Kế hoạch bài dạy hóa 10 chan troi sang tao

Giáo án dạy môn HÓA HỌC lớp 10 CTST theo chương trình mới đã được soạn tương đối đầy đủ chi tiết đến từng bài theo PPCT nhà trường, theo mẫu hướng dẫn của Bộ giáo dục và đào tạo. Giúp giáo viên tham khảo thuận lợi trong giảng dạy, không phải mất thời gian để soạn mà tập trung vào công việc khác, tiết kiệm được thời gian, tiền của cho giáo viên. Đây là tài liệu tham khảo rất bổ ích.

Trang 1

BÀI DẠY: NHẬP MÔN HOÁ HỌC

Thời lượng: 2 tiết

I MỤC TIÊU

1 Năng lực hoá học:

1.1 Nhận thức hoá học

– Nêu được đối tượng nghiên cứu của hoá học

– Trình bày được phương pháp học tập và nghiên cứu hoá học

– Nêu được vai trò của hoá học đối với đời sống, sản xuất,

1.2 Tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hoá học

Thông qua hoạt động khai thác vốn kiến thức, kỹ năng đã học ở môn KHTN cấp THCS, vốn kiếnthức thực tế để tìm hiểu về đối tượng nghiên cứu của hoá học, vai trò của hoá học trong thực tiễn

Năng lực giao tiếp hợp tác: Biết chủ động trong giao tiếp, tự tin và biết kiểm soát cảm xúc, thái

độ khi nói trước nhiều người

3 Phẩm chất

Chăm chỉ: Tích cực tìm tòi và sáng tạo trong học tập; có ý chí vượt qua khó khăn để đạt kết quả

trong học tập

II THIẾT BỊ VÀ HỌC LIỆU

GV: - Hình ảnh về đối tượng nghiên cứu của hoá học, vật lý, sinh học, khoa học Trái Đất và bầu

trời…; vai trò của hoá học trong thực tiễn; Phiếu học tập, máy chiếu, máy tính

HS: Đọc trước bài học, xem lại nội dung đã học ở môn KHTN; Báo cáo thuyết trình bằng

powpoint; Nguyên liệu làm son môi

Trang 2

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1: Mở đầu (10 phút)

a Mục tiêu:

- Gắn kết những kiến thức, kỹ năng đã học về đối tượng nghiên cứu của các lĩnh vực KHTN ở cấp THCS và từ những hiểu biết trong thực tế với bài học mới; Kích thích HS suy nghĩ thông quaviệc nêu được vai trò, đặc điểm, đối tượng nghiên cứu của hoá học, các nhánh chính của hoá học

Từ đó, HS xác định nhiệm vụ học tập

- Năng lực tự chủ và tự học: Xác định được nhiệm vụ học tập; đặt mục tiêu học tập chi tiết, cụ thể để, khắc phục hạn chế

b Tổ chức thực hiện

* Chuyển giao nhiệm vụ: GV yêu cầu HS hãy quan sát các hình ảnh sau và điền các hình ảnh

thích hợp chỉ đối tượng nghiên cứu của các lĩnh vực KHTN vào phiếu học tập số 1:

1 Sinh học nghiên cứu các sinh vật và sự sống trên Trái Đất

2 Thiên văn học nghiên cứu về vũ trụ

3 Hoá học nghiên cứu về chất và sự biến đổi của chất

4 Khoa học Trái Đất nghiên cứu về Trái Đất

5 Vật lý nghiên cứu về chất, năng lượng và sự vận động của chúng

Trang 3

* Thực hiện nhiệm vụ: Hs hoạt động cá nhân trả lời phiếu học tập số 1:

Sản phẩm: Câu trả lời của HS: 1 – e; 2 – a; 3- d; 4 – b; 5 – c

* Báo cáo thảo luận: GV mời ngẫu nhiên HS trả lời

* Kết luận nhận định, định hướng:

GV nhận xét câu trả lời của HS về phiếu học tập số 1

GV nêu ra các câu hỏi để giúp HS xác định nhiệm vụ tiếp theo của bài học:

Câu 1: Hoá học nghiên cứu cụ thể những nội dung gì?

Câu 2: Đặc điểm của hoá học là gì?

Câu 3: Hoá học có mấy nhánh nghiên cứu chính? Đó là những nhánh nào?

GV giúp HS minh hoạ bằng sơ đồ các nhánh chính của hoá học:

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức (70 phút)

Hoạt động 2.1 Đối tượng nghiên cứu của hoá học (20 phút)

a Mục tiêu: – Nêu được đối tượng nghiên cứu của hoá học.

* Chuyển giao nhiệm vụ: Yêu cầu HS quan sát hình ảnh dưới đây và thảo luận nhóm để trả lời 4

câu hỏi

Trang 5

Câu 1: Từ hình 1.1, hãy chỉ ra các đơn chất và hợp chất Viết công thức hoá học của chúng Câu 2: Từ hình 1.2, hãy sắp xếp theo thứ tự tăng dần mức độ trật tự trong cấu trúc 3 thể của

- Đơn chất: nhôm (aluminium): Al , nitrogen: N2;

- Hợp chất nước: H2O , muối ăn: NaCl

Câu 2: Khí < lỏng < rắn

Câu 3: a Biến đổi vật lý; b Biến đổi hoá học: có dấu hiệu tạo thành chất mới

Câu 4: Đối tượng nghiên cứu của hoá học là chất và sự biến đổi của chất

Trang 6

* Báo cáo thảo luận:

GV mời lần lượt 4 nhóm trình bày 4 câu hỏi, nhóm khác nhận xét bổ sung

* Kết luận nhận định, định hướng:

GV nhận xét, kết luận nội dung về đối tượng nghiên cứu của hoá học:

Hoạt động 2.2 Vai trò của hoá học trong thực tiễn (15 phút)

a Mục tiêu: Nêu được vai trò của hoá học đối với đời sống, sản xuất.

* Chuyển giao nhiệm vụ:

GV yêu cầu HS quan sát video: https://www.youtube.com/watch?v=of01SXf1wUE

Hãy nêu vai trò của hoá học trong đời sống và sản xuất

* Thực hiện nhiệm vụ: HS hoạt động cá nhân trả lời câu hỏi

Sản phẩm: câu trả lời của HS

* Báo cáo thảo luận: GV mời HS xung phong trả lời câu hỏi.

HS khác nhận xét câu trả lời của bạn, bổ sung thêm một số lĩnh vực có vai trò của hoá học

* Kết luận, nhận định, định hướng:

- GV kết luận nội dung

- GV giao nhiệm vụ cho HS chuẩn bị ở nhà theo nhóm bằng powpoint cho tiết học sau để trình bày báo cáo trước lớp:

Hãy tưởng tượng bạn được mời tham gia hội thảo bàn về “phương pháp học tập và nghiên cứu hoá học” Hãy trình bày báo cáo về nội dung sau:

1 Làm thế nào để học tốt môn hoá học?

2 Triển khai phương pháp nghiên cứu hoá học ở trong trường của bạn như thế nào?

- Tổ chức cho các nhóm bốc thăm 1 trong 2 nội dung trên

Trang 7

Hoạt động 2.3 Phương pháp học tập và nghiên cứu hoá học (25 phút)

a Mục tiêu:

– Trình bày được phương pháp học tập và nghiên cứu hoá học

– Vận dụng được phương pháp học tập từ môn KHTN cấp THCS để tìm hiểu về phương pháp học tập và nghiên cứu hoá học

– Xác định được nhiệm vụ học tập; đặt mục tiêu học tập chi tiết, cụ thể để, khắc phục hạn chế.– Tích cực tìm tòi và sáng tạo trong học tập; có ý chí vượt qua khó khăn để đạt kết quả trong học tập

