NGUYỄN lê DIỆU LINH ĐÁNH GIÁ VIỆC TRIỂN KHAI HOẠT ĐỘNG cấp PHÁT THUỐC nội TRÚ BẰNG BĂNG CHUYỀN tại BỆNH VIỆN TRUNG ƯƠNG QUÂN đội 108 KHÓA LUẬN tốt NGHIỆP dược sĩ

Quy trình cấp phát thuốc nội trú Đối với bước này, điều dưỡng lĩnh thuốc của khoa lâm sàng cần lưu ý đảm bảo số thuốc được lĩnh đúng với số thuốc sử dụng cho người bệnh theo y lệnh của b

BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

NGUYỄN LÊ DIỆU LINH

Mã sinh viên: 1701321

ĐÁNH GIÁ VIỆC TRIỂN KHAI HOẠT ĐỘNG CẤP PHÁT THUỐC NỘI TRÚ BẰNG BĂNG CHUYỀN TẠI BỆNH

VIỆN TRUNG ƯƠNG QUÂN ĐỘI 108

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP DƯỢC SĨ

Người hướng dẫn

1 Ths Lê Thu Thủy

2 Ths Lương Thị Thanh Huyền

Nơi thực hiện

1 Bộ môn Quản lý và Kinh tế Dược

2 Bệnh viện Trung ương Quân Đội 108

HÀ NỘI, 2022

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành và lời tri ân sâu sắc đến

Ths Lê Thu Thủy, Giảng viên bộ môn Quản lý và Kinh tế Dược - Trường Đại học

Dược Hà Nội, và Ths Lương Thị Thanh Huyền, Trưởng ban cấp phát - Bệnh viện

Trung Ương Quân đội 108, là những người trực tiếp hướng dẫn, truyền đạt những kiến thức và kinh nghiệm quý giá, đồng thời giúp đỡ, động viên tôi trong suốt khoảng thời gian tôi thực hiện đề tài này

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô Bộ môn Quản lý và Kinh tế Dược,

Trường Đại học Dược Hà Nội đã giúp đỡ và tạo điều kiện trong suốt quá trình tôi thực hiện nghiên cứu tại Bộ môn

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Đức Trung, Trưởng khoa Dược

- Bệnh viện Trung Ương Quân đội 108, Ths Ngô Thị Xuân Thu, Ban cấp phát, các

anh chị khoa Dược và điều dưỡng tại bệnh viện Trung Ương Quân đội 108 đã tạo điều

kiện giúp đỡ, hỗ trợ và cho phép tôi thu thập số liệu phục vụ cho đề tài nghiên cứu

Tôi cũng xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban Giám Hiệu và toàn thể

thầy cô đã chỉ dạy và dìu dắt tôi trong 5 năm học tại ngôi trường này

Lời cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến gia đình và bạn bè, những

người luôn bên cạnh cổ vũ, động viên, quan tâm, chia sẻ và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Hà Nội, tháng 6 năm 2022

Sinh viên

Nguyễn Lê Diệu Linh

1.3 Thực trạng hoạt động cấp phát thuốc trong bệnh viện 4

1.4 Vài nét về bệnh viện Trung Ương Quân Đội 108 và hoạt động cấp phát thuốc

1.4.1 Vài nét về bệnh viện Trung Ương Quân đội 108 81.4.2 Thực trạng hoạt động cấp phát thuốc tại bệnh viện 108 91.4.2.1 Khu vực bố trí khu vực cấp phát thuốc nội trú 91.4.2.2 Quy định khung giờ duyệt, cấp thuốc cho các khoa lâm sàng 10

1.4.2.3 Nhân lực cho hoạt động cấp phát thuốc nội trú 12

3.1 Ưu điểm, nhược điểm và giải pháp triển khai để hạn chế nhược điểm của hoạt động cấp phát thuốc nội trú bằng băng chuyền so với hoạt động cấp phát thuốc thủ

3.1.1 Ưu điểm hoạt động cấp phát thuốc bán tự động so với cấp phát thuốc thủ

3.1.1.4 Giúp nhân viên cấp phát giảm áp lực công việc 243.1.1.5 Thao tác vận hành hệ thống băng chuyền đơn giản 25 3.1.1.6 Thuốc bảo quản mát được đáp ứng điều kiện bảo quản tốt hơn 25

3.1.2.1 Một số thuốc vẫn phải cấp phát trực tiếp 263.1.2.2 Không có giao nhận đối chiếu trực tiếp giữa dược sĩ và điều dưỡng 273.1.2.3 Cấp phát thuốc bằng băng chuyền thì thuốc có thể bị vận chuyển đi

3.1.1.4 Lĩnh và vận chuyển thuốc bằng băng chuyền theo khung giờ quy định 293.2 Đánh giá của điều dưỡng về hoạt động cấp phát thuốc nội trú bằng băng chuyền

3.2.2 So sánh vận chuyển thuốc thủ công và vận chuyển thuốc bằng băng chuyền

313.2.3 Đánh giá của điều dưỡng về quy trình cấp phát thuốc nội trú bằng bằng

3.3.3 Đánh giá mức độ hài lòng của điều dưỡng với hệ thống cấp phát thuốc nội

1 Ưu điểm của hệ thống cấp phát thuốc bằng băng truyền 35

2 Nhược điểm và giải pháp khắc phục những nhược điểm của hệ thống vận chuyển

3 Mức độ hài lòng của điều dưỡng về hệ thống cấp phát thuốc bằng băng chuyền 38

1 Kết luận 401.1 Phân tích ưu điểm, nhược điểm và những giải pháp được triển khai để khắc phục nhược điểm của hoạt động cấp phát thuốc bằng băng chuyền tại bệnh viện

