BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO Nguyễn Trãi (1380 1442), tên hiệu là Ức Trai là cháu ngoại Quan Tư đồ Trần Nguyên Đán được xem là một trong những công thần dưới thời Hậu Lê , góp phần trong công cuộc bảo vệ đất nước.
Trang 1BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi (1380 - 1442), tên hiệu là Ức Trai là cháu ngoại Quan Tư đồ Trần Nguyên Đán được xem là một trong những công thần dưới thời Hậu Lê , góp phần trong công cuộc bảo vệ đất nước , xây dựng bờ cõi đất Việt Song song với đó , ông còn được biết đến là nhà văn chính luận kiệt xuất của thời đại Người đặt nền móng và mở đường cho sự phát triển của nền văn học Việt Nam Phong cách sáng tác của ông gắn liền bới tinh yêu thiên nhiên đất nước , với lý tưởng nhân văn yêu nước , thương dân Chính những sự cống hiến bền bỉ và nổi trội này mà vào năm 1980 , ông đã được UNESSCO công nhận là danh nhân văn hóa thế giới Nổi bật giữa chùm thơ , văn của ông chính là tác phẩm Bình Ngô Đại Cáo Viết dưới dạng cáo do Nguyễn Trãi soạn thảo vào mùa xuân năm 1428, thay lời Bình Định Vương Lê Lợi để tuyên cáo về việc giành chiến thắng trong cuộc kháng chiến với nhà Minh, tuyên bố kết thúc chiến tanh , lập lại hòa bình trên đất Đại Việt Nêu cao tinh thần độc lập dân tộc, tinh thần yêu nước chống giặc ngoại xâm được khắc tạp đến muôn đời.Đoạn mở đầu bài cáo còn nêu cao luận đề chính nghĩa nhân văn
Đoạn đầu của bài cáo , tác giả đã nêu cao đồng thời ,khẳng định tư tưởng nhân nghĩa yêu nước thương dân
Việt nhân nghĩa trước lo trừ bạo
… Quân điếu phạt ………
Nhân nghĩa vốn là một tư tưởng đạo Nho, là mối quan hệ giữa người với người dựa trên cơ sở của tình thương và đạo lí Nhưng khi thêm vào ‘ yên dân ‘ , trừ bạo ‘ đạo lý ấy lại trở thanh cốt lõi ngàn đời của biết bao triều đại Nguyễn Trãi chắt lọc hạt nhân cơ bản , nhân nghĩa chủ yếu’yên dân; làm cho cuộc sống nhân dân ấm no ,mà thịnh thế Muốn được như thế , chúng ta phải ‘ trừ bạo ‘ diẹt trừ những tham tàn ,bạo ngược, loại bỏ bọn tham ô quan lại làm nhũng nhiễu triều đinh , bảo vệ cuộc sống người dân Nguyễn Trãi đã khẳng định đạo lý “lấy dân làm gốc” là quy luật tất yếu trong mọi thời đại - dân là nòng cốt, là tài sản, là sức mạnh, sinh khí của một quốc gia Đối với Nguyễn Trãi,
“nhân nghĩa” không còn là một quan niệm đạo đức hạn hẹp mà là một lý tưởng xã hội, điều nàu ko chỉ thể hiện trong văn chinh luận của mà còn trong thơ ca như Cảnh Ngày Hè
“Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng
Dân giàu đủ khắp đòi phương”
Ông đã lấy ra từ thực tiễn dân tộc để vào tư tưởng nhân nghĩa : nhân nghĩa phải gắn chống xâm lược
để bảo vệ nền hòa binh , như vậy dân tộc ta chiến đấu chống quân xâm lược chinh là nhân nghĩa còn giặc xâm lược chính là phi nghĩa Đây cũng là cơ sở để tác giả bóc trần những luận điệu xảo trá của giặc minh , đồng thời thể hiện luận đề chinh nghĩa của Nghĩa quân Lam Sơn và tính phi nghĩa của bọn xâm lược.Đây là một trong những sự đóng góp sang tạo mới mẻ của NT về 1 nhận định mới trong định lý nhân nghĩa
Bên cạnh đó ông không những nhận thức được sức mạnh của nhân dân , mà còn khẳng định độc lập chủ quyên truyên thống lâu đời của dan tộc qua đoạn trích:
Nền văn hiến
Đây là đoạn văn đã chạm khắc vào lịch sử dân tộc những giá trị bất khả xâm phạm về nền độc lập một cách đầy đủ nhất Lối lập luận so sánh sắc bén, đa chiều đã khẳng định những phương diện cốt lõi để định danh chủ quyền của mỗi quốc gia những định nghĩa tạo nên sự chủ quyên , tòan vẹn
Trang 2của một dân tộc được thể hiện qua nhiều yếu tố khác nhau Đó là nền văn hiến lâu đời ( trích dẫn ) Vănn hiến là yếu tố quan trọng , là yếu tố nhằm phân biệt , củng cố sự độc lập chủ quyên của dân tộc Nước ta có nền văn hiến nghìn năm, đây là điều mà không phải quốc gia nào cũng có được Lịch sử văn hiến ấy là bằng chứng rõ nhất cho sự tồn tại toàn vẹn lãnh thổ, độc lập dân tộc cho sự văn minh phát triển Chính vì thế đối với NT , VĂN HIẾN là một trong những yếu tố QUAN TRONG NHẤT cần phải được đề cao Không chỉ khẳng định trên nền văn hiến mà đó còn là lãnh thổ với núi sông ,bờ cõi
đã được phân định rõ ràng rõ ràng với phươnh Bắc ( trích ) , là phong tục tập quán giữa đất Việt – phương Bắc lại khác nhau,(trích ) , Là lịch sử chế độ đất nước , NT đã sử dụng phép liệt kê phép song hành Ông đã đặt các triều đại “Triệu, Đinh, Lý, Trần” của ta ngang hàng với “Hán, Đường, Tống, Nguyên” của Trung Hoa, Không chỉ có vậy, ông còn gọi các vị vua Đại Việt là “đế” khi trước nay hoàng đế phương Bắc chỉ xem vua nước Việt là Vương, điều này cũng góp phần quan trọng thể hiện
ý thức về chủ quyền độc lập cao độ của tác giả .Điều đó cũng đã khẳng định lịch sử lâu dài của đất nước , khẳng định tư thế ngang hàng với trừng triều đại pk phương Bắc , thể hiện niềm tự tôn dan tộc Ngoài ra mỗi triều đại đều có lúc mạnh lúc yếu nhưng đều có sự xuất hiện của các bậc hào kiệt mỗi triều đại ,cũng là lời nhắc , răn đe đối với quốc gia muốn thôn tính ĐV (trích ) Đất nước có lúc thịnh suy nhưng anh hùng đời nào cũng có , có dân có tất cả Hiền tài là sự thịnh suy của một đất nước
Bài NQSH của LTK được xem là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của ĐV , với sự khẳng định độc lập mạnh mẽ về bề cõi lanh thổ Vang lên đầy dông dạc mà hào hùngTuy nhiên bài thơ ấy chỉ nhắc đến yếu tố lãnh thổ cùng với sự mạnh mẽ của dân tộc và ta chỉ thấy được tác giả khẳng định qua thiên thư -sách trời , là một thứ thiếu căn cứ , mơ hồ , ko có tính xác thực ,khiến việc xác định cương vực lãnh thổ khó khăn , mập mờ , và ko có tính thực tiễn lịch sử Còn đến với NT , ông ko căn cứ vào sách trời mà vào thực tiễn lịch sử kd độc lập chủ quyền độc lập có căn cứ xác đáng,với 5 yếu tố lịch sử lanh thổ , văn hiến , phong tục , chế độ lịch sử, hào kiệt trong đó văn hiến được xem là yếu tố quan trọng Có thể nói Nguyễn Trãi đã tiếp nhận tư tưởng của đời trước ,đã bổ sung va` có tính toàn diện hơn trước Ông đã có cái nhìn tích cực vê` mặt lịch sử , địa lí , văn hóa , xã hội, và vê` chủ quyên` Đó la` cái nhìn có chiều sâu , là 1 phát hiện vĩ đại , là sức sống trường tồn không gì khuất phục được dân tộc Đại Việt
