14 TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TIỂU LUẬN MÔN KINH TẾ VI MÔ ĐỀ TÀI Phân tích tác động của chính sách thuế đối với kết quả hoạt động của thị trường và liên hệ t.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
TIỂU LUẬN MÔN KINH TẾ VI MÔ
ĐỀ TÀI: Phân tích tác động của chính sách thuế đối với kết quả hoạt động của thị trường và liên hệ thực tiễn ở Việt Nam nhằm giảm thiểu ảnh huở tác động tiêu cực của đại dịch
Covid 19
Sinh viên thực hiện :
Mã số sinh viên :
Lớp : Giáo viên hướng dẫn :
Trang 2LỜI NÓI ĐẦU:
1 Lí do chọn đề tài:
Đặc tính của thị trường là lợi nhuận, bản thân thị trường không tự điều chỉnh những tồn tại, yếu kém, thất bại do chính nó gây ra Vì vậy, vai trò của nhà nước trong việc điều tiết nền kinh tế là rất quan trọng Một trong những chính sách hữu hiệu để nhà nước điều tiết
vĩ mô nền kinh tế là Thuế Thuế không chỉ là khoản thu quyết định trong ngân sách nhà nước, thuế còn là công cụ hữu hiệu để chính phủ định hướng phát triển kinh tế hoài hòa giữa các ngành, các khu vực, các thành phần kinh tế, thúc đẩy phát triển kinh tế
Giai đoạn năm 2019-2021 là bước ngoặt lớn trong nền kinh tế thị trường Việt Nam nói riêng, và toàn cầu nói chung Giai đoạn bùng nổ đại dịch Covid 19- gây thiệt hại nặng nề
về tất cả các mặt trong đời sống xã hội Chỉ tính riêng về kinh tế, thiệt mà đại dịch đem đến có thể so sánh với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 Các nhà kinh tế
Oxford Economics nhận định: “Chúng tôi nhận thấy tại một số nền kinh tế các tổn thất
kinh tế có thể lớn đến mức chúng có thể làm lung lay niềm tin và có nguy cơ dẫn tới khủng hoảng nợ công hay khủng hoảng tài chính.”(1) Cho nên, một câu hỏi đặt ra là chính phủ đã có những điều chỉnh như thế nào về chính sách thuế, và những thay đổi ấy liệu có làm vững vàng hơn “ niềm tin” trên đà bị lung lay của doanh nghiệp Việt Nam trước tình hình kinh tế hiện nay?
Nhận thấy đề tài:” Phân tích tác động của chính sách thuế đối với kết quả hoạt động của thị trường và liên hệ thực tiễn ở Việt Nam nhằm giảm thiểu ảnh huở tác động tiêu cực của đại dịch Covid 19.” Có thể tìm ra lời giải cho những câu hỏi đó, nên em đã
quyết định lựa chọn đây làm đề tài tiểu luận của mình
2 Mục tiêu nghiên cứu.
2.1 Mục tiêu chung
Trang 3Dựa trên mối quan hệ giữa thuế và hoạt động của thị trường và các nghiên cứu thực nghiệm ở Việt Nam trong giai đoạn đại dịch Covid(2019-2021) Bài nghiên cứu này tìm kiếm luận cứ về tác động cua cấu trúc thuế ảnh hưởng đến hoạt động của thị trường kinh
tế Việt Nam
Qua quá trình đào sâu nghiên cứu, trải nghiệm, bản thân có thể vận dụng những lí thuyết
đã học của môn Kinh tế học Vi mô vào thực tiễn để giải quyết một vấn đề thực tế từ đó nắm vững học và hành
2.2 Mục tiêu cụ thể
Thực hiện mục tiêu chung giữa trên cơ sở trả lời các câu hỏi được đặt ra là:
Tổng gánh nặng thuế có tác động đến hoạt động của thị trường kinh tế như thế nào? Nếu
có tác động thì tác động tích cực hay tiêu cực đến hoạt động của nền kinh tế? Ai sẽ là người chịu gánh nặng thuế nhiều hơn?( người bán hay người mua?)
