TIỂU LUẬN THI KẾT THÚC HỌC PHẦN Môn DOANH NGHIỆP VÀ KINH DOANH

Trong xã hội năng động mà ngày càng nhiều các doanh nghiệp thi nhau mọc nên như hiện nay, ngoài sức hút trong năng lực sản xuất hay chất lượng sản phẩm, đạo đức kinhdoanh là một trong nh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO

TRƯỜNG KINH DOANH KHOA KINH DOANH QUỐC TẾ -

MARKETING

TIỂU LUẬN THI KẾT THÚC HỌC PHẦN

Môn: DOANH NGHIỆP VÀ KINH DOANH

Tháng 12 năm 2021

MỤC LỤC

a) Anh/chị hiểu thế nào là đạo đức kinh doanh? Ai quyết định rằng một hoạt độngkinh doanh là đạo đức hay không? Có phải các hành vi phi đạo đức luôn luôn phi pháp?3

b) Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) là gì? Nó khác biệt thế nào vớiđạo đức kinh doanh? Hãy cho ví dụ đối với từng khía cạnh của trách nhiệm xã hội?Anh/chị hãy thảo luận về các vấn đề bền vững mà các nhà quản lý phải đối mặt trongviệc giải quyết

các vấn đề trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp 7

a) Anh/chị hãy tìm hiểu mô hình kinh doanh đa cấp và mặt trái của nó? Tại saonhiều người lại muốn khởi nghiệp bằng con đường này và các cách lôi kéo người thamgia của

a) Theo anh/chị môi trường kinh doanh thay đổi ngày nay đã và đang ảnh hưởng nhưthế nào đến việc quản trị nhân sự của các nhà quản lý doanh nghiệp? 28b) Anh/chị hãy giải thích và cho các ví dụ về tháp cấp bậc nhu cầu của A Maslow? Vìsao tháp nhu cầu của Maslow quan trọng đối với các nhà quản lý? 30c) Hiếu đã biết rằng công ty của anh ấy năm nay đang cung cấp một kỳ nghỉ ở Balicho nhân viên bán hàng giỏi nhất của mình Anh ấy gần như đã vô địch năm ngoái vàhiện tại thực sự muốn có chuyến đi Anh ấy đang làm việc rất chăm chỉ vì anh ấy nghĩrằng anh

ấy có cơ hội tốt để giành chiến thắng Anh/chị hãy cho biết và giải thích điều này minhchứng cho lý thuyết nào? 34

TÀI LIỆU THAM KHẢO 35

PHẦN TRẢ LỜI CÂU HỎI Câu 1

a) Anh/chị hiểu thế nào là đạo đức kinh doanh? Ai quyết định rằng một hoạt động kinh doanh là đạo đức hay không? Có phải các hành vi phi đạo đức luôn luôn phi

pháp? Trong xã hội năng động mà ngày càng nhiều các doanh nghiệp thi nhau mọc nên như

hiện nay, ngoài sức hút trong năng lực sản xuất hay chất lượng sản phẩm, đạo đức kinhdoanh là một trong những chìa khóa, là mấu chốt để doanh nghiệp xây dựng nên thương hiệu

bền vững trong mắt khách hàng “Đạo đức kinh doanh là một tập hợp các nguyên tắc, chuẩn

mực có tác dụng điều chỉnh, đánh giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của các chủ thể kinh doanh và được chấp nhận trong kinh doanh” Hay nói cách khác, đây là một loại đạo đức

nghề nghiệp mang tính đặc thù của nghề kinh doanh, được áp dụng riêng trong ngành, đó lànhững thước đo, những hành vi, lối ứng xử được chấp nhận rộng rãi, hợp đạo lý trong hoạtđộng trao đổi, buôn bán, các hoạt động mang tính chất thương mại Để cụ thể hóa sự chungchung, phức tạp của khái niệm, giáo sư Philip V.Lewis đến từ đại học Abilene Christine,Texas, Mỹ đã nghiên cứu và thu thập dược rất nhiều định nghĩa về đạo đức kinh doanh Ông

đã tổng hợp, chắt lọc và cho ra một định nghĩa như sau: “Đạo đức kinh doanh là tất cả những

nguyên tắc, tiêu chuẩn, chuẩn mực đạo đức hoặc luật lệ để cung cấp chỉ dẫn về hành vi ứng

xử chuẩn mực và sự trung thực trong những trường hợp nhất định” Trong kinh doanh, tạo ra

lợi nhuận là yếu tố được xem là hàng đầu của đa số các doanh nghiệp, vì thế nó dẫn đến sựthực dụng trong các hoạt động này Có đôi lúc, nhà kinh doanh đặt ra những chiến lược đầy

sự hiệu quả về mặt kinh tế, doanh số nhưng mặt khác nó có thể làm cho nhiều người cảmthấy bất mãn, không hài lòng Đạo đức kinh doanh phải là một phần cực kỳ quan trọng trongquá trình tạo ra lợi nhuận ấy Đạo đức kinh doanh thường được biểu hiện trên các chuẩn mực

và nguyên tắc như sau:

- Tính trung thực: Một lần bất tín, vạn lần bất tin, trong kinh doanh, phạm trù này

dường như là đi đầu Sự trung thực được biểu hiện qua lời ăn, tiếng nói đồng nhất vớicác hành vi, hành động Chẳng hạn như là các việc làm như không buôn bán hàng giả,trái pháp luật, hàng kém chất lượng, sản phẩm sai sự thật so với quảng cáo, đánh cắpbản quyền của thương hiệu khác,

- Tôn trọng con người: Trong cuộc sống nói chung và trong kinh doanh nói riêng,

việc nhìn nhận, coi trọng danh dự phẩm chất, quyền lợi của người khác là điều tất

của họ Với các khách hàng của doanh nghiệp, ta phải tôn trọng, quan tâm đến nhucầu của họ cũng như những nhu cầu, mong muốn chính đáng Còn với đối thủ cạnhtranh, ta phải

tôn trọng lợi ích của họ, cạnh tranh trong môi trường, lành mạnh, hòa bình và côngbằng.

- Trách nhiệm với cộng đồng, xã hội: Theo Hiệu trưởng Trường Doanh nhân PACE

Giản Tư Trung, ông cho rằng “Doanh nghiệp phải kiếm lợi nhuận thông qua việc

phụng sự xã hội”, tức là doanh nghiệp phải bảo đảm được hoạt động kinh doanh của

mình không ảnh hưởng đến lợi ích của xã hội, không bất chấp vì đồng tiền mà làmnhững điều tiêu cực tác động đến khách hàng, tới cả cộng đồng và phải kiếm tiềnđồng thời tạo được thặng dư, giá trị trên tinh thần cống hiến cho sự phát triển chungcủa mọi người

Như vậy, việc xây dựng đạo đức kinh doanh và chấp hành theo là một hoạt động cơ bản, nềntảng của bất cứ tổ chức hay doanh nghiệp kinh doanh nào Vì theo như hai giáo sư nổi tiếng

là John Kotter và James Heskeu thuộc đại học Harvard , Mỹ qua một công trình nghiên cứu