– Biết chủ động trong giao tiếp, tự tin và biết kiểm soát cảm xúc, thái độ khi nói trước nhiều người

- GV yêu cầu đại diện các nhóm thuyết trình báo cáo: Trình bày phương pháp học tập và nghiên cứu hoá học:

Hãy tưởng tượng bạn được mời tham gia hội thảo bàn về “phương pháp học tập và nghiên cứu hoá học” Hãy trình bày báo cáo về nội dung sau:

1 Làm thế nào để học tốt môn hoá học?

2 Triển khai phương pháp nghiên cứu hoá học ở trong trường của bạn như thế nào?

- GV thông báo tiêu chí đánh giá:

1 Làm thế nào để học tốt môn hoá học?

1 Ôn tập và nghiên cứu bài học trước khi đến lớp

2 Rèn luyện tư duy hoá học

4 Luyện tập thường xuyên

5 Thực hành thí nghiệm

6 Sử dụng thẻ ghi nhớ

7 Hoạt động tham quan, trải nghiệm

8 Sử dụng sơ đồ tư duy

9 Thuyết trình rõ ràng lưu loát dễ hiểu

10 Hình ảnh, ví dụ rõ ràng, phù hợp

Trang 8

2 Triển khai phương pháp nghiên cứu hoá học ở trong trường của bạn như thế nào?

1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

2 Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

3 Phương pháp nghiên cứu ứng dụng

4 Thuyết trình rõ ràng lưu loát dễ hiểu

5 Hình ảnh, ví dụ rõ ràng, phù hợp

* Thực hiện nhiệm vụ:

Các HS trong nhóm thống nhất lại nội dung đã chuẩn bị, bổ sung nội dung cần thiết

GV mời đại diện lần lượt các nhóm lên trình bày báo cáo của nhóm mình

Các nhóm khác bổ sung, phản biện, đặt câu hỏi cho việc thực hiện của nhóm trình bày

GV yêu cầu HS hoạt động theo cặp để hoàn thành các câu hỏi dưới đây:

Câu 1: Nội dung nào dưới đây không phải là đối tượng nghiên cứu của hoá học?

a Thành phần, cấu trúc của chất

b Tính chất và sự biến đổi của chất

c Ứng dụng của chất

d Sự lớn lên và sinh sản của tế bào

Câu 2: Cho các bước trong phương pháp nghiên cứu hoá học như sau:

a Thực hiện nghiên cứu

b Đưa ra phán đoán và xây dựng giả thuyết nghiên cứu

Trang 9

c Lập kế hoạch thực hiện quá trình nghiên cứu.

d Đề xuất vấn đề nghiên cứu

e Viết, trình bày báo cáo, thảo luận, phản biện và kết luận về kết quả nghiên cứu

Hãy sắp xếp các bước trên vào sơ đồ dưới đây để có quy trình nghiên cứu phù hợp:

(1) (2) (3) (4) (5)

HS thảo luận theo cặp hoàn thành 2 câu hỏi

Sản phẩm: Câu trả lời của HS

* Báo cáo và thảo luận:

GV mời đại diện 2 cặp trả lời 2 câu hỏi

- GV hướng dẫn HS về nguyên liệu và các bước làm son môi:

Trang 10

Thực hành: chế tạo son môi từ dầu gấc:

* Nguyên liệu: 1 thìa dầu dừa, 1 thìa sáp ong trắng, 1 thìa bơ trắng, 1 vài giọt tinh dầu yêu thích

để tạo hương, ½ thìa dầu gấc (có thể điều chỉnh tăng giảm), 1 viên vitamin E

* Thực hiện:

Cho dầu dừa, sáp ong, bơ và vitamin E vào cốc thuỷ tinh rồi đun cách thuỷ Khuấy đều đến khi hỗn hợp đồng nhất Tắt bếp rồi thêm dầu gấc và tinh dầu, trộn đều Đổ hỗn hợp khi còn đang nóng vào khuôn đựng son

Lưu ý: có thể thay thế bằng các nguyên liệu khác tương tự: thay dầu dừa bằng dầu oliu, thay bơ

trắng bằng bơ thực vật, thay dầu gấc bằng dầu thực vật khác, có thể cho hoa dâm bụt, thanh long,

củ dền, cà rốt để tạo màu, tinh dầu thay bằng hương vani…

- GV giao nhiệm vụ cho HS về nhà thực hành làm son môi và nộp sản phẩm sau 1 tuần

HS thực hành theo nhóm tại phòng bộ môn

HS nộp sản phẩm vào tiết học của tuần sau

KẾ HOẠCH BÀI DẠY: THÀNH PHẦN CỦA NGUYÊN TỬ

Nhận thức hóa học Nêu được thành phần của nguyên tử (các loại hạt cơ

bản tạo nên hạt nhân và lớp vỏ nguyên tử, điện tích

và khối lượng mỗi loại hạt)

Tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ

Nêu và giải thích được các thí nghiệm tìm ra thành phần nguyên tử

Trang 11

hóa học Vận dụng kiến thức,

kĩ năng đã học

So sánh được khối lượng của electron với proton và neutron, kích thước của hạt nhân với kích thước của nguyên tử

NĂNG LỰC

CHUNG

Giải quyết vấn đề và sáng tạo

Thảo luận với các thành viên trong nhóm nhằm giải quyết các vấn đề trong bài học để hoàn thành nhiệm

vụ học tập

Giao tiếp và hợp tác Sử dụng ngôn ngữ khoa học để diễn đạt về thành

phần của nguyên tử (các loại hạt cơ bản tạo nên hạt nhân và lớp vỏ nguyên tử, điện tích và khối lượng mỗi loại hạt); Hoạt động nhóm một cách hiệu quả theo đúng yêu cầu của GV, đảm bảo các thành viên trong nhóm đều được tham gia và trình bày báo cáo

Năng lực tự chủ và

tự học

Chủ động, tích cực tìm hiểu về thành phần cấu tạo nguyên tử

PHẨM CHẤT Trung thực Có ý thức tự học và tự tin trong học tập

Trách nhiệm Nhận biết được tầm quan trọng, vai trò của môn Hóa

trong cuộc sống, phục vụ đời sống con người

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

HĐ 1:

Khởi

động-kết

Tạo tâm thếhứng thú cho

HS trước khivào bài học

Phương pháp vấnđáp

Vấn đáp Câu trả lời

của họcsinh

Trang 12

sự khám pháhạt nhânnguyên tử

Sự khám pháhạt nhânnguyên tửCấu tạo hạtnhân nguyêntử

Kích thước

và khối lượngnguyên tử

Nêu được thànhphần của nguyên

tử (các loại hạt cơbản tạo nên hạtnhân và lớp vỏnguyên tử, điệntích và khối lượngmỗi loại hạt)

Nêu và giải thíchđược các thínghiệm tìm ra

nguyên tử

Kĩ thuật sử dụngphương tiện trựcquan

Dạy học nêu vàgiải quyết vấn đềthông qua câu hỏitrong SGK

của họcsinh

HĐ 3:

Luyện tập

( phút)

Giúp HS hệ thống lại kiếnthức đã học

của họcsinh

HĐ 5:

Vận dụng

( phút)

giúp HS vận dụng kiến thức đã vào

áp dụng vào thực tiễn cuộc sống

của họcsinh

B CÁC HOẠT ĐỘNG:

Trang 13

HĐ 1 Hoạt động khởi động-kết nối

Thời gian: phút

1 Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho HS trước khi vào bài học mới.

