Hoá vô cơ HÓA HỌC ĐẠI CƯƠNG SINH VIÊN NĂM 1 ĐH Y DƯỢC

Muïc tieâu 1 HÓA VÔ CƠ Giảng viên Trần Thị Phụng http images google comimgres?imgurl=http www tongyachem comimagespro2 jpgimgrefurl=http www tongyachem comcgisearch en cgi%3Ff%3Dproduct en. Hoá vô cơ HÓA HỌC ĐẠI CƯƠNG SINH VIÊN NĂM 1 ĐH Y DƯỢCHoá vô cơ HÓA HỌC ĐẠI CƯƠNG SINH VIÊN NĂM 1 ĐH Y DƯỢC Hoá vô cơ HÓA HỌC ĐẠI CƯƠNG SINH VIÊN NĂM 1 ĐH Y DƯỢC Hoá vô cơ HÓA HỌC ĐẠI CƯƠNG SINH VIÊN NĂM 1 ĐH Y DƯỢC

1

Giảng viên: Tr ần Thị Phụng

Muïc tieâu:

1.Nêu bản chất nguyên tố hóa học

2.Trình bày các phản ứng

3 Phân tích ứng dụng thực tiễn

3

Bài 1: CÁC NGUYÊN TỐ KHÔNG CHUYỂN TIẾP

1 Đặc tính chung:

 Nguyên tố s, p ( khơng chuyển tiếp )

 8 nhóm A, bắt đầu từ chu kỳ I ( C K II )

 Orbital và eclectron hố trị …

 Khả năng Liên kết hóa học: phụ

thuộc nhiều vào số orbital hóa trị và

số electron hóa trị của nguyên tử

Nhóm IA IIA IIIA IVA VA VIA VIIA VIIIA

Electron

hóa trị ns

1 ns 2 ns 2 np 1 ns 2 np 2 ns 2 np 3 ns 2 np 4 ns 2 np 5 ns 2 np 6

5

 Electron hóa trị bằng số orbital

hóa trị:

7

 Electron hóa trị nhỏ hơn số

orbital hóa trị:

 Electron hóa trị lớn hơn số

orbital hóa trị:

 Cùng chu kỳ:

Tính kim loại - Bán kính nguyên tử giảm

- Đợ âm điện tăng.-

Độ bền của các số oxi hóa cao nhất

+ H2 AS, đốt nóng H2O, HBr

xt

 Hidrogen

-Tính khử:

 Hidrua

-NaOH + H2NaH + H2O

CaH2 + 2H2O Ca(OH)2 + 2H2

CH4 ; NH3 ; H2S ; HCl ; HF LiH +

Oxy là không kim loại hoạt động mạnh

 Nhiệt độ thường…( sự oxy hoá)

 Nhiệt độ cao… ( Sự cháy)

 Oxigen:

• Thù hình của Oxi : O2 Và O3

MnO2 + 4HCl MnCl2 + Cl2 + 2H2O

*

 H2O

Bronsted:

-Môi trường trung tính: E1= - 0,41V; E2= 0,82V

tính oh/khử không cao

Là 1 base Lewis  phức aquo

[Cr(H2O)6]3+, [Co(H2O)6]2+, [Fe(H2O)6]2+

21

 H O

Tính acid:

23

H2O2 H+ + HO2

-HO 2 - H + + O 2

2-2H2O2 2H2O + O2

H2O2 + 2KI + H2SO4 I2 + K2SO4 + 2H2O

Tính oh/ khử:

4 Ứng dụng:

 Oxi: Tồn tại nhờ quá trình quang hợp, hô hấp,

 Hidrogen: Tổng hợp vải sợi, trong y học (Dung dịch H2O2 3% dùng làm dung dịch sát trùng)

 Công nghiệp thực phẩm: bảo quản

 Nông nghiệp: khử trùng hạt giống

 Kỹ thuật tên lửa: được dùng như chất oxi hóa mạnh

31

Câu hỏi:

1 Trong bảng HTTH hydro thường được xếp vào

nhóm IA và VIIA, Tại sao như vậy? Theo em xếp

hydro vào nhóm nào thì hợp lý hơn? Tại sao?

