Luận văn Thạc sĩ Văn hóa học: Âm nhạc diễn xướng dân gian trong lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc

Đề tài nghiên cứu Âm nhạc diễn xướng dân gian trong lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc đã giới thiệu không gian văn hóa của lễ hội Côn Sơn- Kiếp Bạc, âm nhạc và các hình thức diễn xướng dân gian trong tiến trình của lễ hội, từ đó kiến nghị giải pháp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa này.

SUYEN THI NGA

ÂM NHẠC VÀ DIỄN XƯỚNG DÂN GIAN TRONG LẺ HỘI

CON SON- KIEP BAC LUẬN VĂN THẠC SỸ VĂN HÓA HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HOC:

PGS TS, PHAM MINH KHANG

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1.2 Nguôn gốc lịch sử le gi Con Sơn ~ Kiếp Bạc 10

“CHƯƠNG 3: AM NHẠC VA CAC HÌNH THÚC DIEN XUONG DAN GIAN

STRONG THEN TRÌNH LẺ HÔI

2.1 Am nhạc trong lễ hội Côn Sơn ~ Kiếp Bạc

23 Các hình thức diện xướng dân gian trong lẻ hội Côn Sơn ~ Kip Bac 54 22.1 Các tr diễn về thần ch và truyền thuyế dân gian 35

222 Diễn xướng gắn với ía ngưỡng tâm lĩnh - Diễn xướng Hấu Thánh 61 22.3 Diễn xướng dân gian mang tính chất nghệ thuật sản khẩu 16

“CHƯƠNG 3: BAO TỔN VÀ PHÁT HUY VALTRO CUA AM NHẠC VÀ

DIEN XUONG DAN GIÀN TRONG LỄ HỘI CÔN SON KIẾP BẠC

-31 Giá trị van hóa của lề hội Côn Sơn ~ Kiếp Bạc

.32 Giá trì văn hóa cũa âm nhạc và các hình thức điển xưởng

3.22 Gi te van hd cia cdc hin thức diễn sướng dân gian 88 3.3 Vin dé hao tn va phat huy cée gi tj am nhạc và diền sướng

độc đáo .Ăm nhục truyền thống của chứng ta đã thể hiện được iếng nổi, âm

tự và nh cảm của người Việt Nam, nó không bị hoà lần và li cảng với âm, nhạc của các nước há trên thế: giới Giữa âm nhạc và các hình thức diễn

"xdfng dân gian luôn luôn có mối quan hệ bên chặt với nhan, Nó ân sâu vào, tiêm thứ của cộng đồng dân cự ở khắp nơi tên đất nước ta, nố bắt nguồn ti tung lao động sản xuất và rong chiến đấu chứng kế thù xâm lược, là sản

Không khí và tăng sức hấp dẫn của ễ hội Không chỉ dờng lạ ở đó, âm nhạc

dc bi tạo yếu tổ tiếng và có thể coi à nh hồn” rong các nghỉ thứ tế, lễ, xước Âm nhạc và diễn xướng dân gian góp một phần không nhỏ làm nên thành công của một lẽ hội

Nắm trong vùng văn ho của khu vục đồng hằng Bắc bộ, Hải Dương

“một tỉnh có bể dấy về truyền thống văn ho, nhiề di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh nổi tếng Tuy bị chiến tranh, tiên ai và những biến dộng xã hội tàn phá nặng né, nhưng nhờ ý thức tôn trọng các giá tị tuyển thống của nhân dân địa phương, sự quan tm của Đảng và Nhà aude, nay Hải Dương còn giữ được hằng ngàn di ích có giá tị, gấn 100 di tích được xếp hạng

quốc gia Đây là tài sin vô giá, làn

Tình của cư dân Kinh Đông ừ bao đôi nay

Nổi đến Hồi Dương người ta nghĩ ngay đến đi ích Côn Sơ = Kiếp Bạc,

“một vàng địa lĩnh nhân ki, đấy là một quần thể dĩ ích và danh thắn đặc biệt

tự hào trong đời sống văn hoá lâm

quan trọng của quốc gia Hai di ch này gắn liền ối thân thế và sự nghiệp của các nhân vat King danh rong lịch s, đã có công luo to Kim ong các cuộc Kháng chiến chống kể thủ xm lược, ảo vệ chủ quyền dân tộc và sự trường tổn cia dt nuốc Đặc biệt là ình ảnh tiêu biểu của người anh hồng dân tộc

“Trấn Hưng Đạo và anh hùng dân tộc danh nhân văn hoá thể giới Nguyễn

‘Tid LE oi Côn Sơ Kiếp Bạc có quy mô rộng lớ, an sâu vào dời sống vàn hoi của cư dân vùng Đông bác Tổ Quố từ vài trăm năm nay Được Đăng và

`Nhà nước quan tâm, năm 2006 lễ hội Củn Sơn Kiếp Rạc được năng lên thành, nghị thức Quốc lễ để tương sống với ắm vúc và cũng lao to lớn của hai anh, hân tiêu biểu bậc nhất của dân tộc, Lễ hội Côn Sơa Kiếp Bục có cù gian tổ chức, mọi người dân từ khắp nơi về tẩy hội và ly việc lễ bái làm tượng, những họ cồn xem hội, chơi hội Các hoại động vàn hoá tâm fin được diễn ra linh đình và trọng thể như tước lễ, lẻ, diễn tù và nhiều hình thúc vi chơi xung quanh lễ hội Người Hai Dương vốn quý trọng các giá tị văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc của quê hương, rọng nghĩa nh và git lòng kiến khách Lễ hội là địn mọi người hày tả lòng thành kính và biết « sảu sắc của nình đất với những danh nhân tiêu biểu của đất nước Những con người đđã gắn bố cuộc đời và sự nghiệp của mình tal vane AL ich sử và lầm nên những chiến công hiển hách cho dân tộc, đồng thời ôn lại truyền thống yeu utc, ý chí độ lập tự cường và lồng tự hào dân tộc „ Với ưu thế vốn có về cảnh quan lịch sử và thiên nhiền hàng con người hiển hoà, say mê và trăn tọng các giá trị văn hoá nghệ thuật truyền thống, lễ hội Côn Sơn đang và sẽ

ở thành lề hội tuyền thống của cả nước, thụ hút đông đão các tổng lớp nhân dân và du khách từ khắp mọi miền đất nước về dự lễ hội

diễn xuống dân gian thông qua lễ hội Góp nhấn lưu giữ và phát tiển những, giá tị văn hoá đó, nhấ à trong thi kỳ hội nhập và phát iển nên công nghiệp hoá - hiện đại hoá của đất nước ta hiện nay,

3 Lịch sử nghiên cứu

-Đã có nhiều công tình nghiên cứu về lễ hội truyền thống Còn Sơn — Xiếp Bạc, đến Kiếp Bạc từ lu đã trở thành diễn tích cũa lịch sĩ làm xúc động lông người nhé về một thấi anh liệt và gắn với tên tuổi người anh hàng dàn tộc Trấn Hưng Đạo Với khu danh thắng Con Som — di ch lịh sử đã gắn với

uùi anh hồng dân tộc Nguyễn TH, ã n dấu rên sử ách từ hơn 7 thế kỷ trước, Có công trình lý lận, cổ công tình nghiên cứu thự địa, có công, trình nghiên cứu tổng thể hoặc nghiền cứ riêng từng đt vế lễ hội, qua các công trình này, điều mà các nhà nghiền cứu quan tâm là

“Tim hiểu thiên nhiên, cảnh quan, danh nhân cổ liên quan đến di tích,

“Thông qua các công rình nghiên cứu khảo cổ học Hã tìm thấy nhiều hiện vật Liên quan đến cuộc kháng chiến chống quản xảm lược Nguyên Mông đời nhà

“Trần, những d ch liên quan đến vị anh hàng dân tộc Nguyễn Trãi trung cuộc Kháng chiến chống quản Minh xâm lược Các công tình nghiên cứ tín ngưỡng,

‘tm nh của người Việ thông qua việc thờ phụng đức Thánh Trần

“Trứng cuốn "Lịch iếu iển chương lại chí |9] của Phan Huy Chú năm 2006 ddo nhà xuất bản giáo đạc rong phần nó về địa danh Chí Linh mô tả cảnh quan thiên nhiên và đị danh Thanh Hư Động của Côn Sun, khối quát về cuộc đời các danh nhân êu biểu tiểu Trấn và tiểu Le dating sag ta Con Som

Cuốn Nguyễn Phi Khanh - Thanh Hư Động ký — Thơ văn Lý Trần tập 3 35] nhà xuất bản khoa học xã hội năm197% mô tả thiên n cuộc đài Tư đồ Trấn Nguyện Đán cùng các vua Trấn về văn cảnh

Hư Động- Côn Sm

tên tối

Cie cong winh nghien elu We “Dé dn ning cp Lé hii Con Som ~ Kid

‘ae mi 2006 v2 nim 2007" [5] ca Uỷ bạn Nhân ỉnh Hải Dương và sở Văn

ho thông tin Hải Dương, dể tài nghiên cứu về các mô hình và nàng cấp quy

mổ của Lễ hội

“Cuốn Hải Dương dĩ ch và danh thẳng [I9] của tác giả Tăng Bá Hoành

do sở Van hoá thông tin Hãi Dương phát hành năm 1909, dã tìm hiểu, nghiên cửu vẻ cuộc đồi sự nghiệp của hai danh nhân tiêu biển Trn Hưng Đạo và

"Nguyễn Trãi có lên qua di i dich Côn Smn - Kiếp Bạc Bồ vế trên báo quân độ nối vẻ hội ến Kiếp Bạc |20| năm 1985 ca ác giả Tin Bá Hoành Ngoài nụ còn có các để ài như “Tim liểu ngh điức ế ế đến Kiếp Bạc” của Nguyễn Văn Cường bạn quản lý itch Con Son Kiếp Bạc năm 2006, Để tài "Tim Biểu phong sục tập quần Hư vục Kiếp Bạc” [33] của Lê

"Duy Mạnh và Vũ Đại Dương bạn quản lý di ích Côn Sơn Kiếp Bục năm 2006, tâm hiểu về cảnh quan thiên nhiên, lịch sử kháng chiến chống quản Nguyên

"Mông và phong tục tập quần của người dân vùng Kiếp Bục

Để ti “Ti hiểu Đạo ni tờ Đức Thánh Trấn và ngủ lễ hấu bóng đến Kiếp Bạc” [SA] của Nguyễn Thị Thuy Liên- Ban quản iy eh Con Som ~ Kiếp

Be nim 2006, đề i nghiên cứu vẻ Đạo Nội Đức Thánh Trấn và diễn xướng hấu thống tử đến Kiếp Rẹc

