TiNH BiNH GIANG DAY xA HOIHOCqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAtJ MIEN NAM - VIET NAM VA DAI HOC Vk~ KHOA TRUOc NAM1975", "." "" " Theo Vii Pham Nguyen Thanh thi cac nghien ciru
Trang 1.!
I
:::::=:: : > ••:'~";.~:~:::.~>~~~.::~~·:::;~::;::;f::::;'•• zyxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA ~;;;:::·:::::: ~~:-:N:~';:.:;;:~->;;~::;'~~.;.~::::;:~;::I.::::.::::;.~::.:::::;~::.::-;~~:.:::.::::,:.;.::;' ~~:.;::.:/~:::.::::~,,~.~:;::;;::~~::;:::::::~:';::.:".:-::~':::::~:::*::?;:;'X*-,,;:::;.~::;::::~::~;~;::.::::',::;,:;:,:,",;::y.,:::::~::~~::::::::,;·~·;::>~,;::::::;::~:::;::;::·;:.,;h::::::::::~::~:·::~:,:;:::::::::'5*::~:::;;:':;::::;:':-.·;::::::;?:::;:·::::i:::::~:;!.':·;:::;::':f:-::::::~:\':::':~::~~:;;:'::~~;:::;~':~::'"'::::~~:::::';::';':'~:::::~:.:::::~; •.;::.:~:::;;:.::::~
NMIEU TAC GIA
Trang 2en U:J Z
• •zyxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA
-0
••••••••
Q)
•
0-0
I
~
•
••••••••
0-•••••
Q)
••••••••••
I
00
Trang 3IOlOA HQCutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAxA HQI vA NHAN vAN
GIANG DAY xA Hen HOC TIT DAI HOC VAN KHOA
Tal D~ HQC KHOA HQC xA H(H vA NIlAN VAN - DHQG-HCM:
LICHzyxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAsir vA pIlAT TRIEN
SOCIOLOGY - FROM THE FACULTY OF LETTERS TO THE UNIVERSITY OF SOCIAL SCIENCES AND HUMANITIES: mSTORY AND DEVELOPMENT
Bid vz?t Thimh* TrlinNam**
TOM TA T
Nganh Xii Mi hoc (XHH) Vi?t Nam dii co nhiing buac tiin dai trong qua trinh du nhdp vao Vi~t Nam va bat ddu gidng day tai cac tnamg dai hoc tit nhiing niim 60 cua thi kj xx Ki tit niim 1945, H6 Hiiu Tuong xudt ban Nhap mon xa hQi hoc (Minh £JUc,1945/ cho ain nay, dO.XHH co nhimg butrc pha: tridn va la 1 trong 7ban cua truang cho din niim 1975 Sau ngay deit nuac th6ng nhdt, din niim 1998, IOwa XHH moi duoc thanh ldp va aao tao bdc cU nhdn, cao hoc va hien nay dO aao tao trinh ao tiin sf Sou gdn 20 ndm thanh ldp, vi~c didm lai lich su hinh thann va phat tridn cua nganh' XHH tai miJn Nam Vi~t Nam va i)c.zi h9C Viin khoa tnaic niim 1975, tJHKHXH&NV - DHQG-HCM hi~n nay fa di~u rdt coy nghi'a, tit do dua ra nhimg dJ xud: nMm dua XHH trll thanh nhiing chuyen ngiinh dtip ung t6t yeu cdu khfzt khe cua thi tnamg lao dong va h(ji nhdp qu6c ti
Tir khoa: :xii h(ji hoc, lichsu,phat triin, Dai h9C Viin khoa, Truong DHKH.XH&NV - DHQG-HCM
ABSTRACT
Sociology has made great strides in its process of introduction to Vietnam and has been taught at Universities since the I960s In 1945, Ho Huu Tuong published "Introduction to Sociology" (Minh Due, 1945) and since then, the department of Sociology had developed and became one of the seven departments of the University until 1975.After Vietnam's reunification, and then in 1998,the Sociology department was established with its undergraduate and post- graduate programs, and now it has opened a Ph.D program After nearly 20 years of establishment, it is very meaningful to review the history of establishment and development of Sociology Study in South Vietnam as well as in the Faculty
of Letters (before 1975) and the University of Social Sciences and Humanities - VNU-HCM (now) It is
a pathway to propose suggestions to build Sociology Studies a major to meet the harsh demands of the labor market and international integration.
K eyw ords: Sociology, history, development, Faculty of Letters, University of Social Sciences and Humanities - VNU-HCM.