đã chỉ ra rằng trong vòng 11 năm qua (kể từ năm 2021), những công ty tập trung vào đạo đứckinh doanh thì thu nhập của công ty đạt hơn 682% so với con số 36% của các công ty khôngthực hiện và lợi nhuận ròng của các công ty này tăng được 756%

Một hoạt động kinh doanh được cho là có đạo đức hay không hay được chấp nhận rộng rãiđược quyết định bởi nhiều yếu tố, đối tượng:

- Chính tổ chức và doanh nghiệp thực hiện hành vi đó: Mỗi doanh nghiệp, họ

thường ban bố và giới thiệu cho các nhân viên mới về các bộ quy tắc ứng xử hay bộquy tắc đạo đức mà doanh nghiệp mong muốn tạo dựng nên trong văn hóa của tổchức mình Đó là những chuẩn mực, quy tắc, lý tưởng chung, những giá trị mà tổchức ấy đặt ra và hướng đến trong giao tiếp, ứng xử giữa mọi người trong tổ chức Ví

dụ như theo bộ quy tắc đạo đức của công ty dược phẩm đa quốc gia nổi tiếng là

Sanofi, họ cam kết rằng: “Đảm bảo sức khoẻ, chất lượng cuộc sống và sự an toàn cho

nhân viên và những người có liên quan đến chúng ta, ngay cả ở bên ngoài các tương tác hiện tại của chúng ta Cam kết này có nghĩa rằng chúng ta sẽ đánh giá, ngăn chặn và kiểm soát những nguy cơ vật lý, hóa học và sinh học tồn tại trong các hoạt động của chúng ta” Bất cứ sai phạm, hay xét trên phương diện đạo đức về sự an toàn

của hoạt động kinh doanh trong Sanofi, họ đều căn cứ quy tắc này để giải quyết

- Các nguyên tắc và chuẩn mực riêng của cá nhân: Dù cho các hành vi mà một

bị trói buộc bởi sợi dây luân lý trong chính lương tâm của họ Chẳng hạn như có một

số người chỉ vi các lợi ích trước mắt như một số kế toán viên vì để thu hút khách hàng

tiềm năng, các nhà đầu tư, để công bố trước cổ đông hay đơn giản là làm theo chỉ thịcủa cấp trên mà không ngần ngại “làm đẹp” các báo cáo tài chính bằng cách nâng giátrị lợi nhuận, doanh thu, liệt kê không đầy đủ các khoản chi phí Họ đã làm trái đinhững nguyên tắc đạo đức trong kế toán, những chuẩn mực riêng về sự minh bạch của

họ bấy lâu nay mà họ gìn giữ

- Các khách hàng và nhóm lợi ích liên quan: Các nhóm khách hàng ngày nay dường

như đang chạy theo chủ nghĩa tiêu dùng tức là họ có nhiều quyền lực hơn trong việcđánh giá, lựa chọn sản phẩm và thương hiệu mà họ tiêu dùng Do vậy, mọi doanhnghiệp hay tổ chức phải lấy quyền lợi, lợi ích của khách hàng và các nhóm lợi íchkhác liên quan như nhà cung ứng, nhà phân phối, làm trọng và ưu tiên Bởi vì nhómđối tượng này chính là yếu tố sống còn của mọi doanh nghiệp

- Các đối thủ cạnh tranh: Trong nền kinh tế thị trường với sự cạnh tranh gay gắt như

hiện nay, việc giữ đạo đức trong quá trình cạnh tranh là vô cùng quan trọng Với mộtmôi trường cạnh tranh lành mạnh sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệpphát triển Các giá trị đạo đức bị bóp méo khi xảy ra tình trạng ăn cắp chất xám lẫnnhau giữa các đối thủ, sử dụng các chiêu trò để làm xấu bộ mặt thương hiệu của công

ty đối thủ Hay thực trạng “cá lớn nuốt cá bé” khi các công ty lớn tìm cách đánh bại

và thâu tóm, sáp nhập các doanh nghiệp nhỏ hơn

- Các cơ quan quản lý nhà nước: Pháp luật chính là nền tảng cho mọi hoạt động kinh

doanh của mọi doanh nghiệp Các tổ chức kinh doanh trước hết phải tuân thủ mọiđiều luật mà nhà nước đặt ra, lấy đó làm cơ sở cho các chiến lược kinh doanh củamình

Một số hành vi phi đạo đức đồng thời là hành vi vi phạm pháp luật, tuy nhiên không phảihành động phi đạo đức nào cũng là phi pháp Trước hết, ta sẽ so sánh sự khác nhau giữa đạođức và pháp luật một cách tổng quan trong lĩnh vực kinh doanh

TIÊU CHÍ SO SÁNH ĐẠO ĐỨC PHÁP LUẬT

Cơ sở hình thành Được đúc kết trong hoạt động

kinh doanh, lý tưởng, giá trịcủa các chủ thể kinh doanh

Hình thành qua phong tục, tậpquán thương mại

Các quy định trong hoạt độngkinh doanh đều do nhà nước banhành

Hình thức thể hiện Truyền miệng hay thông qua Bộ Luật, Luật, các Nghị định

các bộ quy tắc đạo đức, ứng

xử, văn hóa doanh nghiệp

của Chính phủ,

Biện pháp đảm bảo

thực hiện Tự giác hoặc thông qua nhữngràng buộc trong quy định công

ty hay qua nhắc nhở, răn đe,

xử lý của những người trong tổchức Thông qua lương tâmcủa chính người đó

Bảo đảm bởi các cơ quan phápluật của nhà nước

Vi phạm đạo đức kinh doanh chính là hành vi đi ngược lại và không tuân theo các quy tắc,chuẩn mực có thể chấp nhận được trong kinh doanh Chẳng hạn như công ty Asanzo một nhàsản xuất hàng điện tử có trụ sở tại TP Hồ Chí Minh trong năm 2019 họ đã thiếu trách nhiệmđối với xã hội, vi phạm đạo đức kinh doanh, lừa dối khách hàng trong việc nhập các sảnphẩm, linh kiện điện tử từ Trung Quốc về rồi gắn mác hàng “Made in Vietnam” rồi tung rathị trường

Vi phạm pháp luật là các hành vi trái với luật, xâm hại các quan hệ xã hội mà pháp luật đãbảo vệ Trong kinh doanh, đó là những hoạt động trái với các quy định, điều luật được nhànước ban hành về các lĩnh vực như thương mại, tài chính, luật cạnh tranh, luật bảo vệ ngườitiêu dùng, luật bảo vệ môi trường, Chẳng hạn như hành vi của công ty TNHH Gang thépHưng Hiệp Formosa Hà Tĩnh năm 2016 đã ngang nhiên xả các chất thải, bùn hại ra thiênnhiên vi phạm nghiêm trọng luật bảo vệ môi trường

Vi phạm pháp luật chắc chắn là vi phạm đạo đức, các hành vi phi đạo đức cũng thường làhành vi phạm pháp Song, trong một số trường hợp, một số hành vi chỉ bị khép vào vi phạmđạo đức chứ không vi phạm pháp luật vì chưa có luật định hoặc chưa có quy định cụ thể chohành vi đó Hay như sự việc của tập đoàn viễn thông nổi tiếng là Vinaphone năm 2014 đã cómột bài quảng cáo cho dịch vụ của mình bằng cách sử dụng thông tin của các trẻ em bị chết

do bệnh sởi Điều đó vừa đi ngược lại với triết lý kinh doanh của họ hướng tới các giá trị tốtđẹp vừa làm cho những người dùng cảm thấy bất bình, khó hiểu và xem đó như là lợi dụng

và vi phạm đạo đức kinh doanh Vụ việc này ảnh hưởng rất nhiều đến tình hình kinh doanhcủa Vinaphone Trên phương diện pháp luật, vụ việc này chưa đến mức bị khởi kiện theo các

bộ luật hiện hành, vì thế, nó không được xem là vi phạm pháp luật

b) Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) là gì? Nó khác biệt thế nào với đạo đức kinh doanh? Hãy cho ví dụ đối với từng khía cạnh của trách nhiệm xã hội? Anh/chị hãy thảo luận về các vấn đề bền vững mà các nhà quản lý phải đối mặt trong việc giải quyết các vấn đề trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Trong quá trình hội nhập hóa của các nền kinh tế trên thế giới, trách nhiệm xã hội đóng vaitrò cực kỳ quan trọng trong tiến trình này vì các doanh nghiệp đang dần thấu hiểu được lợiích của nó mang lại Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (Corporate Social Responsibility -

CSR) được hiểu phổ quát là “các nghĩa vụ của một doanh nghiệp là để tối đa hóa các tác

động tích cực và giảm thiểu tối đa các tác động tiêu cực đến với xã hội” Hay nói cách khác,

trách nhiệm xã hội của một doanh nghiệp là khi họ sản xuất, quản lý tài sản hay thực hiện cáchoạt động thương mại không được làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của toàn thể mọingười trong xã hội và hướng đến phát triển kinh tế bền vững Các doanh nghiệp bên cạnhviệc tạo ra lợi nhuận thì phải có nghĩa vụ sử dụng hiệu quả, tiết kiệm nguồn tài nguyên thiênnhiên, bảo vệ môi trường, đảm bảo quyền lợi của khách hàng, có nhiều chính sách chăm locho đời sống cho các nhân viên và các nhóm lợi ích liên quan Trách nhiệm xã hội của doanhnghiệp được cụ thể và được thể hiện thông qua bốn khía cạnh trong tháp mô hình của giáo sưngười Mỹ Archie B Carroll năm 1991:

Tầng dưới cùng đó chính là khía cạnh về kinh tế (Economic Responsibilities): Doanh nghiệp

khi kinh doanh cần phải có trách nhiệm, có nghĩa vụ với các các cổ đông, chủ sở hữu, thuế vàcác nhân viên, cụ thể là doanh nghiệp phải tạo được lợi nhuận, doanh thu cho tổ chức của

được công ăn việc làm cho người lao động Đây chính là khía cạnh nền tảng cho mọi doanhnghiệp hiện nay Ví dụ như Vinamilk - một trong những điển hình tiêu biểu về thực hiện tốttrách nhiệm xã hội Với slogan “Vươn cao Việt Nam”, Vinamilk luôn cho ra đời các dòng sảnphẩm phù hợp với nhu cầu mới của người tiêu dùng hiện nay như dòng sản phẩm sữa organic

vì tầm vóc và sức khỏe của trẻ em Việt Bên cạnh đó, Vinamilk còn đa dạng rất nhiều loại sảnphẩm phù hợp với từng nhóm đối tượng khách hàng khác nhau như giảm béo, giảm đường,sữa hạt, bổ sung lợi khuẩn, với hơn 250 loại sản phẩm Nhờ các chính sách đảm bảo đượctrách nhiệm xã hội, năm 2021, Vinamilk dù cho diễn biến COVID-19 phức tạp, Vinamilk ghinhận doanh thu cao kỷ lục 15.729 tỷ đồng, tăng 1,4% so với cùng kỳ năm ngoái nên vấn đềtiền lương hay các khoản thuế không phải là vấn đề của Vinamilk Đối với người lao động,nông dân, nhân viên của nhà máy đều được hưởng rất nhiều quyền lợi, được đào tạo và pháttriển để nâng cao tay nghề, được tạo cơ hội đề bạt thăng tiến, Vinamilk cho thấy mình là mộtdoanh nghiệp tạo rất nhiều cơ hội việc làm cho mọi người Kết quả là 91.9% người lao độnghài lòng với môi trường làm việc tại Vinamilk năm 2020

Thứ hai, đó chính là các trách nhiệm về luật pháp (Legal Responsibilities): Doanh nghiệp

phải có nghĩa vụ tuân thủ mọi quy định trong luật pháp được nhà nước ban hành đảm bảođược sự ổn định, công bằng trong các hoạt động kinh doanh Chẳng hạn như một số hãng đồchơi nổi tiếng như Mykingdom, ngoài đảm bảo các món đồ chơi an toàn, thích hợp cho trẻ

em, họ luôn tuân thủ nghiêm ngặt rằng các sản phẩm của họ đáp ứng về mặt vật liệu, xuất xứphù hợp với các quy định riêng của từng quốc gia

Với hai tầng đầu tiên nằm ở phía đáy tháp chính là những trách nhiệm mang tính bắt buộcđối với bất cứ doanh nghiệp nào Hai tầng trên cùng là những điều mà xã hội kỳ vọng vàmong đợi, nó mang tính tự nguyện từ phía các doanh nghiệp

Thứ ba, là trách nhiệm về mặt đạo đức (Ethical Responsibilities): Người làm trong doanh

nghiệp phải có trách nhiệm và đảm bảo về khía cạnh đạo đức trong kinh doanh như phảiminh bạch, trung thực, tôn trọng mọi người Như tại Google, họ luôn đề cao tôn chỉ côngbằng, vui vẻ trong môi trường làm vì, họ được, bên cạnh đó, các nhân viên đều được đảmbảo phúc lợi trong bảo hiểm y tế, lương thưởng thoải mái chọn giờ làm việc Với chính sách

“Match Donation”, Google luôn khuyến khích các nhân viên trích một phần lương cho cáchoạt động xã hội

Và tầng trên cùng là trách nhiệm về khía cạnh từ tâm, từ thiện, tình nguyện (Philanthropic

động thiện nguyện, giúp đỡ những người gặp khó khăn trong xã hội hay qua các quỹ hỗ trợ vìcộng đồng, vì đất nước Như trong giai đoạn mà đại dịch COVID-19 vô cùng phức tạp, tháng

6 năm 2021, tập đoàn Vingroup đã hỗ trợ cho tuyến đầu chống dịch 2 triệu vật tư test nhanhCOVID và 30 máy xét nghiệm Không những thế, Vincom - một công ty con của Vingroupcòn hỗ trợ cho các bên đối tác trong việc thuê mặt bằng tại các trung tâm thương mại với trịgiá hơn 300 tỷ đồng nhằm giảm bớt gánh nặng cho họ trong mùa dịch khó khăn.

Tuy có một số nét tương đồng nhưng khái niệm trách nhiệm xã hội và đạo đức kinh doanh cónhiều điểm khác nhau một cách rạch ròi:

TIÊU CHÍ SO SÁNH ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI

Khái niệm Là những hành vi, chuẩn mực

có thể được chấp nhận tronghoạt động kinh doanh

Là những cam kết, nghĩa vụcủa một doanh nghiệp đặt rađáp ứng các chuẩn mực của xãhội

Mục tiêu Mang lại nhiều lợi ích cho nhân

viên và cho cả công ty Tăng độnhận diện thương hiệu

Mang lại lợi ích cho toàn thể

xã hội

Phạm vi thực hiện Chỉ được thực hiện trong lĩnh

vực kinh doanh

Được sử dụng rộng khắp chomọi tổ chức

Mối liên quan Liên quan đến cá nhân hay tổ

chức kinh doanh đó Nó liênquan đến các kỳ vọng xuất phátbên trong tổ chức

Liên quan từ tổ chức đến toàn

bộ xã hội Xuất phát từ các kỳvọng, mong muốn từ bên ngoài

tổ chức

Giá trị hướng tới Là một hành vi có thể được

chấp nhận bởi các chủ thể kinhdoanh, được cho là tốt hay xấuđối với một doanh nghiệp nàođó

Hướng tới sự phát triển chungcủa toàn bộ mọi người cả trong

và ngoài doanh nghiệp, hướngđến môi trường và cuộc sốngnói chung

Ngày nay, phát triển bền vững là xu hướng của hầu hết các doanh nghiệp cả trong và ngoàinước vì thế nó dẫn đến việc các nhà quản lý phải giải quyết các vấn đề trách nhiệm xã hộicủa doanh nghiệp Theo nghiên cứu của Cone Communication, có hơn 60% người dân Hoa

Kỳ kỳ vọng sẽ tác động tích cực đến thiên nhiên, môi trường sống dù cho pháp luật khôngquy định

Vấn đề bền vững mà hầu như các doanh nghiệp đang phải đối mặt như chống biến đổi khí

thuộc ba nhóm lĩnh vực như vấn đề cộng đồng-con người, hành động về môi trường và sựphát triển kinh tế.

Vấn đề cộng đồng-con người thì ngày nay, vấn đề con người vẫn luôn làm các nhà quản lý

phải đau đầu để giải quyết vì mục tiêu phát triển bền vững Họ phải đối mặt với nhu cầu ngàycàng cao của người tiêu dùng, của thị trường mà họ phải nhắm đến Các thị trường như châu

Âu như hiện nay họ càng thắt chặt các tiêu chuẩn, nó trở nên khắt khe hơn trong việc nhậpkhẩu các sản phẩm Hay như tình hình COVID-19 phức tạp, nhà quản lý phải chật vật làmsao đảm bảo được vừa duy trì việc làm cho người lao động vừa chắc chắn rằng doanh nghiệp

đủ sức chi trả lương bổng và không làm ảnh hưởng đến các vấn đề khác của công ty để ổnđịnh sản xuất kinh doanh Trong môi trường làm việc, nhà quản lý phải làm sao tạo ra mộtmôi trường lành mạnh, phát triển công bằng, cân bằng được giữa cuộc sống và công việc chonhân viên nhất là những nhân viên tài giỏi để giữ chân họ Trách nhiệm ngày nay không phải

là một nghĩa vụ vì lợi nhuận, mà trên hết đó là những điều mà doanh nghiệp sẽ cống hiến cho

xã hội Vì người tiêu dùng ngày càng thông minh, sáng suốt và học có nhiều quyền lựa chọn

sử dụng sản phẩm cho mình, dĩ nhiên, họ sẽ chọn sản phẩm tốt nhất cho họ, chọn sản phẩmcủa công ty vì sự phát triển của xã hội, vì sức khỏe con người, vì tương lai nhân loại Nhưcông ty Vinamilk họ đã làm rất tốt trong việc giải quyết các vấn đề này vì họ là một trongnhững doanh nghiệp tiêu biểu cho việc phát triển bền vững Công ty Vinamilk chú trọng vềkhía cạnh đạo đức của trách nhiệm xã hội trong việc đảm bảo nguồn sữa an toàn, hoàn toàn

tự nhiên cho người dùng Các sản phẩm được cam kết cung cấp dinh dưỡng cho người tiêudùng, đảm bảo sức khỏe Bằng chứng “đến tháng 09/2014, Vinamilk đã có 05 trang trại đãđạt được chứng nhận ISO 9001:2008 từ tổ chức chứng nhận Bureau Veritas và 03 trang trại

đã đạt giấy chứng nhận Global GAP của tổ chức chứng nhận Control Union” Về khía cạnh

từ tâm, họ có rất nhiều chính sách, chương trình, thông qua chiến dịch "Triệu ly sữa yêuthương, triệu nụ cười hạnh phúc", họ đã ủng hộ và cho đi 30,910 ly sữa đến các trẻ em cóhoàn cảnh khó khăn trên khắp cả nước Trong đại dịch COVID-19, Vinamilk đã cho thấymình là một doanh nghiệp dẫn đầu trong thực hiện trách nhiệm xã hội bằng việc trao tặng45,000 phần quà là các sản phẩm sữa đến các địa phương khó khăn do dịch như TP Hồ ChíMinh, Đồng Nai, Bình Dương Vinamilk trong mùa dịch dù cũng gặp những khó khăn rấtlớn, nhưng họ nhanh chóng thích ứng bằng cách chuyển đổi chuỗi cung ứng để giảm bớtgánh nặng bị cắt giảm nguồn cung, áp dụng công nghệ hiện đại, nên lực lượng lao động vẫnđược duy trì ổn định Sức khỏe lao động cũng rất được quan tâm, họ có rất nhiều hướng dẫncho người lao động phòng chống dịch hiệu quả khi sản xuất, kinh doanh

Quang “trong tổng số 183 khu công nghiệp trong cả nước thì có trên 60% khu công nghiệpchưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung Tại các đô thị, chỉ có khoảng 60% - 70% chấtthải

rắn được thu gom, cơ sở hạ tầng thoát nước và xử lý nước thải, chất thải nên chưa thể đápứng được các yêu cầu về bảo vệ môi trường Hầu hết lượng nước thải bị nhiễm dầu mỡ, hóachất tẩy rửa, hóa phẩm nhuộm, chưa được xử lý đều đổ thẳng ra các sông, hồ tự nhiên”.Theo thống kê, số lượng rác trên các đại dương lên tới con số 8 triệu tấn và ước tính đến năm

2050, số lượng rác còn nhiều hơn số lượng cá Trong mỗi giây trên Trái đất lại có 160,000 túinhựa bị thải ra “Số túi nilon tiêu thụ trong 1 giờ có thể quấn 7 vòng quanh Trái Đất nếu đượcđặt cạnh nhau Trung bình một túi nilon được sử dụng trong tối đa 12 phút nhưng chúng cầnhàng nghìn năm để phân hủy.” Các doanh nghiệp với sự bùng nổ trong các cuộc cách mạngcông nghiệp dường như quên mất trách nhiệm của mình trong vấn đề môi trường nên cácdoanh nghiệp ngày nay phải đối mặt với nguy cơ môi trường bị đe dọa cực kỳ nghiêm trọnglàm cho họ vừa phải khắc phục các vấn đề môi trường hiện tại, vừa ra sức bảo vệ, giữ gìn nó.Kèm theo đó, tại Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (COP26), Thủtướng Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh “Việt Nam là một thành viên tích cực và là đối tác tincậy và có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế” trong việc tăng cường năng lực ứng phó cáctác động của biến đổi khí hậu Vấn đề mà doanh nghiệp hiện nay gặp phải còn là nhữngphương thức thay đổi, công nghệ đổi mới, về nguồn lực để thực hiện trách nhiệm xã hội củamình để bảo vệ môi trường Một số doanh nghiệp thiếu kinh nghiệm, nguồn lực về tài chính,nhân sự, khả năng, tính linh hoạt trong thay đổi quy trình kinh doanh, sản xuất để đáp ứngnhững nguyện vọng của nhà nước, người dân trong việc bảo vệ môi trường Do đó, cácdoanh nghiệp làm chậm tiến trình phát triển bền vững của chính mình, của toàn xã hội vàtương lai đất nước

Vấn đề phát triển kinh tế, các doanh nghiệp ngày nay phải đối mặt cũng không hề nhỏ Vấn

đề tham nhũng tại Việt Nam theo số liệu của Tổ chức Minh bạch Quốc tế (01/2019), ViệtNam xếp thứ 117 trong số 18o quốc gia có chỉ số Nhận thức Tham nhũng cao năm 2018.Điều đó đặt nên vấn đề cho các doanh nghiệp phải đảm bảo được tính trung thực, sự côngbằng trong môi trường làm việc của mình hơn nữa, phải đảm bảo làm sao kiểm soát các nhânviên các cấp một cách chặt chẽ hơn Với việc Việt Nam gia nhập hàng loạt các hiệp địnhthương mại tự do như EVFTA (Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam - EU), CPTPPiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương), hay các tổ chức thương mạiquốc tế như WTO (Tổ chức thương mại thế giới), APEC (Diễn đàn hợp tác Kinh tế Châu ÁThái Bình Dương) đã mở ra rất nhiều cơ hội, bên cạnh đó là vô vàn thách thức Thách thức

thay đổi để không trở nên lạc hậu Hơn cả, các trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp phảiđược chứng tỏ rõ nét như thế nào, để làm điểm nổi bật thương hiệu của doanh nghiệp nội địa

trong thị trường nước nhà nhằm thu hút khách hàng và phải giành lấy niềm tin này trong mắtkhách hàng trước các đối thủ cạnh tranh nếu không muốn phát triển bền vững Khi nền kinh

tế chuyển đổi trong bối cảnh cuộc cách mạng 4.0, theo nhận định của Báo Chính phủ: “mộtnền kinh tế chuyển đổi đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ bán sản phẩm, dịch vụ mà còn là giátrị và trách nhiệm” Doanh nghiệp hiện nay khó tiếp cận với nhau để cùng nhau phát triểnDoanh nghiệp phải làm sao nỗ lực “cùng hướng tới các mục tiêu, giá trị chung để giải quyếtcác thách thức xã hội Vì vậy họ phải tìm cách chủ động “dẫn dắt thay đổi" tiếp cận, đặt vấn

đề hợp tác với doanh nghiệp, bao gồm cả doanh nghiệp nhà nước để được hỗ trợ hoạt độngbền vững hơn, lớn mạnh hơn” Một vấn đề nữa mà các doanh nghiệp phải thực hiện nhưtrách nhiệm của mình là việc phát triển kinh tế địa phương nơi mà họ hoạt động kinh doanh,tạo công ăn việc làm cho mọi người, họ phải giải quyết các vấn đề bất bình đẳng trong thunhập của người lao động

Trách nhiệm xã hội của một công ty sẽ là điều mà người tiêu dùng đánh giá cao và bất cứdoanh nghiệp cũng mong muốn phát triển một cách bền vững song, mục tiêu đấy lại đem đếnrất nhiều thách thức Nếu doanh nghiệp nào tháo gỡ được những vấn đề bền vững để giảiquyết các vấn đề trách nhiệm xã hội, doanh nghiệp đó sẽ phát triển lâu dài và sẽ trở thànhmột sự lựa chọn hoàn hảo trong mắt khách hàng

Câu 2

Theo báo Tuổi trẻ Online, tại Việt Nam tổng số lượng người tham gia bán hàng đa cấp năm

2019 khoảng 1,1 triệu người Trong đó, số lượng người có phát sinh doanh thu, hoa hồngchiếm khoảng 50%, đạt khoảng 12.575 tỷ đồng Như vậy, trung bình mỗi người phát sinhdoanh thu chỉ tương đương 2 triệu/tháng Tuy nhiên, rất nhiều sinh viên và người lao động đã

bị lôi kéo tham gia với hy vọng thu nhập tiền tỷ mỗi năm từ việc tham gia này

a) Anh/chị hãy tìm hiểu mô hình kinh doanh đa cấp và mặt trái của nó? Tại sao nhiều người lại muốn khởi nghiệp bằng con đường này và các cách lôi kéo người tham gia của các công ty đa cấp?

Trên thế giới, mô hình kinh doanh đa cấp được cho là tiên tiến và mang lại nhiều lợi ích cho

cả nhà sản xuất, nhà phân phối và cả người tiêu dùng Kinh doanh đa cấp (Multi LevelMarketing - MLM) là một hình thức mà việc bán hàng trực tiếp, kinh doanh ở bất cứ địađiểm nào, được thông qua mạng lưới, hệ thống gồm nhiều nhà phân phối nhiều cấp nhiều

việc đạt KPIs trong việc bán hàng của chính họ hoặc những người mà họ hỗ trợ và hợp tác.Theo một số tài liệu nghiên cứu, nguồn gốc của hình thức, mô hình bán hàng đa cấp này khởithủy và

gắn liền với một Nhà nghiên cứu Dinh dưỡng người Mỹ - Carl Rehnborg Năm 1915, ông cómột chuyến làm việc đến Trung Quốc, ông đã có nhiều sáng kiến và trải qua nhiều năm tạiđây, ông đã tạo ra được các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng được làm nguyên liệu thực vật.Ông quay lại Mỹ vào năm 1927 với những ý tưởng vừa chớm nở trong việc chế biến các chất

bổ sung dinh dưỡng Xuất phát từ một biến cố, ông không đủ kinh phí cho các hoạt độngmarketing cho sản phẩm của mình, Carl liền nảy ra một sáng kiến rằng ông sẽ kêu gọi ngườithân, bạn bè của mình tiếp thị, quảng bá sản phẩm của ông cho những người mà họ quen.Nếu được người quen của mình ủng hộ bằng cách mua hàng, họ sẽ được trả hoa hồng bởiCarl Hiệu ứng domino xảy ra khi một người giới thiệu cho hai người, hai người giới thiệutiếp cho bốn người Kết quả thu về là doanh thu ngày càng tăng của Carl Rehnborg, điều nàycũng tạo tiền đề cho sự ra đời của một hình thức kinh doanh mới - kinh doanh đa cấp Năm

1935, ông thành lập nên công ty Vitamin Products Company sau đổi tên thành NutriliteProducts Inc, theo đó, các nhà phân phối độc lập của ông sẽ tự tìm kiếm người mới và hướngdẫn họ về sản phẩm và cách xây dựng mạng lưới Mô hình dần lan rộng và trở nên ngày cànglan rộng Tuy nhiên, đến đầu những năm 70 của thế kỷ trước, hình thức kinh doanh đa cấp bịphản đối bởi một số thượng/hạ nghị sĩ của Quốc hội Hoa Kỳ và một số nhà kinh doanh theocác hình thức truyền thống khác đã tạo sức ép không nhỏ lên phương thức kinh doanh mới lạnày Cuối năm 1979, cuối cùng, bán hàng đa cấp cũng được hợp pháp hóa tại Mỹ sau thờigian dài đấu tranh và có hẳn bộ luật riêng cho nó Từ 1979-1990 chính là thời kỳ bùng nổ củahình thức kinh doanh này nhờ vào sự phát triển của công nghệ và truyền thông

Những năm đầu của thế kỷ 21, kinh doanh đa cấp hay kinh doanh theo mạng bắt đầu đặtnhững viên gạch đầu tiên trên thị trường Việt Nam và đạt được doanh số khủng trong chỉ vỏnvẹn vài ba năm đầu Tuy nhiên, với sự phát triển một cách ồ ạt, không thể kiểm soát cộngthêm sự quản lý, giám sát của các cơ quan nhà nước lúc bấy giờ vẫn còn chưa thấu đáo vàcòn lỏng lẻo đã khiến cho hình thức kinh doanh đa cấp tưởng chừng như rất có tiềm năng lại

bị biến tướng đến đáng sợ Vốn dĩ mô hình kinh doanh đa cấp cũng mang lại nhiều lợi íchchẳng hạn như doanh nghiệp sẽ tiết kiệm được chi phí cho các hoạt động trung gian khi đếntay người tiêu dùng như hoạt động phân phối Hơn cả, mô hình kinh doanh này cũng tạonhiều việc làm cho nhiều người, bất kỳ ai như sinh viên, các bà nội trợ , đều có thể dễ dàngtham gia hoạt động buôn bán đa cấp với môi trường làm việc linh động cả về không gian vàthời gian, góp phần không nhỏ trong việc tăng trưởng kinh tế Do công ty không phải trả quá

chất lượng, mẫu mã của sản phẩm Người tiêu dùng cũng được hưởng lợi khi họ được tiếpcận sản phẩm một cách nhanh chóng hơn.

Thật đáng buồn khi ngày nay, có rất nhiều công ty bóp méo và làm biến tướng mô hình kinhdoanh này đem đến nhiều mặt trái rất tiêu cực ảnh hưởng đến nhiều người Thực trạng ngàynay chứng kiến, cuộc cách mạng 4.0, nhất là thời điểm đại dịch COVID-19 khi mọi người bịgiãn cách xã hội đem đến nhiều cơ hội bên cạnh đó là những uẩn khúc, đó dường như làmảnh đất vô cùng màu mỡ cho những kẻ lừa đảo kinh doanh đa cấp dưới dạng núp bóng, tráhình, đội lốt Những kẻ lừa đảo hầu hết hoạt động trên không gian mạng, qua những dòng tinnhắn dụ dỗ đầu tư vào một dự án nào đó, hay các đối tượng nào mở các diễn đàn, hội thảo đểchiêu dụ mọi người, nhất là những người đang cần kiếm thu nhập thêm, nhẹ dạ cả tin để mờigọi mua sản phẩm hoặc tham gia đường dây tiếp thị sản phẩm với niềm tin rằng họ sẽ nhậnđược thu nhập khủng mỗi tháng khi tham gia Hình thức kinh doanh đa cấp đội lốt phổ biếnhiện nay ta cũng có thể dễ dàng nhận thấy là có một số sàn thương mại điện tử hoàn tiền muasắm trong môi trường B2C (Business-to-consumer) nhưng thực tế là đang bán các sản phẩm

vô hình, không có thực Hay một vấn đề mang tính thời sự đó là có một số sàn đầu tư ngoạihối hoặc giao dịch tiền ảo với những lời mời chào vô cùng hấp dẫn, họ đưa ra những mánhkhóe, lời dụ dỗ rằng sẽ biến những ai đầu tư, tham gia và giới thiệu cho người khác sẽ trởthành triệu phú

- Đối với người tiêu dùng, khách hàng và những người tham gia vào mạng lưới phânphối trong mô hình kinh doanh đa cấp, họ bị tác động lớn nhất bởi họ là người trựctiếp bỏ tiền ra để tiêu dùng sản phẩm hay đi giới thiệu cho bạn bè, đồng nghiệp vànhiều người thân quen của họ Chẳng may khi công ty đa cấp mà họ tín dụng có biểuhiện lừa đảo, chiếm đoạt tiền của thì họ sẽ giống như một cổ hai tròng Một tròng là bịnhững người quen dần xa lánh, mất lòng tin nơi họ, một tròng là lại còn bị mất mộtkhoảng tiền, có khi mất trắng để đầu tư cho các hoạt động buôn bán đa cấp Nhóm đốitượng thường bị lôi kéo nhiều nhất hầu như là các bạn sinh viên, những bạn trẻ vớimong muốn kiếm thêm thu thập để trang trải cho học phí, sinh hoạt phí Một khi thamgia vào các nhóm bán hàng đa cấp trái phép và trá hình mà các bạn trẻ không đủ tỉnhtáo để nhận ra qua vài ba dòng mời gọi trên mạng xã hội, các bạn sẵn sàng hy sinhmột chút tiền ít ỏi để cho vào quỹ nhóm, để đầu tư, hy sinh thời gian để đi quảng cáosản phẩm Và khi các nhóm đa cấp này bị tan rã, các bạn trẻ như vậy sẽ rơi vào tìnhtrạng hoang mang vì “tiền mất tật mang” và lãng phí thời gian thay vì để đầu tư choviệc học, kết cục là ảnh hưởng rất lớn đến tương lai sau này của chính các bạn

cùng bất công từ việc cạnh tranh không lành mạnh với những công ty đa cấp bấtchính Các công ty chân chính thì ra sức nâng cao chất lượng sản phẩm, phục vụ nhu

cầu xã hội ngược lại, các công ty bất chính thì lại ra sức chiêu dụ, kêu gọi mọi ngườibằng những mưu đồ, lợi ích viển vông hòng kiếm tiền Không những thế, các doanhnghiệp hoạt động theo phương thức đa cấp một cách chân chính lại phải chịu chungtiếng xấu, những nhầm lẫn tai hại từ dư luận, ảnh hưởng đến uy tín của công ty họ vớinhững công ty đa cấp bất chính.

- Đối với toàn xã hội, rạn nứt các mối quan hệ là điều dễ thấy một khi các công ty đacấp bất chính bị phanh phui Đại bộ phận người tham gia vào mạng lưới buôn bán đacấp, khi họ phát giác được mạng lưới của mình đang làm có dấu hiệu lừa đảo, họcũng không dám khai báo cho các cơ quan chức năng vào cuộc vì chính họ cũng nằmtrong đường dây đó, dẫn đến hệ lụy vấn nạn lừa đảo vẫn cứ tiếp diễn kéo dài và khó

bị phát hiện, lên án Chẳng hạn như vụ việc có tới tận 32,000 con người với số tiềnlên tới 15,000 tỷ đồng và còn tác động, ảnh hưởng đến cuộc sống của rất nhiều nhữngngười liên quan khác trong việc mua đồng tiền ảo iFan, Pincoin năm 2018 Nhiềungười tham gia vào chuỗi bán hàng đa cấp, khi họ không còn tiền để đầu tư hoặcnhững người đầu tư cả gia sản vào công ty đa cấp tư lợi bị tố giác thì phút chốc họkhông còn tài sản nào Những trường hợp đó dễ dẫn đến những hành vi trộm cắp,cướp đoạt tài sản của người khác làm tăng thêm những tệ nạn trong xã hội

Dù tiềm ẩn nhiều rủi ro trong việc kiểm soát mô hình và bị mọi người lên án trong thời giangần đây, nhưng có rất nhiều người khởi nghiệp vẫn chọn cho mình con đường kinh doanh đacấp bởi lợi ích không nhỏ của phương thức này mang lại Những lợi ích của mô hình kinhdoanh đa cấp:

- Chi phí trung gian cho phân phối, quảng cáo sản phẩm vô cùng tối ưu: Hiện nay, sốtiền để các nhà kinh doanh bỏ ra cho các hoạt động tiếp thị, quảng bá sản phẩm là rấtlớn trên các kênh phân phối truyền thống như bán lẻ, hay trên tivi hay chạy quảng cáotrên mạng xã hội Phương thức kinh doanh đa cấp đã giải quyết được bài toán nangiải này vì nó tiết kiệm được chi phí cho hoạt động quảng cáo vả lại nó còn đem đến

sự hiệu quả về mặt doanh số cao và tiếp cận được nhiều khách hàng hơn Chẳng hạnnhư mô hình đa cấp sẽ có nhiều người trong mạng lưới đưa hàng đến trực tiếp đếnngười tiêu dùng, công ty không phải tốn chi phí kho bãi, logistics, vận chuyển

- Điều kiện để khởi nghiệp bằng mô hình kinh doanh đa cấp là ta không cần phải có

tài chính, như các mô hình kinh doanh truyền thống khác Tất cả chi phí trung gianđều đã được tinh giảm một cách tiết kiệm, cho nên, ta chỉ cần vốn để tập trung vào

chất lượng sản phẩm Hơn cả, việc đào tạo cho những người tham gia cùng trongmạng lưới đa cấp là không quá nhiều, bởi những người tham gia chỉ việc giới thiệungười quen của mình mua sản phẩm và người quen chỉ việc giới thiệu cho người quencủa họ nữa.

- Thời gian, không gian làm việc trong phương thức này rất linh động, ta có thể hoạtđộng, duy trì ở bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu Với một chiếc smartphone, ta có thểgiới thiệu, tìm kiếm người tham gia, cộng tác viên hay để quảng bá sản phẩm hoặcchỉ dẫn cho các cộng sự của mình một cách thuận tiện Thậm chí trên không gianmạng, ta có thể dễ dàng trao đổi với người phân phối trong mạng lưới và tương tácvới khách hàng

- Đây là một phương thức bán hàng đã được nhà nước công nhận và hợp pháp hóathông qua Nghị định quản lý bán hàng đa cấp kể từ năm 2005, cho nên, nhà khởinghiệp sẽ được bảo hộ bởi luật pháp khi tham gia mô hình này và nó rất phổ biến ởmột số quốc gia như “Mỹ chiếm 19%; Trung Quốc chiếm 19%; Hàn Quốc chiếm 9%;Đức chiếm 9%; và Nhật Bản 8% (Theo Hiệp hội bán hàng trực tiếp thế giới - WorldFederation of Direct Selling Associations - WFDSA)” - Số liệu trích từ nguồn BộCông thương năm 2017

- Thực tiễn của hình thức kinh doanh này rất tiềm năng trên thị trường Việt Nam Theobáo Tuổi trẻ Online, tại Việt Nam tổng số lượng người tham gia bán hàng đa cấp năm

2019 khoảng 1,1 triệu người Trong đó, số lượng người có phát sinh doanh thu, hoahồng chiếm khoảng 50%, đạt khoảng 12,575 tỷ đồng Còn theo số liệu của Cục cạnhtranh và bảo vệ người tiêu dùng - Bộ Công thương cho thấy, tổng doanh thu thu vềcủa các công ty bán hàng đa cấp (BHĐC) được cấp phép càng ngày càng phát triển từnăm 2015 - 2020, đem đến nguồn thu thuế càng cao cho ngân sách quốc gia với tốc

độ mạnh mẽ bình quân là 29% (Theo Báo Chính phủ):

- Riêng những kẻ làm ăn bất chính, đây là phương pháp tối ưu để chúng thu được lợinhuận vừa cao lại vừa nhanh và dễ dàng núp bóng thành các công ty có vẻ ngoàitrong sạch Một khi công ty đổ vỡ, chúng sẽ dễ dàng nhanh chóng xóa sổ các dấu tíchcủa việc kinh doanh đa cấp và ngắt liên lạc với các người tham gia để chạy trốn vớimột số tiền lớn.

Bất cứ phương thức, mô hình kinh doanh nào cũng có hai mặt tốt và xấu, đối với mô hìnhkinh doanh đa cấp, những kẻ lợi dụng, làm biến tướng mô hình sẽ lôi kéo “con mồi” ngàycàng tinh vi thông qua nhiều hình thức nhưng chung quy là đánh vào lòng tham và tâm lýham làm giàu một cách nhanh chóng của những người tham gia dù cho vấn nạn này khôngcòn mới nhưng vẫn còn rất nhiều bị mắc bẫy thêm nữa là một số biến động của tình hình xãhội tạo thời cơ cho bọn chúng Sau đây một số cách thức lôi kéo phổ biến:

- Phương pháp phổ biến và dễ thấy nhất chính là mời chào qua tin nhắn trên các nềntảng nhắn tin như Messenger, Zalo, với lời mời tham gia vào một quỹ đầu tư haymột dự án, một công việc hoặc đơn giản là chia sẻ và quảng cáo cho một loại sảnphẩm nào đó với phần thưởng đi kèm là những khoản hoa hồng to lớn, việc nhẹ lươngcao và không đòi hỏi kinh nghiệm Một khi người nhận tin chấp thuận, kẻ lừa đảo sẽchủ động liên hệ lại và hẹn một cuộc gặp để bàn bạc và thu một khoản từ ta mà chúnggọi là phí gia nhập Để kiếm thêm tiền, người tham gia sẽ bắt đầu lôi kéo thêm nhữngngười mà mình quen biết vào cùng đường dây này

- Thông qua các chuyên đề, hội thảo hay các khóa học làm giàu, hay cách để thành

hoành tráng, dẫn dắt và đánh vào tâm lý muốn làm giàu nhanh của những người tham

dự Chúng sẽ từng bước khiến ta mua những khóa học chuyên sâu hơn về bí kíp, bímật làm giàu nữa hòng dẫn dụ tham gia vào mạng lưới đa cấp của chúng Bằng nhữngđòn tâm lý hết sức tinh vi, bằng chiêu trò hô hào khẩu hiệu kèm theo những động tác,chúng sẽ khiến ta phải mắc vào hiệu ứng đám đông, làm cho mọi người mất đi sựcảnh giác và dễ tin những điều chúng nói.

- Các kiểu đa cấp lừa đảo, hiện nay biến tướng thành một số các hoạt động tưởngchừng như sẽ đem lại nhiều giá trị tốt đẹp cho người tham gia Ví dụ như bọn đa cấpbất chính thường nhắm đến các “con mồi” là những người nhẹ dạ cả tin, những ngườiđang muốn kiếm thu nhập nhanh như những người nông dân, những bà mẹ nội trợ tạigia, những người lớn tuổi thông qua việc “mua những loại phân bón từ 5-6 triệu sẽđược tri ân 25 triệu đồng, mời thêm người mua sẽ được tặng xe SH, ôtô, hay nộp quỹ

từ thiện 1 triệu sẽ nhận được tri ân 5 triệu và kêu gọi thêm 10 người tham gia nữa sẽnhận được 1 tỷ đồng”, bọn chúng còn chỉ cách để người tham dự giấu kín thông tinvới người nhà để lấy tiền bỏ vào những “dự án” này Chúng sẽ làm cho những ngườinày tin hơn bằng cách lừa gạt rằng bộ máy quản lý, lãnh đạo của chúng toàn nhữngngười uy tín trong nhà nước, các bộ ban ngành, các chuyên gia hàng đầu, (TheoPhóng sự của VTV24)

- Lợi dụng sự phát triển của nền công nghiệp 4.0 với sự tiến bộ của khoa học công nghệcộng thêm sự biến động trong thu nhập của người dân trong bối cảnh đại dịchCOVID-19 (Theo Báo Nhân Dân ngày 06/10/2020 đưa tin có hơn 31,8 triệu ngườichịu ảnh hưởng tiêu cực về việc làm do đại dịch COVID-19) làm cho những kẻ đa cấplừa đảo có cơ hội chú trọng vào việc quảng cáo các ứng dụng trên smartphone về đầu

tư tài chính hay giao dịch về các đồng tiền ảo nhưng không đòi hỏi phải có kiến thứcchuyên môn về tài chính, về tiền ảo mà vẫn đảm bảo cho người tham gia luôn sinhlời Ngoài ra, nếu người tham gia chia sẻ cho bạn bè thì sẽ nhận những điểm thưởnghấp dẫn khác Những ứng dụng chuyên về lừa đảo về đầu tư tài chính như Pchome,Shopping Mall, Tailoc888, Theo thống kê của Lookout, có rất nhiều ứng dụng trênGoogle Play đã lừa đảo hơn 93,000 người đào tiền ảo, đầu tư tài chính với số tiền lêntới 350,000 USD

b) Anh/chị hãy tìm hiểu và nêu một số ví dụ về luật pháp Việt Nam và các nước đã

Phương thức kinh doanh đa cấp bắt đầu xuất hiện tại thị trường Việt Nam là những năm đầutiên của thế kỷ 21 này, cụ thể là từ năm 1998 và nở rộ vào những năm 2000, nhà nước tacũng

sớm ban hành những bộ luật, Nghị định đầu tiên để hợp thức, công nhận, tạo nên nhữngkhuôn khổ và một môi trường cạnh tranh lành mạnh cho loại hình kinh doanh mới du nhậpnày.

Ngày 24/08/2005, theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Thương mại (tiền thân của Bộ Côngthương) đã đưa ra Nghị định 110/2005/NĐ-CP trên cơ sở Luật Cạnh tranh năm 2004 đã cónhững định nghĩa cơ bản và đầu tiên về bán hàng đa cấp là gì, đối tượng nào được bán hàng

đa cấp, hàng hóa nào không được bán đa cấp, bên cạnh đó là những quy định trong việc kiểmsoát hoạt động và quản lý bán hàng đa cấp khác Cũng theo Nghị định, các doanh nghiệpmuốn hoạt động trên phương thức này phải đăng ký hồ sơ cho các Sở Thương mại (nay là các

sở Công thương) để được cấp phép hoạt động Đến thông tư 19/2005/TT-BTM của BộThương mại đã nhấn mạnh và khẳng định sự công nhận về mặt pháp lý của nhà nước trongviệc bán hàng đa cấp Tuy nhiên, các văn bản quy phạm pháp luật này thời gian đầu vẫn cònnhiều thiếu sót và gặp khó khăn trong việc áp dụng vào thực tiễn, nên sau này, Quốc hội vàChính phủ đã phải ban hành thêm luật và các Nghị định khác nhằm thắt chặt và kiểm soátchặt chẽ hơn Cùng năm 2005, Chính phủ đã ban hành thêm Nghị định 120/2005/NĐ-CPnhằm quy định bổ sung các chế tài xử lý các vi phạm trong việc bán hàng đa cấp phi pháp,nếu có vi phạm, người hay tổ chức vi phạm có thể bị phạt lên đến 100 triệu đồng

Sau gần 10 năm, năm 2014, nhận thấy được việc các đối tượng có nhiều mánh khóe gianmanh, chúng đã tìm được nhiều kẽ hở trong các văn bản quy định về bán hàng đa cấp, Chínhphủ đã nhanh chóng sửa đổi, bổ sung các Nghị định, Thông tư cũ nhằm kịp thời tháo gỡ vàlấp đầy những trục trặc và lỗ hổng đó Cụ thể vào ngày 14/05/2014, Thủ tướng Chính phủNguyễn Tấn Dũng đã thông qua Nghị định 42/2014/NĐ-CP theo hướng siết chặt hơn việcquản lý các hoạt động bán hàng đa cấp Các quy định được Chính phủ rà soát kỹ lưỡng quatừng năm để phù hợp với tình hình thực tiễn, cho đến 12/03/2018, Nghị định mới là40/2018/NĐ-CP đã thay thế Nghị định cũ năm 2014 trong việc quản lý hoạt động kinh doanh

đa cấp Nghị định 40 đã có những điểm được cập nhật:

- Nghị định 40 ghi nhận bổ sung các điều kiện mới như tổ chức tham gia bán hàng đacấp phải là tổ chức chưa từng bị thu hồi giấy chứng nhận bán hàng đa cấp Mức kýquỹ mới tối thiểu là 10 tỷ đồng (Nghị định 42/2014 là 5 tỷ) Công ty phải có mẫu hợpđồng tham gia bán hàng đa cấp, phải có hệ thống công nghệ quản lý mạng lưới nhữngngười và phải có hệ thống, kênh liên lạc để chăm sóc khách hàng

này như các bên liên quan trong hệ thống kinh doanh đa cấp không được hoạt độngkhi chưa được cấp giấy chứng nhận trừ trường hợp luật khác quy định.