(Cua “Kho tng UE hie phyên” Hài Yến có bài vi "Lý hội đến Kiếp Lạc 155] năm 2000

Ngoài ra rất nhiều bài iết nói về di úch, danh thắng cảnh quan và con

"người có liên quan đến di tích và lễ hội Còn Sơn — Kiếp Bục đăng trên các tạp chí Văn hoá thong ta, tạp chí Văn học nghệ thuật của tỉnh Hải Dương,

Để ài nghiên cứu vé

‘Am nhạc và diễn xướng dân gian trong lễ hội Côn Sơn = Kiếp Bạc” hiện đang còn bỏ ngõ,

"Nguyễn Tải, tư tưởng, đạo đức, nhân cích, đặc biệt những đóng gớp to lớn của các ông ong lịch sử chống kế thù xâm lược bảo vệ đất nước Qua đó giáo dục truyền thống yêu nước, ý chí độc lập tự cường của dân tộc, giáo,

‘due vé § nia ch sử thể hiện đạo lý ung nước nhớ nguồn trong các thể

hệ mại sau (hông qua các nghĩ lễ truyền thống, các hoại động văn ho giàn

uyên thống Côn Son ~ Kiếp Bạc

“Tìm hiểu, nghiên cứu một cách có hệ thống và mang ính khoa học về các giá trị văn hoá ph vặt thể rong lễ hội Luận văn tiếp cận theo hướng Văn boá học, nêu bật vai rồ, vịt, đặc thù của âm nhạc troyển thing Vi Nam nói chung, và những đồng góp của âm nhạc và truyên thống địa phương nối riêng Những thành tố âm nhạc, hệ thống các loại nhạc kh dàn tộc của địa phương được diễn tấu trung lễ hội

Tim hiểu các trò điễn xướng dân gian gắn vớ tín ngường tâm lĩnh, cấc t chữ tnhyên thống gần với phong tục tập quán, cá loại hình nghệ thuật truyền thống của địa phương được biển diễn trong lễ hội

Nêu bật các giá

trong lễ hội truyền thống Cön Sơn - Kiếp Bạc, Kiến nghị và để xuất giải hấp nhằm phát huy vai trò của âm nhạc, ệ thống các nhạc cụ và các hình thúc diễn xướng dân gian trung lễ hội Đặc iệt có một số loại hình nghệ thuật giàu bản sắc dân tộc nhưng có nguy cơ mai nội the thôi gian, rong cơchế thị tường dã bị các r chơi hiện dạ ấn á, không phù hợp với một lễ hội aya thống có bể dùylịth sử vài rim nim nay,

Xây dụng các mô hình hoạt động văn hoá sao cho phù hợp với đời sống

‘van hod tah thần, những phong tục tập quần của người dân địa phương, những vấn mang mẫu sắc của một lễ hộ ruyền thống, phù hợp với một lễ hội aya thống có qi mô rộng lớn và mang tâm cỡ quốc gia

-4 Đổi tượng và phạm vi nghiên cứu,

-41, Đôi tượng nghiền cứ

- Âm nhạc và diễn xướng dân gian tưong lễ hội Côn Sơn — Kiếp Bạc, tương đồ lập trung nghiên cƒu vai tồ, chức năng của âm nhạc được sử dụng tong lễ hội Hệ thống nhạc cụ và bài bản được sử dụng trông diễn tình nhạc

18, nhạc bội rong lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc

Nghiên cứu, ìm hiểu và su êm các hình tht diễn xưống dân gian, các

nh biếu diễn nghệ thuật tuyển thống tiêu biểu lễ hội các ồ chư dân gian đặc sắc bất nguồn từ ong dồi sống lao động sản xuấ của nhân dân lào động Đặc biệt các r diễn có iên quan đến cuộc chiến đu chứng kể tò xâm,

m.1.111

li

"ược Nguyên Mông thế kỳ XI

42 Pham nghiên cứu

Nghiên cứu không gian văn ho, các cụm di ch của bai địa danh Còn

“Sơ thuộc xã Cộng Hoà huyện Chí Lnh và ịa danh Kiếp Bạc thuộc xã Hơng

"Đạo, huyện Chí Linh tỉnh Hải Dương, khái quất ề thời gian lịch tình và diễn biến cũa lễ bội

Các hình thức thể hiện của ảm nhạc và diễn xướng dân gian theo các ial đoạn của tiến tình lễ hội nhự Tiên lễ hội và trung lễ hội, nghiên cứu về

các yếu tổ văn hoá như: Phong tụ, tập quán, lối sống của địa phương có ảnh Hưởng nhi định đến hình thức thể hiện của âm nhạc và diễn xướng trung lễ hội Côn Sơ - Kiếp Bạc

5 Phương pháp nghiền cứu

Lựa trên cơ sở phương pháp luận và quan điểm của Đảng cộng sản

‘Vigt Nam về văn hoá và xây dựng nên văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc rong thời kỳ đối mới hiện nay,

`Vận dụng phương pháp nghiên cứu liên,

tộc học, xã hội học và dân tộc nhạc hc

sảnh văn hoá học, xử học, dân

tưang và ngoài tinh

6 Những đồng góp của luân van

Luận văn đồng góp thêm nguồn tư iệu về loại hình âm nhạc dân gian của người Việt nói chung, cũa Hải Dương nổi tiêng, Nêu lên vai Hồ của nó tương lễ hội truyền thống gắn với hai nhân vặt iu biểu ng lịch sử của dân tộc Giới thiệu ính năng các loại nhạc cụ được diễn tấu rong lễ hộ Các òi

diễn xướng dân gian g vớ tin ngưỡng van hoá tâm linh của con người, các

tù chơi dân

"nghệ thuậi truyền thống của Hồi Dương

Luận văn dưa ra những nhận xết và dánh giá khích quan về gi bị của

ấm nhạc truyền thống và các ình thứ diễn xướng dân gian rong lễ hội về

iệ gìn giữ và nhất huy các giá tr văn hoá đó Những yếu tố khách quan và

tưng không làm,

"mất đi vẻ đẹp cổ truyền vốn có của nó, đạc bi thu hút ngày càng đồng đảo đu

ian đặc sắc lên quan đến ich sử di ch, các lai hình biểu diễn

chủ quan trong việc tổ chứ lễ hội được vú ti lành mạnh

khích ừ mọi miền về y hội Côn Sơ - Kiếp Bạc Một lễ hội có một vị tí debit giấ dục tuyển thống yeu nat; tn yng lịch ử ch các thế hệ mai sau, ning tn guy mo ved lug của lễ hi sơ co ương xớng với tấm

ốc của các anh hồng dân tộ dã lập những chiến công hiển hich cho da

1 Bố cục của luận văn

Ngài phần nữ dâu và kế luận, phần ươm hảo, phụ lục nh luận van cược phân cha hình 3 chương như sơ

Chương I: KHONG GIÀN VĂN HOÁ LỄ HỘI CÔN SƠN KIẾP HAC Chương 2: ÂM NHẠC VÀ CÁC HÌNH THÚC ĐIỄN XUONG DAN GIAN RONG TIẾN TRÌNH LẺ HỘI

Chương 3: BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA ÂM NHẠC VÀ IỂN XUONG DAN GIAN TRONG LỄ HỘI CÔ SƠN ~ KIẾP ĐẠC,

vài hàng vạ quân chủ lực của tướng Thoát Hoan kết thúc cuộc kháng chiến

ấn thứ hi, Ha nhánh nối rồng tiến sát vào dòng sông, nhánh phu bắc gợi là tai Bắc Đầu, nhánh phía nam gọi là núi Nam Tào, trên mỗi đình núi đếu có

“một ngôi chữa cổ kính thờ há vị tướng quản của Trấn Hưng Đạo Ring Kiếp Bạc xưa rất ậm rạp có nhiều cây gỗ tơ và quý hàng trăm tuổi nh Lm, xến, tấu cũng thông trúc quanh năm xanh tối, sông Lục Đầu chứa nhiề tôm cá, trai hến, làm cho ngư dân ở dây thoả sức quảng chải thả lưới Người dân nơi đây giàu nh thần thượng võ, từng đồng góp nhiều nhân tài vặt lực cho cuộc Kháng chiến, Từ Kiếp Bạc có 6 đường sông và đường hộ, ngược xuôi đều thuận ign, Tai day, thuyền bề cổ thể xuôi về thành Thàng Long chỉ nữa ngày đường, ngược lê hiền ai phía bá hay xuống miền đồng bàng đề thuận tiện (Cae hung lông nổ liền với sông Lục Đầu có khả

«quan thuỷ và bộ cùng hàng nghìn thuyền chiến Từ nh Nam Tào và Bắc Đầu

cố thể quan sất một miền rộng lớn ba la, tàu thuyền ngược xuô tấp nập,

ấy nên Kiếp Bạc không chỉ

“quân sự quan trọng, một vàng đất gu có của đất nước Trần Hưng Đạo đã có

mộ âm nhàn chiến lược nên ông ã lập phủ đệ và quân doanh ở đây sau cuộc kháng chiến chống quân Nguyễn Mông lín thứ nhất

Hing Dao Vương Trần Quốc Tuấn sính năm 12280) trong một gia đình quý tộc nguyên quấn ở hương Tức Mặc (Nam Dịnh) Cha là An Sinh

‘Vuong Trin Liga, an một Trần Cảnh tức vua Trần Thái Tòa, vua dâu tiên của triều Trần Từ nhỏ Quốc Tuấn dã được rên luyện và giáo dục toàn điện sớm có chí lớn, văn võ song toàn Trong ký ức của người Việt ông là một người con

là vị anh hùng kiệt xuất của dân tộc, một danh nhân văn

đố, thế những ba lần xâm lược nước la chúng đều bị quân và đân nhà Trấn chống trả quyế liệ, không lần nào trụ nối 6 tháng, chúng liên tục bị tốn thất quân bình, hao phí lương thực và khí giới Cuộc kháng chiến chứng quản