2 Oxy thường tạo hợp chất trong đó số oxy hóa của

oxy là mấy? Các số oxy hóa dương có bền đối với oxy hay không ? Tại sao?

3 Hoàn thành các phương trình phản ứng sau ở dạng

phân tử và ion ( nếu có):

4 Hãy sắp xếp các oxyacid trong mỗi dãy

theo trật tự tính acid tăng dần

a. HClO3, HClO, HClO2, HClO4

b. H2SeO4, H3PO4, HMnO4

c. HNO3, H2CrO4, HClO4

d. Al(OH)3, H2CO3

e. H2SO4, H5IO6, HClO4

36

2.Hóa tính

 Tính khử

 Phản ứng với Oxy

 Phản ứng với nước (trừ Berilium )

Hợp chất Oxid: M2O, MO

 Hợp chất Peroxid: M2O2.

Na2O2 + 2H2O thấpto 2NaOH + H2O2

Na2O2 + H2O + CO2 Na2CO3 + H2O2

2 FeS2 + 15 Na2O2 Fe2O3+4 Na2SO4 +11 Na2O

 Hidroxid: MOH, E(OH)2

Ca(OH)2 +Na2CO3 2NaOH +CaCO3

Be, Mg, Ca : kết tinh dạng hidrat

Sr, Ba: Kết tinh dạng khan

Độ cứng của nước:

Nước cứng: Ca2+, Mg2+,…

Ca(HCO3)2 + Ca(OH)2 2CaCO3 + 2H2O

 Độ cứng tạm thời: Ca(HCO3)2, Mg(HCO3)2

CaSO4 + Na2CO3 CaCO

3 +Na2SO4

 Độ cứng vĩnh cữu: CaSO4, MgCl2

43

3 Ứng dụng:

 Mg, Ca, Na, Rb: Quan trọng trong

đời sống con người

 K: trong cây, quả

 Sr, Ra: chất phóng xạ dùng trong

mục đích y học

Bài 4 NHÓM IIIA

1.Nhận xét chung:

Cấu tạo lớp e hóa trị: ns2np1

Liên kết hóa học:

Khả năng tạo phức; Số oxi hóa

2 Trạng thái thiên nhiên

 Bor: H3BO3, Na2B4O7.10H2O, nước khoan giếng dầu và tro than đá

 Nhoâm: Al2O3.2SiO2.2H2O ( đất sét)

Al2O3.xH2O (quặng bauxit)

3NaF.AlF3 (quặng cryolit)

Ga, In, Tl: Ít phổ biến

47

 Tính khử; oxi hóa

 Nhiệt độ thường: trơ

 Nhiệt độ 400-600-1200oC: phản ứng với

O2, S, Cl2, Br2, N2

2B + 3/2O2 B2O33.1 Bor:

 Acid boric và các borat kim loại:

51

53

Na2B4O7.10H2O:

55

 ( AlH3)n

AlH3 + 3H2O Al(OH)3 +

3H2

57

Acid Lewis + base Lewis Hidrur phức

AlH3 + NaH Na[AlH4 ]

AlH3 + (CH3)3N Dm huu co AlH

3 N (CH3)3

Eter

( khoáng vật corundom)

Al2O3

4 Ứng dụng:

 Al: Bảo vệ bề mặt kim loại Hợp kim nhôm trong kỹ thuật tên lửa, chế tạo máy bay, ô tô, tàu thủy

 Acid boric : Làm thuốc sát trùng

 Borac ( Muối hàn the); trong bột giặt; trong

thủy tinh quang học

 (Hợp chất của Gali, Indi, Tali rất độc)

59

1 Hoàn thành chuỗi phản ứng sau :

2. Viết ptpư minh họa tính lưỡng tính của

hidroxid nhôm Nhận xét và gọi tên sản phẩm

3 Hòan thành các phương trình phản ứng sau:

4 Tại sao tất cả các nguyên tố trong phân

nhóm IIIA đều là kim lọai chỉ có Bor là

không kim lọai ? Đâu là nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự khác biệt đó