Chính sách điều chỉnh thuế trong thời gian dịch Covid 19 của chính phủ như thế nào? Thành tựu gặt hái được là gì? Hạn chế còn vướng mắc là gì?
Từ đó đưa ra kết luận và khuyến nghị nhằm hướng tới việc hoàn thiện chính sách thuế nhằm giảm thiểu ảnh huởng tác động tiêu cực của đại dịch Covid 19
3 Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu của đề tài là:
Phương pháp đặc trưng của kinh tế học vi mô: phương pháp so sánh tĩnh, phương pháp
mô hình hóa…
Phương pháp khác: phương pháp thu thập thông tin, phân tích thông tin, xử lí và tổng hợp
dữ liệu, phương pháp so sánh…
Trang 4NỘI DUNG
Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về thuế và tác động của thuế.
1 Khái quát chung về thuế
Khái niệm
Thu l mộ ho hu ả bắ b ộc, không bồi hoàn trực tiếp của Nhà nước đối với các tổ chức và u hô g bồi hoàn trực tiếp của Nhà nước đối với các tổ chức và bồi hoàn trực tiếp của Nhà nước đối với các tổ chức và ho r ực ti p của Nhà nước đối với các tổ chức và của Nhà nước đối với các tổ chức và Nhà nước đối với các tổ chức và h ước đối hoàn trực tiếp của Nhà nước đối với các tổ chức và với hoàn trực tiếp của Nhà nước đối với các tổ chức và các ổ chức và c ức v h
h h hu u h u h h hu
các cá â ằm đáp của Nhà nước đối với các tổ chức và ứ g bồi hoàn trực tiếp của Nhà nước đối với các tổ chức và cầu chi tiêu của Nhà nước vì lợi ích chung c i hoàn trực tiếp của Nhà nước đối với các tổ chức và tiêu của Nhà nước vì lợi ích chung của Nhà nước đối với các tổ chức và Nhà nước đối với các tổ chức và ước vì lợi ích chung lợi hoàn trực tiếp của Nhà nước đối với các tổ chức và íc c g bồi hoàn trực tiếp của Nhà nước đối với các tổ chức và.(1) ) 1
2 Khái quát chung về tác động của thuế đến kết quả hoat động của thị trường.
2.1 Tác động của thế dánh vào người mua đến kết quả hoạt động của thị trường.
Khi thuế đánh vào người mua hàng:
- Thuế sẽ là tăng mức giá người mua phải trả Vì ngoài tiền phải bỏ ra để đổi lấy
giá trị hàng hóa, người mua còn phải nộp một khoản thuế cho chính phủ
- Thuế này sẽ làm giảm mức giá thực tế người bán nhận được Bởi vì tác động của
thuế sẽ làm thay đổi nhu cầu của người mua Nhu cầu sẽ giảm đi , việc mua hàng hóa này không còn hấp dẫn như trước nữa Nên lượng cầu về hàng hóa đó thấp hơn tại mọi mức giá Đường cầu dịch chuyển sang trái
- Trạng thái cân bằng mới có mức giá thấp hơn và mức sản lượng cân bằng thấp
hơn.
Đồ thị minh họa tác động của thuế đối với người mua.
Phân tích tác động của thuế:
Mặc dù trong trường hợp này, người mua nộp toàn bộ thuế cho chính phủ, nhưng cả 2 người mua và người bán đều chịu tác động của thuế Cụ thể:
Trang 5- Thứ nhất, đối với người bán Khi đánh thuế, giá thị trường giảm xuống Ps,
Nên nười bán thi được ít doanh thu hơn so với khi chưa có thuế Như vậy mang lại ảnh hưởng tiêu cực đến người bán
- Thứ hai, đối với người mua Giá mà người mua thực sự phải trả lại bao gồm cả
thuế, nên giá mà người mua phải trả đã tăng từ mức giá không thuế lên đến mức cao hơn Pb Như vậy mang lại ảnh hưởng tiêu cực đến người mua
2.2 Tác động của thuế đánh vào người bán đến kết quả hoạt động của thị trường
- Thuế không tăng số tiền mà người mua phải trả, vì vậy lượng cầu không thay đổi
tại mọi mức giá Đường cầu không thay đổi
- Thuế tăng chi phí sản xuất của hàng hóa, người bán cung ứng lượng hàng hóa ít
hơn tại mọi mức giá Đường cung dịch chuyển sang trái
Đồ thị minh họa tác động của thuế đối với người bán.
