TIỂU LUẬN QUAN điểm của TRIẾT học mác LÊNIN về CON NGƯỜI và bản CHẤT CON NGƯỜI ý NGHĨA lý LUẬN và THỰC TIỄN

Từ đó, Triết học Mác-Lênin được hình thành, là hệ thống quan điểm duy vật biện chứng về tự nhiên, xã hội và tư duy; là thế giới quan và phương pháp luận khoa học, cách mạng của giai cấp

ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH DOANH KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

- -

TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN

ĐỀ TÀI

QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN

VỀ CON NGƯỜI VÀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI

Ý NGHĨA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Giảng viên: Nguyễn Thị Thanh Hà

Mã lớp học phần: 21C1PHI51002346

Sinh viên: Lê Thùy Trang MSSV: 31211020778 Khóa – Lớp: K47-MR001

Bình Dương , ngày 24 tháng 12 năm 2021

LỜI MỞ ĐẦU

Xuất hiện từ rất lâu vào khoảng thế kỉ VIII đến thế kỉ VI trước Công nguyên, Triết học là bộ môn nghiên cứu những vấn đề chung và cơ bản nhất của con người Trải qua thời gian, sự phát triển của khoa học tự nhiên với những phát minh vô cùng quan trọng đã cung cấp cơ sở tri thức khoa học để phát triển tư duy biện chứng, khắc phục những hạn chế trong việc nhận thức thế giới thời cổ đại, song song với đó là sự tài năng và hoạt động thực tiễn không biết mệt mỏi của C.Mác và Ph.Ăngghen Từ đó, Triết học Mác-Lênin được hình thành, là hệ thống quan điểm duy vật biện chứng về tự nhiên, xã hội và tư duy; là thế giới quan và phương pháp luận khoa học, cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong nhận thức và cải tạo thế giới Trong mỗi hoạt động thực tiễn, triết học cung cấp những định hướng chung,

có tính khái quát và phổ biến, có vai trò quan trọng trong việc định hướng cho con người nhận thức thế giới cũng như là tiền đề để xác lập nhân sinh quan tích cực Bên cạnh đó, trong thời đại của khoa học – công nghệ, hiện đại hóa, toàn cầu hóa hiện nay, Triết học Mác-Lênin càng trở nên cần thiết hơn, giúp phân tích xu hướng vận động, phát triển chứa đựng tính phong phú

và phức tạp của toàn xã hội, từ đó mới không bị thụt lùi, lạc hậu so với thế giới

“Trên đời này có những việc chính mắt mình trông thấy rành rành

mà vẫn không hiểu được đúng sự thật."

- Khổng

Tử-Do đó, mỗi chúng ta ai cũng cần đến với bộ môn Triết học Mác-Lênin, như tìm đến được chiếc chìa khóa dẫn lối tư duy, thế giới quan, nhân sinh quan theo hướng tích cực và đa diện hơn Đặc biệt ta có thể nhận thức rõ hơn về con người và vị trí của con người trong xã hội, đồng thời hiểu rõ về quy luật của đời sống để dự đoán và bắt kịp theo xu hướng phát triển của thời đại mới qua hệ thống quan điểm triết học Mác với đề tài : Phân tích “QUAN ĐIỂM CỦA

TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN VỀ CON NGƯỜI VÀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI Ý NGHĨA

LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN”

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU

NỘI DUNG

1 PHÂN TÍCH QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN VỀ CON NGƯỜI VÀ

BẢN CHẤT CỦA CON NGƯỜI 1

1.1 Con người là thực thể sinh học – xã hội 1

1.2 Con người là sản phẩm lịch sử và của chính bản thân mình 2

1.3 Con người vừa là chủ thể của lịch sử, vừa là sản phẩm của lịch sử 2

1.4 Bản chất của con người là tổng hòa các mối quan hệ của xã hội 3

2 Ý NGHĨA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN VỀ CON NGƯỜI VÀ BẢN CHẤT CỦA CON NGƯỜI 3

2.1 Ý nghĩa lý luận 3

2.2 Ý nghĩa thực tiễn 4

a Triết học Mác-Lênin về con người và bản chất con người là nền tảng thực tiễn và có tính quyết định trong bối cảnh khủng hoảng sinh thái nghiêm trọng như hiện nay 4

b Triết học Mác-lênin về con người và bản chất con người có ý nghĩa quan trọng trong việc bồi dưỡng đạo đức, tư duy tích cực, văn minh của mỗi người trong xã hội 5

c Trách nhiệm của học sinh, sinh viên 6 TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI CẢM ƠN 