2 Tiến trình tổ chức hoạt động:

- GV chiếu hình ảnh mô phỏng mô hình nguyên tử:

- GV đặt vấn đề: Từ rất lâu, các nhà khoa học đã nghiên cứu các mô hình nguyên tử và cập nhật chúng thông qua việc thu thập những dữ liệu thực nghiệm Nguyên tử gồm những hạt cơ bản nào? Cơ sở nào để phát hiện ra các hạt cơ bản đó và chúng có tính chất gì ? Chúng ta cùng đến

với Bài 2 Thành phần của nguyên tử.

d Phương pháp công cụ đánh giá và kết luận: Vấn đáp

e.Sản phẩm học sinh cần đạt: Câu trả lời của HS.

HĐ 2

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Thời gian: phút

Hoạt động 1 Thành phần nguyên tử

1 Mục tiêu: HS nêu được khái niệm nguyên tử, các thành phần của nguyên tử

2 Nội dung: GV giảng giải, phân tích, yêu cầu HS đọc sgk, thảo luận, trả lời câu hỏi.

3 Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS

4 Tổ chức thực hiện :

Bước 1 GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV nhắc lại cho HS biết về lịch sử của nguyên tử

từ các thông tin có sẵn trong sgk

- GV yêu cầu HS quan sát hình 2.1, trả lời câu

hỏi: Cho biết các thành phần nguyên tử gồm những

loại hạt nào?

- GV trình bày: Từ kiến thức hóa học lớp 8, các em

đã biết được rằng, nguyên tử là hạt vô cùng nhỏ và

trung hòa về điện Thành phần nguyên tử gồm có

lớp vỏ electron và hạt nhân gồm proton và neutron

Bước 2 HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin, quan sát hình ảnh, trả lời câu

1 Thành phần cấu tạo nguyên tử

- Nguyên tử gồm:

+ Hạt nhân chứa proton, neutron+ Vỏ nguyên tử chứa electron

Trang 14

Bước 3 Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- Đại diện 2- 3 HS đứng dậy trình bày câu trả lời

- HS khác nhận xét, đánh giá, bổ sung

Bước 4 Đánh giá kết quả thực hiện

- GV đánh giá, nhận xét, kết luận, chuyển sang nội

dung mới

Hoạt động 2 Sự tìm ra electron

Nhiệm vụ 1 Tìm hiểu một số khái niệm

1 Mục tiêu: Biết sự ra đời của electron, biết được diện tích đơn vị và quy ước.

2 Nội dung: GV trình bày, đặt câu hỏi, HS trả lời

3 Sản phẩm học tập: HS nắm vững kiến thức, trả lời câu hỏi

- GV yêu cầu HS đọc thông tin sgk, hướng dẫn HS tìm

hiểu thí nghiệm (hoặc làm thí nghiệm) hình 2.2 của

Thomson và đặt câu hỏi:

+ Em hãy cho biết vai trò của màn huỳnh quang trong thí

nghiệm ở hình 2.2

+ Quan sát hình 2.2, giải thích vì sao tia âm cực bị hút về

cực dương của trường điện

+ Nết đặt một chong chóng nhẹ trên đường đi của tia âm

cực thì chong chóng sẽ quay Từ hiện tương đó, hãy nêu

kết luận về tính chất của tia âm cực?

- Sau khi HS trả lời, GV chiếu video về thí nghiệm

Thomson cho cả lớp cùng quan sát, đối chiếu kết quả HS

đã trả lời trước đó

(https://www.youtube.com/watch?v=QaZ9SE_tNzU)

- Sau khi kết luận nội dung bài học, GV cho HS đọc

thông tin phần mở rộng để tìm hiểu về thí nghiệm giọt

dầu của Millakan

- HS lắng nghe, tiếp nhận câu hỏi, trả lời

- GV phân tích và hướng dẫn vấn đề HS còn chưa nắm

được

- HS trình bày câu trả lời, ghi chép nội dung chính

- Hạt electron có:

+ Điện tích: x + Khối lượng: = 9,11 x g

- Người ta chưa phát hiện được điện tích nào nhỏ hơn 1,602 x nên nó được dùng làm điện tích đơn vị, điệ tích của electron được quy ước là -1

Trang 15

- GV đánh giá, nhận xét, kết luận, chuyển sang nội dung

mới

Hoạt động 3 Sự khám phá hạt nhân nguyên tử

1 Mục tiêu: Thông qua thí nghiệm của Rutherford, HS biết dược cấu tạo của nguyên tử

cũng như điện của nguyên tử

2 Nội dung: GV mô phỏng th

3 Sản phẩm học tập: HS nắm được các bước cân bằng phản ứng

- GV giới thiệu qua về thí nghiệm của Rutherford

- GV trình chiếu video cho HS quan sát:

(https://www.youtube.com/watch?v=CaeZ3MLzY2E)

- Sau khi xem xong video, GV lần lượt đặt câu hỏi:

+ Quan sát thí nghiệm cho biết, các hạt có đường đi như

thế nào? Giải thích?

- GV chiếu hình ảnh kết quả thí nghiệm và đặt câu hỏi:

+ Ở hình 2.4, kết quả thí nghiệm khám phá hạt ngân

nguyên tử của Rutherford, nguyên tử oxygen có 8

electron Vậy em hãy cho biết hạt nhân của nguyên tử này

có điện tích là bao nhiêu?

+ Theo em, điện tích của hạt nhận nguyên tử do thành

phần nào quyết định Từ đó rút ra mối quan hệ giữa số

đơn vị diện tích hạt nhân và số proton?

- HS lắng nghe, tiếp nhận câu hỏi, trả lời

- GV phân tích và hướng dẫn vấn đề HS còn chưa nắm

được

- HS trình bày câu trả lời, ghi chép nội dung chính

- GV đánh giá, nhận xét, kết luận, chuyển sang nội dung

mới

3 Sự khám phá hạt nhân nguyên tử

*Trả lời:

- Các hạt alpha hầu hết đều xuyên thẳng qua

lá vàng Do nguyên tử có cấu tạo rỗng, ở tâm chứa một hạt nhân mang điện tích dương có kích thước rất nhỏ so với kích thước nguyên tử nên các hạt alpha có thể đi xuyên qua

- Nguyên tử oxygen có 8 electron nên hạt nhân của nguyên tử này có điện tích là 8

- Điện tích của hạt nhân nguyên tử do proton quyết định => Số đơn vị điện tích hạtnhân = số proton

*Kết luận:

- Nguyên tử có cấu tạo rỗng, gồm hạt nhân

ở trung tâm và lớp vỏ ở các electron chuyển động xung quanh hạt nhân

- Nguyên tử trung hoa về điện: số đơn vị điện tích dương của hat nhân bằng số đơn vịđiện tích âm của các electron trong nguyên tử

Hoạt động 4 Cấu tạo hạt nhân nguyên tử

1 Mục tiêu: Biết được sự xuất hiện của proton và neutron

3 Sản phẩm học tập: HS nắm được cấu tạo của hạt nhân nguyên tử

Trang 16

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM

- GV yêu cầu HS đọc thông tin mục 4, trả lời câu

hỏi:

+ Hạt nhân gồm có những loại hạt nào? Các loại hạt

đó mang điện tích gì? (proton (+1) và neutron (ko

mang điện))

+ Nguyên tử natri (sodium) có điện tích hạt nhân là

+11 Cho biết số proton và số electron trong nguyên

tử này? (bằng 11)

+ Em hãy rút ra kết luận về khối lượng của proton

và neutron?(gần bằng nhau)

- HS đọc thông tin sgk, trao đổi, thảo luận

- GV quan sát quá trình HS thực hiện

- Đại diện HS trình bày kết quả

dung luyện tập

4 Cấu tạo hạt nhân nguyên tử

- Hạt nhân nguyên tử gồm hai loại hạt là proton vàneutron

· Proton mang điện tích dương (+1)

