Nhớ rừng và khi con tu hú

Mở bài- Nửa đầu tk 19, nước ta chìm trong ách đô hộ của Pháp → nhiều bài thơ hay về tự do, về tinh thần đấu tranh ra đời, trong do có Nhớ rừng của Thế Lữ và Khi con tu hú Của Tố Hữu.. Ha

1 Mở bài

- Nửa đầu tk 19, nước ta chìm trong ách đô hộ của Pháp → nhiều bài thơ hay về tự do, về tinh thần đấu tranh ra đời, trong do có Nhớ rừng của Thế Lữ và Khi con tu hú Của Tố Hữu

- Nhận xét về hai bài thơ này, có ý kiến cho rằng: “Cả hai bai yêu nước và niềm khát khao tự do cho bóng chung lớp thanh niên tri thức Tuy nhiên, thái độ đấu tranh cho tự do ở mỗi bài lại hoàn toàn khác nhau”

2 Thân bài:

2.1 Hai bài thơ này đều thể hiện lòng yêu nước và khao khát tự

do của tầng lớp thanh niên tri thức

a Bài thơ “Nhớ rừng”

- Nhớ rừng mượn lời con hổ trong vườn bách thú để gián tiếp thể hiện một cách kín đáo lòng yêu nước và khao khát tự do của thanh niên tri thức nói riêng và nhân dân Việt Nam nói chung thời

kì đó

+ Con hổ buồn bã, uất hận vì hiện tại tù túng, tầm thường, mất tự

do Đối lập với tư thế là chúa sơn lâm, đầy oai hùng, kiều hành, được vạn vật nể sợ

+Con hổ nhớ rừng" - nhớ “cảnh nước non hùng vĩ" - ngôi nhà thân yêu, bao la và tự do mà nó được làm chủ, nhớ thời oanh liệt, huy hoàng của nó ở nơi ấy Vì thế, con hổ khát khao trở về, khát khao được tự do → nó gửi mình theo "giấc mộng ngàn to lớn/ Để hồn ta được phảng phất gần người Hồi cánh rừng ghê gớm của ta ơi!"

- Liên hệ: bài thơ ra đời năm 1936, hoàn cảnh đất nước ta bây giờ, chịu đô hộ, mất tự do → nỗi lòng của người dân mất nước: yêu nước, uất hận, khao khát tự do

→ Qua việc thể hiện tâm sự, nỗi lòng của con hổ trong vườn bách thủ, tác giả kín đáo bộc lộ tình yêu nước thiết tha của một thanh niên tri thức Đồng thời, ta cũng thấy được sự uất hận, khao khát vươn tới cuộc sống tự do của toàn dân tộc

b Bài thơ "Khi con tu hu"

- Bài thơ sáng tác năm 1939, khi nhà thơ đang bị giam ở nhà lao Thừa Phủ (Huế) Khi con tu hú là lời bộc lộ tâm trạng mãnh liệt, sôi nổi của người chiến sĩ bị tù đày Hoàn cảnh này cũng giống như con hổ trong vườn bách thủ, bị tước mất tự do

- Tình yêu nước và khao khát tự do của người chiến sĩ thể hiện qua

+Cảnh thiên nhiên: người chiến sĩ tinh tế và thiết tha với cuộc sống tự do bên ngoài mới có thể vẽ nên bức tranh đẹp và có sống động như vậy Cuộc sống ấy tươi đẹp và bình dị vô cùng, nó gắn

bó với tất cả con người Việt Nam “Khi con tu hú gọi bầy / Lúa chiêm đương chín, trái cây ngọt dần / Vườn rầm dậy tiếng ve ngân / Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào / Trời xanh càng rộng càng cao / Đôi con diều sáo lộn nhào từng không …”

+ Khát khao tự do: nhân vật trữ tình muốn bung phá, phản kháng lại sự tù túng, chật hẹp của hoàn cảnh Khát vọng ấy mạnh mẽ, quyết liệt vô cùng hành động “đạp tan phòng” : “Ta nghe hè dậy bên lòng / Mà chân muốn đập tan phòng hè ôi / Ngột làm sao, chết thất thôi, / Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu"

+ Tố Hữu là nhà thơ chiến sĩ thơ ông là thứ thơ trữ tinh - chính trị độc đáo Do đó, nổi lên trong bài thơ này, ta thấy tình yêu đất nước tha thiết và khát khao tự do cháy bỏng của một chiến sĩ cách mạng

