Ban giám khảo của cuộc thi và triển lãm ảnh lần thứ 24 đã hoàn thành nhiệm vụ khó khăn được giao: lựa chọn ra những tác phẩm có được phẩm chất nghệ thuật cao nhất dựa trên cở sở 3.042 ản
Trang 1Vài suy nghĩ về triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc lần thứ 24
“Nhịp sống mới”
Tôi yêu Việt Nam (giải Khuyến khích)- Ảnh: Phạm Hùng Cường
Cuộc triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc lần thứ 24 với chủ đề “Nhịp sống mới” đã khép lại Những giải thưởng được trao như giải A Huy chương vàng cho tác phẩm “Mùa lúa mới” của Hoàng Thế Phúc, giải A – Huy chương vàng cho tác phẩm sử dụng kỹ thuật, kỹ xảo “Quà của biển” của Phạm Hữu Tiến được công bố đã để lại những ấn tượng rõ rệt tro ng lòng công chúng nhiếp ảnh
Ban giám khảo của cuộc thi và triển lãm ảnh lần thứ 24 đã hoàn thành nhiệm vụ khó khăn được giao: lựa chọn ra những tác phẩm có được phẩm chất nghệ thuật cao nhất dựa trên cở sở 3.042 ảnh của 938 tác giả
Trang 2dự thi
Chụp ảnh đã khó, chọn lựa ảnh còn khó hơn Bởi lẽ, để hiểu được những tâm sự, những ý tưởng gửi gắm, công phu của từng tác giả là một thách đố với mỗi thành viên giám khảo Đôi khi, chính các tác giả cũng băn khoăn trước sự lụă chọn của mình Và không hẳn giải pháp cuối cùng được gửi đi là giải pháp thông minh nhất
Nhìn mặt bằng chung của triển lãm chúng ta có thể hài lòng với kết quả đạt được Nhưng nếu so với yêu cầu của giới nghề thì có thể còn lắm vấn đề phải bàn luận
Một điều dễ nhận thấy là xu hướng can thiệp kỹ thuật vào hình ảnh trở nên phố biển Ngay trong loại ảnh A, một loại ảnh đòi hỏi không có sự can thiệp của kỹ chúng ta cũng thấy dấu vết của sự điều chỉnh hình ảnh cho bắt mắt hơn Đó là việc “nhặt rác”, chỉnh tông màu, thậm chí có lúc còn có sự sửa đổi hình ảnh ở mức độ nhẹ Mọi sự can thiệp ở đây nhằm tạo ra bức ảnh “đẹp”, bức ảnh “nghệ thuật” hơn hình ảnh thực tế
Tự do lựa chọn đề tài và phương thức sáng tác thuộc về tác giả Giám
Trang 3khảo làm công việc thẩm đị nh tren kết quả, và mức đo cuối cùng là hiệu quả tư tưởng, cảm xúc Điều làm chúng ta băn khoăn hiện nay là: liệu cùng với thời gian những giá trị thẩm mỹ ấy có tồn tại không?
Ban giám khảo chấp nhận một thực tế của cuộc thi là chấp nhận những cái đang tồn tại với nét ưu và nét khuyết Làm ngược lại cũng là điều không nên Nhưng về lâu dài các tác giả phải có sự lựa chọn rõ ràng: hoặc là anh trung thực về nguyên tắc, hoặc là anh sẽ thất bại trong sự nghiệp sáng tác của mình Giá trị tư liệu, lịch sử của các bức ảnh là điều không thể phủ nhận được, và đây là điều cần phải tính đến trong quá trình sáng tác
Việc đặt ra thể loại B nhằm giải thoát cho tâm lý sáng tạo với các tác giả muốn đặt cái “tôi” cá tính vào nghệ thuật nhiếp ảnh Đứng về góc nhìn của giám khảo thì ở loại ảnh này rõ ràng nhiếp ảnh Việt Nam có những hạn chế nhất định Loại ảnh B đòi hỏi nhà nhiếp ảnh phải xung mãn về ý tưởng và có những kiến thức nhất đị nh về đồ họa Việc đưa
ra những ý tưởng thông minh và sáng suốt không phải là công việc ai cũng dễ dàng thực hiện Về một khía cạnh nào đấy một số họa sĩ khi chuyển sang sáng tạo nhiếp ảnh có căn bản vững chắc trong tạo hình dễ mang lại những điều mới mẻ hơn Ở đây, cách đánh giá ảnh thực ra cũng cần có một quan niệm riêng Không thể lấy những tiêu chuẩn