· Neutron không mang điện

- Proton và neutron có khối lượng gần bằng nhau

Hoạt động 5 Kích thước và khối lượng nguyên tử

1 Mục tiêu: So sánh được khối lượng, kích thước của hạt nhân với kích thước nguyên tử.

3 Sản phẩm học tập: HS nắm vững kiến thức

Nhiệm vụ 1 So sánh kích thước nguyên tử và hạt

nhân nguyên tử

- GV yêu cầu HS đọc thông tin mục 5, trả lời câu

hỏi:

+ Quan sat hình 2.6, hãy lập tỉ lệ giữa đường kính

nguyên tử và đường kính hạt nhân của nguyên tử

*Kết luận: Nếu xem nguyên tử như một quả

cầu, trong đó các electron chuyển động rất nhanh xung quanh hạt nhân thì nguyên tử đó

có đường kính khoảng m và đường kính hạt

Trang 17

- HS đọc thông tin sgk, trao đổi, thảo luận

- GV quan sát quá trình HS thực hiện

dung luyện tập

*Nhiệm vụ 2 Tìm hiểu khối lượng của nguyên tử

- GV chiếu bảng tính chất của các loại hạt cơ bản

trong nguyên tử, giải thích và phân tích cho HS

hiểu

- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi:

+ Dựa vào bảng trên, hãy lập tỉ lệ khối lượng của

một proton với khối lượng của một electron Kết

quả này nói lên điều gì?

+ Nguyên tử oxygen -16 có 8 proton 8 neutron và 8

electron Tính khối lượng nguyên tử oxygen theo

đơn vị gam và amu.

- GV kết luận, yêu cầu HS đọc và tìm hiểu thông tin

mở rộng

- HS trao đổi, thảo luận, GV quan sát quá trình HS

thực hiện

- GV đánh giá, nhận xét, kết luận

- GV tổng kết kiến thức bài học bằng sơ đồ tư duy

nhân khoảng m Như vậy, đường kính của nguyên tử lớn hơn đường kính của hạt nhân khoảng 10 000 lần

b Tìm hiểu khối lượng của nguyên tử

*Kết luận:

Khối lượng của nguyên tử gần bằng khối lượng hạt nhân do khối lượng của các electron không đáng kể so với khối lượng của proton và neutron

HĐ 3

LUYỆN TẬP Thời gian: phút

Trang 18

1 Mục tiêu: Giúp HS hệ thống lại kiến thức đã học

- GV trình chiếu câu hỏi:

Câu 1 Hãy cho biết dữ kiện nào trong thí nghiệm của Rutherford chứng minh nguyên tử có cấu

tạo rỗng

Câu 2 Thông tin nào sau đây không đúng?

1 Proton mang điện tích dương, nằm trong hạt nhân, khối lượng gần bằng 1 amu

2 Electron mang điện tích âm, nằm trong hạt nhân, khối lượng gần bằng 0 amu

3 Neutron không mang điện, khối lượng gần bằng 1 amu

4 Nguyên tử trung hòa điệ, có kích thước lớn hơn nhiều so với hạt nhân, nhưng có khối lượng gần bằng khối lượng hạt nhân

Câu 3 Mỗi phát biểu dưới đây mô tả loại hạt nào trong nguyên tử?

1 Hạt mang điện tích dương

2 Hạt được tìm thấy trong hạt nhân và không mang điện

3 Hạt mang điện tích âm

- HS tiếp nhận câu hỏi, suy nghĩ và trả lời:

C1 Dữ kiện: hầu hết các hạt alpha đều xuyên thẳng qua lá vàng điều đó chứng tỏ nguyên tử có

cấu tạo rỗng nên các hạt alpha có thể đi xuyên qua lá vàng

C2 Chọn đáp án B Vì electron mang điện tích âm, chuyển động xung quanh hạt nhân nguyên tử

và có khối lượng sấp xỉ bằng 0,00055 amu

C3 a) Hạt proton b) Hạt neutron c) Hạt electron

- GV đánh giá, nhận xét, chuyển sang nội dung tiếp theo

HĐ 4

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG Thời gian: phút

1 Mục tiêu: giúp HS vận dụng kiến thức đã vào áp dụng vào thực tiễn cuộc sống.

a- GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập 4 sgk:

Câu 4 a) Cho biết 1g electron có bao nhiêu hạt ?

1 b) Tính khối lượng của 1 mol electron (biết hằng số Avogadro có giá trị là 6,022 x )

- HS tiếp nhận nhiệm vụ, hoàn thành và báo cáo kết quả:

1 a) Vì 1 hạt electron nặng 9,11x10-28 g nên 1 g electron có số hạt là:

1 : 9,11 : 10-28 = 1,098 x 1027 (hạt)

1 b) 1 mol electron có chứa số hạt là 6,022 x 1023 hạt

Trang 19

Do đó 1 mol electron có khối lượng là:

- Tìm hiểu nội dung bài

3 Sản phẩm học sinh cần đạt: Câu trả lời của HS

IV HỒ SƠ DẠY HỌC:

V BÀI TẬP

Trang 20

TRƯỜNG THPT TRẦN PHÚ

TỔ HÓA HỌC

KHỐI 10

KẾ HOẠCH BÀI DẠY: NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

Nhận thức hóa học Nêu được khái niệm về nguyên tố hoá học, đồng vị ,

số hiệu nguyên tử, kí hiệu nguyên tử

Tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hóa học

Hs hiểu được trong tự nhiên các nguyên tố thường tồn tại gồm nhiều đồng vị

Thảo luận với các thành viên trong nhóm nhằm giải quyết các vấn đề trong bài học để hoàn thành nhiệm

vụ học tập

Giao tiếp và hợp tác Sử dụng ngôn ngữ khoa học để trình bày được các

khái niệm và kí hiệu liên quan đến nguyên tố hoá học Hoạt động nhóm một cách có hiệu quả theo đúng yêu cầu của giáo viên, đảm bảo các thành viên trong nhóm đều đc tham gia và trình bày báo cáo

Năng lực tự chủ và

tự học

Chủ động tích cực tìm hiểu về nguyên tố hoá học

PHẨM CHẤT Trung thực Có ý thức tự học và tự tin trong học tập

Trách nhiệm Nhận biết được tầm quan trọng, vai trò của môn Hóa

trong cuộc sống, phục vụ đời sống con người

II.PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC :

- Dạy học theo nhóm, nhóm cặp đôi

- Kĩ thuật sử dụng phương triện trực quan

- Dạy học nêu và giải quyết vấn đề thông qua câu hỏi trong SGK

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

Trang 21

HS trước khivào bài họcmới.

Phương pháp vấnđáp

của họcsinh

nguyên tử,khái niệm nguyên tố hoá học

Tìm hiểu khái niệm đồng vị

Nguyên tử khối và nguyên tử khối trung bình

Trình bày đượckhái niệm vềnguyên tố hoáhọc Số hiệunguyên tử và kíhiệu nguyên tử

Phát biểu được khái niệm đồng

vị, nguyên tử khối.

nguyên tử khối trung bình ( theo amu ) dựa vào

nguyên tử và phần trăm số nguyên tử của các đồng vị theo phổ khối lượng được cung cấp.