Phân tích tác động của thuế:
Mặc dù trong trường hợp này, người bán nộp toàn bộ số thuế cho chính phủ, nhưng cả 2 người mua và người bán đều chịu tác động của thuế Cụ thể:
- Thứ nhất, đối với người bán, thuế đánh vào người bán làm giảm mức giá người
bán nhận được, giảm sản lượng bán được, giảm tổng doanh thu Như vậy mang lại ảnh hưởng tiêu cực đến người bán
- Thứ hai, đối với người mua, thuế làm tăng mức giá thực tế người mua phải trả.
Như vậy mang lại ảnh hưởng tiêu cực đến người mua
Đánh giá chung về tác động của chính sách thuế:
- Thuế đánh vào người mua và thuế đánh vào người bán là tương đương nhau
Dù là thuế đánh vào đối tượng nào, thì đối tượng còn lại cũng chịu ảnh hưởng
Trang 6- Thuế cản trở hoạt động của thị trường Khi một mặt hàng bị đánh thuế, lượng bán ra của nó giảm khi thị trường đạt điểm cân bằng mới
- Tại điểm cân bằng mới Người mua phải thanh toán nhiều hơn cho số hàng hóa
mà họ mua mà người bán lại chỉ nhận được ít hơn đối với lượng hàng hóa mà
họ bán
- Người mua và ngươi bán cùng chia sẻ gánh nặng thuế
Kết luận: Thuế đánh vào người tiêu dùng hay người sản xuất thì đều gây ra tác động đến bên còn lại, dù ít hay nhiều Vì vậy, khi xem xét đến thực trạng tác động của chính sách thuế, cần hiểu là dù thuế đánh vào doanh nghiệp hay người dân, thì đối tượng còn lại cũng chịu ảnh hưởng
2.3 Yếu tố quyết định sự phân chia gánh nặng thuế.
Sự khác biệt về gánh nặng thuế giữa hai trường hợp này chính là hệ số co giãn tương đối giữa cung và cầu
Bản chất hệ số co giãn của cung và cầu: Là phản ứng của người mua hay người bán trước những thay đổi của thị trường, nó phản ánh sự sẵn sàng rời bỏ thị trường của người mua
và người bán khi điều kiện thị trường trở nên không thuận lợi
Nếu cầu ít co dãn: Người mua không có nhiều lựa chọn tiêu dùng thay thế
Nếu cung ít co giãm: Người bán không có nhiều lựa chọn sản xuất thay thế
Khi thị trường bị đánh thuế, thì bên phía thị trường nào có ít sự lựa chọn hơn sẽ khó rời
bỏ thị trường và do đó phải gánh chịu thuế nhiều hơn
Tóm lại, gánh nặng thuế có xu hướng nghiêng về phía của thị trường kém co giãn hơn
CHƯƠNG 2: Liên hệ thực tiễn về chính sách thuế tại Việt Nam trong bối cảnh đại dịch Covid 19.
Trang 71 Thực trạng tác động của thuế đến hoạt động tiêu dùng
1.1 Bối cảnh hoạt động tiêu dùng trong đại dịch Covid 19
Năm 2020, dịch Covid-19 đã và đang làm thay đổi cả thế giới, tác động tiêu cực tới kinh tế và thương mại quốc tế Trong đó, chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn cục
bộ khiến cho mọi hoạt động kinh tế, thương mại và đầu tư không thể thông suốt và hiệu quả, làm suy giảm nhu cầu tiêu dùng của người dân và xã hội
Người tiêu dùng- chính là người lao động, cũng chịu ảnh hưởng về thu nhập hơn 69% người lao động bị giảm thu nhập, 39,9% người lao động phải giảm giờ làm, nghỉ giãn việc, nghỉ luân phiên và khoảng 14% người lao động buộc phải tạm nghỉ hoặc tạm ngừng hoạt động sản xuất kinh doanh.(… Năm 2021, thị trường tài chính tiêu dùng hồi phục nhưng khó bứt phá
23/04/2021, Bộ Tài Chính) Kéo theo nhu cầu tiêu dùng sụt giảm
1.2 Thực trạng chính sách thuế hỗ trợ người tiêu dùng trong bối cảnh đại dịch Covid 19.
1.2.1 Chính sách hỗ trợ tăng mức giảm trừ gia cảnh đóng thuế.
Theo Nghị quyết số 954/2020/NQ-UBTVQH ngày 02/6/2020 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh về thuế thu nhập cá nhân thì mức giảm trừ gia cảnh mới được chỉnh chỉnh tăng lên cụ thể như sau:
- Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế tăng từ 9 triệu đồng/tháng lên mức 11 triệu đồng/tháng
- Mức giảm trừ cho người phụ thuộc tăng từ 3,6 triệu đồng/người/tháng lên mức 4,4 triệu đồng/người/tháng
1.2.2 Chính sách hỗ trợ trong quá trình nộp thuế.
Trang 8Công tác tuyên truyền được thực hiện qua nhiều hình thức đã kịp thời cung cấp, phổ biến đến người nộp thuế thông tin về chính sách thuế mới, quy trình nghiệp vụ, cải cách thủ tục hành chính thuế
Tổng cục Thuế sẽ xây dựng phần mềm ứng dụng quản lý hóa đơn điện tử đáp ứng Nghị định số 123/2020/NĐ-CP và thông tư số 23/2021/TT-BTC bao gồm: Ngành thuế hướng dẫn người nộp thuế biết, thực hiện nộp thuế qua ứng dụng dịch vụ thuế điện tử (eTax), như: khai, nộp, hoàn thuế, tra cứu nghĩa vụ thuế, đăng ký thuế, xác nhận số thuế
đã nộp ngân sách nhà nước… Đặc biệt, đã phổ biến, hướng dẫn để người nộp thuế sử dụng chức năng hỏi, đáp trên eTax, trao đổi trực tiếp với cơ quan thuế các nội dung khó khăn, vướng mắc nhằm tiếp cận nhanh chóng chính sách, pháp luật về thuế
1.2.3 Đề xuất chính sách giảm thuế giá trị gia tăng
Để kích cầu tiêu dùng, đối với thuế giá trị gia tăng (VAT), Ban trung ương đề xuất giảm mức thuế suất từ 10% xuống 5% để giảm chi phí cho người tiêu dùng nhằm kích cầu cho các ngành trong và ngay sau dịch
Bộ Kế hoạch và Đầu tư lấy ý kiến cho dự thảo Nghị quyết của Chính phủ, nhiều chuyên gia và các cơ quan cũng từng đề xuất giải pháp giảm thuế GTGT nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và giảm chi phí cho người tiêu dùng
"Trong bối cảnh, tỷ lệ thất nghiệp tăng cao, người dân không có thu nhập, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức mua của người tiêu dùng Điều này, sẽ kìm hãm sự lưu thông, trao đổi hàng hóa giữa các vùng miền, các loại ngành, không có lợi cho quá trình phục hồi kinh tế sau dịch Covid-19"(3) https://www.bsc.com.vn/tin-tuc/tin-chi-tiet/705715-giam-thue-gia-tri-gia-tang-de-kich-cau-tieu-dung-noi-dia
2 Thực trạng tác động của thuế đến hoạt động sản xuất
2.1 Bối cảnh hoạt động sản xuất Việt Nam trong đại dịch Covid 19
Đại dịch Covid 19 đã giáng những đòn đánh nặng nề xuống nền sản xuất nước nhà
Trang 9Theo số liệu thống kê từ Cổng thông tin quốc gia về đăng ký DN (2020), trong 9 tháng đầu năm 2020, số DN đăng ký mới sụt giảm nghiêm trọng, giảm 3,2% so với cùng kỳ Trong đó, lĩnh vực giảm mạnh mẽ nhất là nhóm DN hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật, vui chơi và giải trí (giảm 22,5% trong quý I/2020 so cùng kỳ 2019, tổng 9 tháng năm
2020 giảm 37,2% so cùng kỳ 2019); kinh doanh bất động sản 9 tháng đầu năm 2020 giảm 19,2% so cùng kỳ 2019 (quý I/2020 giảm 11,9% so cùng kỳ 2019); trong khi đó, các DN lĩnh vực hoạt động dịch vụ khác trong 9 tháng đầu năm 2020 có số lượng đăng ký mới giảm 32,1% so cùng kỳ 2019 (quý I/2020 giảm 12,2% so cùng kỳ 2019)
.(4) https://tapchitaichinh.vn/tai-chinh-kinh-doanh/danh-gia-tac-dong-cua-dai-dich-covid19-den-cac-doanh-nghiep-viet-nam-331389.html