1

NỘI DUNG

1 PHÂN TÍCH QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN VỀ CON NGƯỜI

VÀ BẢN CHẤT CỦA CON NGƯỜI 1

1.1 Con người là thực thể sinh học - xã hội

Về phương diện sinh học: Giới tự nhiên chính là tiền đề vật chất đầu tiên quy định

sự tồn tại và phát triển của con người, do đó bản tính tự nhiên là phương diện cơ bản khi

ta phân tích về con người Và quan điểm triết học Mác-Lênin cũng đã thể hiện rõ cái “tự nhiên” của mỗi cá thể trong xã hội loài người qua hai giác độ:

Thứ nhất, con người là kết quả tiến hóa và phát triển lâu dài của giới tự nhiên Cơ

sở khoa học của kết luận này đã được chứng minh trên toàn thế giới bằng sự phát triển của chủ nghĩa duy vật và các thành tựu khoa học, nổi bật là học thuyết ĐacUyn về sự tiến hóa của các loài Cũng theo C.Mác: “Bản thân cái sự kiện là con người từ loài động vật mà ra, cũng đã quyết định việc con người không bao giờ hoàn toàn thoát ly khỏi những đặc tính vốn có của con vật”2 Theo đó, con người phải phục tùng những quy luật chung của giới tự nhiên như có các nhu cầu về thức ăn, nước uống, đấu tranh sinh tồn, duy trì nòi giống để tồn tại và phát triển theo thời gian

Thứ hai, con người là một bộ phận của giới tự nhiên và song song với đó, giới tự nhiên cũng “là thân thể vô cơ của con người” Do đó, sự tồn tại và phát triển của con

người cũng bị ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp bởi các quy luật tự nhiên và ngược lại, mọi hoạt động của loài người cũng tác động trở lại môi trường, làm biến đổi môi trường

Vì thế con người phải dựa vào giới tự nhiên, gắn bó với giới tự nhiên, hòa hợp với giới

tự nhiên mới có thể tồn tại và phát triển Quan điểm này là nền tảng lý luận vững chắc

và phương pháp luận vô cùng quan trọng, có tính quyết định trong bối cảnh khủng hoảng sinh thái nghiêm trọng như hiện nay

Về phương diện xã hội: Ta không thể dùng “đặc tính sinh học và sự sinh tồn thể

xác” để lý giải hoàn chỉnh các cơ sở cấu thành một con người do bên cạnh phần “con”

thì còn phần “người” tồn tại song song với nhau C.Mác đã nhận định: Con người là một

thực thể xã hội có các hoạt động xã hội

Đầu tiên, xét về nguồn gốc hình thành, con người không chỉ có nguồn gốc từ sự

tiến hoá, tác động của thiên nhiên mà còn có nguồn gốc xã hội riêng mà “lao động” là nhân tố đóng vai trò quyết định: “người là giống vật duy nhất có thể bằng lao động mà

2

thoát khỏi trạng thái thuần túy là loài vật”3 Nhờ có lao động, con người mới có thể tạo

ra các sản phẩm để phục vụ nhu cầu của chính bản thân và xã hội loài người Quá trình lao động cũng giúp con người sáng tạo ra tiếng nói và chữ viết – các yếu tố cần thiết để

xã hội loài người đi lên một tầm cao, trở thành “động vật cấp cao” của giới tự nhiên