2.2: Sự khác nhau trong thái độ đấu tranh cho tự do ở hai bài thơ Hai bài thơ đều thể hiện lòng yêu nước và nhất là khát vọng tự do cháy bỏng thong thái độ đầu tranh cho tự do lại hoàn toàn khác nhau

a Nhớ rừng: con hổ bi quan, buồn bã trước hoàn cảnh tù đày, giải thoát bằng hoàii niệm và mơ ước

- Gậm một khối căm hờn trong cũi sắt / Ta nằm dài trông ngày tháng dần qua "

→ Thái độ chán nản, quy đầy uất hận thấy ng lại bế tắc, bung Nuôi trước hoàn cảnh đó Nó nằm dài" trong cũi sắt để gặm nhấm

"khối căn hồn” đã hóa đá trong lòng

- Đối mặt với hoàn cảnh này, con hổ gửi hồn tìm về quá khứ oai hùng để nhớ tiếc, và thương theo giấc mộng để hồn được phảng phất gần cảnh nước non hùng vĩ xa xôi → cách giải quyết theo tinh thần lãng mạn “Ta sống mãi … những ngày xưa, “Có biết chăng … của ta ơi!”

b Khi con tu hú: Thái độ quyết liệt, mạnh mẽ, không chịu buông xuôi trước khi cảnh Tinh yêu nước và khát khao tự do đã thôi thúc nhân vật trữ tình hành động, đấu tranh để giành lấy tự do

+ Khổ cuối dồn nên tắm trong của nhân vật trữ tình "Ta nghe hè dậy … ngoài trời cứ kêu"

→ Tiếng chim tu hú trở thành tiếng kêu xung trận, hồi trống giục giã tâm hồn con người Người chiến sĩ khát khao hành động, muốn

đập tan phòng, phá vỡ sự giam hầm kia, ra ngoài để bảo vệ sự yên bình, tự do của dân tộc

+ Cảnh thiên nhiên: hắp ngô, trái cây chín ngọt, tiếng chim tu hú, chim chóc → hiện thân của cuộc sống tự do và yên bình, hạnh phúc Đó là cách sống mà người chiến sĩ muốn bảo vệ Dù hoàn cảnh hiện tại là đau khổ, từ đây nhưng không hẽ khiến anh buồn

bã, chán nản, mà nó chỉ càng hun đúc thêm tinh thần chiến đấu sắt thép của anh

- Lí giải nguyên nhân khác nhau:

+ Thế Lữ là một nhà thơ lãng mạn của trong phong trào Thơ Thới 32- 45 Các nhà thay mới với cái tôi cá nhân còn non trẻ, trước hiện thực nô lệ của nước nhà, họ đi sâu nhi vào cái bản thể, vào thế giới nội tâm để trốn tránh thực tại Người thoát lẫn tiên cảnh, người tìm về quả vãng hay say đắm trong tình yêu, và Thể Lữ cũng không nhằm ngoài xu hướng chung ấy Với Nhớ rừng, ông không giống nói trực tiếp tâm tư, tình cảm của mình như Tố Hữu

mà phải gián tiếp qua lời con hổ trong vườn bách thú Trước hiện thực phũ phàng cách giải quyết của ông theo khuynh hướng lãng mạn: là tìm quá khứ và mơ mộng

+ Tố Hữu: là nhà thơ cách mạng Vì thế, thơ ông là tiếng nói lạc quan, đậm tính sử thi Bài thơ Khi con tu hú được sáng tác khi nhà thơ đang trong cánh tù đày, nhưng nó không làm bài thơ Cách mạng vẻ u sầu, tuyệt vọng Ngời sáng lên vẫn là tinh thần lạc quan cách mạng, là khát khao tự do cháy bỏng và gắn liền với nó

là khát khao hình động để giành lấy tự do: “Ta nghe hè … hè ôi”

3 KẾT BÀI

- KĐ đây là hai bài thơ hay, thể hiện tinh thần yêu nước của một thế hệ thanh niên tri thức hồi bây giờ

- Sự khác nhau trong thái độ tranh đấu cho tự do của tác phẩm Lốp phần làm nên nét riêng của thơ lãng mạn và thơ Cách mạng; đồng thời cho chúng ta thấy phần nào phong cách riêng biệt của mỗi nhà thơ