Kĩ thuật sử dụngphương tiện trựcquan

Dạy học nêu vàgiải quyết vấn đềthông qua câu hỏitrong SGK

của họcsinh

HĐ 3:

Luyện tập

Giúp HS hệ thống lại kiếnthức đã học

của họcsinh

Trang 22

áp dụng vào thực tiễn cuộc sống.

của họcsinh

- GV chiếu hình ảnh mô phỏng kim cương và than chì trong SGK

- GV đặt vấn đề: Kim cương và than chì có vẻ ngoài khác nhau Tuy nhiên, chúng dược tạo

thành từ một nguyên tố hoá học là nguyên tố carbon ( C) Nguyên tố hoá học là gì? Một nguyên

tử của nguyên tố hoá học có những đặc trưng cơ bản nào ?

d Phương pháp công cụ đánh giá và kết luận: Vấn đáp

HĐ 2

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Thời gian: phút

1 HẠT NHÂN NGUYÊN TỬ

Hoạt động 1 Tìm hiểu về điện tích hạt nhân

5 Mục tiêu: HS nêu được mối quan hệ giữa các loại hạt trong nguyên tử

6 Nội dung: GV giảng giải, phân tích, yêu cầu HS đọc sgk, thảo luận, trả lời câu hỏi.

Trang 23

Nhiệm vụ : Từ việc quan sát hình 3.1 , cho biết nguyên tử nitrogen có bao nhiêu proton,

neutron và electron Điện tích hạt nhân của nguyên tử nitrogen có giá trị bao nhiêu? Qua

đó thiết lập được mối quan hệ giữa số đơn vị điện tích hạt nhân ( Z ) , số proton ( P) và số electron ( E)

Tổ chức dạy học : GV chia lớp thành 4-5 nhóm , yêu cầu các nhóm quan sát hình 3.1 trong

SGK và hướng dẫn HS báo cáo kết quả thảo luận nhóm để trả lời nội dung 1

Sau hoạt động , GV hướng dẫn HS rút ra kiến thức trọng tâm theo gợi ý SGK.

Phiếu học tập số 1

Vận dụng : Nguyên tử sodium có 11 proton Cho biết số đơn vị điện tích hạt nhân và số

electron của nguyên tử này

Câu trả lời : 11.

Hoạt động 2 Tìm hiểu về số khối của nguyên tử.

5 Mục tiêu: Biết được kí hiệu số khối, công thức tính.

7 Sản phẩm học tập: HS nắm vững kiến thức, trả lời câu hỏi

Nhiệm vụ : Từ việc quan sát bảng 3.1 , hãy rút ra mối tương quan giữa số khối của nguyên

tử ( A) với tổng số P và N Qua đó rút ra được cách tính số khối A

Tổ chức dạy học : GV yêu cầu HS quan sát bảng 3.1 trong SGK hướng dẫn HS trả lời theo yêu

cầu

2 NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC.

Hoạt động 3 Tìm hiểu về số hiệu nguyên tử

5 Mục tiêu: Tìm hiểu kí hiệu số hiệu nguyên tử , số hiệu nguyên tử cho biết những yếu tố

gì trong nguyên tử

6 Nội dung: GV mô phỏng theo mô hình thí nghiệm trong SGK

7 Sản phẩm học tập: HS trả lời câu hỏi vận dụng- phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ : Đọc và quan sát mô hình thí nghiệm khảo sát bản chất tự nhiên của tia X của

Henry Moseley Qua đó rút ra , mỗi nguyên tố có số P nhất định Khi thay P chính là thay nguyên tố khác Từ đó rút ra số hiệu nguyên tử của một nguyên tố

Tổ chức dạy học : GV yêu cầu HS quan sát mô hình trong SGK ( hoặc dùng máy chiếu phóng

Trang 24

to hình, có thể sử dụng hình động ) và hướng dẫn HS trả lời nội dung yêu cầu.

Phiếu học tập số 2

Vận dụng : Nguyên tố carbon có số hiệu nguyên tử là 6 Xác định điện tích hạt nhân của

nguyên tử này

Câu trả lời : 6+

Hoạt động 4 Tìm hiểu khái niệm nguyên tố hoá học.

5 Mục tiêu: Biết được khái niệm nguyên tố hoá học

Nhiệm vụ : Quan sát hình 3.2 trong SGK , cho biết số proton , số neutron , số electron và

điện tích hạt nhân của từng loại nguyên tử của nguyên tố hydrogen

Tổ chức dạy học : GV yêu cầu HS quan sát hình 3.2 trong SGK , hướng dẫn HS trả lời.

Hoạt động 5 Tìm hiểu kí hiệu nguyên tử.

5 Mục tiêu: Nắm được các đại lượng đặc trưng cơ bản của nguyên tử Cách viết kí hiệu

nguyên tử

Nhiệm vụ : Quan sát hình 3.3 trong SGK ,GV yêu cầu HS trả lời kí hiệu nguyên tử cho biết

những thông tin nào ?

Tổ chức dạy học : GV yêu cầu HS quan sát hình 3.3 trong SGK hướng dẫn HS trả lời theo yêu

Hoạt động 6: Tìm hiểu khái niệm đồng vị

1 Mục tiêu: Nắm được khái niệm đồng vị.

Trang 25

Nhiệm vụ : Quan sát hình 3.2 trong SGK , GV yêu cầu HS so sánh điểm giống và khác nhau

giữa các loại nguyên tử của nguyên tố hydrogen

Tổ chức hoạt động : GV nêu vấn đề : Trong tự nhiên , hầu hết các nguyên tố được tìm thấy

dưới dạng hỗn hợp của các đồng vị Một nguyên tố hoá học dù ở dạng đơn chất hay hợp chất thì tỉ lệ giữa các đồng vị của nguyên tố này là không đổi … Sau đó , GV rút ra nhận xét

và trả lời nội dung yêu cầu

5 NGUYÊN TỬ KHỐI VÀ NGUYÊN TỬ KHỐI TRUNG BÌNH

Hoạt động 7: Tìm hiểu nguyên tử khối

1 Mục tiêu: Nắm được định nghĩa nguyên tử khối.

Nhiệm vụ : Từ việc tìm hiểu khái niệm nguyên tử khối trong SGK, GV rút ra khái niệm.

Tổ chức hoạt động : GV hướng dẫn và rút ra khái niệm nguyên tử khối Hướng dẫn HS trả

lời phiếu học tập số 5 :

Nguyên tử của nguyên tố Magnesium ( Mg) có 12 proton và 12 neutron Nguyên tử khối của

Mg là bao nhiêu?

Hoạt động 8: Xác định nguyên tử khối trung bình.

5 Mục tiêu: Nắm được công thức tính nguyên tử khối trung bình.

Nhiệm vụ : Qua việc tìm hiểu về phổ khối trong SGK , một số vấn đề trong thực tiễn đời

sống đã trình bày trong SGK…Từ đó lĩnh hội được cách tính nguyên tử khối trung bình

Tổ chức hoạt động : GV hướng dẫn và rút ra kết luận nội dung trọng tâm của hoạt độn

Hướng dẫn HS trả lời phiếu học tập số 6 :

Trong tự nhiên , nguyên tố copper có hai đồng vị với phần trăm số nguyên tử tương ứng là 63Cu ( 69,15% ) và 65Cu ( 30,85 % ) Hãy tính nguyên tử khối trung bình của nguyên tố

Trang 26

HĐ 3

LUYỆN TẬP Thời gian: phút

1 Mục tiêu: Giúp HS hệ thống lại kiến thức đã học

- GV trình chiếu câu hỏi:

Câu 1 Một nguyên tử X gồm 16 proton , 16 elctron và 16 neutron Nguyên tử X có kí hiệu là: Câu 3 Hoàn thành những thông tin chưa biết trong bảng sau :

tử khối trung bình của Mg là 24,32 Tính % số nguyên tử của đồng vị 24Mg, đồng vị 25Mg ?