Thứ hai, xét về sự tồn tại và phát triển, con người có các sinh hoạt xã hội và đồng

thời phải chịu sự chi phối của các quy luật trong xã hội Xã hội thay đổi thì con người cũng có những sự biến đổi tương ứng và song song với đó, sự thụt lùi hay phát triển của mỗi cá nhân cũng mang tới những ảnh hưởng tiêu cực hay tích cực đến bộ mặt xã hội Tính xã hội của con người chỉ có trong chính “xã hội loài người”, con người không thể

tự mình tách rời khỏi cộng đồng và đó là điểm khác nhau cơ bản giữa loài người và loài vật

1.2 Con người là sản phẩm của lịch sử và của chính bản thân con người

Mang tính kế thừa các tư tưởng nhân loại tiến bộ trong lịch sử, chủ nghĩa Mác khẳng định con người vừa là sản phẩm của sự phát triển lâu dài của giới tự nhiên, vừa

là sản phẩm của lịch sử xã hội loài người và của chính bản thân con người C.Mác đã nhấn mạnh trong “Hệ tư tưởng Đức” rằng “tiền đề của lý luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của các ông chính là những con người hiện thực đang hoạt động, lao động sản xuất và làm ra lịch sử của chính mình, làm cho họ trở thành những con người như đang tồn tại”4

1.3 Con người vừa là chủ thể của lịch sử, vừa là sản phẩm của lịch sử

Theo C.Mác, con người là chủ thể của lịch sử thông qua quá trình lao động và

sáng tạo – thuộc tính xã hội tối cao của con người Hoạt động lịch sử đầu tiên khiến con

người tách khỏi con vật, có ý nghĩa sáng tạo chân chính là hoạt động chế tạo công cụ lao động để tạo ra các giá trị vật chất và tinh thần đồng thời thúc đẩy sự vận động và phát triển của lịch sử xã hội thông qua hoạt động thực tiễn Nhờ chế tạo công cụ lao động mà con người tách khỏi loài vật, trở thành chủ thể hoạt động thực tiễn xã hội Chính ở thời điểm đó con người bắt đầu làm ra lịch sử của mình

Tuy vậy, con người cũng là sản phẩm của lịch sử, là sản phẩm của thời đại mình

đang sống và của một nền văn hóa nhất định Con người tồn tại và phát triển luôn luôn

ở trong một hệ thống môi trường xác định Đó là toàn bộ điều kiện tự nhiên và xã hội,

có quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp đến đời sống của con người và xã hội, là những điều

3

kiện không thể thiếu Quan trọng hơn hết, chính nhờ môi trường văn hóa, xã hội mà con người trở thành một thực thể xã hội và mang bản chất xã hội Môi trường xã hội cũng là tiền đề để con người có thể thực hiện quan hệ với giới tự nhiên ở quy mô rộng lớn và hữu hiệu hơn

1.4 Bản chất con người là tổng hòa các quan hệ xã hội

Trong Luận cương về Phoiơbắc, C.Mác đã viết: “Bản chất con người không phải

là một cái trừu tượng cố hữu của cá nhân riêng biệt Trong tính hiện thực của nó, bản

chất của con người là tổng hòa các quan hệ xã hội”5. Chủ nghĩa duy vật biện chứng đã không tuyệt đối hóa “bản tính tự nhiên” của con người mà đồng thời lý giải con người

từ các quan hệ lịch sử xã hội, từ đó thể hiện rõ bản tính xã hội của nó, giúp tách biệt con người với những tồn tại khác của sinh giới Như vậy, ta có thể hiểu rõ rằng con người

là một thực thể tự nhiên mang đặc tính xã hội Bản chất của con người là “tổng hòa các

quan hệ xã hội”, xã hội chính là xã hội của con người, được tạo nên từ mối quan hệ giữa loài người với nhau trên các phương diện khác nhau

Nói tóm lại, C.Mác đã phủ định con người trừu tượng, thoát ly điều kiện, hoàn cảnh lịch sử xã hội, khẳng định con người luôn cụ thể, sống trong một điều kiện lịch sử

cụ thể nhất định và thông qua tất cả các mối quan hệ xã hội của hoàn cảnh lịch sử đó, bản chất con người mới hình thành và bộc lộ