2.2 Thực trạng chính sách thuế hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh Covid 19.
2.2.1 Hỗ trợ giảm gánh nặng thuế
Thứ nhất, quy định các khoản thu nhập miễn thuế Để khuyển khích doanh nghiệp đầu tư vào một số ngành nghề, các vùng đặc biệt khó khăn do tác động của đại dịch Covid 19, các nguồn thu nhập từ hoạt động này sẽ được miễn hoặc giảm thuế:
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 15 Luật Đầu tư 2020 thì từ ngày 01/01/2021 sẽ có các hình thức miễn giảm thuế mới sau đây:
- Miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định; nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu để sản xuất theo quy định của pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu;
- Miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế sử dụng đất
-Miễn thuế cho thu nhâp từ chuyển giao công nghệ thuộc lĩnh vực ưu tiên chuyển giao cho tổ chức, cá nhân ở địa bàn có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn
Trang 10Một ví dụ cụ thể là thị trường sản xuất gang thép hiện nay Do tác động của đại dịch ảnh hưởng đến cung- cầu tiêu thụ, giá vật liệu xây dựng cụ thể là gang thép hiện nay đang tăng cao gây nên nguy cơ rất lớn về lạm phát Để hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất thép trong nước trong việc hạ giá thành sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh với thép nhập khẩu, thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với nguyên liệu để sản xuất thép được quy định ở mức thấp là 0% (nhóm 72.03), 3% (nhóm 72.04) và 1% đối với phôi thép (nhóm 72.06) Việc quy định mức thuế suất thuế nhập khẩu nguyên liệu sản xuất thép thấp trong thời gian qua đã góp phần thúc đẩy ngành thép trong nước giảm giá thành đầu vào và mở rộng sản xuất, kinh doanh
Thứ hai, Dự thảo chính sách hỗ trợ về thuế suất: Bộ Tài chính đang trình Chính phủ trình Quốc hội giảm thuế suất thuế TNDN cho DN nhỏ và siêu nhỏ về 15%-17% để DN có thêm nguồn lực tái đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, đồng thời đề xuất miễn thuế thu nhập cho các hộ kinh doanh chuyển đổi thành DN
2.2.2 Hỗ trợ giãn hạn nộp thuế doanh nghiệp
Chính phủ ban hành Nghị định số 52/2021/NĐ-CP ngày 19/4/2021 quy định gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất cho các doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bị tác động tiêu cực bởi dịch bệnh COVID-19 là giải pháp có tính thực tiễn và khả thi cao, hữu ích đối với doanh nghiệp
Đặc biệt, theo Tổng cục Thuế, một trong những nội dung mới quy định tại Luật sửa đổi,
bổ sung một số điều của Luật Quản lý thuế (Luật Quản lý thuế sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 1/7/2020 là cho phép doanh nghiệp được nộp dần tiền thuế nợ Đây được cho là cứu cánh, giúp các doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn để ổn định sản xuất kinh doanh trong tình hình kinh tế còn nhiều khó khăn do ảnh hưởng nặng nề của đại dịch gây ra từ đầu năm đến nay