"Nguyên Mông thắng li đã làm chặn đứng lần sống xâm lược của giệc xuống

‘Bong Nam A, che chữ cho nhiề dân tộc thoát khỏi hoạ xâm lăng,

Quân la đánh thẳng là nhờ tài mưu lược quản sự và sự đề khiến ind tống ti tình của Trân Hung Đạo, chiến thắng này làm rạng rỡ cho đân lộc

tá, chấn động cả địa cầu, Nhắc tối Hưng Đạo Vương ngày nay là nhấc tới

Nam quốc sử diễn ca, có ghỉ lại đoạn sử oai hùng d6 bằng những vấn thơ sản đây

trang sử về vàng của người

Ro Nguyen dem thối hung tần Cõi ngoài gấm ghế những toan trình giành

Phong ba gây việc bất

Giả điều sung đánh Chiên Thành lấn tà

ing citing tring xa xa

(Quan 50 vgn kéo a diy dmg

Van win nb da is dmg

Quân dân một dạ hu vương đồng lòng

Sắc si Hưng Đạo tổng bình

`Với Trần Quang Khi các định tiến ào,

Chưng Dương mộttrn phong đào

Kia cưếp giáo ra vào có công

ầm quan một trận mỗi ng

Xa si bt giác uy phong còn tuyền

Ciặe Nguyên còn muốn báo đền

“Muy đường hộ ng bình thuyền li sang

[Bich Ding mote ei

"Xương bay trắng đá, mẫu vàng đồ song

“Trần Hưng Đạo đã anh hàng

.Mã Trần Nhật Duật kể công cũng nhiều

Hen nh Da Tuy, Ye Kieu

‘Vag gan ving di cong theo gp uly

Thìn Vương lắm kể a tay

aài văn tuổi trẻ chí cao

Cũ để sáu chữ quyết vào lập công

“Trấn Bình Trọng cũng là trung

inh fam Nam qu khong ling Bắc Vương |š,t 272]

“Trong cuộc kháng chiến chống quản Nguyên lần thứ nhất (1258) Trần Hưng Đạo chỉ huy quân thuỷ hộ chặn giặc ở biên giới, Năm 1251, ông được hùng chức Quc công iết chế thống lĩnh toàn bộ lực lượng quản sự Thúng giêng năm 1245, ông tập hợp 20 vạn quân ở Vạn kiếp, thắng 6 mam Sy dnt tan đạo quản của tướng Thoát Hoan, quản giặc thua liểng xiểng khiến Thuát Hoan một tên khết iếng phẩ chui vào ống đồng mới thoết được mũi tên của quân để chạy về nuớc, Là người tổng chỉ huy có nhiều mưu r và đũng cảm, ông có ông to kn trang cuộc kháng chiến chống quản Nguyện Mông lần thể bà(0288)

Với gân bốn gai nếm mát, đồng cưn cộng khổ cù quân và dân nhà Trấn dể đánh tả quân xâm lược hung ác, có thể nói ông là

“một vị tướng hội tụ những phẩm chất cao quý nhất của bậc quản vương,

*Nhân — Trí ~ Dũng vẹn toàn” "Thiên tài của ông được khẳng định trên hai phương diệu Lý luận và thực tia, ông là người nắm vững tì hức quân sự đương thời, có tâm nhần chiến lược sâu sắc, phát huy cao độ truyền thống, đính giác giữ nước của đân tộc, cùng với tiểu định phất động thành công

Ông viết ede te pin: “Bin ta ye haa, Van Kid tng bf raya

“Hư, "Nịch tưởng sĩ" ~ Những ing thiên cổ hàng vàn bấ hủ Ngoài ea ong còn là nhà khoa học, giỏi nghiên cửu, su ấm và trồng các củy thuốc nam để chữu bệnh cho quản ính và nhân dân Lúc đất nước lâm nguy ông nhận trách nhiệm về mình, kiên quyết và tự ứn, đặt lợi £h quốc gia lên trên lợi £h, nhân, đối với quản ĩ như cha vối con Nhiề gi thần môn khách của Ông làm, tên sự nghiệp lớn nhực Yết Kiêu, Dã Tượng, Phạm Lăm, Tịnh Dũ, Ngõ SỈ

“Thường, Nguyễn Thế Trực Ông nhận thấy vái ồ vĩ đại cũa quân chứng và

đã từng nốt "Chim hông hộc hay cao được là nhờ ấu trụ xương cánh, nối không có tì cũng như chân thường thi” [19,1]

`Vua Trần Tôn trọng ti nàng và đức độ của người tưổng gi ng ri, có công lạ to lớn với đất nước và tiểu đình nhà Trần, ngay lốc nh thời, ông đã đục lập đền tờ gọi là nh từ tại Vạn kiệp

“Su khíng chiến chống quân Nguyên, ông sống những năm thẳng thanh, Bình gi Vạn Kiếp, vua (hường đến thám phủ đệ của ông và hôi kế sich giữ tước Trước khi mất ông còn lo đến vặn mệnh qu gia,

“Có thụ dụng quán lính như cha với cơn mới dùng được, vã li khoan thự sức cân làm kế sâu gốc, bê rể, đó là thượng sách giữ nước” 19, r1] Ngày 20, tháng Ñ năm Hưng Long thứ tắm (1300) tái im người anh hàng dân tộc

"gừng đập tị nhà iêng ở Vạn kiếp, Sau khi mấi ông được iễu định phong, tặng Thấi sự thượng phụ quốc công - Nhân võ Hưng Đạo Đại Vương, vừa

"Trần Thánh Tên tự soạn văn bia ca ngợi công đóc của ông, dựng ti Sh từ, đến thờ của ông được tôn (30 gi một khu đái ở trung tâm thung lồng Kiếp

‘Bc Quá các tiểu (ai Trần, Lê, Nguyễn, in thờ ông vẫn tôn nghiêm, tháng 2 năm 1437, cuộc khíng chiến chứng giậc Minh xâm lược dang ở giá đoạn

"mặt có sông, vừa à cảnh quan ngoạn mục, vừa là địa thế hiền yếu về quân sự, điều đó cho thấy ông chả a có một tấm nhìn chiến lược sâu sắc, Cnh quan đó Không chỉ thiêng iệng, mà cồn hấp dẫn du khách từ khắp mọi miền đất nước hành hương vẻ đến

(Qua efing Tam quan sẽ bước vào một sân rộng với những cây đa cổ thụ cao un tầm, ai bên là hai dầy nhà dài để khách thập phương dũng chân để chuẩn bị đồ lẻ Sau đồ sẽ bước vào mộ của tối một khuôn viên nhỏ có hồ, có hoi và nón bộ, ở giữa có một bàn thờ nhỏ, tiếp đến sẽ tối hai nhà hị bá lớn

và hậu củng nằm liền nhau, được kiến trú theo lối cố xưa ty nghỉ cổ kính,

"Nhà đại bi đâu tiên bước từ ngoài vào dạt một bạn thờ lớn ở giữa, với nhiều

đổ tế ự và ư hương iếp đến là nhà dạ hái pÌ

bai bên là nga thờ rai của Hưng Đạo Vương

“Tein Quốc Hiến

“Trin Quốc Nghiễn

“Trân Quốc Tân

hậu cung có 3 hàng tượng hàng ong cũng là tượng của xị:

1 Đệ nhất khám từ Hoàng Thái Hậu Quyên Thánh công chúa (con gái thứ nhấi ~ vợ Trần Nhân Tông) ở phía ên phải nhìn từ ngoài vào

3 Đệ nhị nữ dại hoàng Anh Nguyên quận chúa (cm gi thứ ha ~ vợ

‘Pham Ng Lio) ben tay tei ain i pha ngoài vào

3 Nguyên từ Quốc mẫu Thiên Thành công chứa (Phu nhân) ở giữa

‘Trude mit Nguyên từ quốc mẫu, ở bàng thứ hd là tượng Trấn Hưng

"Đạo, cũng phía rước n chút là tướng quản Phạm Ngũ Lão (cơn 5Ö) Trøng đến và khu vực đĩ ích hiện côn một số đổ thờ và hoành phí, câu gối, bia ký, sắc phong của các tiểu đại Trên vích tường đến Kiếp Bạc cổ hãi thơ nôm nêu rõ công rạng cái hùng của Trần Hưng Đạo:

x0 hon

Nổi Kiếp bao phen quân Việt thẳng

‘Sng Bin mt tr giặc Nguyên kính

Rap dem vin vl i vo dich Nguyện rừa non sông iểng bất bik

“Tháng tim dang hương đền Kiếp Bạc

`Vân cồn hiển hiện khí mi linh

1.2.1.2 LE hi dén Ki Bạc

DS ung hs cong lao to om của ông, người đem ài đc cổng hiến cho

dt nước, hàng năm cứ đến ngày 20 - 8 âm lịch, ngày giỗ Đức Hưng Đạo 'Vương, dân bốn phường về day dàng lề rất nhiều Hội dến chính vào 20 8 nhưng ngay từ đầu tháng Ñ cửu đên đã mở đón khách hành hương ti lễ bấi

"gưông, các chân há cũng tương tự như vậy mà cha Quang cảnh lễ bội khỉ

a de mig t

Tuổi sông những cơn tầu, những con thuyền chữ khách từ từ ghế bế

"Những cảnh chen chúc của mọi người bên những chiếc tàu lớn thuyền to là những thuyền nan của những cô gi bán vàng mã, hương nến chềo ngượ chèo, Xuöi để chào khách, Trên mặt sng khách trấy hộ a cũng trồng tấy không bit ban nhiều những khúc chuối cắm hương đốt nến và đặt vàng mã thả OH khắp mặt nước, đấy là của người trấy hi thả để xua dối tà ma đi nơi khác, Ban đêm những ngọn nến trên những khúc chuối này lập loề đấy sông xen vào siữa những đếm (huyển bè chựp chữn như ma tri, nhìn xa như những bóng

ao phần chiếu dưới mật nước Từ bến đồ di lên đông nghẹt người, lần sóng

"người đồn dập kể ra người vào, ht lop da lp kia, chen chân lấn bước di

thật khó khăn Hai bên lới đi la liệt những quán ng hin wm hơa lễ phẩm,

thức ăn cho khách hành hương (2, 135-136],

và những quán bá

Nội đặc biệt nhất của lễ hội này là việc lẽ bái cấu cúng để dit tà mạ, chữu bệnh, Nhân dân khám phục tài nàng đóc độ của ngài, họ đã huyền thoại hoi ông là người tồi được cử xuống để đánh giặc cứu nước, họ hự tôn ông là

"Đức Thánh Trần, kể cả những bệnh tt và ma tà bùa đảo cũng không ti no trị nối, nhưng nếu được các thứ đồ thờ trung đến đem về dắt vào chỗ người bệnh, năm th sẽ diệt từ được tà ma và chúng không dám quấy nhiễu nữa

“Trade sn dn o6 nhiều người ìm đến đây để lên đồng, vối những tà áo xanh đồ tím vàng của những ðng đồng bà bóng Trong đền người ta chen nhan dâng lễ vào đền và thấp hương khẩn vi, có người cồn xin áo dấu và mang vào, đến đặt lên bàn thờ cấu khẩn đ xin Đức Thánh chứng giám cho Mọi người quan niệm rng những áo dấu này mang về cho trẻ nhỏ mộc vào tà ma không