- HS tiếp nhận câu hỏi, suy nghĩ và trả lời:

- GV đánh giá, nhận xét, chuyển sang nội dung tiếp theo

HĐ 4

Trang 27

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG Thời gian: phút

1 Mục tiêu: giúp HS vận dụng kiến thức đã vào áp dụng vào thực tiễn cuộc sống.

a- GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập 2 sgk:

Câu 2 Silicon là nguyên tố được sử dụng để chế tạo vật liệu bán dẫn , có vai trò quan trọng

trong sản xuất công nghiệp Trong tự nhiên , nguyên tố này có 3 đồng vị với số khối lần lượt là 28,29,30 Viết kí hiệu nguyên tử cho mỗi đồng vị của silicon Biết nguyên tố silicon có số hiệu nguyên tử là 14

- GV nhận xét, đánh giá, kết thúc bài học

*Hướng dẫn về nhà:

- Ôn tập và ghi nhớ kiến thức vừa học

- Hoàn thành bài tập sgk

- Tìm hiểu nội dung bài

3 Sản phẩm học sinh cần đạt: Câu trả lời của HS

IV HỒ SƠ DẠY HỌC:

V BÀI TẬP

Trang 28

BÀI 4 CẤU TRÚC LỚP VỎ ELECTRON CỦA NGUYÊN TỬ (5 tiết)

MỤC TIÊU

1 Năng lực chung

- Tự chủ và tự học chủ động, tích cực tìm hiểu về cấu trúc lớp vỏ electron nguyên tử

- Giao tiếp và hợp tác: Sử dụng ngôn ngữ khoa học để trình bày và so sánh được mô hìnhcủa Rutherford - Bohr với mô hình hiện đại mô tả sự chuyển động của electron trong nguyên tử;Hoạt động nhóm một cách hiệu quả theo đúng yêu cầu của GV, đảm bảo các thành viên trongnhóm đéu được tham gia và trình bày báo cáo;

- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thảo luận với các thành viên trong nhóm nhằm giảiquyết các vấn đề trong bài học để hoàn thành nhiệm vụ học tập

2 Năng lực hóa học

- Nhận thức hóa học: Nêu được khái niệm vế orbital nguyên tử (AO), mô tả được hìnhdạng của AO (s, p), số lượng electron trong 1 AO; Trình bày được khái niệm lớp, phân lớpelectron và mối quan hệ về số lượng phân lớp trong một lớp Liên hệ được về số lượng AO trongmột phân lớp

- Tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hóa học: Trình bày và so sánh được mô hình củaRutherford - Bohr (mô hình hành tinh nguyên tử) với mô hình hiện đại mô tả sự chuyển động củaelectron trong nguyên tử, từ đó liên hệ với sự chuyển động của các hành tinh trong hệ Mặt Trời

- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Viết được câu hình electron nguyên tử theo lớp,phân lớp electron và theo ô orbital khi biết số hiệu nguyên tử Z của 20 nguyên tố đầu tiên trongbảng tuấn hoàn; dựa vào đặc điểm cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử dự đoán đượctính chất hóa học cơ bản (kim loại hay phi kim) của nguyên tố tương ứng

3 Phẩm chất

- Tham gia tích cực hoạt động nhóm phù hợp với khả năng của bản thân;

- Hình thành thói quen tư duy, vận dụng các kiến thức đã học với thực tiên cuộc sống;

- Có niềm say mê, hứng thú với việc khám phá và học tập hóa học

Dựa vào mục tiêu của bài học và nội dung các hoạt động của SGK, GV lựa chọn phương pháp và kĩ thuật dạy học phù hợp đề tổ chức các hoạt động học tập một cách hiệu quà và tạo hứng thú cho HS trong quá trình tiếp nhận kiến thức, hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất liên quan đền bài học.

A PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC

Trang 29

- Dạy học theo nhóm, nhóm cặp đôi;

- Kĩ thuật sử dụng phương tiện trực quan;

- Dạy học nêu và giải quyết vấn đế thông qua câu hỏi trong SGK

B TỔ CHỨC DẠY HỌC

Khởi động

GV đặt vấn đề theo gợỉ ý SGK hoặc liên hệ với các tình huống trong thực tế

Gợi ý tình huống: Khi lên xe buýt, để thuận tiên cho việc đi lại trên xe, người quản lí xethường sắp xếp những người lên trước vào hàng ghế trong cùng và những người lên sau ngồi vàonhững hàng ghế kế tiếp cho đến hàng ghế sát cửa ra vào Trong nguyên tử, các electron được sắpxếp theo cách nào?

Hành khách trên xe buýt HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

1 SỰ CHUYỂN ĐỘNG CỦA ELECTRON TRONG NGUYÊN TỬ

Hoạt động 1: Tìm hiểu sự chuyển động của electron trong nguyên từ theo sự phát triển của mô hình nguyên tử

Nhiệm vụ: Từ việc quan sát Hình 4.1 và 4.2 trong SGK, GV yêu cầu HS so sánh mô hình

nguyên tử Rutherford - Bohr với mô hình nguyên tử hiện đại Qua đó sẽ biết được sự chuyểnđộng của electron trong nguyên tử theo sự phát triển của mô hình nguyên tử

Tổ chức dạy học: GV chia lớp thành 4-5 nhóm, yêu cầu các nhóm quan sát Hình 4.1 và

4.2 trong SGK (hoặc dùng máy chiếu phóng to hình, có thể sử dụng hình động) và hướng dẫn HSbáo cáo kết quả thảo luận nhóm để trả lời nội dung 1

1 Quan sát Hình 4.1 và 4.2, so sánh điểm giống và khác nhau giữa mô hình Rutherford

Trang 30

-Bohr với mô hình hiện đại mô tả sự chuyên động của electron trong nguyên tử.

Điểm giống nhau: Nguyên tử gồm hạt nhân mang điện tích dương và vỏ nguyên tử chứa

electron mang điện tích âm Electron chuyển động xung quanh hạt nhân

Điểm khác nhau:

Rutherford - Bohr - Chưa tìm ra hạt neutron

- Các electron quay xung quanh hạt nhân theo từng quĩ đạo tròn ổnđịnh, trong đó mỗi quĩ đạo cỏ một mức năng lượng xác định

Hiện đại

(Đám mây electron) - Đã tìm ra hạt neutron.- Các electron chuyến động rất nhanh xung quanh hạt nhân không

theo một quỹ đạo xác định và tạo thành một đám mây electronmang điện tích âm

Sau hoạt động, GV hướng dẫn HS rút ra kiến thức trọng tám theo gợi ý SGK.

Vận dụng

* Hệ Mặt Trời gồm Mặt Trời ở trung tâm và các thiên thể quay quanh theo những quỹđạo xác định Hãy cho biết mô hình nguyên tử của nhà khoa học nào được gọi là mô hình hànhtinh nguyên tử, tương tự như hệ Mặt Trời?

Câu trả lời: Mô hình nguyên tử Rutherford - Bohr

Hoạt động 2: Tim hiểu vỏ orbital nguyên tử

Nhiệm vụ: Từ việc quan sát Hình 4.3 và 4.4 trong SGK, GV hướng dẫn HS hiểu được

khái niệm orbital nguyên tử và biết được hình dạng của orbital s, p

Tổ chức dạy học: GV yêu cầu HS quan sát Hình 4.3 và 4.4 trong SGK, hướng dẫn HS

trà lời nội dung 2 đến 4

2 Quan sát Hình 4.3, phân biệt khái niệm đám mây electron và khái niệm orbital nguyên

tử

Giống nhau: Là khu vực không gian xung quanh hạt nhân chứa electron nguyên tử Khác nhau: Orbital là khu vực không gian xung quanh hạt nhân mà tại đó xác suất có mặt

(xác suất tìm thấy) electron khoảng 90%

3 Cho biết khái niệm orbital nguyên tử xuất phát từ mô hình nguyên tử của Rutherford

-Bohr hay mô hình nguyên tử hiện đại

Mô hình nguyên tử hiện đại

4 Quan sát Hình 4.4, hãy cho biết điểm giống và khác nhau giữa các orbital p (p_, p? pz).

Trang 31

Giống nhau: đều có hình số 8 nổi.

Khác nhau: các orbital định hướng khác nhau trong không gian.