Tham 1$1 tim kiem tinh lich SU,qua trinh hinh thanh cua nganh XHH ill DR Van Khoa cho dSn Tnrong E>HKHXH&NV hien nay Cac tai li~u thu th~p duoc cho th~y nganh XHH a8nVi~t Nam bkg
nhieu con QUangkhac nhau nhung Xlill dakhililgdinh vi thS hoc thuat cua minb khanhanh Nhin b6i canh Iich sU hinh thanh nganh XlllI tir D~ hoc Van khoa a8n Truong DHKHXH&NV - DHQG-HCM (1957-2017) chinh 13.d9ng hrc phat trien cho XHH trong nrong lai
• Thac 51,Phong QLKH-DA Truong BHKHXH&NV - BHQG-HCM Email:buivietthanh@hcmussh.edu.vn
Thac 51,Phong Sl,f kien& Truyen thong. Truong BHKHXH&NV - BHQG-HCM Email: trannam@hcmussh.edu.vn
76
Trang 4GiangutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAday xa hQi hoc tir D!Ii hoc Van khoa
Biti Vi~tThanh Trdn Nam
1 TiNH BiNH GIANG DAY xA HOIHOCqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAtJ MIEN NAM - VIET NAM VA DAI HOC Vk~
KHOA TRUOc NAM1975", "." "" "
Theo Vii Pham Nguyen Thanh thi cac nghien ciru XHH i:J Vi~t Nam co ill 1935-1936 thai Phap
thUQC, sau do la lop ngiroi hoc :x::H:Hdiutien v~ Viet Nam (1955-1956i, cu6i cimg cac nghien CUu diroc
tri~n khai nhi~u chinh la thai gian Myviio Vi~t Nam (Vfi Pham Nguyen Thanh, 1983: 87), hen canh h6
tro thi€t l~pM th5ng hanh chinh, canh sat, tinh bao thi nhom chuyen gia cling bao trc cho HQCvien
Hanh chanh Qu5c gia (HVHCQG) 000 tao lire hrong thirc hl~n cong vi~c hanh chinh cac cAp.Thai diSm
nay, cac giang vien thuQc tnrong Dai hoc Michigan thirc hien heat oQng giang day va nghien ciru XHH
theo giao trinh cua B~ hQCMichigan
Cac bai nghien ciru XHH dang tien cac tap chi Nghien cuu hanh chinh, Que huang, Tiin bQ Ludt
phap valdnh ti.Ngoai ra, nh6m h6 tro ciing -di6utra v~ kinhis van hoa x.a h9i, chinh tri voi cac chu d~
da dang, Theo Vii Pham Nguyen Thanh thi cuoc di6u tra quy mo nMt chinh Iii nghien CUubfuIg bang hoi
va phong v§n:-KJuiosatt6 chia: cong dang hurmg than Vi¢t Nam (Vil Pham Nguyen Thanh, 1983: 88);
Nghien cuu mot cong dang thim X li Vi~t Nam (1960) do Gerald C Hickey, Bill Quang Da (VO H6ng
Phuc dich) Tdp san Phdt trien X li hQi -s6 7 (09/1973) cua H9i khoa hoc x.ah9i Vi~t Nam ciing dang ill
nghien cini XHH clans6, ~P trung VaGcac chu d~: Tuyen ngon h9i nghi ddns6 chduA (IcYII); ddn s6 va
ddn s6 hoc; tu« toi cua m(jt iJm s6ng phong phu han; H ien tuong bung n8 ddn s6; Viin tuong ddn s6
vacdc win dJ lien ~ tai Vi?t Nam; Tinh trang ddn s6 vaK Ff1i gia dinh tai Vi~t Nam; KHH gia tJinhva
pha: trien kinh dtai VN; Cong tdc thang lee ddns6 tai Viet Nam; Phuang phap KHH gia dinh; TicKHH
gia amh ddn cong tac thong lee ddn s6; M(jt quan di~m trdi nguiii v€ ddn s6 ; Thdt nghi~p, m6i hidm
hoa thin hdu chiin; Nhiing kh6 khiin china trong win a€ chuyin d ip cua ldnh td VN fir thai chibz sang
then binh; Than phdn ngur3i phi: nil- xii h9i chit nghia tai m ic Vi~L la nhfrng nghien ciru XHH dans6,
phuong phap thong ke dtr bao SI!gia tang dan s6, tang thirc phb, noi cu tni, cong an vi~c lam, 19i tire
nrong ximg v6i voi m6i diu ngiroi, M~ du mang tfnh Mng quat, phuong poop thirc hien vB cac khia
canh clan 56 tai Vi~t Nam (mien Nam) cho thAytfun quan trong cua XHH duoc th€ hi~n khi chinh quysn
ViC;;tNam Cong hoa, Chinh quyen My va Phai doan H6 tro cua B~ hQCMichigan quy~t tam trong thai
gian ng§nnM.tdua XHH tro thanh nganh hoc quan trong h6 tro viec tai thi~t x.ahQiilknay Qua mot vai
hoar dQng nghien coo va dao tao cua minh, XHH dli chimg to duoc tfun quan trong trong viec giai quySt
cac vk d~ kinh 1i , van hoa xa'hQi4.4t,iMi6n Nam Vi~t Nam
Tir nam 1959, HVRCQG tr& thanh 1nJDgtam nghien ciru voi hon 16.000 cuon sach XHH, 200 nr
li~u cua chinh phu, 1.500 tap chi da dong bia va 1.800 ill li~u lien quan, nganh XHH th€ hi~ntfun quan
trong giup chinh quyen VNCH tai thi~t qu6c gia (Vii P~ Nguyen Thanh, 1983: 89) B~ hQCV~
mumvoi 5phan khoa dao tao,cAp b~g trong IinhV\IC khoa hQCxa hQi, khoa hQCimg dung, trong do co
ban XHH ciic tnrong dai hoc dira XHH vao giang day nhu: c§n ThO",V~ ~5, Ba Lat, Lu~t
khoa,Van khoa bM diu dua XHH VaGgiang day
o mi~n Nam Vi~t Nam tnroc nam 1975, XHH dira VaG giang day, la m9t mon hoc (XHH dai
cuong) tai cac tnrong dai hQC11k ban a§.u, chuyen sau vB nganh XHH duoc danh cho b~c thac sI va ti~n
S1 Hai cu6n sach duoc xem Iagiao trinh XHH a§.u tien & Vi~t Nam la cuon Xii h9i hoc giang ludn va
dJn chung (1962) - Leonard Broom va Philip Selznik va X li hPi hoc (1973) - J.H Fichter (Tcln Van
Dinh dich), TS Buu Ljch (1969), trong bai viSt dang tren 1:?pchi TU'tuimg cUa D~ hQCV~ ~ (~
Di~m xay d\IIlg chinh quyen.