ấm tru ghẹo và đa trễ sẽ mạnh Kho

“Trude agiy hoi chính (20 ~ 8) nhân dân hai làng Vạn Yên và Dược Sơn lầm lễ nước, đám rước đầy đủ kiệu hoa, cờ qui, nghỉ trưng, nhưng đặc big

16 vat LE vật số lợn quay, gà, ôi, bánh su sẻ, hn tring gùng, bánh trung thính lọc và hính ngữ ác Đây là các ản phẩm tự tay họ lầm ra và nổ được chuẩn bị rong suốt một năm để thành kính dăng lên ngồi L hội đến Kiếp

“Thái Bình, Bắc Ninh, Bắc Gian,

(Ci cau: “Thang 8 si của, háng ba gid me” 1a A nổi lên vị và ti của ễ hội truyền thống đền Kiếp Bạc và đền Bảo Lộc Nam Định để trông nh

"gây mất của Trần Hưng Đạo Dại Vương Trong tiền thức mọi người, ông không chỉ à một tướng quân lối lạc, mà còn dược ôn “Cha”

13113, Điấn trình lễ hội Đn Kiếp Bc

Do nhân dân về di hộ ngày một đồng nên đến mờ cũa xóm hơn khí

ưa, lợi n thường lăn tinh tự các nghỉ thứ như xa:

- Lế sáo Yến Tổ chức vio 10 8 âm lịch, là ngy mổ của dến vối ý raha xi phép ị thính của đến cho dân làng được mử hộ ễ do bạn khánh

et ai ing Vạn Yê và Dược Sơ tực hiện, bạn kính it dng Eva vo đền, Đội tế do h ng đẫm nhiệm, độ ếtổ chức 3 tấn tế đọc bài văn tế

8b

~ Liên hoa dn sing Hau Thinks Te vio egy 16 = âm lịch,

“heo í ngưỡng dân gi của người Việt cổ Hơng Dạo Vưg là “gi Ti

oi tân để giúp nhà Trấn dính giặc Nguyên Mông ảo vệ đá nước, nhân dân coi ôn là thần chủ tín ngưỡng thần ên, thái Thanh Đồng, Hàng ngần nảm ray, người he ín ngưỡng này vẫ luôn ôn tờ ông và biể tị lồng ấn kính

ấy hằng ình thúc điển sướng ấu thánh

- Lế bạn đặ: Ngày 7-8 âm lệ: Ý ng Kiếp Bọc là ni ở tự ch

"Trần tiểu và làm l sin cho đượ n

của Hưng Đạo Vương, Hằng năm, do lòng sàng tín đối với ngài mà nhân dân

“mi miễn đãi nước thường về đây cũng ễ, đồng thời xin ngài ban cho ẩn để tránh qu, r tà làm ăn phất dạ, đặc biệt những người làn nghề chải ki, đi sng di biển tì mong ngà bạn ấn để sấu an

~ LẺ ước thuỷ và lễ ước bộ ngủy I7 «8

Hước thuỷ là sựái hig lịch sử của quản và dân Đại Vi dưới uiều nhà,

“Trần, biểu tị Khí phách của nhà Trấn nối chúng và công lao của Trần Hưng

"Đạo nối riêng, nhậm giáo dục truyền thống yêu nước cho những lớp người sau, vge ti hiện lịch sử này làm cho lễ hội có bản sắc iêng

+ Rute bj: Hai đoàn rước của nhân dân Vạn Yên và Dược Sơn cùng hối hợp vối hội thuỷ quân và mước về đến Kiếp Bục

= Lễ Đại ế Buổi lỄđiễ ra rang trọng, m hiểu về lịch sử của đền Kiếp

gc, ring nigan Humg Đạo Vương, nêu lên công đúc của ngài, là sự biểu thị

2

(61 x4 Nhi Khe thường Tín Hà Sơn Bình Vào thời Long Khánh, Trần Nguyên

"ấn dựng động Thanh Hư trên Còn Smn để làm nơi li nghỉ sáu khi từ chức quan nhà Trần Động Thanh Hư là một tập bựp công tình kiến tre ten

"áo hàm nga thanh tnh và thoát tục Động làm xong, Duệ Tôn tạng 3 chữ

“Thanh Hư Động” khốc trên mặt ha, ấn ba hiện trước sin chùa Nói Kỳ Lăn (đúc Côn Sm) cao gn 200m, di rên Ikm thuộc xã Chỉ Ngại huyện Phượng 'Nhõn nay thuộc xã Cộng Huà, huyện Chí Lính Hải Dương, ni có

tự khống lố, Phía Bắc Côn Sm giấp núi Ngữ Nhạc, tên định ni có miếu thờ (Ngũ Nhạc lĩnh từ), phía ty tiếp nối với núi U Bồ và một thung lãng xanh tới, cách đó SEm là Kiếp Bạc, ương tuyển khỉ Trần Nguyện Đán về dây ông trống thông bà tống giễ, tức bãi giễ ngày nay, Xa hơn là thung lũng nói Phượng Hoàng, nơi Chu Văn An — một nhà giáo mẫu mực thầi Trấn li tiếu

«dong nhà dạy học Dinh Côn Sơn là một khu đấ bằng phẳng, tục gọi là bàn ci tiên ở đây có di íkh nến kiến trúc cổ ình chữ công, ừ đhy có thể nhữn thấy

oi là hòn đá năm gian, đây là di ch được nhốc đến nhiều ong thứ văn cổ suối Côn Sơn cổ cầu Thấu Ngọc, được các sử gia và tỉ nhân ca ngợi như một công Lình tuyệ mỹ

Siu the kỹ trước, Côn ơn như cảnh thần tiên qua ngôi bút của Phí Khanh tong “Thanh Hy Động ký”: "Khối ngàn, rắng độ như gầm cuốn, như

Ta giảng, cô từng, hoa suối, hoặc mẫu bige dung dua, hoặc mầu hồng rực rỡ

Cảnh mát dịu, trong lành, thơm đến muốn nuốt, xinh đến muốn ăn Phàm

những cái được gọi là hin trang trong mi,

su thm ma Hing ẽ, hợp với sự mong mỗi của tị mất xà nh thần, đều hầu

su a via i mênh mông mà vú chơi rà ngoài cũ và” 25, 495}

ng vi vu, xa xã mà vắng không,

ai ua Trin Dug Ton và Trần Nghệ Tôn cũng thường về văn cảnh Côn xem vì cảnh đẹp và không khí rong lành dịu mát nơi đây Với quan Tự Đồ,

‘Trin Nguyên Đán Con Sm vi Thanh Hư Động là nơi "nghỉ ngơi tà ngắm,

“gi những diều mu nhiệm của Đạo Thin,

Nổi Phượng Hoàng phong cảnh cũng âm u tịch mịch, núi hơi

(Cha An ở đó Thời nhà trn c làm ra cung Từ Cực, điện Lư Quang ở sườn núi như mổ rộng ra hình như chm Phượng mú

‘Bu I những cây cao nấi i, do mot tay trồng mí”

ti ni th diy giếng có ngọc châu quý, mm như bùn, phơi khô tì thấy ngọc” |9, tr 150], Trong con mắt của các vĩ nhân tì cảnh đẹp ở nơi day như thần tiên thanh trong và hư khôn, hợp với lòng người kh sống đó, Năm 1385, châu ngo là ỨS Tai teo mẹ về sống với ông ngoại H đây, năm 1390 ông ngoại qua đồi, ừ đó ông sống trong sự giáo đục của chí được cha rên cập từ nhỏ nên ông học cao biển rộng, ti giỏi hơn người, văn chương nổi iếng, kinh sử bách gia, bình thự thao lược đều am hiểu cả Năm

1400, Nguyễn Trãi đỗ Thấi học inh, ha cha con cùng làm quan cho nhà Hồ, 1úe 4ó ông mối 2 tuổi, ông ầm chức Chính chưởng ở Đài Ngự sử Không bao, lâu vào năm 1406, quân Minh mượn cớ phù Trấn điệt Hồ sang xâm lược nước

tạ, chúng bất vua và cả tiểu dịnh nhà Hồ, cha ông cũng bị bất, ông thoát được, với sự cảm hận quân giạc, ông luôn đau dâu nối niềm Siêu nhạc củo tước, trả tha cho cha", Ong 0 som m đến với nghĩa quân Lam Sơn dâng

“Binh Ngo sich”, và luôn dược bên cạnh dự ùn việc quân, Màa xuân năm,

1427 ông được thăng chức Tiểu liệt Dại phú, Nhập Nội hàng khiển, Thượng thự bộ hộ, kiêm làm việc khu mại các thự từ d lạ với người Minh và những

” Đài hiểu dụ cho các Thành đều do Ong soạn Khi vua thả quân Minh về nước

‘ong vang mệnh soạn hi: *Biub ạØ Đại Cáo”, đây là một bản tuyên ngôn tấi

ắc nhận quyền tự chủ về chính ị, khẳng dịnh chủ quyền quốc gi, đồng thời táo hàm ý nghĩa văn hoế của dân tộc, ng anh hùng ca tổng kết hết sức ti tình cuộc kháng chiến ĩ dạ của dân tộc nêu bật ý ngữ lich sử o lớn của cuộc khối nghĩa Lam Sơ *XZ ắc từ đáy vững bên, giang sơn từ đúy đổi mới

“Toit Is niễm tự hào dân tộc sảu sắc, chủ nghĩa yêu nước và nhân đạo síng ngời “Đen đại ngiưa để iẳng hưng tàn, lấy chỉ nhân để thay cường bạo” Khi đất nước hoàn tàn giải phóng, Định Công ban thường ông được bạn họ vua,

“mùa xuân 1443 ông văng mệnh son hài văn bia Vĩnh Lăng, đấu đời Thiệu Binh Le Thái Tông do không hợp ý với bọn quan hoạn Lương Bang bin tir Không dự việc nước, Nguyễn Trãi trử lại Côn Sơn và thỉnh thoàng vũng mệnh

ào chấu Tuy làm quan trigu định nhưng phần lớn thời gian ông ng ở Còn

“Sơ, nơi cảnh tình hoà hợp với bao kỹ niệm sâu sic nơi cổ hương ông chả, với [guy Teli, Con Sơn hữu tình và th thiết

'Cân Sơ hữu toyển

Kỳ hanh lãnh lĩnh nhiên Ngô di v cấm huyền

“Côn Sơ hữu thạch

‘Vo iy i ph bch Ngõ đi đam tịch

“Côn Sơ hữu tùng Van ei thug dng dng [Neo uth hd yu te KY trang (Can Sim ht td

“Thiên mẫu ấu hàn lạc Ngô thi hồ khiếu ịnh kỹ trắc 9,148)