Trang 4nhiếp ảnh ghi chép truyền thống để đánh loại ảnh này Xu hướng của Hội NSNAVN cũng là khuyến khích các ý tưởng sáng tạo, chứ không phải là việc sử dụng những thực đơn có sẵn trong các phần mềm máy tính để tạo ra sự nhàm chán của những bức ảnh trong tương lai
Như thế, thực tiễn sáng tác đòi hỏi chúng ta phải nghiên cứu việc phát triển các loại ảnh này trong quá trình hội nhập với nhiếp ảnh quốc tế Kinh nghiệm của quốc tế cũng là những tham khảo cần thiết cho sáng tạo nhiếp ảnh ở Việt Nam
Triển lãm lần này chúng ta lần đầu tiên đặt ra việc phân loại ảnh A và
B Nếu có sự nhầm lẫn cũng là tất yếu Việc các tác giả tự định cho mình loại ảnh A hay B cũng dẫn đến những sai sót có thể có trong quá trình lựa chọn ảnh Đó là chưa kể những sự cố ý nhầm lẫn nhằm vào việc kiếm lợi, tranh hơn thua trong việc giành giải thưởng Chúng ta cần phải có kinh nghiệm nhiều hơn trong công tác tổ chức và chấm giải Điều này tôi tin rằng có thể điều chỉnh được theo thời gian
Tuy nhiên, đối với mỗi cá nhân thì lại khác Sự lựa chọn phương thức sáng tác trong sáng tạo của mỗi cá nhân là hết sức quan trọng Nói cho chùng không phải giải thưởng nào cũng quan trọng với tác giả Vấn để
Trang 5mục tiêu của nhà nhiếp ảnh cũng gắn liền với tâm lý sáng tạo, lý tưởng sáng tạo Vì vậy, cần phải chọn lựa những gì gần gũi và phù hợp với xu hướng sáng tác của mình
Chúng ta luôn mong muốn có được những khám phá xứng tầm toàn quốc trong cuộc thi này Ở đây, tôi muốn nói tới cái “mới” trong nhiếp ảnh Chúng ta thường kỳ vọng tới những cái mới đột xuất, có tính bức phá, nhưng với nhiếp ảnh điều này không dễ chút nào
Nhiếp ảnh luôn đặt nhiệm vụ của mình là gắn kết với những vấn đề thời sự của cuộc sống Gắn kết với cuộc sống thì tính năng động của nhiếp ảnh được nâng cao Nhưng không có đũa thần nào chỉ ra cách thức gắn kết của từng cá nhân sáng tạo với cuộc sống thế nào, trong lĩnh vực nghệ thuật càng không có công thức bất biến
Chính vì vậy, việc tranh luận, tìm hiểu về bản chất khám khá, sáng tạo của nhiếp ảnh luôn phải được tiến hành với sự cầu thị, đương nhiên cũng không có thiên kiến và sợ sự phê phán Điều khó nhất là sự gặp
gỡ của lý luận và thực tiễn phải đem đến cho công chúng những sản phẩm tinh thần, những kiệt tác có tính xây dựng và hướng thiện
Trang 6Triển lãm ảnh lần này đã cho chúng ta thấy được bức tranh toàn thể về
sự phát triển nghệ thuật nhiếp ảnh trong toàn quốc Chúng ta đã có được phong trào nhiếp ảnh và thưởng thức nhiếp ảnh đang trở thành nhu cầu của công chúng Nếu trước kia nghệ thuật nhiếp ảnh chỉ bó hẹp trong giới nghệ thuật thì hiện nay nó đã có được sự quan tâm của toàn xã hội
Tồn tại như một ngành nghệ thuật sản phẩm nhiếp ảnh đa chiều và nó không chỉ là hàng hóa Điều căn bản vẫn là tạo ra những giá trị nghệ thực sự cần thiết cho xã hội
Chúng ta cũng hy vọng nhiếp ảnh Việt Nam trong quá trình hội nhập càng tỏ ra năng động hơn và có sự phát triển sâu sắc, bền vững
Các nhà nhiếp ảnh có thể tự hào rằng trong bất kỳ hoàn cảnh nào họ cũng có thể tìm cách chiến thắng được thời gian và chinh phục được công chúng của mình