2 Ý NGHĨA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN VỀ CON NGƯỜI VÀ BẢN CHẤT CỦA CON NGƯỜI

2.1 Ý nghĩa lý luận 6

Có thể nói, quan điểm Triết học Mác-Lênin là cái nhìn đúng đắn và cơ sở phương pháp luận cho mọi hoạt động thực tiễn của con người, biểu hiện ở:

Thứ nhất, vì “con người là một thực thể tự nhiên mang tính xã hội” nên khi xem xét

đánh giá, ta cần phải nhìn vào cả hai phương diện tự nhiên và xã hội, trong đó, phương diện bản tính xã hội của con người nên được đặt lên trên hết Bên cạnh đó, trong quá trình tồn tại và phát triển, nên tránh rơi vào lối sống chạy theo nhu cầu bản năng tầm thường mà phải biết cân bằng cả hai mặt, vừa biết cách đáp ứng nhu cầu sinh học của bản thân, vừa phải luôn rèn luyện phẩm chất xã hội để ngày càng hoàn thiện và phát triển

4

Thứ hai, cần phát huy vai trò chủ thể của lịch sử, trở thành một chủ thể tích cực,

sáng tạo, có ý thức tự giác vượt ra khỏi những sự lạc hậu, tiêu cực của hoàn cảnh lịch

sử

Thứ ba, vì bản chất của con người là tổng hòa các quan hệ xã hội nên cần xây dựng

một trường xã hội văn minh, tốt đẹp, với nền tảng đó sẽ xây dựng và phát triển được những con người tốt đẹp, hoàn thiện Đồng thời, trong quá trình hoạt động nhận thức và thực tiễn phải luôn chú ý nhận định đúng đắn mối quan hệ xã hội – cá nhân, tránh khuynh hướng đề cao quá mức cá nhân hoặc xã hội

2.2 Ý nghĩa thực tiễn

a Triết học Mác-Lê nin về con người và bản chất của con người là nền tảng thực tiễn và có tính quyết định trong bối cảnh khủng hoảng sinh thái nghiêm trọng như hiện nay

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa với sự phát triển như “vũ bão” của những “ông lớn” công nghệ, hệ thống sinh thái đa dạng phong phú đang dần bị thay thế bởi những tòa nhà “chọc trời”, những dự án “hoàn hảo” để thúc đẩy nền kinh tế toàn

cầu, và chính sự phát triển ấy đã đem lại một cái giá quá đắt: thân thể vô cơ của con

người đã không còn nguyên vẹn mà bị tổn thương nghiêm trọng, đến nỗi những hiện tượng thời tiết cực đoan đang xảy ra một cách ngày càng rõ rệt và khiến chúng ta tự hỏi liệu con người đang phải trả giá? Câu trả lời chắc chắn là có, cụ thể theo thống kê của

tổ chức y tế thế giới WHO hằng năm có tới 12 triệu người chết vì ô nhiễm môi trường – con số cho thấy sự nổi giận của thiên nhiên đang mãnh liệt hơn bao giờ hết Chúng ta xây nhà ở, nơi vui chơi giải trí nhưng lại quên đi rằng những sinh vật ngoài kia cũng cần nơi trú ngụ của riêng mình Chúng ta sáng tạo ra phương tiện, ra nhà máy sản xuất nhưng lại để tự nhiên hứng chịu khói bụi, chất thải Chúng ta phá rừng, đốt nương rẫy, xả rác

ra ngoài môi trường tự nhiên và vô số những hành động vô ý thức khác

Khi tiếp cận Triết học Mác Lênin, đặc biệt là triết học Mác về con người và bản

chất con người, ta biết được con người “là một bộ phận của giới tự nhiên và song song

với đó, giới tự nhiên cũng là thân thể vô cơ của con người” Với quan điểm rõ ràng về

mối quan hệ giữa con người và tự nhiên: con người phải dựa vào giới tự nhiên, gắn bó với giới tự nhiên, hòa hợp với giới tự nhiên mới có thể tồn tại và phát triển, triết học Mác Lênin giúp con người nhận thức đúng đắn về trách nhiệm đối với tự nhiên, phải