Nghĩa: "Của Sun có xui, iếng nước chấy rúc rách, a lấy đồ làm tiếng dần, Côn Sơn có đá, nưa xuống rừa sạch ru, phơi ra mầu đá xanh, ta lấy đó

âm chiếu đệm, Côn Sơ có cây tùng, như muôn cấilọng xanh, ta nghĩ ngơi ở

«hos bing Co Som cổ trúc nghìn mẫu n mầu xanh ngất ta ngâm vịnh ở ngay, bên cạnh”,

đây ông đã vững một cuộc dời thành bạch tong ngôi nhà "bến vách Xấc xơ, chỉ cổ xách là giảu, ăn thì dà có dưa muối, áo mặc nài chỉ gấm thêu” những rấ ung dung thư tất: "Hài cỗ đẹp chan di đúng định, áo bố quen cặt vận xênh xang” Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Ti vẫn "một làng âu lo việc tc” vi mong sao “Trong thôn cũng xốm vắng không có tiếng hồn giận on su” 43, 9|, Cả cuộc đồi của ông, kỉ đánh giác cũng như khi xảy dựng đất tước, hay sáng ác thư văn, ông luôn nêu cao lòng nhân nghĩa, yêu nước thương dân, Ông thường mong muốn “Ăn lộc đến ơn kể cấy cấy"

Nối rồng nơi đây đã chứng kiến những cảm xúc mạnh mễ trong lòng vĩ

“hân, những buển vúi, cảm giận và yêu thương của vĩ nhân, ngược li vĩ nhân cũng coi Côn Sm như người bạn tí âm dể biểu lộ âm tnh Nguyễn Ti đã sống ở đây những ngày thắng cuối cùng của một cuộc đồi "sống như sao

‘hue, 2 mu luge của ông làm rạng danh tiểu đình Cuộc đời Nguyễn Ti

là tấn gương chối ngời chân lý đại nghĩa ĩ nhan, nhưng dưới chế độ phong ign suy tàn, ông bị sát hụ rong vy ấn Lệ Chỉ Viên nhân cấi chết của vua Lê

“Trong thì bàn kế hoạch ở nơi màn Trưng, ngoài tì thảo văn thư đụ hàng các thành; văn chương tiên sinh Fim về vang cho đất nước, li được vừa yêu quý tổn wong” 19, 162771

Nguyễn Trãi - Người anh hùng dân tộc kế tinh moi truyền thống quý tấu của dân tộc ở thế ký XV không những là nhà chính tị quân sự tỉ bạ mà

+ côn là một danh nhân văn hoá thể giớ, cố tấm tự tưởng vu lê nhiều thể kỷ,

‘Cage di ông nhấn lớn đã gắn bó với Côn Sun, Nguyễn Trai ~ Của Smn mãi niềm tyhào của nhân dân Hi Dương à của dân tộc Việt Na anh hàng 1.332, Lểhại Con Som

“Trong thời dại chứng ta,các đồng chí ãnh dạo Đăng và Nhà nước dã rất

«quan tim đến khu dĩ tích danh lan thẳng cảnh này đặc biệt đã dành thì gi đến thăm Cðn 0n Bác Hồ, vị ãnh tụ muôn vàn kính yêu của dân tộc ta,

"Người đã đến Thạch Bàn và dững chân bèn suối Côn Son vào một ngày xuân, (153 - 1965) của cuộc đối, Người đã đọc văn bìa và tỏ lồng khăm phục trước hững danh nhân thuở rước, các đoàn tại biểu nước ngoài khi đến Việt Nam, thug chon Con Som li nơi thâm viếng

`Vổi người dân Việt Nam, ừ vài âm năm nay, mỗi độ xuân về, mọi người từ khắp mại miễn lại náo nức vẻ trấy hội mùa xuân côn Sơn Ngay từ đấu tháng giêng, từ hấp các ngà đường, đu Khách về dự lễ hội ngày một đông,

ai tấp nập, mọi người chen chân nhau mang lễ vào thấp hướng, không phân

biệ gia tế, ti gi, giầu nghèo, nam hay nữ

Khu đi ích Cön sơn có ễ hội truyền thống vào tháng giêng, cồn gọi là

lê hội mùa xuân Côn Sơn, nhầm tưởng niệm ngày mất của Thiền sư Huyền (Quang — VỊ tổ thứ ba của Thiến phái Trúc Lâm Tam tổ Những lễ hội Côn SH

— Kiếp Bục côn là nơi gần bổ với ai danh nhân iêu biểu Trấn Hưng Đạo và Nguyễn Tri Một sự trùng hợp hiếm có, bắt đâu lễ hội mùa thú Kiếp Bạc (16 8) tì đây cũng là kỷ niệm ngày mất của Nguyễn Tả, v vậy ữ Côn Som

cũng tiến hành lễ hội tưởng niệm ngày mất của Nguyễn Tri đền thờ ỨC

“ni Hội đến Kiếp Bục kéo dài đến ngài 20 # ảm lịch, nhằm trổng niệm gầy mất của Trấn Hưng Đạo (20 - 8 am lich) Do vị tí giữa hai khu d th, chỉ cách xã nhau gần 7km, giao thông thuận tiện nên hàng năm dụ khách trấy hội mùa xuân Côn Sơn đều sang Kiếp Bạc, và ngược hị, vào tháng tầm nhân dân đĩtấy hội đền Kiếp Bạc cũng từ li Côn sơn làm lễ và tham quan đông

ui nhữ trong ngày bội chính Vì thế, khu ích Côn Sơn ~ Kip Bye một năm, cõbai kỳ lễ hội lâu nay người la quen gọi là lẽ hộ “Xuân Thu nhị

Đến với lẽ hội Của Son không chỉ đơ thuần i ip moi người đến thập

"hang ti chữa Côn Sơn, đến thờ Trần Nguyên Đán và đến thừ Nguyễn TH

"Đến với Cön Sơn, người là có địp thường ngoạn về đẹp thiên nhiên xinh đẹp, không khí thanh ương, thoát tục, làm (hoà mãn thế giới tâm lịnh, gợi khí thiêng của chốn Phật tổ, Đặc biệt lễ hội Côn Sơn cồn mang nhiều yế tố văn

Bo khác, đó là nơi mọi người hiểu biế thêm về lịch sử vẻ cơn người, về quê

"hương đất nước thông qưa hàng loại các hình ảnh, các biểu trọng, các yếu tổ

ăn hoá vậ thể của di tích

Cũng như ẽ hại Kiếp Bạc, lễ hội uuyền thống Con Son e6 nhiều hình

th văn hoá phi vặithể đặc sắc ưực tình diễn nh T lễ, rưứ bộ, rước nước,

ế mộc dục, lễ đồn Mông Sơn thí “Côn Sơn Tiếp đến là các rùi chai din gian mang tính thần phong mỹ tụ, góp phần làm nên hản sắc văn hoá đã dạng và độc đáo côa cụ dân đồng bằng Bắc Bộ, Các nghĩ ễ trong lễ hội

được tổ chức trăn trọng uy nghiêm và chủ yến do nhân dân địa phương đảm nhiệm, đảm bảo tính hài ho giữa phần lễ và phần hộ, phù hợp với bản sắc văn hoá của một lẽ hội uyền thống, phủ hợp với phong tục tập quấn của

"người dân bản đị, nhưng vẫn đảm bảo tính quy mô của một lễ hội có tẩm cỡ

quốc giá

1.3313 Điễn tình lẻ hội Com Som

LẺ khai hội mùa xuân Côn Sơn ch

tháng viêng hàng năm, nhưng dấu tháng giếng dụ khích từ khắp nơ đã vẻ dây thấp hương lầm lễ và du xuân mi có thng cnh thiên nhiền đẹp nổi tiếng Từ

h thứ: thường tổ chức vào ngày 16 năm 2006 năng ên thành quốc lễ, S năm mộtầntổchức theo ngh ễ quốc ga

~ Lê Mai hội: Tổ chứ vào ngày 16 tháng giêng, nghĩ lễ được tổ chức long rụng do bạn tổ chức và nhân dân địa phương thực hiện, bán tổ chức đọc diễn văn Khai mạc lễ hội, tưỡng niệm ngày mất của Thiền sư Huyền Quang

~ Lễ đăng hướng: Sau lễ rước nước và lễ Mộc dục, bạn ổ chức tiến hành

lế dâng hương tại chùa Cứn Sơn và đến thờ Trấn Nguyên Đán và đến thờ Nguyễn Tả

- Lẻ tế Đức Thánh: Tiến hành sau kh làm lễ dàng hương ti Đến thời

“Trần nguyên Đán và Đến thờ Nguyễn Tai Lễ ế do nhân dân địa phường dầm hận lễ tế din ra trong không khí rạng nghiêm, nội dung nêu bội công trang

và sự hy ảnh lo lớn của ánh hùng đân tộc - danh nhân văn huế thể giới

"Nguyễn Trãi, cùng các anh nhân khác đã có công ao 0 lớn rờnE công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước rong lịch sử dân tộc

Lễ Mông Sơn ti thự ại chữa Côn sơ: Da các nhà ự đảm nhiệm,

~ Phn hội: Sau các nghỉ thức tế lẻ à phân h

dân gian dược tổ chức tại đây như: Đấu vật, cờ người, đi cầu thm ee loại hình biểu diễn nghệ thuật nhực Hát chèo, hất ca trả, hát đối đấp giao duyên, múa rối nước, hát quan họ, thư pháp

* Tiểu kế

Hai Dương, vùng đất lịch sử có nhi danh lam thắng cảnh nổi iếng và

bế đầy truyền thống văn hoá Hãi Dương là nơi sinh ra và nuôi dưỡng nhiều nhân ti cho đit nước, Trung ịch sử Hài Dương là một vàng quê dng đâu về thành tích khoa ng và có nhiều tiến sĩ nhọ học và đỗ đầu trặng nguyên trung:

cả nước, từng mệnh dạnh à "Lô iến sĩ xứ Đông” Hải Dương còn là nơ mai danh ấn tích của các danh nhân rong các giải đoạn lịch sử của Việt Nam

"Nhắc đến Hải Dương, là nhúc đến Con Sơn - Kiếp Bạc, vùng địa lĩnh nhàn

sốc tò diễn xướng

ig, đây gần bó với tên tuổi của há ị anh hùng dân tộc Trấn Hưng Đạo,

và Nguyễn Trãi vi hai tiểu dại Trấn và Lê, phần lớn cuộc đời các vị đã ở đây Với Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, người anh hing dan tộc văn

