h u qu cho n n kinh t B%i v y Dt ra yêu c u các NHTM ph i Dc bi t chú

ý dành nhi u ngu n l c qu n tr các r i ro ti m !n trong ho t ng này

+ Ho t ng ngân qu

Là ho t ng duy trì kh n ng thanh toán th ng xuyên cho khách hàng và ngân hàng b"ng vi c duy trì m t m c d tr& thanh toán b?t bu c có th do NHTW quy nh hoDc do NHTM tính toán cBng nh vi c m b o c c u c a các lo i ti n thanh toán cho khách hàng Các kho n d tr& này có th là ti n mDt t i qu(, ti n g#i t i các t ch c tín d'ng khác, hoDc gi y t có giá có th chuy n thành ti n trong

th i gian ng?n nh tín phi u kho b c hoDc các ch ng khoán ng?n h n có tính thanh kho n cao

Ho t ng này mang l i l i ích cho c khách hàng và ngân hàng: khách hàng không ph i t n nhi u th i gian và công s c trong thanh toán công n , c ngân hàng m b o tính an toàn và h %ng lãi; ngân hàng c h %ng l i ích t) vi c khách hàng duy trì s d trên tài kho n

r i ro, t ng thu nh p và hE tr thanh kho n khi c n thi t Ho t ng u t trên th

tr ng ch ng khoán c a các ngân hàng có th t th c hi n hoDc thông qua các công

ty con tìm ki m l i nhu n t) vi c mua – bán ch ng khoán nh"m h %ng chênh

l ch giá hoDc h %ng thu nh p t) lãi n u n?m gi& ch ng khoán n ngày áo h n Trong quá trình phân b v n, u tiên c a ho t ng u t th p h n so v i m'c tiêu

m b o d tr& b?t bu c, d phòng thanh kho n và cho vay

1.1.3.3 Các ho t ng khác

ây là nhóm ho t ng ngày càng óng vai trò quan tr ng trong vi c a d ng hoá ho t ng ngân hàng, gi m r i ro c a ngân hàng cBng nh mang l i nh&ng kho n thu nh p v i t$ tr ng ngày càng l n M'c ích c a các ho t ng này là nh"m t ng thêm ngu n thu nh p cho t ch c tín d'ng và tho mãn nh&ng yêu c u

c a n n kinh t Các ho t ng d ch v' khác bao g m:

+ D ch v b o lãnh (thu phí)

D ch v' b o lãnh (thu phí): Là hình th c t ch c tín d'ng cam k t v i bên nh n b o lãnh v vi c t ch c tín d'ng sC th c hi n ngh*a v' tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không th c hi n hoDc th c hi n không y ngh*a v'

ã cam k t; khách hàng ph i nh n n và hoàn tr cho t ch c tín d'ng theo thGa thu n Bên c b o lãnh có th là chính doanh nghi p hoDc các t ch c/cá nhân khác mà doanh nghi p mu n ngân hàng b o lãnh

Các ngh*a v' h p pháp c các ngân hàng phát hành th b o lãnh th ng là

b o lãnh vay v n, b o lãnh thanh toán, b o lãnh d th u, b o lãnh th c hi n h p

ng, b o lãnh thu i v i hàng hóa xu t nh p kh!u, b o lãnh ti n ng tr c, b o lãnh kho n ti n gi& l i (b o lãnh b o hành), b o lãnh i ng, b o lãnh cho các m'c ích chuyên bi t… và ngân hàng th c hi n thu phí d ch v' b o lãnh Ph n phí t)

d ch v' b o lãnh c ghi nh n vào ho t ng d ch v' phi tín d'ng

+ D ch v y thác

Theo “T i n kinh t h c hi n i” c a D.W Pearce, nghi p v' y thác là

vi c tài s n c a m t ng i c giao cho ng i khác qu n lý và th c hi n các yêu

c u c a ng i s% h&u Ng i giao tài s n không có quy n n?m gi&, qu n lý tài s n

Ng i nh n có trách nhi m qu n lý tài s n, không c h %ng l i nhu n sinh ra t)

tài s n mà ch c h %ng m t kho n ti n mà ng i y thác tr g i là phí u$ thác [1]

Các d ch v' y thác c a khách hàng cá nhân bao g m thanh lý tài s n, i u hành y thác cá nhân, y thác giám h và b o qu n tài s n, y thác i di n,

Các d ch v' y thác c a khách hàng doanh nghi p bao g m tr c p h u trí, phân chia l i nhu n và chia ti n th %ng c ph n, phát hành trái phi u, mua l i các qu(, thanh toán,

Các n i dung c a d ch v' y thác bao g m y thác v n, y thác u t , y thác th c hi n công vi c

+ D ch v t ư v n

Ngân hàng cung c p các d ch v' t v n cho khách hàng nh t v n v ngân hàng g#i, th i h n và s l ng ti n g#i hi u qu ; th!m nh và tái th!m nh các d

án u t , các ph ng án tài chính, các ch tiêu kinh t , k( thu t c a d án, các r i

ro c a d án và các ph ng án tài chính c a d án; t v n u t tài chính vào các

d án hoDc các doanh nghi p; t v n c ph n hóa; t v n niêm y t, t v n ng ký

giao d ch ch ng khoán; t v n thu , …

Lu t Ch ng khoán và i u l qu( u t ch ng khoán, i u l công ty u t ch ng khoán; th c hi n ho t ng thanh toán và chuy n giao ti n, ch ng khoán liên quan

n ho t ng qu( i chúng, công ty u t ch ng khoán theo yêu c u h p pháp

c a công ty qu n lý qu( hoDc giám c/t ng giám c công ty u t ch ng khoán

+ D ch v môi gi i ti n t

D ch v' môi gi i ti n t là vi c làm trung gian có thu phí môi gi i thu x p

th c hi n các ho t ng ngân hàng và các ho t ng kinh doanh khác gi&a các t

ch c tín d'ng, t ch c tài chính khác

+ Kinh doanh ngo i h i

D ch v' kinh doanh ngo i h i bao g m các d ch v' liên quan n vi c mua, bán ngo i t bao g m kinh doanh ngo i t trên th tr ng liên ngân hàng và kinh doanh ngo i t v i khách hàng là các doanh nghi p, các t ch c hoDc cá nhân

Các ngân hàng th ng giao d ch mua bán ngo i t v i các doanh nghi p kinh doanh trong l*nh v c xu t nh p kh!u Các doanh nghi p xu t kh!u thu c ngo i

t t) khách hàng hoDc cá nhân nh n c các kho n thu nh p hoDc do thân nhân %

n c ngoài g#i v sC bán ngo i t l y n i t áp ng nhu c u chi tiêu trong n c Các doanh nghi p nh p kh!u mua ngo i t thanh toán cho ng i bán… cá nhân mua ngo i t áp ng các nhu c u h p lý nh i công tác n c ngoài, i du l ch, ch&a b nh, du h c…

Cung c p d ch v' ngo i h i giúp các ngân hàng h %ng thu nh p t) kho n chênh l ch t$ giá t) ho t ng mua bán

+ Các d ch v khác

Các d ch v' khác: D ch v' t v n du h c, d ch v' Bankdraft a ngo i t , d ch v' chi tr ki u h i, d ch v' cho thuê và qu n lý kho, nh giá tài s n, d ch v' môi

c p Khách hàng có th tho mãn t t c các nhu c u d ch v' tài chính t i m t NHTM thông qua m t a i m

1.1.4 Các nhân t, nh hư3ng n ho/t 7ng c(a ngân hàng thương m/i

1.1.4.1 S gia t ng nhanh chóng trong danh m c s n ph m d ch v ngân hàng

Cùng v i nh&ng c h i t) vi c toàn c u hóa và m% c#a th tr ng ngân hàng, tài chính, vi c gia t ng áp l c c nh tranh t) các t ch c tín d'ng trong n c, n c ngoài và nhu c u ngày càng phát tri n c a khách hàng ã Dt các NHTM trong tình

tr ng không ng)ng nghiên c u m% r ng danh m'c s n ph!m d ch v' tài chính mà

h cung c p cho khách hàng Các NHTM ã ph i phát huy t i a nh&ng l i th c a mình, liên t'c nâng c p công ngh có th a ra nh&ng s n ph!m d ch v' t t nh t

áp ng nhu c u c a khách hàng m i có th t n t i và phát tri n

1.1.4.2 S gia t ng c nh tranh

S c nh tranh trong l*nh v c d ch v' tài chính ang ngày càng tr% nên quy t

li t không ch gi&a các NHTM trong n c v i nhau mà còn gi&a NHTM trong n c

v i NHTM n c ngoài và các t ch c c cung c p các d ch v' tài chính ngân hàng S c nh tranh này c th hi n r t rõ qua vi c c nh tranh v danh m'c s n ph!m d ch v' cung c p, c' th là các s n ph!m: tín d'ng, ti t ki m, k ho ch h u trí, d ch v' t v n tài chính cho các doanh nghi p và ng i tiêu dùng Áp l c c nh tranh óng vai trò nh m t l c !y t o ra s phát tri n d ch v' cho t ng lai

1.1.4.3 S gia t ng chi phí v n

S n i lGng các quy nh k t h p v i s gia t ng c nh tranh làm t ng chi phí trung bình th c t c a tài kho n ti n g#i – ngu n v n c b n c a ngân hàng bu c các NHTM ph i tr lãi do th tr ng c nh tranh quy t nh ng th i, vi c chính

ph nhi u qu c gia yêu c u các ngân hàng ph i s# d'ng v n s% h&u nhi u h n –

m t ngu n v n ?t G - tài tr cho các tài s n c a mình bu c NHTM ph i tìm cách c?t gi m các chi phí ho t ng khác nh gi m s nhân viên, thay th các thi t

b lEi th i b"ng h th ng x# lý i n t# hi n i ã t o ra m t kho n chi phí không nhG cho ngân hàng, l n h n so v i các ngu n v n truy n th ng (nh ti n g#i)

1.1.4.4 S gia t ng các ngu n v n nh y c m v i lãi su t

Các qui nh c a Chính ph i v i công nghi p ngân hàng t o cho khách hàng kh n ng nh n c m c thu nh p cao h n t) vi c chuy n nh&ng kho n ti n g#i trong các tài kho n ti t ki m v i lãi su t th p và các tài kho n giao d ch không sinh l i sang các tài kho n có m c lãi su t cao h n, nh&ng tài kho n có t$ l lãi su t thay i theo i u ki n th tr ng Vì v y, ngân hàng ph i i mDt v i nh&ng khách hàng nh y c m v i lãi su t h n

1.1.4.5 Cách m ng trong công ngh ngân hàng

i mDt v i s canh tranh ngày càng gay g?t h n, t) nhi u n m g n ây các ngân hàng ã và ang chuy n sang s# d'ng h th ng ho t ng t ng và i n t# thay th cho h th ng d a trên lao ng th công, Dc bi t là trong công vi c nh n

ti n g#i, thanh toán bù tr) và c p tín d'ng áp ng t t nh t nhu c u c a khách hàng Nh&ng s n ph!m i n hình c a cách m ng trong công ngh ngân hàng có th

k n là: máy rút ti n t ng, cho phép khách hàng truy nh p tài kho n ti n g#i

c a h 24/24 gi ; máy thanh toán ti n c l?p Dt % các bách hóa và trung tâm bán hàng thay th cho các ph ng ti n thanh toán hàng hóa d ch v' b"ng gi y; h th ng máy vi tính hi n i x# lý hàng ngàn giao d ch m t cách nhanh chóng trên toàn th

Theo Ngân hàng Th gi i (WB, 1998), tái c u trúc ngân hàng bao g m m t

lo t các bi n pháp c ph i h p chDt chC nh"m duy trì h th ng thanh toán qu c gia và kh n ng ti p c n các d ch v' tín d'ng, ng th i x# lý các v n còn t n t i trong h th ng tài chính là nguyên nhân gây ra kh ng ho ng [5]

Theo Claudia Dziobek và Ceyla Pazarbasioglu, tái c u trúc ngân hàng là

bi n pháp h ng t i m'c tiêu nâng cao hi u su t ho t ng c a ngân hàng, bao g m ph'c h i kh n ng thanh toán và kh n ng sinh l i, c i thi n n ng l c ho t ng c a toàn h th ng ngân hàng làm tròn trách nhi m c a m t trung gian tài chính và khôi ph'c lòng tin c a công chúng [5] Theo quan i m này thì tái c u trúc ngân hàng bao g m tái c u trúc tài chính (financial restructuring), tái c u trúc ho t ng (operational restructuring) và giám sát an toàn Trong ó, tái c u trúc tài chính

h ng n vi c ph'c h i kh n ng thanh kho n b"ng cách c i thi n b ng cân i

c a các ngân hàng thông qua các bi n pháp nh t ng v n, gi m n , hoDc nâng giá

tr tài s n Tái c u trúc ho t ng h ng n m'c tiêu nâng m c l i nhu n b"ng cách chú tr ng h n n chi n l c ho t ng, c i thi n hi u qu và n ng l c qu n lý

và h th ng k toán, nâng cao n ng l c th!m nh tín d'ng Vi c giám sát và các quy t?c an toàn c Dt ra nh"m m'c tiêu c i thi n n ng l c ho t ng c a toàn b

h th ng ngân hàng d i vai trò là trung gian tài chính

T) nh&ng khái ni m trên, có th khái quát, tái c u trúc h th ng ngân

hàng th n g m i là th c hi n các bi n pháp nh m kh c ph c các khi m khuy t c a h th ng ngân hàng th ng m i nh m m c ích duy trì s phát tri n n nh (b n v ng, an toàn) và hi u qu ch c n ng trung gian tài chính

c a h th ng ngân hàng th ng m i trong n n kinh t , c bi t là ch c n ng

thanh toán và trung gian tín d ng, ng th i nâng cao hi u qu ho t ng c a các NHTM.

1.2.1.2 c i m tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i

Tái c u trúc h th ng NHTM có i m khác bi t v i tái c u trúc các ngành khác nh : ngành công nghi p, th ng m i, d ch v', vi n thông >nh h %ng c a các ngành khác n n n kinh t xã h i không có tính r ng kh?p và tính lan truy n Trong khi ó h th ng NHTM kinh doanh lo i hàng hóa Dc bi t, kinh doanh ti n

t , do v y ho t ng c a các NHTM liên quan m t thi t v i m i l*nh v c khác c a

n n kinh t và xã h i trong n c, th m chí v n ra khGi khuôn kh c a qu c gia Tái c u trúc h th ng NHTM có nh&ng Dc i m sau:

- M t là, tính quy t li t trong c a công cu c tái c u: Ho t ng c a NHTM có t m nh h %ng r ng kh?p và lan truy n, chính vì v y khi h th ng ngân hàng y u kém sC kéo theo s suy y u c a t t c các l*nh v c khác Ch c n m t ngân hàng v@, nguy c v@ toàn h th ng r t l n, và lan truy n r ng kh?p còn

g i là hi n t ng Domino Chính vì v y tái c c u h th ng NHTM òi hGi ph i

th c hi n m t cách quy t li t

- Hai là, tái c c u h th ng NHTM là ch ng trình mang t !m c" qu c

gia: Nh trên ã c p v t m nh h %ng c a h h ng NHTM i v i n n kinh t

xã h i c a m t qu c gia, vì v y tái c c u h th ng ngân hàng không ch liên quan

n riêng ngành ngân hàng mà còn liên quan n nhi u l*nh v c khác N u ch riêng h th ng ngân hàng tái c u trúc thì sC không t m'c tiêu ra Nh v y, tái

c u trúc h th ng ngân hàng ph i m b o có s tham gia, ph i h p tích c c, hi u

qu c a nhi u c quan qu n lý nhà n c

1.2.2 Lý do tái c'u trúc h th,ng ngân hàng thương m/i

Lý do th nh t th c hi n tái c u trúc h th ng NHTM khi h th ng ngân hàng phát sinh nh&ng v n b t n và có nguy c !y h th ng NHTM r i vào

kh ng ho ng kéo theo nguy c kh ng ho ng kinh t - xã h i hoDc m t ngân hàng

l n b r i vào kh ng ho ng có nguy c lan r ng ra toàn h th ng Trong tr ng h p này tái c u trúc h th ng ngân hàng là nh"m h i sinh h th ng NHTM Nh&ng d u

hi u cho th y h th ng NHTM có b t n tr m tr ng c n ph i th c hi n tái c u trúc nh"m h i sinh:

+ Kh ng ho ng kinh t kéo dài: m t khi kh ng ho ng kinh t , Dc bi t là kh ng

ho ng kinh t toàn c u kéo dài, môi tr ng kinh doanh c a ngân hàng x u i nghiêm tr ng d n n các mDt ho t ng c a ngân hàng kém hi u qu , n x u gia

t ng, t$ l an toàn v n gi m sút

Khi n x u trong h th ng ngân hàng t ng cao, nguy c m t v n c a ngân hàng ngày càng l n Là trung gian tín d'ng, nên khi n x u gia t ng h th ng NHTM có nguy c m t thanh kho n, r i ro v@ n ngày càng l n, h th ng ngân hàng suy y u,

e d a s b t n cho c n n kinh t , xã h i c a m t qu c gia, th m chí c khu v c

Trong b i c nh ó ni m tin c a các ch th trong n n kinh t xã h i và h th ng ngân hàng gi m sút và nh h %ng ng c l i cho chính các ngân hàng Vòng xoáy

ó ngày càng lan r ng, h ng gi i quy t duy nh t là tái c u trúc h th ng NHTM

+ Khuôn kh giám sát và qu n lý y u: Khi khuôn kh giám sát c a chính ph , ngân hàng trung ng ch a hoàn thi n, nhi u khe h% Khuôn kh giám sát kém

c ng thêm v i c nh tranh gay g?t gi&a các NHTM và s qu n lý y u kém trong chính t)ng NHTM d n n s bùng phát nh&ng b t n trong c h th ng ây cBng chính là lý do tái c u trúc h th ng NHTM

Lý do th hai th c hi n tái c u trúc h th ng NHTM là nh"m m'c ích duy trì s phát tri n n nh, hi u qu ch c n ng trung gian tài chính c a h th ng NHTM Khi n n kinh t phát tri n sC òi hGi h th ng NHTM ph i thay i thích

ng, m b o các mDt ho t ng có hi u qu S thay i trong i u ki n này ph i theo nguyên lý vòng xoáy c d n n, do v y c n thi t ph i tái c u trúc h th ng NHTM cho m'c tiêu phát tri n

Vi c tái c u trúc không ch th c hi n khi h th ng NHTM trong tình tr ng

kh ng ho ng v i m'c tiêu h i sinh, mà vi c tái c u trúc h th ng ngân hàng còn là công vi c th ng xuyên ngay c khi h th ng NHTM ang ho t ng bình th ng hay ho t ng t t h ng t i m'c tiêu phát tri n Tái c u trúc h th ng NHTM n u

c xem là công vi c th ng xuyên sC tránh gây nh&ng h u qu x u cho h th ng ngân hàng và n n kinh t , gi m thi u c chi phí cho vi c tái c u trúc

Nh v y lý do tái c u trúc h th ng ngân hàng là: (i) h i sinh h th ng NHTM y u kém; (ii) Duy trì s phát tri n n nh và hi u qu c a h th ng NHTM

1.2.3 N7i dung tái c'u trúc h th,ng ngân hàng thương m/i

1.2.3.1 Tái c u trúc tài chính

N i dung tr ng tâm c a tái c u trúc tài chính m t NHTM là x# lý n x u,

t ng quy mô và ch t l ng v n t có cho các NHTM

+ T ng quy mô và ch t l ư ng v n t có c a các NHTM

Ngân hàng là lo i hình kinh doanh Dc bi t – kinh doanh % l*nh v c ti n t , ngân hàng, v n t có ch chi m t$ tr ng nhG trong t ng ngu n v n kinh doanh

nh ng v n t có có ý ngh*a r t l n i v i s t n t i và phát tri n c a NHTM vì nó không ch là y u t t o n n t ng cho ho t ng c a ngân hàng, b o b o m s an toàn cho ngân hàng tr c nh&ng r i ro không l ng tr c mà còn duy trì ni m tin

v i khách hàng và i u ch nh ho t ng c a ngân hàng, c' th :

- T o n n t ng cho ho t ng c a NHTM: V n t có là ngu n v n dài h n

u t cho v n phòng, thi t b , công ngh MDt khác nó còn là ngu n v n góp

v n, mua c ph n c a các công ty khác hoDc thành l p các công ty tr c thu c (cho thuê tài chính, b o hi m, công ty ch ng khoán, …)

- B o m s an toàn cho NHTM: V n t có là ngu n bù ?p các t n th t khi có r i ro trong cho vay và u t ; kinh doanh ngo i t , ch ng khoán; r i ro ho t

ng, … mà không có ngu n bù ?p Vì v y, mDc dù không th thay th cho vi c

T) n m 1988 n 2010, -y ban Basel ã 4 l n gi i thi u các h th ng o

l ng tiêu chu!n an toàn v n t i thi u c a các NHTM (CAR) Các Hi p c Basel không ch c ph bi n và b?t bu c áp d'ng trong các n c thành viên c a G10

mà còn c r t nhi u n c khác trên th gi i t nguy n tham gia N i dung c t lõi quy nh v chí tiêu an toàn v n t i thi u c a Basel 2 là yêu c u các NHTM ph i có t$ l v n b?t bu c t i thi u tính trên t ng tài s n i u ch nh theo h s r i ro tín d'ng, r i ro th tr ng, r i ro ho t ng % m c an toàn là 8% trong i u ki n thông

th ng:

CAR =

R i ro tín d'ng + R i ro th tr ng + R i ro ho t ng

V n t có

i, c phi u u ãi, …), các kho n n dài h n thGa mãn i u ki n nh t nh

• V n c p 3: Tùy theo quy nh c a c quan giám sát ngân hàng mà các NHTM có th c s# d'ng các kho n n th c p ng?n h n dành cho m'c ích duy

nh t áp ng m t ph n yêu c u v v n i v i r i ro th tr ng

Vì tính n nh và kh n ng ch ng trong vi c s# d'ng các ngu n v n nói

trên, tiêu chu!n ã Dt ra quy nh: V,n c'p 1 >= V,n c'p 2 + V,n c'p 3

áp d'ng ph ng pháp có ph c t p cao h n, ng th i không cho phép các ngân hàng chuy n ng c tr% l i ph ng pháp n gi n

* R i ro th tr ng theo -y ban Basel ó là r i ro x y ra s m t mát trong

tr ng thái giao d ch khi giá c bi n ng th t th ng Thông th ng r i ro th

tr ng sC g?n li n v i b n lo i r i ro c b n trên các giao d ch s sách ó là r i ro lãi su t, r i ro tr ng thái v n, r i ro t$ giá và r i ro hàng hoá V n t có theo quy

nh c a Basel 1 bao g m v n c ph n và l i nhu n gi& l i (v n c p 1) & v n b sung v n c b n (v n c p 2) Tuy nhiên, quy nh c a Basel 2 khi ánh giá r i ro th

tr ng cho phép các ngân hàng tính thêm ph n v n c p 3 (tier 3) g m các kho n n ph' thu c ng?n h n v i m'c ích d tr& Theo ó, các ngân hàng ch c s# d'ng

v n c p 3 i phó v i r i ro th tr ng, còn các lo i r i ro tín d'ng và r i ro gây

ra t) phía i tác ch c xem xét trong ph m vi v n t có theo quy nh c a Basel

1

Ch tiêu v n t có và ch tiêu an toàn v n là nh&ng ch tiêu Dc bi t quan

tr ng ph n ánh m c an toàn, lành m nh c a ngân hàng c n ph i luôn c duy trì % m c t i thi u nh t nh theo quy nh c a pháp lu t Do ó, khi ti n hành tái

i v i NHTM c ph n ph' thu c nhi u vào xu h ng c a th tr ng ch ng khoán

Các NHTM cBng có th t ng v n t có v l ng và ch t khi t ng t$ l l i nhu n gi& l i Ph n v n t có t ng thêm do trích t) l i nhu n, ngân hàng không

ph i tr phí, vì v y ây là ngu n v n có chi phí th p và c coi là có ch t l ng Các NHTM có th ch ng hoàn toàn khi t ng v n t có b"ng cách t ng t$ l l i nhu n gi& l i

+ X lý n x u

M t trong nh&ng n i dung c n thi t trong ti n trình tái c u trúc tài chính NHTM là ph i xác nh, n?m chính xác con s n t n ng c a các ngân hàng c tái c u trúc là bao nhiêu, trên c s% ó có các b c x# lý có hi u qu x# lý

n x u có th áp d'ng các bi n pháp nh : c u trúc l i n , x# lý tài s n m b o, bán cho công ty mua bán n , chuy n n thành v n góp,

1.2.3.2 Tái c u trúc ho t ng kinh doanh

Cùng v i vi c làm s ch và tái c u trúc B ng cân i k toán theo h ng lành

m nh, các NHTM c n ph i tri n khai các gi i pháp c ng c , ch n ch nh l i ho t

ng nh"m nâng cao hi u qu ho t ng c a ngân hàng và áp ng các chu!n m c theo thông l qu c t Tái c u trúc ho t ng c a các NHTM bao g m các n i dung chính:

+ Th nh t, tái c u trúc v s n ph m, d ch v c a NHTM:

S n ph!m d ch v' ngân hàng bao hàm toàn b các ho t ng mà ngân hàng cung ng cho khách hàng liên quan n ho t ng ti n t , tín d'ng, thanh toán, … thông qua các kênh phân ph i khác nhau nh"m thGa mãn m i nhu c u d ch v' tài chính c a khách hàng mà pháp lu t cho phép

Danh m'c s n ph!m d ch v' c a ngân hàng càng a d ng, càng thGa mãn nhi u nhu c u c a khách hàng, d dàng thu hút khách hàng, t ng doanh thu, giúp ngân hàng phát tri n n nh, b n v&ng Chính vì v y, các NHTM c n ph i:

- T p trung c ng c , phát tri n các ho t ng kinh doanh chính, lo i bG các l*nh v c kinh doanh r i ro, kém hi u qu và t)ng b c chuy n d ch mô hình kinh doanh c a các NHTM theo h ng gi m b t s ph' thu c vào ho t ng tín d'ng và

t ng ngu n thu nh p t) ho t ng d ch v' phi tín d'ng

- T p trung nâng cao ch t l ng d ch v' ngân hàng truy n th ng và nghiên

c u, tri n khai, phát tri n nhanh các d ch v' ngân hàng hi n i (d ch v' thanh toán

i n t#, ngo i h i, u t , qu n lý tài s n, qu n lý r i ro cho khách hàng,…), áp

ng nh&ng nhu c u khác nhau c a khách hàng

- M% r ng ph m vi và quy mô ho t ng ngân hàng % khu v c có ti m n ng phát tri n và gi m các chi nhánh, i m giao d ch ho t ng kém hi u qu

+ Th hai, tái c u trúc v nhân s

Ngu n nhân l c % b t c ngân hàng nào là l i th so sánh quan tr ng vì chính con ng i là y u t “ ng nh t” trong m i quá trình s n xu t Ngu n nhân l c

c a NHTM c ánh giá thông qua hai ch tiêu c b n là s l ng lao ng và

- Ch t l ng ngu n nhân l c: ch t l ng ngu n nhân l c c a m t ngân hàng

c ánh giá qua các ch tiêu: trình h c v n; trình ngo i ng&; trình tin

h c; các k( n ng m m nh giao ti p, thuy t trình, n ng l c gi i quy t các v n phát sinh, tinh th n trách nhi m, s nhi t tình, o c ngh nghi p, kinh nghi m chuyên môn Ch t l ng ngu n nhân l c là y u t quan tr ng góp ph n trong quá trình ch c hi n vi c nâng cao n ng l c tài chính c a NHTM Ngu n nhân l c ng

u và ch t l ng sC giúp tri n khai các ho t ng kinh doanh nhanh chóng và hi u

qu , ng n ng)a, h n ch c các r i ro trong ho t ng v quy trình, nghi p v' và pháp lý Vì v y, không nh&ng trong l*nh v c tài chính mà h u h t các l*nh v c trong

n n kinh t u xem ch t l ng nhân s là y u t quy t nh Dc bi t, b máy qu n

tr ngân hàng c p cao l i càng ph i có ch t l ng vì ây là b ph n “ u não” trong

vi c xây d ng, ho ch nh và giám sát th c thi các chi n l c % c h th ng MHTM

Nh v y, v n nhân s c coi là có tính n n t ng trong chi n l c phát tri n c a các NHTM Vì v y, i ngB nhân s có th óng góp ngày càng nhi u cho s phát tri n c a các NHTM th ng th c hi n m t s bi n pháp ch y u sau: Tuy n d'ng, b trí hoDc sa th i viên ch c theo yêu c u qu n lý m i, áp ng c nhu c u công vi c v i áp l c cao; Xây d ng h th ng khuy n khích v t ch t và tinh

th n phù h p v i yêu c u kinh doanh, c nh tranh và m'c tiêu l i nhu n; Xây d ng

k ho ch ào t o và ào t o l i cán b , t p trung tr c h t vào các l*nh v c chính

y u c a tái c u trúc nh : nghi p v' qu n lý chi n l c, qu n lý r i ro, k toán, ki m toán, qu n lý tín d'ng và d ch v' m i

+ Th ba, tái c u trúc v công ngh

Công ngh óng vai trò r t quan tr ng trong giai o n hi n nay Dc bi t là trong th i k h i nh p, s c nh tranh kh c li t c a các ngân hàng m nh trên th

gi i Theo quy lu t, ngân hàng y u sC b th t b i, ngân hàng m nh sC giành th ch

ng trên th tr ng

Hi n i hoá công ngh ngân hàng bao g m:

- Hi n i v trang thi t b , máy móc - ây là nh&ng y u t c t lõi t o ra các s n ph!m, d ch v' ngân hàng ti n ích và an toàn

- Hi n nay bên c nh các nghi p v' truy n th ng các ngân hàng mu n thu hút khách hàng c n ph i a d ng hoá các lo i hình d ch v' D ch v' ngân hàng trong giai o n hi n nay ch y u là d ch v' ng d'ng công ngh N u không hi n i hoá công ngh ch?c ch?n s n ph!m, d ch v' c a ngân hàng sC không c nâng c p và

r i vào tình tr ng l c h u ChAng h n, các lo i thH thanh toán ph i có tính a n ng,

ti n ích và an toàn có c nh&ng tính n ng quan tr ng ó òi hGi NHTM ph i

u t vào công ngh

- Hi n i hoá công ngh còn th hi n % các quy trình làm vi c trong h

th ng ngân hàng Giao d ch m t c#a; b máy làm vi c tách r i nh ng cùng h

th ng, … T o ra s ph i h p nh p nhàng, gi m chi phí nhân l c cho ngân hàng

- H th ng ki m tra, giám sát, theo dõi thông tin v khách hàng, h th ng k toán, … c a NHTM òi hGi ph i có s chu!n xác và h p lý Giúp cho các NHTM

ch ng trong vi c d báo, phòng ng)a và h n ch r i ro

Ngân hàng thu c l*nh v c cung ng d ch v' tài chính, h u h t các m ng ho t

ng c a khu v c ngân hàng u g?n li n v i vi c ti p nh n và x# lý thông tin Vi c

ng d'ng công ngh thông tin có ý ngh*a quan tr ng i v i s phát tri n b n v&ng

và có hi u qu c a t)ng ngân hàng nói riêng và h th ng ngân hàng nói chung Do

ó, hi n i hoá công ngh ngân hàng là m t n i dung t t y u trong l trình tái c u trúc các NHTM b%i không th tách r i c c u n i dung khác v i công ngh ngân hàng

+ Th t ư, hoàn thi n mô hình t ch c ho t ng

Thông th ng c c u t ch c ho t ng c a các NHTM tr c khi tái c u trúc

th ng mang tính ch ng chéo và thi u khoa h c d n n vi c i u hành cBng nh

th c hi n các ho t ng trong h th ng ngân hàng không có hi u qu B%i v y, khi tái c u trúc NHTM, n i dung v hoàn thi n mô hình t ch c ho t ng ngân hàng

c xem nh m t t t y u

Các n i dung c b n khi ti n hành tái c u trúc t ch c và qu n lý NHTM:

- Rà soát và tái c u trúc b máy t ch c sao cho v)a tinh g n v)a m b o

th c hi n ho t ng c a ngân hàng c ti n hành thông su t, hi u qu , phòng ng)a

r i ro h&u hi u

- Phân tách gi&a ch c n ng i u hành và ch c n ng giám sát m b o s

ki m tra toàn di n và cân b"ng v ngu n l c

1.2.3.3 Tái c u trúc h th ng qu n tr

Các NHTM là m t doanh nghi p Dc bi t v i Dc thù là t ch c kinh doanh

“ti n” nên có r i ro cao và m c nh h %ng l n i v i h th ng tài chính và toán b n n kinh t Chính vì v y, qu n tr công ty i v i NHTM càng có ý ngh*a

Dc bi t quan tr ng

V n qu n tr công ty i v i ho t ng c a các NHTM ã c -y ban Basel ban hành n m 1999, s#a i n m 2006, bao g m 14 nguyên t?c c b n và chia thành sáu nhóm:

+ B n nguyên t?c u tiên quy nh rõ trách nhi m chung, trình n ng l c, thông l và c c u riêng c a H i ng qu n tr cBng nh c u trúc công ty

+ Nguyên t?c th 5 quy nh ban i u hành ph i m b o t t c các ho t ng

c a công ty ph i phù h p v i chi n l c kinh doanh, m c ch p nh n và chính sách r i ro ã c H i ng qu n tr phê duy t

+ Các nguyên t?c t) 6 n 9 yêu c u doanh nghi p ph i thi t l p các h th ng

ki m soát n i b và qu n tr r i ro hi u qu Các r i ro c n ph i c phát hi n, theo dõi trên ph m vi toàn h th ng, và c' th cho t)ng b ph n kinh doanh Doanh

nghi p c n có m nh l i truy n thông n i b i v i các r i ro, H i ng qu n tr

và ban i u hành ph i s# d'ng k t qu làm vi c c a b ph n ki m toán n i b và

ki m toán bên ngoài m t cách có hi u qu

+ Nguyên t?c 10 và 11 quy nh v ch ãi ng H i ng qu n tr ph i ch

ng giám sát vi c thi t l p và th c thi ch ãi ng , chính sách ãi ng ph i g?n

t i chu!n m c qu c t v qu n tr công ty, m b o an toàn, t ng c ng tính minh

b ch, t) ó nâng cao n ng l c c nh tranh và phát tri n b n v&ng

1.2.3.4 Tái c u trúc s # h u

S% h&u là quan h c b n, quan h xu t phát trong quan h s n xu t Khi phân tích Dc tr ng c a m i ph ng th c s n xu t ng i ta ph i ch rõ vai trò quy

nh c a các quan h s% h&u ó v i các quan h s n xu t và i v i toàn b các mDt

c a xã h i nói chung B n ch t c a s% h&u là l i ích, tr c h t là l i ích kinh t N u không có l i ích thì b n thân s% h&u sC không có ý ngh*a S% h&u không có ý ngh*a

t thân mà là ph ng ti n con ng i thông qua nó mà th c hi n l i ích c a mình

V i t cách là quan h chi ph i lao ng, s% h&u ng th i quy nh c ph ng th c

ho t ng c a các ch th % m i l*nh v c s n xu t, trao i, phân ph i và tiêu dùng

Trong l*nh v c ngân hàng, s% h&u quy t nh ch c n ng, nhi m v', ph m vi

ho t ng và vi c tuân th quy nh pháp lu t c a t)ng lo i hình NHTM

Theo hình th c s% h&u, có th phân chia các NHTM thành nh&ng nhóm sau:

+ Ngân hàng thu c s h u t ư nhân

Là ngân hàng do cá th thành l p b"ng v n c a cá nhân Lo i ngân hàng này

th ng nhG, ph m vi ho t ng th ng là trong t)ng a ph ng và th ng g?n li n

v i doanh nghi p và cá nhân % a ph ng

+ Ngân hàng thu c s h u c a các c ông (Ngân hàng th ương m i c ph n)

Ngân hàng này c thành l p thông qua phát hành c phi u, vi c n?m gi& các c phi u cho phép ng i s% h&u có quy n tham gia quy t nh các ho t ng

c a ngân hàng, tham gia chia c t c t) thu nh p c a ngân hàng ng th i ph i ch u

t n th t có th x y ra Các ngân hàng c ph n có kh n ng huy ng v n nhanh, quy

ph Các NHTM thu c s% h&u công th ng c nhà n c hE tr v tài chính và

b o lãnh phát hành gi y n , do v y r t ít khi b phá s n Tuy nhiên, trong nhi u

tr ng h p, các ngân hàng này ph i th c hi n các chính sách c a nhà n c có th

d n n nh&ng b t l i trong ho t ng kinh doanh c a mình

+ Ngân hàng liên doanh

Ngân hàng này c hình thành trên góp v n c a hai hay nhi u bên, th ng

là gi&a ngân hàng trong n c v i ngân hàng n c ngoài t n d'ng l i th c a nhau

Hi n nay s chuy n bi n v s% h&u trong ngành ngân hàng g?n chDt v i quá trình c i cách h th ng ngân hàng 0 h u h t các qu c gia, quá trình này di n ra