5

bảo tồn môi trường tự nhiên thì con người mới có thể phát triển lên những tầm cao mới Khi tự nhiên bị suy tàn, bị phá hủy đồng nghĩa với việc xã hội loài người bị diệt vong

Do đó, thế hệ trẻ tiếp thu tư tưởng tiến bộ của chủ nghĩa Mác -Lênin đang ngày càng nâng cao ý thức của mình về bảo vệ môi trường sống, đồng thời tuyên truyền nâng cao ý thức của cộng đồng về sự cấp bách phải hành động vì môi trường, luôn đi đầu trong những sáng chế công nghệ nhằm giảm thiểu ô nhiễm Điển hình là dự án Think & Live Green của cộng đồng đại học UEH - nằm trong chiến lược “toward UEH Future – Sustainable University” đáp ứng 17 mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu của Liên Hiệp Quốc đến 2030 Dự án hướng sinh viên tới một môi trường đại học “không rác”, tới hành trình trở thành công dân Cộng đồng UEHer xanh bằng nguyên tắc 3R và 5T đã và đang mang lại những kết quả tích cực7

b Triết học Mác-Lênin về con người và bản chất con người có ý nghĩa quan trọng trong việc bồi dưỡng đạo đức, tư duy tích cực, văn minh của mỗi người trong

xã hội

Ngoài phương diện “tự nhiên”, con người cũng đang sống trong môi trường xã hội,

là “một thực thể xã hội có các hoạt động xã hội” theo triết học Mác-lênin Mỗi người

đóng vai trò là chủ thể của lịch sử, cần học tập và rèn luyện để trở thành một chủ thể tích cực, sáng tạo, có ý thức tự giác vượt ra khỏi những sự lạc hậu, tiêu cực của hoàn cảnh

Song song với sự phát triển của toàn cầu, đạo đức suy đồi và lối sống văn hóa đang dần bị tha hóa trở thành những mối quan ngại to lớn của xã hội Mỗi sáng sớm thức dậy, không khó để ta bắt gặp một bài báo nói về tình hình phạm tội trong những qua, hơn nữa, các vụ án có thủ phạm là người chưa thành niên ngày càng gia tăng Cụ thể là trong

9 tháng của năm 2021, tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai đã thụ lý 60 vụ, 134 bị cáo là trẻ

vị thành niêm phạm tội (9 tháng của năm 2020 đã thụ lý 46 vụ án, 89 bị cáo) Trong đó, chủ yếu là các tội giết người, cố ý gây thương tích, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, trộm cắp tài sản và tội liên quan đến ma túy8 Từ đó ta thấy được sự cần thiết của việc nâng cao ý thức về phẩm chất đạo đức của mỗi người để xã hội có thể phát triển văn minh và hiện đại hơn

Có một câu nói vô cùng nổi tiếng của vị lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh: “Có tài mà không có đức là người vô dụng” Những con người bị tha hóa, để phần “con” lấn át đi

6

phần “người” là những kẻ vô dụng trong môi trường xã hội, chẳng những không góp phần xây dựng đất nước ngày càng đi lên mà còn là “con sâu làm rầu nồi canh”, khiến

xã hội thụt lùi, reo rắc nỗi kinh sợ cho những quan hệ xã hội khác và là tấm gương xấu

mà bất cứ đứa trẻ nào cũng có thể đi theo Do đó, nếu ta không giải quyết triệt để từ gốc

rễ, liệu con người có thể hoàn thành trách nhiệm là một “chủ thể tích cực, văn minh và sáng tạo” của lịch sử loài người hay không?