Ngu6n: https:/len.wikipedia.org/wikilMichigan_State_Univ.ersity_Vietnam_AdvisorLGroup
K€ho~chh6a
h(Jc,s62, tr.94) ' -, '- " - : 'n ,- ~\-.,,' , ,
77
Trang 5KHOAzyxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAHOC xA HOI vA NHAN VAN
3), chuyen san v€ XHH va chinh tri hoc cling Oa li~t kezyxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA sa hroc cac v§n dS ly thuyet cua nha XHH trong
cac cu6n sach Giai cap xa h9i, Sai Gon, 1968; bill giang romeo XCi h6i hoc nhdp mon, Saigon, 1968
(Biru Lich, 1969: 7) Sau do, chinh tac gia Biru Lich bien soan sach Lj thuye: xCi hQi hoc - Karl Marx,
Emile Durkheim, Max Weber, George Gurvitch, Rayman Aron (1971) do Nha xuit ban Biic D~u §n
hanh Nam 1973, Nha ~t ban Sao Mai Oa in I~ cu6n sach nay va dugc xem la giao trinh kha toan di~n
v~ XHH Biru Lich ~p trung VaG cac ba nha XHH c6 di~n la Karl Marx, Emile Durkheim, Max Weber
va hai nha xa h9i hi~n dai George Gurvitch, Rayman Aron So vOi cac giao trinh tnroc do, I§n nay Biru
Lich di siu vao phk XJll[ va lY thuyit xa hoi; xdc tJ.inhcac m~nh iJJ co ban, If thuyit giai cdp va iJdu
tranh giai cap, XHH kiin thUe hay tri thta; XHH kinh ti hay phdn tich kinh ti tu ban, kinh qponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAIi va chinh tri cua Karl Marx; phuong phdp va a6i tuong cua XHH, f thUe tdp thi, phuong phdp, If thuyit, khdi niem,
XHH Mth6ng, XHH Itchsu-va van minh phuong Tay, XlllI kinh Ii,XJll[ ton giao, XHH chinh tri, XHH
philp fY, vai nhdn atnh t6ng quat ala Emile Durkheim; ainh nghia XHH, XHH giai tdng. aiin loai XHH
hay khu6n kh6 xii h9~ su:giai thich va su:toan d.inh trong XHH, XHH kiin thUe,XJll[ dao iJUc,quan sat
thai cuoc va nhdn dinh t6ng quat cua George Gurvitch; quan niem XHH, hai phu loai xii hQikY ngh?, tu
ban va ttjp sdn, giai cap va adu tranh giai cap trong xCi h9i ley ngh?, thiiu s6 liinh ago trong xCi hQi ley
ngh?, chuang trinb cua xa h9i hoc chinh tri, xd hoi Icy ngh? va nhiing chinh thi cua no cua Rayman
Aron mang 1~ nhirng pharr tich qui gia dira tren n~n tang cua cac tac gia c6 di~n, so sanh voi tu nrong
XHH hi~n dai Cac noi dung cung cfrp cho sinh vien phuong phap, lich sir va nghien ciruC\l th~ cua
XHH va tinh img dung cua no trong xa h9i mibI Nam Vi~t N am
Xii h9i h9C giang ludn - dtin chung Ly thuylt XCi M i h9C
Trong ph§n me dAu cu6n sach, Bini Lich cho rfutg XIlli ngay nay chu trong d€n SI! phat trien
nhfrngIcy th~t di~u tra khao sat va IYthuy€t c5di~n con cung dp cho mon h9C nay khai niem can ban,
nhfrng di~m tAng hop.Bon mra, giao trinh Lj thuyit xCi h9i hoc (Biru Lich) trinh bay nhtmg quan di~m
hay nhung v§n d~ co th~ xu§.t hien trong xa h9i cham ti€n hay dang kY nghe hoa, Di€u nay diroc xem la
gia tri ph6 quat va XHH khao ciru xa hoi kY nghe, xuftt phat tir xa h9i ky ngh~, liy xa h9i ky nghe lam
d6i nrong lIU tien chinh la each XIlli nghien ctru xa h9i Cll m9t each d€ dang hon Trang cu6n sach
rfutg day la cuon sach nrong d6i manh me vS phuong dien noi dung cling nlnr danh tlr Nhi€u v§n d€ xa
hoi moi I~ voi nhiing tht$ ngfr chuyen bi~t cua XHIL Sinh vien theo hoc nganh XIlli thi day la cu6n
sach giao khoa can ban, no giup cho ho tMu hi€u dCri.s6ng xa hQi cua con nguoi, Tuy dSu diroc dich va
bien soan Iai, nhung cac giao trinh nay giup lam r5 diroc nQi dung cua nghien ciru xa h9i hoc du cho no
• ""'111',,·
78
Trang 6Giang day xa: Mi hoc tir Dai hoc Vffi\ khoa
Bui Vi¢t qponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA Thanh
TrdnNam
Da s6la cac giang vien ill mroc ngoai trc v€ giang day thee tnrong phai Phap6, trinh bay duo; cac
hQCthuyet XlllI, mang tinh tri~t hoc hon Giang day dira tren giao trinh cUB.cac mroc Phap, My va ap
dung di~u tra XHH tren mQt s6 v§n d€ cu th8 k~t hop giang day Iy thuyet va tlnrc nghiem Trong bai viSt
dang tren tap chi Tu tuong, Le Van Hoa cling nhan manh: " _Theo tinb than khoa hQCthuc nghiem,
chung toi muon n6i0-day ling moi khao ctru duoc bit d~u bing quan sat, clnrng nghiem nhiing gill tbiSt
qua cac hinh thue do IUOngbkg con s6 _ moi khao CUucua man hoc xa hQi phai tiSn vao Iinh vue tlnrc
nghiem chinh xac" (U Van Hoa, 1967: 323, 324) cho thfty vai tro tlnrc nghiem ciIaXHH lah6t sire quan
trong, diroc sir dung nhieu phuong phap khac nhau U Van Boa tom gon: (1) thu hoach dfr ki~ (bkg
quan sat, phong v§n va nhttng tai li~u trong cac khao ciru khac; (2) trinh bay con s6 nhfrng c$c tinh hay y
niem cua dfr ki~n; (3) trinh bay nhfrngutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAYniem hay d:?c tinb cUB.dfr ki~ theo ehi~u huong thir W (tire theo
yniem khong gian thuoc tinb); (4) hra chon cac bieu s6lien h~ d€n d6i nrong khao ctru; (5) thanh lw chi
.s6 qua S\I pharr tich cac bi~u s6 B6n qua trinh sau diroc xem nhu nhtmg qua trinh can thi6t lien M dSn
thanh l~p chi s6 thuc nghiem (UVan Rea, 1967: 324) Nhu v~y, co thc§xem nghien ciru XHH hie nay
nghieng v6thl1cnghi~mnhutruOng phai cua Phap (Le Van Hoa, 1967: 327-238) V&i su da dang v~ d6i
nrong nlnr XHH, thi vi~ th6ng nMt mQt h~ thdng do hrong la di€u khong th8, nen viec do IUOngduoc
mo phong theo khoa hQCthirc nghiem tnr nen ph6 bien va ap dung, lam cho cac nha XHH cang dat dSn
dQ chinh xac trong nghien cin; moi hien nrong xa hQi Nhir v~y, co thc§khang dinh nghien ciru XHH hie
nay la chu y6utW trung vao nghien ciru thirc nghiem Nhung theo Vii Pham Nguyen Thanh, thi ban ~u
XHH khong diroc danh gia cao, bi danh d6ng v6i CTXH va chinb tri hoc nen thirong ill ban kern nh§.t so
voi cac ban nhan van va bao chi XIllI cflng dircc day b~ errnhan va cao hoc cua nganh chinh tri - xa
hQi tai tnrong Chfnh tri - Kinb doanh Da 4t (Vii Pham Nguyen Thanh, 1983: 90)
T~ D~ h9C Van Khoa, XHH diroc dira vao giang day nam 1961-1962 cung voi Nhful chung hoc
vao ban Tri~t- do TS Biru Lich dimg diu XHH Ia mQt trong 03 clnrng chi bilt buoc g6m: XHH, nhan
chung hoc va Van minh Viet Nam (1964); tai DB V~ H~ thi XHH duoc day trong ban Bao chi D~
hoc Van Khoa thanh l~p 7 ban g6m N gon ngtr hQC,Su - Dia, Van h6a Philp, Van hoa Anh My, XHH,
Tri6t hoc Tayphirong va Nharr chung hoc, cling la noi co S\I hQi tu dong nhfrt vS giang vien XIllI va ho
con dugc moi giang tai cac C4i hOCcong - nr, cac hOCvi~n chuyen nghiep, dan S\I ciing nlnr dan S\I B6i
canh xa h9i mi6n Nam Vi~t Nam da cho thfty ''XHH la nganh hQCdn thi~t cho cac nganh khoa hoc xa
hQi, mang tinb hien C4i trong phirong phap ti~p c~ tinh xa hQi hoa cao" (Hoang Thi H6ng Nga, 2016:
84).vi~c img dung plnrong phap nghien ciru XHH vao giang day co Pham Vi~t Tuyen, Trong tac pham
Ora vGophong t7,IC Vi~t Nam - Tai li~u h9C tdp v€van minh Vi~tNam dirnh coo sinh vien tnamg dai h9C
Vcin khoa Sb:i Gon (1974), Pham Vi~t Tuyen co bai viSt ~t tieu& la: ''Phong tuc ~p qulin voi dan hQC
va XHH - phong tuc voi truySn th6ng, dir lt$l va thai trang" nham giai thich cac nrong quan gitra phong
tuc, phong h6a voi ton giao, luan Iy, phap It$, voi truyen thdng, thoi trang hay dtr luan xli hQi d~u la
nhfrng diSudo thi~t khi giai thieh phong tuc va binh lt$l vS cac vftnasxa hQi, chinh tri, kinh t6, van
hoa lien quan voi phong tuc, phong hoa (Pham Vi~t Tuyen, 1974: 216) Giao 1rinh nay ong clingetad§D
I~ ycUB.Annand Cuvillier khi ban v6 XIlli Iuan ly: nhu chinh Durkhiem etachi d§n (1), th\IC4ti Iuan
ly phO bay cho chUng ta du6i hai hinh thai Cac nha triSt ly thuOng Wo sat no duO; hinh thai nQi t?i, cM
quan, m<3iluang tfun nhin cae phep tk lufulIYduo; mQt 3nb sang rieng bi~t, va chic Ia&trong luful ly
cOn cO cm gi khac han Ia cac phep fu.Nhung khong th~ ai co th~ ch6i em dng thgc ~ IufuIIy ciing W
pho bay duo; m¢t hinh thai xa hQi, do do khilch quan: "Ddi vUi m6i ddn tQc, 0- m9t Itk xdc djnh cita Ijch
sit cUa mQt n€n luan If, va chinh nJuin danh cai nin ludn Iy dang ngJ! trj 4Y ma eae toa tin kit t6i va du
lu{in phe pluin". Theo y hUOng do cae Sl1ki~n Iuan ly cling ill S\I vi~c ngbia la ciing cO th~ dugc nghien
cUu mQt cach khlich quan trong cac co chc§,pbap It$, phong tl)c, van chuang, ngon ngfr 7Nbu v~y, ly
thuy~t va phuong philp nghien cUu frng dl,lllgvao nghien cli'u-van hoa nhfun giai thich S\Ituong quan cUB
6 Thong tintim kiemtren tren website cua Thu vien T6nghqpTPHeM. ill li~u XHHtl"U ac 1975 das6litcaeill Ii~u
7 D~ lIPeua Ph:;un Vi~t Tuy€n (1974), Cua vitophong We Vi~t Nam - Tilili~u hQctWve van minh VietNam ctanhcho
sinh vien wang d~ hQc Viinkhoa SillGOD, tr 216,Sai GOik
79
Trang 7cac danh tir truyen thong, du luan, tho; trang, nh§.t la nhtrng nrong quan gitra phong tuc phong hoa va
tho; trang, du 1~ hay truyen thong 1a rnQt di~u nit mci so voi cac nganh khoa hQC nlnr Van hQC, Lich
su, Tri6t hoc 11k b§.y gio, Ap dung phirong phap nghien ciru XHH nham lam ro, k€t hop hay d6i moi