Để hiểu thêm khái niệm xác suất tìm thấy electron trong nguyên tử, GV có thể hướng dàn

HS liên hệ hiện tượng thực tế: Khi các quả táo chín trên cây rơi xuống đất, chúng sẽ tập trungnhiều ở khu vực nhất định dưới gốc cây Vị trí xung quanh gốc cây mà số quả táo rơi xuốngnhiều nhất được xem là tại đó có xác suất lớn nhất tìm thấy các quả táo

Khoảng cách từ gốc đến các quả táo

Từ đó khai thác bài học qua một số câu hỏi và nhiệm vụ, ví dụ:

1 Quan sát hình trên và cho biết các quả táo chín rơi xuống tập trung ở khu vực nào?

2 Khu vực nào ở gốc cây sẽ không tìm thây các quả táo rơi xuống?

3 Hãy liên hệ với xác suất có mặt các electron trong nguyên tử

Sau hoạt động, GV hướng dẫn HS rút ra kiến thức trọng tám theo gợi ý SGK.

2 LỚP VÀ PHÂN LỚP ELECTRON

Hoạt động 3: Tìm hiều về lớp electron

Nhiệm vụ: Từ việc quan sát Hình 4.5 trong SGK, GV hướng dẫn HS tìm hiếu cách gọi

tên các lớp electron và hiểu được khái niệm lớp electron

Tố chức dạy học: GV nêu vấn đế “Trong bảng tuần hoàn, lớp electron lớn nhất ứng với

các nguyên tố đã biết là 7 Các electron trong nguyên tử được sắp xếp theo thứ tự từ lớp n =1 đến

n =7’’, chiếu Hình 4.5 minh họa các lớp electron ở vỏ nguyên tử GV yêu cầu HS quan sát Hình4.6 trong SGK và hướng dẫn HS trà lời nội dung 5 và 6

Trang 32

5 Quan sát Hình 4.5, nhận xét cách gọi tên các lớp electron bằng các chữ cái tương ứng

Lực hút của hạt nhân với electron lớp 1 là lớn nhất và lớp 7 là nhỏ nhất

Hoạt động 4: Tìm hiểu về phân lớp electron

Nhiệm vụ: Từ việc quan sát Hình 4.6 trong SGK, HS hiểu được khái niệm phân lớp

electron, biết được các loại phân lớp electron và số lượng orbital trong mỗi phân lớp

Tổ chức dạy học: GV yêu cầu HS quan sát Hình 4.6 trong SGK (có thể dùng máy chiếu

phóng to hình) và thảo luận nội dung 7

7 Quan sát Hình 4.6, nhận xét vế số lượng phân lớp trong các lớp từ 1 đến 4.

- Lớp 1 có 1 phân lớp: 1s

- Lớp 2 có 2 phân lớp: 2s, 2p

- Lớp 3 có 3 phân lớp: 3s, 3p, 3d

- Lớp 4 có 4 phân lớp: 4s, 4p, 4d, 4f

Khái quát: Từ lớp 1 đến lớp 4, lớp thứ n có n phân lớp

Giáo viên mở rộng: Lớp 5,6,7 giống lớp 4, thay số thứ tự lớp trước các phân lớp s, p, d, f

3 CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ

Hoạt động 5: Tìm hiểu về nguyên lí vững bền

Nhiệm vụ: Từ việc quan sát Hình 4.7 trong SGK, GV hướng dẫn HS hiểu được nguyên lí

vững bền Aufbau (Quy tắc Klechkovsky)

Tổ chức dạy học: GV yêu cấu HS quan sát Hình 4.7 trong SGK, thào luận nhóm và

hướng dẫn HS trả lời nội dung 9

8 Quan sát Hình 4.7, nhận xét chiếu tăng năng lượng của các electron trên các AO ở

trạng thái cơ bản (trạng thái có năng lượng thấp nhất)

Nhìn chung, năng lượng của các electron trên các AO ở trạng thái cơ bản tăng theo số lớp

Trang 33

electron Tuy nhiên, khi điện tích hạt nhân tăng có sự chèn mức năng lượng, mức 4s trở nên thấphơn 3d, mức 5s thấp hơn 4d,

Hoạt động 6: Tim hiểu nguyên li Pauli

Nhiệm vụ: Từ việc quan sát Hình 4.8, 4.9 trong SGK, hiểu được khái niệm electron độc

thân, electron ghép đôi và sự sắp xếp electron trên các orbital của nguyên tử

Tổ chức dạy học: GV yêu cầu HS quan sát Hình 4.8, 4.9 trong SGK, thảo luận nhóm và

hướng dẫn HS trà lời nội dung 9,10

9 Quan sát Hình 4.8, cho biết cách biểu diễn 2 electron trong một orbital dựa trên cơ sở

nào

Trong một orbital, hai electron trong cùng AO có chiều quay ngược nhau

10 Quan sát Hình 4.9, hãy cho biết nguyên tử oxygen có bao nhiêu electron ghép đôi và

bao nhiêu electron độc thân

6 electron ghép đôi và 2 electron độc thân

Sau hoạt động, GV hướng dán HS rút ra kiến thức trọng tâm theo gợi ý SGK.

Hoạt động 7: Xác định số AO và số electron tối đa trong một phân lớp và trong mỗi lớp

Nhiệm vụ: Từ việc quan sát Bảng 4.1 trong SGK, HS sử dụng dữ kiện cho sẵn để xác

định số AO và số electron tối đa trong một phân lớp và trong mỗi lớp

Tổ chức dạy học: GV hướng dân HS quan sát Bảng 4.1 trong SGK, dựa vào các số liệu

cho sẵn, hướng dẫn HS trà lời nội dung 13

11 Từ Bảng 4.1, hãy chi ra mối quan hệ giữa số thứ tự lớp và số electron tối đa trong mỗi

lớp

- Lớp n được chia thành n phân lớp

- Mỗi phân lớp có số lượng AO nhất định

- Mỗi AO chỉ chứa tối đa 2 electron

Do đó, lớp n có tối đa 2n2 electron

Luyện tập

* Nguyên tử nitrogen có 2 lớp, trong đó có 2 phân lớp s và 1 phân lớp p Các phân lớp sđéu chứa số electron tối đa, còn phân lớp p chỉ chứa một nửa số electron tối đa Nguyên tửnitrogen có bao nhiêu electron?

Trang 34

2 phân lớp s: 4 electron; 1 phân lớp p: 3 electron N có tổng cộng 7 electron.

Hoạt động 8: Tìm hiểu Quy tắc Hund

Nhiệm vụ: Từ việc quan sát Bảng 4.10 trong SGK, HS hiểu Quy tác Hund và biết cách

phân bổ các electron vào các ô lượng tử trong nguyên tử

Tổ chức dạy học: GV hướng dẫn HS quan sát Hình 4.10 trong SGK, dựa vào các số liệu

cho sẵn, hướng dẫn HS trả lời nội dung 12 và 13

12 Quan sát Hình 4.10, hãy nhận xét số lượng electron độc thân ở mỗi trường hợp.

Trường hợp (a) không có electron độc thân vì các orbital đã chứa đầy electron

Trường hợp (b) vã (c), theo cách phân bố electron ở hai trường hợp này, số electron độcthân là nhiều nhất

13 Hãy đề nghị cách phân bồ electron vào các orbital để số electron độc thân là tối đa.

Đầu tiên, điền các electron bằng dấu mũi tên hướng lên theo từ trái sang phải Sau đó,điền các electron bằng dấu mũi tên hướng xuống theo chiếu từ trái sang phải sao cho tổng số mũitên bằng số lượng electron của nguyên tử

Sau hoạt động, GV hướng dẫn HS rút ra kiến thức trọng tâm theo gợi ý SGK.