Những chân lí về sư tồn tại độc lập có chủ quyền của nước ĐV có cơ sở chắc chắn từ thực tiễn lịch
sử Cái sự hiển nhiên , vốn có lâu đời của nước ĐV tồn tại độc lập qua các cụm từ : ‘từ trước , vốn xưng , đã chia , đã lâu , cũng khác Chỉ một từ “ta” mang ý sở hữu, Nguyễn Trãi cũng đã dõng dạc khẳng định rằng lãnh thổ Đại Việt là bất khả xâm phạm Chỉ một từ “ta” mà người đọc cũng có thể cảm nhận được giọng điệu tự hào, khí thế của Nguyễn Trãi hùng hồn tuyên bố chủ quyền đất nước
để rồi sau này chúng ta gặp lại những sự tự hào ấy trong thơ văn cách mạng của Nguyễn Đình Thi:
“Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta”
(Đất nước)
Hay Tố Hữu:
“Mây của ta, trời thắm của ta
Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.”
(Ta đi tới)
Trang 3Bằng thủ pháp so sánh ngang bằng cùng với phép liệt kê , người thi sĩ đã vẽ nên sự tự hào tự tôn của con dân đất Việt Những từ ngữ khẳng định , cách lập luận chặt chẽ , thuyết phục dựa trên thực tiễn lịch sử Nhằm khẳng định về sự độc lập chủ quyền của một dân tộc nhỏ bé mà kiên cường Như vậy, Bình Ngô đại cáo đã ghi nhận một chân lý độc lập đầy mạnh mẽ, giàu sức thuyết phục Độc lập ấy có được không phải do trời định mà là do nhân định Chính nhân dân bao đời là người đã gây dựng nền độc lập Biết bao xương máu đã đổ xuống, biết bao sự đồng cam cộng khổ, bao nhiêu mồ hôi, nước mắt của nhân dân đã đổ xuống cả nghìn năm để dựng xây nên hình hài Tổ quốc Vì thế, đó là điều
"bất khả xâm phạm" Suốt cả sáu trăm năm khi đất nước độc lập tự chủ, lần đầu tiên chân lý chủ quyền dân tộc được vang lên một cách dõng dạc, khí thế, tự hào đến vậy Như vậy, có thể thấy tư tưởng nhân nghĩa, khẳng định chủ quyền, độc lập dân tộc của Nguyễn Trãi mang đậm sắc thái của tinh thần yêu nước truyền thống luôn chảy trong huyết quản của từng con người xứ An Nam.Và cái cách khẳng định chủ quyền trên cũng chính là đòn chí mạng vào những kẻ thừa cơ gây họa
ĐCBN đã khai mở tác phẩm với lời văn đanh thép , chắc nịch Khẳng định dân tộc ta là một dân tộc yêu chuộng hòa binh chân lý chủ quyền được khẳng định rõ ràng , vang lên đầy tự hào Để rồi từ đây ta có thể lấy nó làm bằng chứng lên án những kẻ đã xâm phạm lên chủ quyền ĐV :
Trích
NT đã tổng kết lại những chiến công đầy tự hào của dân tộc trong cuộc kháng chiến , phép liệt kê , lồng ghép dẫn chứng rõ ràng cùng những lời lẽ đanh thép hùng hồn thể hiện sự tự hào , tựu tôn dân tộc Ông nêu rõ cụ thể từng hình ảnh của quê hương cảnh vật là Bạch đằng, Hàm Tử , ngoài ra còn liệt kê hàng loạt sự thất bại của quân nhà Minh “ Lưu Cung thất bại , Triệu Tiết tiêu vong, Toa Đô bắt sống , Ô mã giết tươi Những tướng của nhà Tống, nhà Nguyên đều bị các tướng giỏi của ta đánh cho thất bại.Chúng vì "tham công", "thích lớn" nên phải chịu hậu quả nặng nề.Bị người dân ĐV hợp sức cùng nhau đánh đuổi
Những lời lẽ dẫn chứng trên đã một lần nữa khẳng định về quyền tự chủ độc lập của ĐV , có nhân tài , truyền thống , có lãnh thổ rõ ràng Không một quốc gia nào có thể xâm phạm , nếu ko sẽ chịu kết cục bi thảm Cho nên , dù thế nào đi nữa thì chính nghĩa vẫn sẽ nhất định thắng gian tà , công lý luôn được thực thi Xuyên suốt hơn 400 năm qua , dù quân giặc có mạnh và đông , dù có to lớn đến thế nào thì dân tộc ta vẫn kiên cường chiến đấu Tinh thần mạnh mẽ ấy xuất phát từ truyền thống yêu nước , yêu thống yêu chuộng hòa bình , hi vọng độc lập của con người xứ An Nam
Bằng phương pháp liệt kê , nghệ thuật so sanh đối xứng những câu văn song hành tác giả đã khắc họa sự tự tôn của một dân tộc nhỏ bé nhưng ko yếu đuối , sự ngang hàng với các tập đoan pk khác Câu văn dài ngắn khác nhau , lối từ ngữ khẳng định tạo nên sự mạnh mẽ , ý chí dân tộc sôi sục Giọng văn đĩnh đạc hào hùng trang trọng mang tinh chất của một bản tuyên ngôn Lí lẽ sắc bén, đanh thép và lối diễn đạt sánh đôi ,liệt kê, của những câu văn biền ngẫu đã khẳng định và ngợi ca tầm vóc lịch sử lớn lao của Đại Việt Yếu tố chính luận cộng hưởng với chất trữ tình đã khiến cho tác phẩm chính luận khô khan trở nên cảm xúc và trữ tinh hơn , biểu lộ một ý chí, tự cường dân tộc cao độ Và thất bại của những xâm lược sẽ luôn được khắc tạp vào trong lịch sử (trích ) Đoạn trích trên đạt được những đặc sắc nghệ thuật tiêu biểu
Bình Ngô đại cáo, khúc khải hoàn ca, anh hùng ca sáng chói cả một thời đã hội tụ biết bao nhiêu cảm xúc vậy như thể tiếng chuông ngân vang, đồng vọng từ quá khứ dội về, hướng chúng ta ở thời đại nào cũng thấy tự hào, kiêu hanh BNDC áng thiên cổ hùng văn của thời đại được xem là bản tuyên ngôn đọc lập thứ 2 của dân tộc VN Viết bằng thể Cáo với lối văn biền ngẫu sâu sắc đã tạo nên
âm vang cho cho nền văn học VN cũng như là lời bố cáo đến thiên hạ về nền độc lập , quyền tự chủ
Trang 4của một dân tôc Có cương vực lanh thổ , văn hiến , phong tục , nhân tài Đồng thời cũng là minh chứng cho một lịch sử oai hùng của con dân DV trước những đất nước to Cốt lõi quan trọng người thi nhân muốn truyền đạt đến chinh là tư tưởng nhân nghĩa yêu nước thương dân Lấy dân làm gốc Tác phẩm BNDC xứng đáng áng văn chính luận kiệt xuất mẫu mực của văn học trung đại Bài Cáo còn
là những lời nhắc nhở mà ông cha gửi đến chúng ta , là áng văn nói lên tình yêu , trách nhiệm của mỗi con người với Tổ quốc đất nước , phải biết giữ gìn trân trọng những bản sắc , truyền thống , giữ chặt nền văn hiến trải dài nghìn năm qua Cũng như tính nhân nghĩa trong mỗi con người