phong tuc va phong hoa cua xa h9i chung ta ngay horn nay (Pham V* Tuyen, 1974: 225) Tom 1~,
khac voi sach phirong phap nghien ciru XHH dtroc dich va ap dung giang day dai cirong thi Pham Vi~t
Tuyen da img dung XHH vao nghien CUll phan tich, giai thich van hoa Vi~t Nam Tac phfun Ia minh
chimg cho viec su dung XHH VaG nghien ciru cac vfut d~ cua Vi~t Nam, co thS xem XHH chinh tlnrc
hien di~n trong cac chuang trinh giang day nhir mQt man h9C tai cac tnrong dai hQCcrmiSn Nam tnroc
nam 1975 Khong phu nh~ thirc t6 v~ sir hiiu Ich cua XHH trong qua trinh du nhap va phattrien, giai
quyet cacv§.n dS duong ~ cua xa hQi dang g~p phai, Tuy nhien, giao trinh giang day con nit thi€u th6n,
giao vien chi day nhiing phfuJ ung y nhu:zyxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA XHH tlgi cuong, d6 thi, gia dinh; qponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA van h6a, lich su XHH,
Tnnrc tinh hinh do, d~ dap img yeu diu giang day va hQC~p,nh~t la th6ng nhfu d6i nrong nghien ciru,
ly thuy6t XHH, TS BUn Lich da bien soan cac giao trinh nhu Ly thuyit Xii h9i h9C (1971), Xii h9i hoc
nhdp mon (1968) cho sinh vien XHH k6t hop Iy thuyet va thirc nghiem, nhfut manh VaG viec thao 1~
ly thuy6t W lap, cac bu6i toa dam, h9i thao ciing diroc t6 chirc, giup hinh thanh thoi quen va kha nang
trinh bay tnroc dam dong Qua trinh du nh~p, XHH Wi chirng minh tinh hiiu ich CM nganh hQC,thu hut
du<;TChrong 160 thi sinh thi VaGva thuc !¥h9C th~t cua ban XHH tr& nen phong phu hon (Vii Pham
Nguyen Thanh, 1983: 91)
Cl,I thS hon, co th€ tMy nam h9C 1961-1962, d9i ngfi giang vien tang len vad€ dap irng nhu cAu
phat tri~n cua xa hQi trong xu huang hQi nhw khu V\IC va th6 gioi, D~ hQC Van khoa mo' them 7 chimg
chi: V iin chuang Vi~t Ban; Viin chuang Trung Boa; Hoa vdn thuc hanh; N hdn chung hoc; Xii hQi hoc;
Ego i1Uc- tdm Iy - xd h9i; Viin minh Vi?t Nam. Nam 1973-1974, DH Van khoa etachinh thirc thanh I?p
ctr nhan chuyen khoa XHH D~ h9C Van khoa ill nam 1967 d6n nam 1975 da co nhieu ti~u 1~ l~
van xa hQi h9C nghien coo v8cac v~ dS :xa h9i cu th~, cu thS nhu sau:
!rang f)HIVi~n
1 Le Trung Nghia Cong nhan hoa xa trong xii h9i VN 1967 195 Van khoa Lv thac si
2 Nguy6n Van D~u Co nhi vien voi trach nhiem giao due 1968 218 Vankhoa LV thac si
tre
3 D6 Htfu Nghiem Cu9C thanh l~p cua Trung Boa Dan 1968 30 Van khoa £>Stai phu cua ti~u
4 Dao QuangMy DiSu tra vS vo tuyen truySn hinh taixli 1970 255 Van khoa LVth~si
hQi Vi~t Nam ~ bi~tcrthll do Sai Gon
5 Tn1n Thi I1ri Gap ph§n fun hi~u tam ly di biet gifra 1969 99 Van khoa Ti~u 1~ cao h9C
trong thci h~u chien
7 £>aoVanL@ Nghien CUllvS vAn d~ k8 hoach hoa gia 1974 136 Van khoa Ti~ul~ cao hQC
dinh
10 Doan Trieu Ran Thir fun hiSu anh huang cua cac co 1969 191 Van khoa LV thac si
quan van hoa HoaKytai Vi~t Nam
11 Nguy6n Van B~u Too hi~u hinh anh, co cclu va y nghia 1975 28 Van khoa Lv thac si
;~f;~··· hoc binh dan Vi~t Nam
80
Trang 81,
,
Giangdayxahoi hC)CtiI qponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAB!Ii hC)CVlin khoa
Bui Viet Thanh
TrdnNam
12 Nguy€n VanBfiu Cong 'd6ng x6m Chua rn9t thi di~m 1974 124 Van khoa LV thacSI
phat tri€n cong d6ng
13 Huynh Van Hoa Gioi ca sl va nhac SI tan nhac Vi~t 1972 302 Van khoa Lv thac sl
Nam: Khao ciru Xahci hoc
14 Le Thanh Thao Sinh hoar Ph~ giao Hoa Hao trong 174 171 Van khoa Ti€u luan cao hQC
cong d6ng qu6c gia
15 Nguy€n VanBfiu So sanh bai gia dmh 6 nong than va 1975 28 Van khoa Tom tAt Luan van
16 Nguy€n Van Dai Tiem drn d6 binh dan trong Xa hQi 1968 350 Van khoa Ti€u It$lcao hoc
Viet Nam
17 TnlnDinh Huy Van uS giao chuc tu thuc: Ti~u l~ 1972 185 Vankhoa LVthac sf
Cao h9CXa h9i h9C
Ngu6n 8 ; P hong S au dai h9C- TndmgDHKHXH&NV-lJHQG-HCM
Cac 11$1 van tuan thu nghiem cac 9uy tic, p~uong phap va sir dung ly thuy€t XI:!H vao nghien ciru,
du 1t$l van ab?c Thac SInhung co chat hrong tot do nguoi nghien CUllvahuang dan co kinh nghiem
DHKHXH&NV) cua Nguy€n Van D~ do GS Pham Thi TV huong dfut, di8u tra XHH vB tiem cfun da binh clan diroc hoc vien xay dung d~ cirong, 1;' thuy€t tiSp c~ phirong phap va thao tac hoa cac khai niem nghien ciru chi;it che Tir di~u tra thuc nghiem, hoc vien giai quyet cac v§n d8 ~t ra (gift thuyet), giup nh~ di~n nhom d6i tuong hay toi tiem cfun db va dua cac khuyen nghi C\l th€; m9t luan van khac:
£)i~u tra vi va tuy€n truy~n hinh tai xii h9i Vi~t Nam iJijc hi?t a thit do S ili Gon (1970-Ma 85: U63D309T, BHKHXH&NV) cua Dao Quang My do GS Biru Lich huang dfuI Luan van cao hQC diroc xem la su khoi a§.u cho dao tao chuyen sau nganh Xllli tai DR Van Khoa Lt$l van tlnrc hien kha nghiem nic v~ ID~t phuong phap, Iythuyet, giai quy€t cac viliI d8 nghien ciru ch~t che durn su hu6ng dfrn tn;rc ti6p cua cac giang vien,
Co nhiing nhan xet, danh gia v~ qua trinh dao tao XHH tai mi~n Narn Vi~t Narn tnroc nam 1975 va tai D~ hQC Van Khoa nhtr: la SlJpha trQn tnrong phai 1y thuyet My,Poop, lu~ van ~p trung vao d~ tai nho, mang roi rac, quan sat trong mQtpham vi hep nao do, khong chill kha nang nao v~ cong tac vien, diBu kien, chi phi nghien ciru cua ViiPham Nguyen Thanh dang tren Tap chi Xii Mi h9C s5 2/1983 la chira toan dien, B6i canh xa h()iva quan di€m v~giao due cua mi~n Nam - Vi~t Nam tnroc nam 1975 khac voi quan diSm giao due (ymien Blic, di8u nay diroc clnrng minh trong nhi~u bai vi6t v~ giao due Vi~t Nam tnroc va sau nam 1975 Do do, viec cac 1u~ van Xllli tim d~n cacvk d~:xa hQi trong b6i canh 1962-1975 la di~u c& thi6t nham thtrc hanh nghien CUu XHH, du con moi d5i voi xa hQi mi~n Narn Vi~t Nam tnroc 1975 D~u §n cua cac 1~ van XHH chinh 1a nQi dung, phirong poopva thao tac hoa khai niem trong nghien CUu thirc hien dung khoa hoc Luan van, 11$l an Xllli mang tinh thoi su h6 tro cho viec xay dung chinh sach quan 1yxahQi d6i voi cac cing lap daD.cu tai do thi Sai Gon, N6 lire viron Ien va khihIg dinh fun quan trong CUa nganh hQC trong cai noi 100 vB Van - Sir - Tri6t la diBu h6t sire dang tran trong cua d9i ngii giang vien nganh XHH cua DH Van khoa Cac tai lieu 11$l van, 1u?n an hien nay v~ diroc hru trfr t6t tai thu vien tnrong DHKHXH&NV
N ghien ciru XHH nhfun phuc vu quatrinh hQi nh~p va phat 1ri€n bBn viing dit mroc la h€t sUCdo
thi~t 00i tinh htru dung cua no Biroc vao nhiing nam,cmU' €'Uath€- icy XXI, trong Mi canh <llimroc dAy
~- '.( p:J." < J •'{i; ~., !" :'.?
8 http://sdh.hcmusshedu.vn!ResourceslDoesiSubDomainfsdblDNfOf~J;;Wl~QItMclambo/020i:nUc%2OIuano/020vano/02Oluan
%20an%2Onoio/020sinh%20tr00co/0201975:pdL 11imy'~iJ:l~[~ ~:;« .,c;
81
Trang 9KHOA HOC xAHOIutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAvANHAN vAN
manh qua trinh CNH-lIDH 4\0 ra nhtmg thay d6i v~du true va cac quan Mxa hQi Vi~t Nam, ~t ra
nhieu vk dB rnoi doi hoi XHH phai di sau nghien ciru, ly giro v~ nhtmg vk dB thirc tiBn XHH con
nghien ctru va nr v§n chinh sach cho cac co quan cua chinh phu., Chu d~ nghien CUu~p trung vao tim
hi~u ~frng v§n dBbien d6i cAutnic va cac q~ h~ xa ~Qi d6 di.d€n xay dung m9t ~o ~ pbat tri~n xa
h9i ben vtmg v61 cac n9i dung nhir: phan tang va bat binh dang xli hQi; nhtmg van de ve nong than,
nong nghiep, nong <Ian;di CII va su hoa nh~p cu9c s6ng cua cac nhom xa hQizyxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAado thi; vai tro cua nha mroc, c9ng d6ng, gia dinh trong cham soc sUCkhoe nguoi dan, an sinh xli hQi, img ph6 cua nguoi clan
trong diau kien bi~n d6i khf h~u, nhimg v§n dB bi€n dbi van hoa va giao due, dao tao, v.v Ngoai Vi~n
XHH thanh l~p nam 1976 thi co nhieu tnrong thanh l~p B9 mon/Khoa XlllI: -B9 man XHH ra dm tai
DHKHXR&NV - Ha NQi (1998)9, nhimg cQt m& nay danh clAumQt biroc phat tri~n XHH aVi~t Nam
Vi~ bien soan giao trinh XHH clingtranen dB dang boi cac ngu6n ill li~u phong phu, co d9i ngii
dich th~t kinh nghiem, nhill Ia nhfmg ngiroi dircc dao tao chinh quy v~ XlllI ill cac tnrong dai hoc IOn
tren th€ gioi vB mroc, nhb phuc V1,l cong tac dao tao: M(jt s6 win o€ ddn s6 tU huang tiip cdn XHH
(1992) - Tirong Lai (cb) do Vi~nXHH§nhanh; XHH qponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA dai Clrollg(1993) - Nguyen Minh Hoa; Nhdp man
XHH(1993) cua Tony Bilton va cac tac gia khac ff'ham Thiry Ba dich thuat), Sau do, cac tac phfun nhu:
XHH Nhdp mon (1993) - Trek Hiiu Quang; XHH dai cuong (1995) - Pham Tfu Dong, NguyBn Sinh
Huy, D6 Nguyen Phuong phat hanh rQng rai tai cac tnrong ~ h9C co dao tao XHH D~ bi~t,'cuon Tir
oiin XHH(1994) do NguySn Khllc Vi~n (cb) phat hanh giup cho viec chuan h6a cac khai niem trong
nghien CUllXHH diroc thong nh~l
, la co sa dao tao Clr nhan XIllI diu tien aphia Nam, ti~n than la be>mon XHH, thuQc Khoa Tri~t - Dai hoc T6ng hop ciill
.
Sau do, cac tnrong nhu: D~ h9CM6ban cong (1992), D~ h9C Ton Dire Thang (1997), D~ hoc Van
Hi~n (1997); D~ h9C H6ng Bang (1997) lfut hrot mo nganh Day co th~ xem 1a giai doan bung n6 cua
XHH, thu hut dtroc dong dao ngiroi h9C Nham dlip irng nhu c~u giang day va nghien ciru, hang 10~t
sach trong linh vue XHH dtroc bien dich, bien soan ra doi
Sach giao trinh XHH l§n hrot ra dOi, co th~ k~ d~n nhir: XHH - Nhiing win oJ C (7 ban (1993)
-Nguyen Minh Hoa; Tim hidu m6nXHH 06 thi (1996) - Trinh Duy Luan (cb);Xa hoi h9C (1997) - Pham
T~t Dong, U Ngoc HUng; XCihQi h9C ngh¢ thudt (1998) - Bui Quang Thang; Xii hQi h9C: nhimg win oJ
CCT ban (1999) - NguyBn Minh Hoa; Nhin lai xii h9i h9C tu sdn thi leY XX (2000) - Thanh U (cb); Xa h(Ji
hoc (200 I} - Vfi Minh Tfun;Xci h9i h9C o¢ cuang(200l),Xa h(Ji hoc Ton gido (2002) - Vii Quang Ha;
Chinn sdch xii h9ivaCTXH aViit Nam thdp nien 90 (2002) - Bui Th~ Cuong; XHH quan li (2002) - Vii
Hao Quang; XHH quan /y12 (2002) - T~ Minh; Xii h(Ji hoc dai cuong (2003) - Vii Quang Ha, NguySn
Thi H6ng Xoan; XHH Viin hoa (2003) - Mai Van Hai, Mai Kiem; xa h(ji h9Cdothi(2004) - Trinh Duy
Luau; Nhdp man XHH (2005) - Trek Thi Kim Xuyen (cb), Nguy€n Thi H~ng Xoan (ill ban 2007); Licb
su XHH (2005) - BUi Quang DUng, U Ngoc HUng; XHH v€ du ludn xii h(Ji (2006) - Nguyen Quy
Thanh; XHH thanh nien (2007) - fl~g Canh Khanh; XHH nong thon (2007) - BUi Quang DUng; Gido
trinh.XHH dai cuong" (2007) - T~ Minh; Lich' su va zythuyit XHH (2008)- U Ngoc HUng; XHH kinh
ti(2009) - U NgQCHung; Giao trinhXHH clan s6(2009) - D~g Nguyen Anh; Ly thuyitXHH hi¢n dai
(2012) - U Ngoc Hung; Phuang phap nghien c1iuXHH(tlii ban 2012) - Pham Van Quyet, Nguy~n Quy
Thanh; Ha tdng do thi S ai Gon bu6i dizu (2012) - Tnk Htfu Quang; Nhiing vdn il€ C (7 ban cua xii hQihoc
t6 chuc - Nguyen Van Thu, Nguy€n Thi Van ~XHHbcio chi (2015) - TclnHfru Quang;XHH Phap
ludt: Nhiing win d€C(7ban (2015) - Vo Khanh Vinh; V6n:xii h9i vaphat triin (2016) - Nguy~n Quy
9 Xem !hem thong tin tren website: http://www.ussh.vnu.edu.vn/c3/gioi-thieulKhoa-Xa-hoi-hoc-2-546.aspx
10 Kyyeu 15 nam thanh I~p Khoa Xa hoi hoc (2013)
11 Th3nh I~p tren cong van s6 6788IKHTC ngay 06/10/1995 Ky yeu khoa XHH - 15 nam ngay thilnh I~p, tr.3
12 Giao mnh dfmh cho sinh vien chuyen ngilnh Xa hQi hQC
13 Giao trinh rut gQn dilnhcho sinh vien khong chuyen ngitnh Xii hQi hQc
82
Trang 10Giangday:xahQi hQC tir Dai hQC Vlin khoa
BiJi Vi¢t Thanh
TrdnNam qponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA
.•.