Luyện tập

* Trong các trường hợp (a) và (b) dưới đây, trường hợp nào có sự phân bố elcctron vàocác orbital tuân theo và không tuân theo quy tác Hund

Trường hợp (a) tuân theo quy tắc Hund Trường hợp (b) không tuân theo quy tắc Hund

Hoạt động 9: Tim hiểu cách viết cấu hình electron nguyên tử

Nhiệm vụ: Từ việc tìm hiểu cách viết cấu hình electron nguyên tử trong SGK, GV hướng

dẫn HS cách viết cầu hình electron nguyên tử

Tổ chức dạy học: GV hướng dẫn HS quan sát cách viết cấu hình electron nguyên tử

trong SGK.dựa vào các số liệu cho sẵn, hướng dân HS trả lời nội dung 14

14 Cấu hình electron của một nguyên tử cho biết những thông tin gì?

- Số proton, số electron, số hiệu nguyên tử

- Số lớp, số phân lớp của từng lớp và sự phân bó electron vào phân lớp của từng lớp

Sau hoạt động, GV hướng dẫn HS rút ra kiên thức trọng tâm theo gợi ý SGK.

Luyện tập

* Viết cấu hình electron nguyên tử của nguyên tố aluminium (Z = 13) và biếu diễn cấuhình electron của aluminium theo ỏ orbital Từ đó, xác định số electron độc thân của nguyên tử

Trang 35

Cấu hình e của AI: 1s2 2s2 2p63s2 3p1Cấu hình e của Al theo orbital:

 Al có 1 electron độc thân

Hoạt động 10: Tìm hiểu đặc điểm cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử

Nhiệm vụ: Từ việc quan sát Bảng 4.2 trong SGK, GV hướng dẫn HS tìm hiểu đặc điểm

cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử

Tổ chức dạy học: GV chia lớp thành 4-5 nhóm GV hướng dẫn HS trong các nhóm quan

sát Bảng 4.2 trong SGK, dựa vào các số liệu cho sẵn, hướng dẫn HS đại diện mỗi nhóm trà lờinội dung 15

15 Quan sát Bảng 4.2, hãy cho biết dựa trên cơ sở nào dễ dự đoán phosphorus là nguyên

Dựa vào cấu hình electron của Li, nhận thây Li có 1 electron ở lớp ngoài cùng Từ đó cóthể dự đoán Li là nguyên tố kim loại

C HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP

1 Phương án (1).

2 Câu hình electron: 1s2 2s2 2p4 Số hiệu nguyên tử: 8

3.

Trang 36

4 Cấu hình electron C 1s22s22p2 4e lớp ngoài cùng Phi kim

Na 1s22s22p63s1 1e lớp ngoài cùng Kim loại

O 1s22s22p4 6e lớp ngoài cùng Phi kim

Trang 37

Phân phối chương trình dự kiến nội dung Bảng tuần hoàn các nguyên tố

hóa học

Xu hướng biến đổi một số tính chất của nguyên tử các nguyên tố trong một chu kì và

Môn học/Hoạt động giáo dục: Hoá

học; lớp: 10 Thời gian thực hiện: 2 tiết

I MỤC TIÊU DẠY HỌC

1 Kiến thức:

 Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

 Cấu tạo bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học: ô nguyên tố, chu kì, nhóm nguyên tố

2 Mục tiêu về phẩm chất, năng lực:

Phẩm chất,

Trang 38

Trung thực Mô tả và ghi chép lại đúng những gì đã quan sát được trong video tìm hiểu lịch

sử phát minh bảng tuần hoàn các NTHH

Nêu được lịch sử phát minh bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học.

Mô tả được cấu tạo của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học.

Trình bày được các khái niệm liên quan (ô, chu kì, nhóm).

Nêu được nguyên tắc sắp xếp của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học (dựa

theo cấu hình electron)

Phân loại được nguyên tố (dựa theo cấu hình electron: nguyên tố s, p, d, f) Phân tích được mối liên hệ giữa cấu hình và vị trí của nguyên tố trong bảng

tuần hoàn

Trang 39

Vận dụng cấu hình electron nguyên tử, biết được vị trí của nguyên tố trong bảng

tuần hoàn và ngược lại

Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để viết cấu hình electron nguyên tử khi đã

biết vị trí của nguyên tố trong bảng tuần hoàn

Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để xác định vị trí của một NTHH trong

bảng tuần hoàn thông qua số hiệu nguyên tử

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Thiết bị dạy học: Các thiết bị hỗ trợ trình chiếu (máy tính, máy chiếu); Phần mềm hỗ

trợ trình chiếu (Powerpoint);

2 Học liệu: Các phiếu hỗ trợ học tập gồm: Phiếu ghi bài; Phiếu học tập; Bảng kiểm quan

sát hoạt động nhóm Các phiếu chi tiết ở phụ lục

Link video lịch sử bảng tuần hoàn các NTHH: https://www.youtube.com/watch?

v=8qS1iULbQfw

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1: XÁC ĐỊNH NHIỆM VỤ HỌC TẬP (10 phút)

1 Mục tiêu

 Nêu được lịch sử phát minh bảng tuần hoàn các NTHH

 Tạo hứng thú và kích thích sự tò mò của HS vào chủ đề học tập

 HS tiếp nhận kiến thức chủ động, tích cực, hiệu quả

 Thật thà, trung thực trong việc quan sát video lịch sử phát minh bảng tuần hoàn các

NTHH

2 Nội dung hoạt động

 GV trình chiếu đoạn video về lịch sử tìm ra bảng tuần hoàn

 HS theo dõi video và điền vào phiếu ghi bài

3 Sản phẩm

Trang 40

 HS thảo luận theo cặp, điền các thông tin liên quan tới lịch sử phát minh của bảng tuần

- Các nhà Triết học Hy Lạp cổ đại cho rằng: “Mọi vật được tạo thành từ đất, nước, gió và lửa”.

- Quy luật bộ ba được nhà bác học J W Döbereiner tìm ra vào năm 1817.

- Nhà địa chất học de Chancourtois đã nhận thấy tính tuần hoàn của các nguyên tố khi đặt các nguyên tố ở

hình dạng xoắn Nhà bác học người Anh John Newlands đã tìm ra quy tắc quãng tám.

- Vào năm 1868 và 1869, nhà bác học người Nga D I Mendeleev đã gửi Bản thảo tới Hội khoa học Vào năm 1869, bảng tuần hoàn các NTHH được D I Mendeleev sắp xếp theo chiều tăng dần khối lượng nguyên tử, gồm 63 nguyên tố.

- Nhà vật lí H J Monsley nhận thấy số hiệu nguyên tử quan trọng nhất đối với một NTHH.

4 Tổ chức thực hiện

Phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm và sử dụng phương tiện

trực quan Phương pháp đánh giá: Phương pháp quan sát, vấn đáp

Công cụ đánh giá: phiếu ghi bài của HS

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

 HS làm việc theo cặp (2HS)

 GV yêu cầu HS theo dõi video, sau đó thảo luận để hoàn thành nội dung về lịch sử

phát minh bảng tuần hoàn các NTHH trong phiếu ghi bài

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

 HS quan sát video để tìm ra đáp án và hoàn thành phiếu ghi bài

Bước 3: Báo cáo

 GV mời đại diện 02 nhóm nhanh nhất nêu đáp án của mình

 GV cho các HS khác trong lớp nhận xét và bổ sung

Bước 4: Tổng kết, đánh giá và định hướng

 GV phân tích nhanh các câu trả lời của HS từ đó có thể chọn, tổng hợp và kết nối với ý

Định dạng
Số trang	245
Dung lượng	11,94 MB
File đính kèm	KHBD HÓA 10 Chan Troi Sang Tao.rar (11 MB)

Kế hoạch bài dạy hóa 10 chan troi sang tao

CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ

Kỹ năng giải quyết mâu thuẫn