61

5 Nhôm là một kim lọai lưỡng tính Hãy viết

các phương trình phản ứng chứng tỏ tính chất

63

Yếu tố quyết định khả năng tạo mạch…

E C-C: 83Kcal/mol EGe-Ge: 45kcal/mol

ESi-Si: 53kcal/mol ESn-Sn: 39Kcal/mol

 Nguyên nhân: Độ bền liên kết C-C, π, C-H

 Khả năng tạo dị mạch: -E-O-E; -E-S-E-

 Khả năng tạo dị mạch:

-E-O-E; -E-S-E-

65

2 Trạng thái thiên nhiên:

 C: - 0,14%(vỏ trái đất )CaCO3, MgCO3

- Hợp chất C có vai trò lớn trong sự tồn tại cơ thể con người

 Si: - 20% (vỏ quả đất), dạng khoáng silicat (SiO2), cát, tinh thể thạch anh

 Ge, Sn, Pb (GeS2, SnO2, PbS)

3 Hóa tính:

3.1 Carbon

 Kim cương, graphit, fulleren có cấu trúc

khác nhau nên họat tính cũng khác

 Phản ứng của chúng tương tự do cấu hình

e- nguyên tử giống nhau

67

69

C60-Fulleren

Hợp chất C có số oxi hóa +4:

 HSCN và muối (tiocianat)

Là acid mạnh, muối bền hơn dạng KSCN, NH4SCN…

[Fe(SCN)6] 3- , [Co(SCN)4]

2-3.2 Silic

F 2

t o đun nóng Hal, S, O 2

SiO 2 , SiCl 4 , Si 6 S 4

79

 SiO2, SiS2, S i3N4, SiC

Sn, Pb

Sn + HNO3 (ññ) H2SnO3 + 4NO2 + H2O

2Pb + O2 + 2H2O 2Pb(OH)2

Pb(OH)2 + 4NaOH Na4[Pb(OH)6]

3Sn + 8HNO3(l) 3Sn(NO3)2+ 2NO + 4H2O

GeS2 SnS2

Không tan trong nước, acid

Tan trong Sulfur kiềm, sulfur ammoni

và hidroxit kim loại kiềm

83

4 Ứng dụng:

 Hợp chất của Carbon có ý nghĩa lớn đối

với đời sống con người

 Silic là vật liệu bán dẫn quan trọng nhất,

SiO2 (pha lê tự nhiên)

 Sn được dùng để sản xuất chất hàn, hợp

kim

 Pb: Chất độc thần kinh, PbO2: Thuốc sát trùng , PbO : phối liệu nấu pha lê

Câu hỏi:

1 Cho biết các dạng thù hình của

carbon.Trình bày nguyên tử C ở trạng thái tạp chủng nào?

2 Giải thích tại sao carbon cĩ khả năng tạo

đồng mạch rất lớn cịn khả năng đĩ ở silic kém hơn nhiều? Cho ví dụ chứng minh

85

3 Có thể sử dụng phản ứng nào trong số các phản ứng sau đây để chuyển SiO2 sang trạng thái tan trong nước

4 PbI2 là một kết tủa ít tan trong nước nhưng khi hòa tan trong dung dịch KI nó sẽ tan ra Viết

PTPƯ Trong phản ứng này PbI2 thể hiện tính

chất gì? Khi pha lõang dung dịch của PbI2 trong

KI thì kết tủa PbI2 lại xuất hiện Giải thích hiện

tượng đó như thế nào?

5 Hòan thành các phương trình phản ứng sau đây:

a SnCl4 (dd) + Na2S (dd)

b KI (dd) + PbO2 (r) + H2SO4 (l)

c SnCl2 + NaOH (dd) + BiCl3 (dd)

d CO2 (K) + Na2 [Sn (OH)6] (dd)

6 Để chuyển BaSO4 rắn thành trạng thái tan trong dung dịch có thể sử dụng phản ứng nào trong số các phản ứng sau đây:

đđ

Chúc các em đạt kết quả tốt