Võ song tần, là tấn gương trung hiếu và đạo đc sáng ngời tên tuổi của ông

đã gắn liền với lịch sử oai hàng của dân tộc Ông à lĩnh hồn của ba in thẳng quân xâm lược Nguyên Mông, một nhà quân sự thiên tài cả hd lĩnh vực

lý luận và thự tiền, ông dược nhân dân tôn là Đức Thính, là "cha” Những chiến công của quân và đân tiểu Trần đã in vào sử sích và muôn đời vẫn cùn ghi đầu, Nồ là xúc mạnh của tính thấn đoàn kết và truyền thống đấu tranh anh dũng của một dân tộc nhỏ bể những có thể chiến thẳng những kề thù mạnh hân gấp nhiều lấn

`Vđi anh hùng dân tộc danh nhân Văn hoá thế giới Nguyên Tr

nạ cơn người in nin va wing vu we tờ đi nhà chính, quân sự ôi

Le Ông có nhiề công lao rong việc ráo giáp nhà Lê quất ch giặc Mình rà khôi hồ, cuộc đồi on là tấm gương íng chối vẻ chân lý "Đại nhân, Đại gHH Với lông yêu nuố âu sắc, ông đã để cho đi những ẩnganh ng

ca bi i, king din ci quyền chia ị và dộc lập dân ức Côn Sm Kiếp

‘Bye ci bm chic sử mang nhu dấu ấ của các anh nhân ộ xuất

he Trần Nguyên Đán, Trấn Nguyên Hãn, Tần Khánh Dự, Nà giáo Ch

‘Van An mii mi dave ghỉ danh ung sử sách, Với dĩ ch Gon Som Kiếp Bac, hing ta cn due chitm ngưỡng nhữn ch quan tiên nhiền nh đẹp,

ly là một vàng non nuốc hữu ình dã được ca ng rong nhiề ương các ứng

ân thợ của nhiễu tác giả Côn Sơ - Kip Bac, nt ving tanh wong thoát tực hộ tự nhiều khí hiêng của sông

LẺ hội Côn Sen - Kiếp Bạc lễ hội ayn thing ừ nhiều ảm năm suy Năm 200G được nhà nước chính thúc nàng ên thành nghỉ thốc Quốc lễ

tổ chứ S năm mộ lin,Lễ hội iễn ra trang rụng đấy ủ các các nghỉ thức tế

16 à mức, nêu ba i sử và cũng lo lớn cña nh hùng dân tộc TH

CHƯƠNG3

AM NHAC VA CAC HINH THUC DIEN XUONG DAN GIAN

'TRONG TIẾN TRÌNH LẺ HỘI 21.Âm nhạc trong lề hội Côn Sơ ~ Kiếp Bạc

3.11 Cơn lận

“CẢch đầy 4000 năm, rên dải đái Việt Nam, công với nên văn mình đồ đồng Dòng Sm, Đã xuất hiện và ình hành một nn âm nhạc phấ tiể Nên

đm nhậc đồ có một ệ hậc cụ phong phú thuộc các họ thạc cụ (ka, so)

họ tự hân vàng (tống đồng, ciêng cổng chuông vàcó thề cả đần để nh), bọ nhạc cụ màng nng (rổng bị da) Nên âm nhạc đó đã có tính hồ hàn hề đơn

tề kếp, nhiều bè và chốc chấn có một hệ các bài ca ới ình độ phất triển tương tng” 45, 17], Có hề nối âm nhạc Việt Nan cũng với bi ica

Hđ nu và ải qua nhiều đến cổ tăng tim của lịch sử, từ nữa đân h kỳ XXV, âm nhạc Việt Nam đã đnh dấu một buc phát iển mới Xu khi đính thắng giạc Minh, iếu Lê dã sây dựng một chếdộ chuyên chế của giả đoạn thịnh dụ, Lê Thứ Tổ m nh soạn quy chế âm nhạc cung đánh: Ấm nhạc Việt

"Nam từ thể kỳ XV đến thế kỹ XIX có thề nói đã bàn Hiện và phá tiển phù

đồ là ip ứng như cấu thường tức âm bạc với lai tành phần: Âm dục chuyến ngiệp à m niạc di iơt

Na nhạc ân lộ cổ uyề của chứn a số âm nhạc da sắc lộc (64 hành phần dàn tộc), Với sự phong phú và da dạn về tể oi cấu trúc và

âm ắc, Mỗi dân tộc l có những sắc thái ăn ho nghệ thuật khác nhan, thể ign tổng, nh căm của cơ người ưng công đồn, hưng có một điểm cúng đồ à âm nhạc âm nhạc luôn là những giả điệu dẹp ngân ên tô điểm, cho mi sắc cuộc sống thêm huyền điệu, Tác gi của âm nhạc dân gian chính

TR những con ngu lo động đặc hệ những ngưi nông dân hiển lành, yêu tự

do và cuộc ống, chính vi vay, nhge ph iểntừ ong cuộc sống lao động hoại thường ngày Những lần điệu dân ca Hữ tình, những điệu hò đầm thắm, những giải điệu cất lên từ các nhạc cụ đân gian đền bật nguồn từ tình yeu qué huong dt nước, sự tôn nh các anh hồng c công đựng nước và giữ

"ước, trong đó phải kế đến những con người đ síng tạo ra Văn hoá, đã ầm nên một bản ắc iệng cho nến nghệ thuật ruyền thống của dân tộc “Nhà nho coi tiếng dùn là một thứ iếng nối cao thượng sieu việt linh điệu” Tiếng dàn

“Sương đục” nói lên cái trong đạc” lòng ngư, tứ là nối lê cái đạn đức, nhân phẩm của người đần Tiếng đần à như thế nên người nghe đàn cũng phái

cổ đạo đức nhân phẩm mới hiểu được cấi tha” của nhạc" 45, tr 60 Người

nh hùng dàn ức Nguyễn Tãi khuyên vua "Hoà hình là gốc của nhạc Thanh

ăm là văn của nhạc”, thế h ge nhân nghĩ cốt ở yên dân” của

"Người đã tìm

"Nước ta có cả một kho tăng nhạc cụ dân tộc vô cũng độc đáo, nhiễu nhất là nhạc gõ, rất đa dang về chất liệu phát âm và sắc thấi âm thanh: Đông, đá, gỗ, da thuộc, trẻ nứa, bu, , đất nhạc gấy ~ cũng kh nhiều chủng loại, trong đó có nhiều nhạc cụ vị thế độc tấu (dần bẩu, dàn đấy, đần nguyet, din wanh ) Chua kế các màu âm phong phú của nhạc thối và nhạc kéo 13, 135)

Nến nhục khí dân tộc của chúng ta cồn tổn tại cho đến ngày nay và

"gầy càng được phít huy, tên thực tế nó đã được tải nghiệm qua một quá tình sing loc Iau di Để phù hợp với những đạc tính cho từng nhạc cụ ng, cha ali phn chia theo chế lệu chế tác cũng như việ

Xin (Kùm loại là các loại ng đóng chiếng cổng, chữm choy, thanh la

“Thịch (06) như các loi khánh bằng đá, (Tơ) là các loi dàn mắc dây trúc, te, nứa các loại sáo tiêu) Rồo (bu) như các loi khên, thổ (đất dung) nhữ các lại ống bị đa

cụ đâm nhiệm một bề có tính độc lập tương đổi, các bề của các nhạc cụ sẽ

hi hợp với nhau tê cơ ở một gi diệu cơ bản gọi là lòng bản Các nhạc cụ thêm bức luyến ấy ỹ heo cách cấu tạo và uỷ the từng tính năng cho phép, của mỗi loi nhạc cụ” 45, tr 64]

Nhạc cụ cổ truyền của người Việt Nam that v0 cùng độc đáo, các nhạc

cự thuộc tấ cả các họ các chỉ theo cách phản khua học với nhiều dáng về, nhiều chủng loại tấ cả đều được âm bằng những nguyên liệu của địa phương

‘a do in tay của người ao động chế tạo ra Hệ thống nhạc cụ dân tộc củ đất tndệc ta dã gắn bó một thiết với đồi sống vàn hoá tính thần hàng ngày của người nông dân Với những âm sắc và âm thánh độc đáo, chúng đã tạo rà những khả năng biển hiện muên hình muôn vẻ Đặc bi, tung các địp lễ hội

2.12 Vai tro cia dm nhac trong Ié hl Con Som ~ Kip Bac

Tải Dương là một tỉnh nằm ở trang tâm vàng châu thổ ong Hồng, isp giấp các tnh Bắc Ninh, Bắc Giang, Quảng Ninh, Thái Bình, Hưng Yên, Hải

"hông Được ảnh hưởng và tiếp thủ nến vàn mình Song Hồng và vàn ho

“Trong lễ hội, các yếu tổ ở phần lễ và phần bội luôn có sự hơà đồng với hau Ben cạnh các loại hình văn hoá diễn rà phong phú và da dạng ong lễ hội, phải kế đến yếu tế âm nhạc, nồ có một vai ồ quan trng, có mật xuyên suất từ đâu đến khí kết thúc lẼ hội Âm nhạc rong lễ hội là hiểu theo nghĩa hẹp, cần nghĩa rộng à toàn hộ thế giới ảm thanh làm cho ngày hội ở đây tri nên hấp dẫn, tăng trọng và nh thiêng bom, rong đố có sự đồng gp to lớn của các nhạc cụ uyển thống Âm thanh của các nhạc khí vang lên từ lốc thông háo có hội làng, đến khi tham gi các cuộc ế

gia ào các ình thú diễn xướng dân gian rong lễ hộ Dà to hay nhỏ, ít hay nhiều, các nhạc cụ dân gian tham gia vào dần nhạc của những ngày lễ hội, là tết đặc ưng, là nhủ cầu thiết yếu ở Khấp nơ tên mọi miễn dất nước Đất

"ước ta từ bao đời nay đãhình (hành và phát iển một hệ thống lễ hội vò cùng,

‘hong phi da dang, mang ri nhiều sốc tổ vàng miền khác nhau, Bồi y, việc

i ae, hay thar

tổ chức các ngày ễ hội hàng năm là tâm tư và nguyện vọng của các cư dân

"ông nghiệp nói chung, ưong đó có Việt Nam Qua ễ hội, mọi tắng lớp nhân dân muốn biểu hiện làng thành kính, lòng biết ơn đối với các chư vị thánh thấn đã có cũng giáp dân giúp nước iu r giặc ngoại xâm, ảo vệ cuc số Bình yên cho con người Do đổ rong lẽ bội, sự đồng gốp của âm nhạc phải làm, xao cho không Khí th rang nghiêm, ca phone, uy lính và hoành tráng, đây mới

Tà nguyện vọng khá khao của mg ng lớp rong cộng đồng,

.3.1 1.Âm nhạc như mi ín hiệu thông báo hộ làng

Đi với Côn Sơn - Kiếp Bạc, vũng dt để l n

những phong tục tập quần văn hoá dân gian luôn ăn su vào dời sống MỌI Vàng quÈ yên tĩnh thanh bình với cuộc sống thường nhật, nhưng khí vào mùa

1 hội thì âm nhạc nơi đây đã làm hững ng lên, âm thanh của âm nhạc làn toi khấp không gian, hoà quyện vào cánh vt thin aia, drm văng đến tận cấc quả đối, vách núi, các dòng sông con suối từng thửa ruộng, bụi re, gốc ia,„cho đến các nh làng, đánh thức cả một vùng quê với bao bộn b lo toan

u vớ ch của lịch

6

twomg cute sing bly lau Khi dy phi nhấ tới các nhạc cụ Hân tộc vớ tăng đặc hệt của chúng đã tham gia một cách hữu hiệu vào vige thông báo cho dan lang bist mot IS hoi uyền thống được bát dâu, đổ à tiếng rống cấ tiếng chiên, những âm thanh lớn lâm khuấy động lồng người, gọi dân làn ti gia trẻ, tnú gi, bạn bè gắn xa về dự hộ Ngay từ nửa đêm trước kh bất đấu lễ hội chính thức, âm thanh của phường đồng văn đã gióng lên những âm điệu tần r của iếng rồng cái Phường đông văn do dân làng hai xã Vạn Yên và

‘Dave Som chọn ra, những người đã tham giá nhiều rong các hoạt động văn hoá của địa phương phải là những người có kinh nghiện Mặc dâu vậy vẫn

hi được lập luyện từ trước, hiểu những gui ước của âm nhạc tong các hình thức t lễ cũng như khí hát huy vai rồ của chúng trung ngày hội mà một ông

đảm nhiệm công việc này Tiếng trống cái thông háo ngày bội vô cùng quan trọng, với ba bồi chín tiếng dũng dạc, vang động càng lãng thêm sức hấp dẫn của ễ hội Người đánh trống và chếng luôn có sự tập luyện và ăn

hp, âm thánh của chiêng trống hoà với nhan khiến mi người cảm nhận được Khí thế hào hùng, nhộn nhịp tưng bững của ngày hội đang tới gần, Khơ đậy những nh cảm thiêng iếng sâu lắng nhất của mộ lề hội tuyển thống 2.4.2.2 Am nha trong lẻ thai hội mũa xuân Côn Sơn

Những âm thanh mở màn thông báo một kỹ lẽ hội đã rt quan trọng và

6 cig quan tong hom Ki tham gia trực tiếp và lễ hội, có thể nổi fin của buổi khai hội, buổi tế 18, đảm rước hay tong ễ Đại tế là sự đồng góp của dâm nhạc dân tộc Tiếng rống khai hội mùa xuân Côn Sơn luôn dược chú ý và

cố sự chuẩn bị chủ đúo, một gần trống cái với ha chục người tham, thánh của chúng thật hoành tríng và hùng ĩ Quanh các tang

hoa Văn ho iế câu kỹ rên một gam mầu đô nụ rõ, những chiếc dùi tống của diễn viên cũng dược trang tr dep mil, khi người đánh tống giơ những chiếc dài rống lên theo nhịp điệu trống ta cổ cảm giác như những cánh hoa đang hay cùng nhịp trống Mần trống hội được các nghệ ĩ rong trang phục

teuyền thống biểu diễn, kế hựp với giàn trống hội là các nhạc cụ dân tộc khác cùng hoà những giai điệu vui tươi thánh thớt, âm thành vàng động, tồi thúc,

so sự răng trọng nh thiêng

2.12.3 Am nhạc trong lẽ cáo Yết hội Đán Kiếp Bạc

Là nghĩ lẽ mở của đến với mọt ý nghĩ là sìn phép các vị chủ thính choi cân làng mổ hội, ngh ễ do ha làng Dược Sơn và Vạn Yên đầm nhiệm Từ lúc nửa đến, ông thủ từ đánh lên ba bối chí iếng trống lớn tiếp đó nhà đến xẽ ra

“mở của đến Các lễ vậ hương, hoa quả, bính cổ truyền của dân làng được

“mang vào đến để âm lễ sau đó là ha tần tế, Âm thanh của trống cái và chiêng làm nến cho buổi lễ, sau khi kết mỗi một phần văn tế, trống chiếng diểm lên ba ổn, bạ tuần ế được kế thúc sau một si đồng hồ,

Âm thanh âm nhạc của phường đóng văn và phường bất âm diễn rà trong lỄhội gift vai rồ quan trọng Âm nhạc trong đấm rước và lễ Đại tế Khác

ới ảm thanh thông háo và âm thanh khai bội, nó mang tính chất trang ghien, có quy ước chặt chế, phải dược tập luyện kỹ lưng rước khi vào lễ hội Đội nhạc tế do dân làng tự lập ra, đồ à những người có nâng khiếu về âm nhạc, sử dụng thành thạo các lo nhạc khí sử dạng ong các dịp hội hè, những người có tái nghiện trong ce sinh hoot van has văn nghệ của làng, đặc hit đã được tham dự rong các buổi tế lễ, rong các đám nước của ễ hội -Để khoá tế được thành công cả đội ế và đội nhạc đều phải

tập luyện tiệc độ một tháng, các nhạc cụ tham gialễ hội gốm phường đồng

ăn và phường bất âm

Nhạc cụ rùng phường đồng văn gồm: Trống khẩu, danh la, sênh iế, trống bản

Nhạc cụ than giá rong phường bát âm báo gốm: Đâu bứu, nhị, lên, trẩng, sênh tiên thanh la, nấo bự, sáo, hoặc ti

Vige tham gia của những nhạc khí dân tộc rong lễ hội Côn Sơ ~ Kiếp

‘Be mang li những hiệu quả rõ rủ, lầm cho không khí buổilễ hoành trắng

goa quá tình

8

"hơi, lĩnh thiêng hơn, tạo niềm phấn chấn cho du khách khắp mọi nơi về dự lễ hội Để có được những âm thanh tuyệt vời ấy, những nhạc công trong dàn nhạc đã biết phát huy hết tính năng và khả năng diễn tấ của các loi nhạc cự độc đáo để bằng sự hiển diễn thuần thục điều loyện ca nình Những khối âm thanh đẹp đề và độc đáo đóđã góp nhắn tạo nên một giai điệu mang đậm màu sắc dân gian, làm không gian của lễ hội thêm dám ấm,

“Để hiểu õ một cách khối quát ể cấ tạo, nh năng và âm sắc của các

TL bại nhạc khílo, không dịnh âm, tang ống bằng sổ, mật hống bằng

da tu hoặc da hồ Thếng c có chi co ữ 50 ~ 70 em, đường Kí tỡ40— đem Tiếng trống cế từ lu đã hình ảnhr quen thuộc với mọi người dân

di đây, nó không chỉ ược sử dạng rong lĩnh vực thông báo kh c việc dạ,

ng 16 cb được tểliệ tung cách vụ như cổ động ch các

dc agen tay chia tị, quân sự văn hai Hoc cổ í được dũng dể ánh chấ khen chế trung những rò cưi có nhiều nguời tam gi, huậc người

đi cổ vũ Thống ái cũng được than gia ấu rong các dần ciêng cổng của đồng ào Tây Nguyên, Âm thanh của trống cái rắm những vang sa Tiếng trống cái thường đính vớ ết ấu chậm ri để mình boy cho những động tíc tĩnh đạc ưỡng hoàng it ấu nhanh 0 ni đồn dập, hức bách, Đánh

hội

sự của dân

trống cái người ta có thể đồng 1 hoặc 2 dồi uỷ từng ường hựp, ung

"người đánh trống cấthường đàng 1 dồi để đánh

tưng dần nhạc bát âm nổi hạ lên

hi rung len vo von

3.114 Đàn nhị

Một nhạc khí kếo dây bảng cung vĩxuấ

dây là loại nhạc khí luôn luôn được sử dạng rong các nh hoại văn hoá của

"người Hải Dương, Nổ có vị tí quan tụng trong nhạc chèo và nhạc ễ hội, âm thanh của đần nhị rất trong sing, mage ma Tham gia trưng phường ít

iả diệu của đần nhị cũng nổi hột bi ám sắc đẹp gắn giống với giọng hất con

"người, người nghề âm thánh của đàn nhị có thể nhận định rõ ràng kh nó đi hề

"ai dy nhị để khỉ nhạc công kế đấy được dễ dàng do khi có sựcọ sát vào đy làm ph ra an thanh Âm sắc dàn nhị dẹp, dụ dương thánh thấc nồ không thể thiếu vắng tung dần bá âm được rình tấu tong phần lề và ưng ph hội 2.135 Thanh là

Là một nhạc cụ hình địa tồn có cạnh làm bằng kim loại đồng pha đường kính thường là I6em, độ đầy khoảng 20m

đến Scm, Tiên thành người ta dồi ba lô nhõ để xỗ dây để thuận in tung, khí sử dụng, có thể xách hay reo Thanh la dan ng di, dt dược làm bùng

gỗ hoặc tr vớt tồn dài 20 cm Tiên hình tồn mặt đĩa của thanh la là trung tâm phát n âm thanh, độ vang của nổ là nhờ vịt trên thành đĩa, đồ là loi hân độ vàng Nhân dân ta được gọi than la bing ei én moe mye La “beng tbeng” Khi sử dụng nhạc khí này trong lễ nước người ta ding mde tay cấm, qui bằng dây buộc ở thanh la tay a cần di đánh vào tâm đường kính của

cố để âm thanh vang và thánh thoát hơn, Công có khỉ dàng các ngớn tay để bt Lâm âm thánh đục hơn, tạo am thánh "cheng, chập hay ng hp”

nếp thành cao khoảng 1

a

Âm thanh của anh la thuộc khi âm cao, với độ văng, đạp, tong tro, đám thánh thường dùng để đệm tiết tấu và làm nến trừng phường bất âm khi hoà với các nhạc cụ khác, nổ không tấu đọ lập, mà luôn (hen sắt rống và các nhạc cụ khá vẻ it tấu cũng như các kỹ thuật diễn Nếu trống gỗ trước tì thanh,

8 lập tố gO theo sau mục ch là tạo mẫu âm tướng phần, đô lúc (hanh la l tấn lowe trống và ii tấu dân rà một chút để thay đi sắc thi Thanh là giữ vị tí

«quan trọng trọng phường bá âm, nổ kết hợp cùng các nhục cụ gỗ khác tạo sự phá trộn hà hoà các ăm sắc của ba chấ liệu gỗ, tr, kim loại khiến âm thanh trng nhường nhạc đầy hơn, làm địu hốt âm sắc của thanh khí tấu một mình 31-16,Sênh tiến

Hay còn gợi là sinh tiền, nhạc khí độc đáo ở chỗ có

đồng xu, gồm 3 thanh gổ cổng di 28 cm, ngàng Âem, dấy Boum Trem thant thứ nhã phía đâu có các định nhồ và xuyên qua 3 đồng tiên, thanh thứ ba chỉ

ác thêm vào các

cố một cục tiên (hanh thứ 3 ngần hơn một chất không cổ cọc tiên nhưng có hai hàng răng cưa ở hai cạnh, phần đấu còn li của ai thành là chỗ để người cầm, nó được ni lị với nhau bằng sọi dây nhỏ Nó suất hiện ở nước la từ rấ lâu đồi, đồng khi giữ iế tấu ong dần nhạc, tước kỉa chủ yếu để đệm cho

"người hát, hất là hất ä đào, hay tong dần nhạc cung đình, hát sắc bùa Slnh tiến là nhạc khí gỡ đã hội ụ được ba tính năng đó là cái qu, ái phách, ái ng lá Với sự biểu diễn nh hoạt bảng các ngó tay của các nhạc cảng tì ha than nh tin liến tục được mổ ra rập vào tạo những âm thanh lách cách thêm vào âm thanh của những đồng tên và vào nhau nh rồn rã, Âm thanh, của cây sinh tiến rất nết nghệ vui tả, lm không khí nh hoại xö nối Trong dàn

“hạch âm, ênh tiền tạ ii tấu rõ ràng, tồn vã và giữ nhịp điệu ie ache,

chỗ tựa vững chắc cho các nhạc cụ khác khí cùng hà tấu

2/132 Nhạc khíthối hơi

'Gồm các lạ sáo, rong nhạc ễ hộ chủ yếu sử dụng sáo te, trúc hoặc

Số, đây là loại nhạc khí xuất hiện rấ làu đồi ở nước ta Cây sáo nhìn đơn giản

ung due ầm rất công phú và ỉnh xảo, cấy áo

tiên có khoết lỗ để tạo âm thanh Nhạc khí này thường s dụng độc tấu hoặc thám gia dân nhạc dân tộc Loại nhạc cụ này được mọi lớp tuổi yeu thc,

Tà người han ti kỷ của người nóng đân, họ (hường mang theo bên mình tong

Cu go: Gm dan ken Tam hằng ống siy mm, là bộ phận phát âm

«quan trong, thin kên hay gọi là dọc kèn à Gag ring Him bảng gỗ hình (huôn, loe về phía dư, tền hân kền có khoếtlỗ thẳng hàng nhao, Los kèn thường

mm bằng vô quả bấu khổ, miệng ken e6 loi loe rá có loại cụp vào, độ vàng Ling kin ôn hoà hợp với nhạc khí gõ Kèn loa tham ga nhiều rong dần nhạc Bất âm của lễ hội, nhất rong đám rước, nó cồn được sử dụng trọng in khẩn tuổng, chào Người nghệ tiếng kèn có cảm nhận âm thanh nổi lên tình cảm chân thành của cua người, nhưng có kh thì mạnh mể như thú giạc đội quản tưang chiến đấu Tiếng kèn phù hợp với sự thể hiện những nh cảm bì hàng sự tiết nuối khi bị mất mát Âm sắc của kèn loa không thế thiếu vắng tong phường bất âm của lễ hội, giai điệu của n rõ rằng và hoà ấm cũng các nhạc

cụ khác kh ấu lên,

4 2.13.9, Nao bat

hin choc, e6 na gợi là chập chã, nhạc cụ này cũng rấ độc đáo, nó được làm bằng đồng pha, cấu lạo ấm bai ữa bằng nhau, chăm chog có nhiều kích cỡ khác nhau, Có hai cách người nhạc công có thể ign ua, va được gợi bằng tượng thánh là *chụm ” và "choệ" Ấm thanh khi nhất lên hành tiếng "ghợm ” là do nhạc công dùng ha nửa đạp vào

xắc nghệ r, và đục hơn, Âm thanh khi phát lên nghệ như!

nhạc công dũng ai nữa đập vào nhau rồi xê dịch ngay cÌ

"hoà cũng trống bản, (hanh la, nh tên trong đám eae Nod a, “ưống khẩu còn là một nhạc cụ độ tấu ở rước các iệu thính thần, nổ có tắc dụng nhữ

“mộthiệu nh chỉ huy dộng ác khiêng kiệu cho êm, cho đến” S5, 31] 31-311 Trổng bản

Cũng thuộc loại trống nhỏ, tang trồng làm bằng gỗ, độ dầy khoảng I0) com, Ins mat due lam bằng da bò, đường kính từ TẾ — 20 em, Đặc điểm nổi bật

Tà Khong hung mại, người ta cũng dùng dài gỗ để đánh, khi đánh, nhạc công cấm vào tự tiếp vào lang trống để đánh, âm sắc của nổ thuộc khu âm cao, 4m thánh nghe vui, rộn Thang phường đồng vàn, (hường có bốn người dánh

cc rong de ru, to ra sự kế hợp ấn ý giữa chỗ tế và các thành viên on

toàn đội, mọi động tá của chủ tế phải thống nhất với hai người cắm xướng và nhịp điệu trống nh Công việc chuẩn bị sẽ được hoàn trước khi vào lễ hội chính thức ài ngày bằng một đợt tổng duyệt

* Tang phục của phường nhạc

Đầm rước là hình ảnh cô đọng của một lễ hội, ới đã màu sắc rực rỡ của cũ, quại kệu, hua Tong đó trang phục cũng rất được chú ý Những người tham gia phường nhạc mộc áo nẹp mầu đỏ lẫn màu vàng, hoặc có khỉ thêm một thắt lưng buộc múi sang bên cịnh, người cám trồng khẩu và thanh là

“mặc áo đài đen thất hơng màu đỏ, ai người cảm xênh tiến đội nón dần thất

"ưng bồ que, những người đánh trống bản mặc áo ngp đỏ, trên đấu họ quấn Khăn màu đỏ tạo thành một sự đồng phục với các sắc màu vui mắt Những, rang phục tho Ki truyền thống góp phần làm tăng nết cổ kính của lễ hội

* Tiến nh âm nhục trung dầm rước

“Thác khi đảm rước khỏi hành, chiêng trống nổi lên từ bên tong đến, hiệu tống nối Hồng, hiệu chiêng nối chiêng haà nhịp với nhan, Tất cả các

chân cũ, kiệu đến sẵ sàng nghỉ rượng đám rước th hiện nghỉ phong thấi của vị tưổng khi r quân với đủ chiêng trống cờ quạt Lúc này phường đồng văn tấu nhạc tì cuộc rước báo hiệu bát dấu, mở đấu dám mớt là hã lá cử

“ist, Mao tug trmg cho thin lin và s chỉ huy, hạy cờ vua trao để àm ti, sau đồ là S lá cờ ngũ sắc sanh, đỏ, trắng, vàng, đen, tượng ưng cho 5 đạo quân của vị tướng, tiếp sau là # lá c tứ nh, mỗi cờ thêu một lnh vật Long,

Ly, Quy, Phượng, người vác cờ là thanh niên của àng mặc trang phục áo lính

"gầy xưa Hi loạt cờ đến dại cổ còn gọi là ống cấ to o hai người khiên

46

“Trong dim rude, tiéag Using es duge cok 1a higu lệnh của thần Tinh, có Khi được gọi với một cái tên rất tôn trọng là “Ông Trống” Mỗi tiếng trống cất lên là một hiệu lệnh điều khiển buổi lễ, khiến tất việc có liên quan đến đám rước cña từng bộ phận phải shú ý và tiến hành

"nghỉ lễ heo tiếng trống Tiếp theo trồng là chiêng, chiếc chiêng to được

Đi su đoần chấp kích viên vác đồ lễ bộ và ít bu là phường đồng

ân Tiế tấu âm nhạc phường đồng văn luôn là hiệu lệnh giữ nhịp độ hanh hạ chậm của ác chân cử, chân kiệu Âm thanh của nhường lúc êm

không khí vi tơi cña đoàn Phường đồng văn gồm một người cai ấm rốn Khẩu, hai người cám thanh lạ lai người ein sea tiến 4 đến S người đính rổng bản, Tiếng than la ho vỗ ếng ống bản

ả lúc rộn rằng,

va seni tiền nghệ rồn rã vi nhộ

quy định là: Âm thanh của rững khẩu, thanh la, ênh

trống bản họ lại theo iế tấu đó, iế tấu có lúc hoà tho tiếng bước chân,

“Theo sáu người vác cờ vía — loại cừ có lọng vàng che được coi là cờ tống lệnh của thân lính và đoàn người ính đội nén dấu, thất lưng hồ que mỗi người cầm một thành gươm là phường bát âm với âm loại nhạc cụ với các chất iệu khác nhau sẽ có các âm sắc khác nhau Điệu nhạc vang lên với loại nhạc cụ khác nhau gợi là bất âm nhã nhạc Tiếng nhạc heo gỉ diệu Lưu thuỷ cùng hoà tấu một lúc tạo ra âm thanh nghề êm tái, ro rất và

vui nhận, Âm sắc của dần nhạc bất âm vang lên trong tro êm ái, với một giải điệu dẹp vang lên rõ ràng thanh thoát làm ly động lòng người Giai điệu của các nhạc cụ hoà với nhau tạo nên những âm thanh mượt mà, êm

tăng và được người nhạc công xử lý khế léo ti nh lúc to lúc nhỏ, âm cao,

ám thấp, tiếng kon et len tang inh chit cia ngày bội, đặc biệt rong dm xước Xen lần những âm thành đẹp tròn tịa của các nhạc khí đồ là phẩn đệm tế tấu của bộ gỡ Tiếng sênh tiền và thành la nghe rồn ã vi ai, tiếng chữm cho với bai nữa dập vào nhau tạ tiết tấu phong phú, tiếng trống phụ

u âm đặc biệt để l

lên theo điệu [ thus

dây là một giai điệu đẹp ở điệu thức dân tộc 5 âm khi vang lên làm không khí của đám rước sống động và trang nghiệm, lạo mu sắc linh thiêng và tăng phần long trọng, cung kính đối với các vị thần lỉnh và các anh hùng

a dân tộc Giả điệu của nó được các nhạc cụ sáo, nhị, kèn, cùng tấu lên huài

“quyện với nhan và có tiết tấu đệm theo của các nhạc cụ gỗ như trống lớn, trồng nhỏ, thanh la, sênh tiền hạ theo,

"Điệu Lưu thuỷ được tấu tròng đần nhạc tho giai điệu chỗ đạ sa