.~
Thanh (cb);P ilip d?jc tam gidcv~ w5n xii h9i cua nguoi Vi?t: M ang IIL6i quail h? - long tin - su: tham gia
(2016); TaiTruong Dai hQCM61P HCM cling ti~n hanh xuftt ban sach Xllll - Khai niem, khuynh huang, win d€ (2005)14 - Nguy~n Xuan Nghia; Phuang phdp &kj thud: trong nghien cteuxii hQi (2010)
- NguyBn Xuan Nghia; Nghien CUlldinh tinh trong khoa h9Cxii h9i - MQt s6 win d€v€ nhdn thUe ludn, phuang phdp ludn vaphuong phap (2012) - Nguy~n Xuan Nghia; Ly thuyit xd hQi duong dai - M9t s6
tu tuong quan trong fir m ea cu6i thi IcY XXH din nay(2017) - N guy~n Xuan Nghia, Bay cling la nhiing cu6n sach dn thiet, cung dpcho nguon tai li~u phong phu v6 XHH ~ cirong ma nhimg ai tnrc ti~p giang day XIlli cAnco
Ben canh do, mQt sf, tic phb kinh di~n cua XHH duoc dich nhk daptmg nhu cua ngiroi hoc va cac nha nghien ciru, B§.utien phai noi d~nme phfunnlnr: Cac quy tac cua phuong phdp X1lll (1993) -Emile Durkhiem (Nguyjn Gia LQc dich); Nh4P mon Lien szr XHH (1997) - Hermann Korte (NguyBn
Lien Hirong dich); Nhiing C(J sO-nghien cuu XHH (1998) - Vien Han lam Khoa hoc Lien xo, Vien
nghien ciru XHH; XHH thi kf.xx: Lich sit WI cting ngh? (2000) - EA Capitonov (N guyBn QuY Thanh dich); 10 khdi niem tan cua XHH (2002) - Jean Cazeneuve (Song Hirong dich); Ludn v€ X1lll nguyen
thiEy (200 l) - Robert Lowie (Vii Xuan Ba, N go Bang Lam dich); Cdc Ij thuy€t XHH - 2 ~p (2001) - Vii
Quang ill (dich); Ttam g lai cua Gia dinh (2002) - Charles L Jones, Lome Tepperman, Susannah J
Wilson (Vii Quang ill dich); Tir di€n XHH (2002) - G Endruweit, G Trommsdoff (Nguy Hiru Tam,
Nguy~nHoai Bao dich); Lj Iu4nXlllI(2002) - Jean Claude Passeron (Trinh Van Tung dich); 50 tu then
eMt cua xii h(Ji hoc (2003) - Jean Golfin (Hi~n Phong dich); XHH (2004) - John J.Maccionis; XHH (2005) - R Schaefer (Huynh Van Thanh dich); Nhiing bai giang v€ XHH (2006) - Nhi~u tic gia, (NguyBn Kien Truong dich); SUr: mann cua thi€t!ddiJu tra(2006) - Giuseppe Iarossi (Nguy~n Thi Vi~t
Hit,NguySn Nfr Hoang Chi, Nguy~n Thu Phuong, Nguy~n Thanh Tuftn,PM Thi Kim Chi, Tcln Thi
Kim Dung dich); TJz6ng ki ung dung trong kinh tixii hQi(2007) - Hoang Trong, Chu Nguy€n Mong
NgQC;XHH M y - Nhiatg nghien ctsu th¥c nghiem dibz hinh (2009) -U Minh Ti~ (dich);X H H v~ ti€n _ bac (2009) - Darnien de Blie, Jeanne Lazarus (NguyBn Don Phuoc dich); N~ndao& Tin limh vatinh tluin chunghia tir ban (2010) - Marx Weber (Bui Van Nam Son, Nguyjn Nghi, Nguyen TUng, Tcln
Hfru Quang dich); Tir diin XHH Oxford (2010) - Bui Th~ Cirong, D~g Thi Vi~t Phuong, Trinh Huy
Hoa (dich); Ludn vi bib tijrzg - H tnb thuc va Iy do cua s¥ trao t/lJi trong cdc xii, hQie6sa (2011) -Marcel Mauss (Nguy~n Tungdich); Su: thong tri cua nam gioi (2011) - Pierre Bourdieu (Le H6ng Sam
dich); MQt s6 quan diim Xllll cua Durkhiem (2011) - NguyBn Quy Thanh (cb); Cac cdu tna: XHH (2011) - Gaston Bouthoul (Doan Van Chuc dich); XlllI Ton gido (2012) - Olivier Bobineu, Sebastien Tank - Storper (Hoang Thach); Ciin tinhva bao 1f!C - Huyfn ttarng v~s6 m¢nh (2012) - Amartya Sen(U
TU§n Huy, Tnk Ti~n Cao Dang dich); Emile Durkhiem - C6c quy ttic cua phuang phdp XHH (2012) -Dinh H6ng Phuc dich;Dam dong co don (2012) - David Riesman, Nathan Glazer, Reuel Deney (Thien
Nga djch);.xHH giadinh(2013) -Martine Sega:len(PhanNgoc Hadieh);xa hQidilncimh (2014) - Guy Debord (Nguy~n Tung dich); K hi wc xii hQi(2014) - Jean Jacques Roussean (Duong Van H6a dich);
Chinn stic}: cdc s6lim - Ljeh su Ij tinh th6ng ke (201"5)- Alain Desroieres (Nguy~n Don Plnroc dich);SI,<
kiin tao xii hQivJthuc tai - Khdo ludn v~ XlllI nhdn thuc (2015) - Peter L Berger, Thomas Lucckmann
(Tr§n Hiiu Quang cb dich tht$); Thilt ki nghien cuu illnh tfnh(2016) - Catherine Marshall, Gretchen B
Rossman (Pham Ngoc Bich, Ly Thi Minh Chau, rdAMai Dong, UNhfrt Hanh, Ki~u Anh Tai, Nguy€n Phong Nguyen, Ton Ntt Khoa Nguyen;Tcln Pinrdiig ThaO, NguyBn Ha Vii dich); Ddn ludn v€ X1lll
(2016) - Steve Bruce (Thai An dich); T1.( tzrcmgiiax 'Weber (2016) , Laurent Fleury (U Minh Ti~n dich); Tl111 hi€u v~ Nhdt Ban, Singapore va Vi~i NaTii - JVjQtngJiien cluXlllI (phien ban moi) (2016)-Kazutaka Hashimoto (Thanh Huy6n di~b;);IMYiw¥!i~J,'nf'fJifi!fXfiI!i!; :);l~tg6c nhin nhdn vdn (2016) - Peter
1 Berger (Pham Van Bich dich); TAteel'~a~\~agij~~~way arto/c;€ae''giang vien tham khao cho bai giang va nghien CUu cho sinh viea tnrOngD~~~o!.·~~;·:'~ :2.',/\a ~, ~.'.: ~
': -;j -.; '.~.:~ • -·.':"~4:-i~:'7~··r:~~;\.; .:;{~~:,~~::-.~;- :
: ;": 'i::.~~·.(~:-~.x~~
nrong d6ingiin gon chuyeuerephuc Vl):<1~it,; !lJC,
- ,
83