Và để đáp ứng nguyện vọng nâng cao đạo đức con người, hệ thống giáo dục đã và đang tổ chức ngày càng nhiều hơn những hội thảo, diễn đàn nhằm ngăn chặn tội phạm, hoàn thiện ý thức trách nhiệm của mỗi người trong xã hội về lối sống đẹp, sống có ích, học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong đạo đức, tác phong Những hành động trên tuy không thể giải quyết triệt để vấn đề này những cũng góp phần giảm thiểu các loại tội phạm, đặc biệt là tội phạm ở độ tuổi còn trẻ, tô thêm hình ảnh đất nước những màu sắc văn minh hơn, hiện đại hơn

c Trách nhiệm của học sinh, sinh viên và bản thân em

Sau khi tiếp thu hệ thống quan điểm Triết học Mác, em nhận thấy cần phải:

Thứ nhất, tự nâng cao ý thức bảo vệ môi trường tự nhiên đồng thời tuyên truyền

nâng cao ý thức trách nhiệm cộng đồng, không có suy nghĩ “một hành động nhỏ không gây ảnh hưởng lên môi trường” vì “góp gió thành bão”, mỗi cá nhân trong xã hội nếu đều có tư tưởng như vậy thì chính cái “thân thể vô cơ” của con người sẽ bị thay đổi theo chiều hướng ngày càng tiêu cực và cuối cùng là suy tàn

Thứ hai, phẩm chất đạo đức nên được đặt lên trên đầu, dù đang ngồi trên ghế nhà

trường hay đang làm việc để đáp ứng nhu cầu sống của bản thân vẫn phải có ý thức rèn luyện đạo đức, lấy hệ thống triết học Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm tiền đề

để học tập và làm theo, tuyệt đối không chạy theo những bản năng tầm thường mà đánh mất đi lí trí của phần “người”

Là một sinh viên của trường đại học Kinh doanh UEH, em nhận thấy rằng mình cần phải cố gắng nhiều hơn, rèn luyện nhiều hơn để dung hòa cả hai mặt “tự nhiên và xã hội” Em cần cố gắng tiếp thu đầy đủ và hiệu quả hệ thống quan điểm và phương pháp luận của Triết học Mác-Lênin về con người và bản chất con người để nâng cao ý thức giữ gìn môi trường tự nhiên luôn tươi đẹp đồng thời góp phần tạo nên sự văn minh, hiện đại của môi trường xã hội

Tài liệu tham khảo

1 Tài liệu hướng dẫn ôn tập môn học TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN do trường ĐH Kinh

tế Thành phố Hồ Chí Minh - Khoa LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ biên soạn, 2020 ;

Slide bài giảng về Chương 3 CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ phần TRIẾT HỌC

VỀ CON NGƯỜI – GV.Nguyễn Thị Thanh Hà khoa Lý luận chính trị trường UEH biên soạn

2 C.Mác và Ph.Ăngghen Toàn tập, t.20 Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1994, tr.146

3 C.Mác và Ph.Ăngghen Toàn tập, t.20 Nxb Chính trị quốc gia; Hà Nội, 1994, Tr.673

4 Hệ tư tưởng Đức – C.Mác, 1846

5 C.Mác và Ph.Ăngghen Toàn tập, t.3 Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, tr.11

6 Tài liệu hướng dẫn ôn tập môn học TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN do trường ĐH Kinh

tế Thành phố Hồ Chí Minh - Khoa LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ biên soạn, 2020

7 Trang Tư vấn nhập học UEH – Dự án Think & Live Green

https://nhaphoc.ueh.edu.vn/lt-vb2-chinh-quy/tim-hieu-ve-ueh/du-an-think-live-green/

8 Báo Đồng Nai về “Ngăn ngừa trẻ vị thành niên phạm tội”

http://baodongnai.com.vn/phapluat/202111/ngan-ngua-tre-vi-thanh-nien-pham-toi-3088620/

Ngoài ra, còn có các tài liệu đọc thêm khác gồm:

9 GIÁO TRÌNH TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN – GS.TS Phạm Văn Đức chủ biên, 2019

10 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức