VÌ SAO NÓI CHÚ Ý LÀ ĐIỀU KIỆN CỦA HOẠT ĐỘNG CÓ Ý THỨC

ĐỀ TÀI VÌ SAO NÓI CHÚ Ý LÀ ĐIỀU KIỆN CỦA HOẠT ĐỘNG CÓ Ý THỨC TIỂU LUẬN MÔN TÂM LÝ HỌC ĐẠI CƯƠNG SV Nguyễn Quốc Cường MSSV 16114007 LỚP 161LK4432 Bình VÌ SAO NÓI CHÚ Ý LÀ ĐIỀU KIỆN CỦA HOẠT ĐỘNG CÓ Ý THỨC VÌ SAO NÓI CHÚ Ý LÀ ĐIỀU KIỆN CỦA HOẠT ĐỘNG CÓ Ý THỨC VÌ SAO NÓI CHÚ Ý LÀ ĐIỀU KIỆN CỦA HOẠT ĐỘNG CÓ Ý THỨC VÌ SAO NÓI CHÚ Ý LÀ ĐIỀU KIỆN CỦA HOẠT ĐỘNG CÓ Ý THỨC VÌ SAO NÓI CHÚ Ý LÀ ĐIỀU KIỆN CỦA HOẠT ĐỘNG CÓ Ý THỨC

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÌNH DƯƠNG

ĐỀ TÀI: VÌ SAO NÓI CHÚ Ý LÀ ĐIỀU KIỆN CỦA HOẠT

ĐỘNG CÓ Ý THỨC

TIỂU LUẬN MÔN TÂM LÝ HỌC ĐẠI CƯƠNG

SV: Nguyễn Quốc Cường MSSV: 16114007

LỚP: 161LK4432

Bình Dương, tháng 7 năm 2020

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn GVHD Môn Tâm Lý học đại cương đã

tận tâm hướng dẫn chúng em qua những buổi nói chuyện, thảo luận cũng như

học tập về Môn Tâm Lý học đại cương Nếu không có những lời hướng dẫn,

dạy bảo của quý thầy, cô thì em nghĩ bài tiểu luận này của em rất khó có thể hoàn thiện được Một lần nữa, em xin chân thành cảm ơn quý thầy, cô

Bài viết này em làm dựa trên những hiểu biết của em về môn học Do vậy, không tránh khỏi những thiếu sót là điều chắc chắn, em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý thầy, cô và các bạn học cùng lớp để kiến thức của em trong lĩnh vực này được hoàn thiện hơn

Sau cùng, em xin kính chúc quý Thầy Cô trong trường Đại học Bình Dương, thật nhiều sức khỏe để tiếp tục thực hiện sứ mệnh cao đẹp của mình là truyền đạt kiến thức cho thế hệ mai sau

Trân trọng!

Người viết

Nguyễn Quốc Cường

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

I CƠ SỞ LÝ LUẬN 2

II CHÚ Ý - ĐIỀU KIỆN CỦA HOẠT ĐỘNG CÓ Ý THỨC 3

1 Khái niệm 3

2 Vai trò của chú ý 3

3 Cơ sở thần kinh của chú ý 3

4 Phân loại chú ý 3

5 Phẩm chất của chú ý 4

III KẾT LUẬN 7

TÀI LIỆU THAM KHẢO 8

MỞ ĐẦU

Tâm lý học là ngành khoa học nghiên cứu về tâm trí và hành vi, hiểu về các hiện tượng ý thức và vô thức, cũng như cảm xúc và tư duy Đây là một bộ môn học thuật với quy mô nghiên cứu rất rộng

Chú ý là một trạng thái tâm lý thường "đi kèm" với các hoạt động tâm lý mà chủ yếu là các hoạt động nhận thức, bởi vì khi đi với quá trình xúc cảm thì cũng chính là chú ý nhận biết tâm hạng, trạng thái xúc động của bản thân, hoặc chú ý trong hành động là chú ý nhận biết (tri giác) những động tác kết quả của hành động Chú ý tạo điều kiện cho các hoạt động đó phản ánh tốt nhất đối tượng Chú ý không có đối tượng riêng, đối tượng của nó chính là đối tượng của hoạt động tâm lý mà nó "đi kèm

"

Nói chú ý là trạng thái tâm lí vì chú ý luôn đi kèm với các quá trình tâm lí khác Bản thân chú ý không tồn tại độc lập, nó cũng không có sản phẩm mà chỉ làm nền cho các quá trình tâm lí Chú ý có sự biểu hiện bề ngoài: ở nét mặt, động tác của con người Có lúc sự chú ý hướng vào đối tượng bên ngoài, cũng có lúc lại hướng vào nội tâm

Nắm được tầm quan trọng của chú ý quyết định nên điều kiện của hoạt động có

ý thức nên tôi đã chọn đề tài: “Vì sao nói chú ý là điều kiện của hoạt động có ý thức” để làm tiểu luận kết thúc môn học của mình.

NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

Cơ sở sinh lí của chú ý là phản xạ định hướng (phản xạ "cái gì thế",) Phản xạ định hướng xuất hiện trong não bộ khi có kích thích mới lạ trong môi trường sống, nó

có tác dụng định hướng và giúp cho cơ thể có thể phản ứng tốt nhất đối với vật kích thích Phản xạ định hướng là phản xạ bẩm sinh, xuất hiện với bất cứ kích thích nào miễn là kích thích mới lạ, khác thường, nếu kích thích lặp đi, lặp lại thì phản xạ sẽ bị mất

Chú ý là một trạng thái tâm lý thường "đi kèm" với các hoạt động tâm lý mà chủ yếu là các hoạt động nhận thức, bởi vì khi đi với quá trình xúc cảm thì cũng chính là chú ý nhận biết tâm hạng, trạng thái xúc động của bản thân, hoặc chú ý trong hành động là chú ý nhận biết (tri giác) những động tác kết quả của hành động Chú ý tạo điều kiện cho các hoạt động đó phản ánh tốt nhất đối tượng Chú ý không có đối tượng riêng, đối tượng của nó chính là đối tượng của hoạt động tâm lý m à nó "đi kèm " Vì vậy chú ý được coi là "cái nền", "cái phông", là điều kiện tâm lý của hoạt động có ý thức

Chú ý thường được biểu hiện ra bằng cả những dấu hiệu bên ngoài và bên trong như bằng những hình thức nhìn "chằm chằm", "không chớp mắt', "vểnh tai",

"há hốc miệng" khi nghe, kìm hãm những động tác thừa "ngồi im thin thít hoặc ngược lại cử động cơ thể theo những cử động hay chuyển động của đối tượng chú ý Khi chú ý tập trung lâu dài, căng thẳng, hô hấp cơ thể thay đổi khi đó hô hấp trở nên nông hơn, thưa hơn, quan hệ giữa thời gian hít vào và thở ra thay đổi, thời gian hít vào ngắn và thở ra dài hơn

Tuy nhiên không phải lúc nào giữa chú ý và các biểu hiện của chú ý cũng đồng nhất, mà có lúc mâu thuẫn giữa biểu hiện bên ngoài và chú ý bên trong thường gọi là

"vờ chú ý" Vì vậy khi đánh giá chú ý vừa phải căn cứ vào hiệu quả của chú ý, đồng

thời cũng phải thấy rằng có trường hợp chú ý tốt nhưng hiệu quả không cao do các nguyên nhân khác nhau của chủ thể

II CHÚ Ý - ĐIỀU KIỆN CỦA HOẠT ĐỘNG CÓ Ý THỨC

1 Khái niệm

Chú ý một trạng thái tâm lý, là sự tập trung tư tưởng (ý thức ) vào một cá thể hoặc một nhóm đối tượng ( sự vật hiện tượng) nhất định tương đối “ thoát ly” khỏi các đối tượng khác nhằm phản ảnh được tốt hơn để giúp cá nhân hoạt động có kết quả hơn

2 Vai trò của chú ý

Là điều kiện cần thiết cho mọi lĩnh vực hoạt động tâm lý.chú ý là cánh cửa, qua

đó tất cả những gì của thế giới bên ngoài đi vào tâm hồn con người Chú ý là trạng thái tâm lý gắn liền với các quá trình tâm lý khác, làm nền cho sự phản ảnh của các hiện tượng tâm lý khác

3 Cơ sở thần kinh của chú ý

Cơ sở thần kinh của chú ý là phản xạ định hướng trong đó có sự diễn ra đồng thời trên vỏ não quá trình hưng phấn ưu thế ở khu vực này hoặc ức chế ở khu vực khác dẫn tới làm ức chế khu vực này sẽ hưng phấn khu vực khác

4 Phân loại chú ý

Chú ý được phân thành 2 loại :

4.1 Chú ý không chủ định

Là loại chú ý này không nhằm mục đích cụ thể, định trước, không cần những biện pháp và cố gắng căng thẳng, không cần mất nhiều thời gian.Tuy nhiên loại chú này không bền vững Nguyên nhân gây ra :

- Do cường độ, tính chất bất ngờ, mới lạ hấp dẫn của tác động có các đặc

+ Đối tượng tác động vào có khác biệt về hình thù, màu sắc, mùi vị thu hút

sự chú ý của chủ thể nhiều hơn, nhanh hơn

+ Đối tượng có sự tương phản rõ rệt

+ Đối tượng luôn có sự vận động, thay đổi hình thức, màu sắc và lập đi lập lại nhiều lần

- Do có liên quan chặt chẽ tới nhu cầu, hứng thú, hiểu biết, kinh nghiệm, trạng thái của chủ thể

4.2 Chú ý có chủ định

Là loại chú ý diễn ra do mục đích chủ thể tự đề ra hoặc do thu mệnh lệnh từ bên ngoài Loại này đòi hỏi có kế hoạch và biện pháp khắc phục khó khăn

Chú ý có chủ định có thể duy trì tương đối dài, song lại gây căng thẳng, mệt mỏi cho chủ thể

Hai loại chú ý trên đây có quan hệ chặt chẽ, bổ sung cho nhau và đôi khi khó có thể phân biệt rõ ràng

Ngoài ra còn có :

+ Chú ý bên ngoài : chú ý hướng tới các sự vật hiện tượng thuộc thế giới bên ngoài

+ Chú ý bên trong : chú ý hướng tới sự vật hiện tượng thuộc thế giới bên trong như tình cảm, ý nghĩ

5 Phẩm chất của chú ý

5.1 Sức tập trung

Là khả năng biết tập trung đến một phạm vi đối tượng hẹp, cần thiết cho hành

động và không để ý tới các đối tượng khác

Sức chú ý lớn, tập trung cao thì cường độ chú ý càng lớn càng giúp cho hành động của chủ thể đúng đắn, chính xác

Có người bình thường do tập trung cao biểu thị sự thoát ly hẳn đối tượng khác gọi là “đãng trí bác học “

5.2 Khối lượng chú ý

Là khả năng trong cùng một lúc con người có thể chú ý tới nhiều đối tượng Thông thường khối lượng chú ý của con người từ 4-6 mục tiêu (có nghĩa là đồng thời có thể chú ý được 4-6 đối tượng )

5.3 Sức bền vững của chú ý

Là khả năng tập trung lâu hay mau vào một phạm vi đối tượng của hoạt động Sức bền vững của chú ý được xác định bằng cường độ và thời gian tập trung chú ý vào một đối tượng nhất định

Hiện tượng dao động của chú ý diễn ra theo chu kỳ nhất định thường là 3 - 15 giây, trong khoảng thời gian đó sự chú ý có thể tập trung lần lượt vào các khía cạnh của đối tượng

5.4 Sự di chuyển của chú ý

Là khả năng chuyển sự tập trung chú ý vào những phạm vi đối tượng nhất định của một hoạt động hoặc nhiều hoạt động kế tiếp nhau

Là khả năng chuyển sự tập trung có kế hoạch, có dự định, không tùy tiện ( tùy tiện dẫn tới phân tán, đãng trí)

5.5 Sự phân phối chú ý

Là khả năng cùng một lúc tập trung chú ý hoặc di chuyển chú ý rất nhanh đến vài ba nhóm đối tượng và phản ảnh từng nhóm với kết quả như nhau

Các phẩm chất của chú ý liên quan mật thiết với nhau chúng không những phụ thuộc vào đặc điểm, tính chất của các đối tượng mà còn phụ thuộc vào trình độ hiểu biết, nhu cầu, kinh nghiệm của chủ thể về các đối tượng Muốn có các phẩm chất chú ý tối ưu, con người phải không ngừng rèn luyện năng lực chú ý của mình một cách công phu

6 Rối loạn chú ý

Là những sai sót của trạng thái chú ý, thường gồm có :

6.1 Sai sót về chú ý có và không có chủ định

Là sai sót do tăng quá mức chú ý không có chủ định, hoặc suy yếu chú ý có chủ định dẫn đến giảm toàn bộ hiệu quả chú ý của người bệnh

6.2 Sai sót về sức tập trung của chú ý

Có người bệnh trong tình trạng tăng quá mức sức tập trung chú ý, dẫn đến mệt mỏi, căng thẳng về tâm lý một cách không cần thiết ( vì phải tập trung chú ý tới cả những sự vật hiện tượng thông thường)

Ngược lại có người bệnh giảm mạnh về sức tập trung chú ý, do đó họ không thể tập trung trí tuệ, tình cảm, hoạt động để hoàn thành công việc

6.3 Sai sót về khối khối lượng, sức bền và sự phân phối chú ý

- Trường hợp tăng quá mức bình thường khối lượng, sức bền vững và khả năng phân phối chú ý của người bệnh dẫn đến sự hao tổn sức lực, tâm lý mà kết quả bị dàn trảikhông đúng trọng

tâm, trọng điểm

• Trái lại trường hợp giảm khối lượng chú ý, giảm khả năng phân phối chú ý của người bệnh dẫn đến trì trệ, chán nản, kết quả hoạt động kém, không ổn định

6.4 Sai sót về khả năng di chuyển chú ý

Thông thường khi lâm bệnh, khả năng di chuyển chú ý của người bệnh bị hạn chế nên sự mềm dẻo, linh hoạt trong hoạt động tâm lý bị giảm và kết quả hoạt động cũng không cao

Những sai sót của trạng thái chú ý thường gắn liền với những yếu kém về chất lượng, giảm sút về số lượng, hạn chế kết quả hoạt động Trong trường hợp bệnh lý thực thể hoặc bệnh lý tinh thần thì những sai sót càng lớn dẫn đến rối loạn chú ý

III KẾT LUẬN

Như vậy chú ý thường được biểu hiện ra bằng cả những dấu hiệu bên ngoài và bên trong như bằng những hình thức nhìn "chằm chằm", "không chớp mắt', "vểnh tai", "há hốc miệng" khi nghe, kìm hãm những động tác thừa "ngồi im thin thít hoặc ngược lại cử động cơ thể theo những cử động hay chuyển động của đối tượng chú ý Khi chú ý tập trung lâu dài, căng thẳng, hô hấp cơ thể thay đổi khi đó hô hấp trở nên nông hơn, thưa hơn, quan hệ giữa thời gian hít vào và thở ra thay đổi, thời gian hít vào ngắn và thở ra dài hơn Vì vậy chú ý được coi là "cái nền", "cái phông", là điều kiện tâm lý của hoạt động có ý thức

Chú ý có vai trò: Là điều kiện cần thiết cho mọi lĩnh vực hoạt động tâm lý.chú ý

là cánh cửa, qua đó tất cả những gì của thế giới bên ngoài đi vào tâm hồn con người Chú ý là trạng thái tâm lý gắn liền với các quá trình tâm lý khác, làm nền cho sự phản ảnh của các hiện tượng tâm lý khác

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Tâm lý học - TS Đinh Phương Duy - NXB Giáo dục , năm 2009.

2 Giáo trình Tâm lý học đại cương – Đại học Luật Hà Nội – Nhà xuất bản

CAND -7/2006

3 Giáo trình Tâm lý học đại cương - Tập thể tác giả Nguyễn Xuân Thức (chủ

biên) - NXB Đại học sư phạm, 2009.

4 Tâm lý học đại cương - Tập thể tác giả, Đinh Thị Kim Thoa (chủ biên) - NXB

Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2009

5 Tuyển tập Tâm lý học - Phạm Minh Hạc - NXB Giáo dục, 2002.

6 Hỏi và đáp môn Tâm lý đại cương - TS Nguyễn Thị Huệ (chủ biên) ThS Lê

Minh Nguyệt - NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2008.

7 Các website:

- http://tamlyhoc.net/, http://tamly.com.vn/