1.2 Đánh giá của điều dưỡng với hệ thống vận chuyển thuốc bằng băng chuyền tại

Mô tả/tài liệu liên quan 2

Mô tả/tài liệu liên quan 5

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

ADR Adverse Drug Reaction Phản ứng có hại của thuốc

ADS Automated Dispensing Systems Hệ thống phân phối thuốc tự động ASHP American Society of Hospital

Pharmacists and American Nurses Association

Hiệp hội dược sĩ bệnh viện Hoa Kỳ

FEFO First Expired First Out Hết hạn trước, xuất trước

FIFO First In First Out Nhập trước, xuất trước

FTE Fulltime equivalent Tương đương toàn thời gian

IOM Institute of Medicine Viện Y học

LASA Look alike sound alike Thuốc nhìn giống nhau và nghe đọc

giống nhau

PTS Pneumatic Tube System Hệ thống ống chuyển thuốc tự động

sử dụng khí nén SOP Standard operating procedure Quy trình thao tác chuẩn

Bảng 1.2: Quy định khung giờ duyệt, cấp thuốc cho các khoa lâm sàng 10

Bảng 3.5 So sánh vận chuyển thuốc thủ công và bằng băng chuyền 31 Bảng 3.6 Đánh giá về hoạt động vận chuyển thuốc hiện nay của điều

dưỡng tại bệnh viện TWQĐ 108

32

DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

Trang

Hình 1.3 Sơ đồ tổ chức khoa Dược bệnh viện Trung Ương Quân Đội 108 9 Hình 1.4 Sơ đồ kho và các khu vực cấp phát thuốc nội trú tại bệnh viện

ĐẶT VẤN ĐỀ

Sức khỏe là tài sản quý giá của mỗi người, là nền tảng của sự phát triển xã hội về mọi mặt Do đó, việc chăm sóc sức khỏe nhân dân luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu của mỗi quốc gia, khu vực Thuốc từ lâu được xem là công cụ thiết yếu để bảo vệ

và chăm sóc sức khỏe cộng đồng Hoạt động cấp phát và giao phát thuốc đến người bệnh đảm bảo đúng về số lượng, chất lượng, thời gian là điều kiện quan trọng để giúp thuốc phát huy được vai trò Do đó, hoạt giao phát thuốc, đặc biệt là cấp phát thuốc nội trú trong bệnh viện luôn được quan tâm và không ngừng cải tiến để đem đến hiệu suất, chất lượng tốt nhất

Việc cấp phát thuốc thủ công đã được chứng minh là tốn thời gian và dễ xảy ra sai sót [2] Để đối phó với những rủi ro của việc phân phối và quản lý thuốc thủ công, các giải pháp tự động hoá đã được triển khai trong các hệ thống phân phối thuốc khác nhau [2] Tuy nhiên, tại các bệnh viện Việt Nam, cấp phát thuốc tự động hoặc bán tự động vẫn còn là lĩnh vực khá mới mẻ Chính vì vậy, cần có các nghiên cứu phân tích ưu nhược điểm của hệ thống cấp phát thuốc tự động, bán tự động để cung cấp thông tin và giúp các các nhà quản lý có thể đưa ra những lựa chọn trong xây dựng quy trình cung ứng thuốc hợp lý, hiệu quả tại bệnh viện trong bối cảnh Việt Nam là cần thiết

Bệnh viện Trung Ương Quân đội 108 (TWQĐ 108) là bệnh viện hạng đặc biệt với hơn 400 bác sĩ, trong đó có gần ba phần tư có trình độ từ chuyên khoa cấp I đến giáo

sư Bệnh viện TWQĐ 108 luôn là nơi đi đầu trong ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ, nâng cao chất lượng điều trị và dịch vụ cho người bệnh Từ năm 2019, bệnh viện

đã triển khai vận chuyển thuốc tự động bằng băng truyền đến các khoa phòng Tuy nhiên, hoạt động này mới được triển khai mà chưa có các nghiên cứu đánh giá về việc thực hiện các hoạt động đấy có những thuận lợi, khó khăn gì, cần điều chỉnh gì để có thể làm tốt hơn Để có cái nhìn rõ hơn về những vấn đề này, chúng tôi tiến hành đề tài

“Đánh giá việc triển khai hoạt động cấp phát thuốc nội trú bằng băng chuyền tại

bệnh viện Trung Ương Quân đội 108” với hai mục tiêu:

1 So sánh hoạt động cấp phát thuốc nội trú bằng băng chuyền với hoạt động cấp phát thuốc thủ công về ưu điểm, nhược điểm và các biện pháp khắc phục nhược điểm đã triển khai

2 Đánh giá của điều dưỡng về hệ thống vận chuyển thuốc bằng băng chuyền tại bệnh viện Trung Ương Quân đội 108

Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học từ đó giúp các nhà quản lý bệnh viện TWQĐ 108 có những biện pháp phù hợp để hoàn thiện và nâng cao chất lượng hiệu quả cấp phát thuốc và giúp các bệnh viện khác có thêm được những thông tin hữu ích khi muốn triển khai ứng dụng hệ thống vận chuyển thuốc bằng băng chuyền

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN

1.1 Hoạt động cấp phát thuốc

Cung ứng thuốc trong bệnh viện là một chu trình gồm các hoạt động từ lựa chọn thuốc, đến tổ chức mua sắm, phân phối và cuối cùng là sử dụng thuốc, trong đó mỗi chức năng được thực hiện dựa trên chức năng trước đó và là nền tảng của chức năng tiếp theo [16] Quản lý cung ứng thuốc là biện pháp để quản lý hiệu quả việc cung ứng đầy đủ và kịp thời thuốc có chất lượng đến người bệnh, đảm bảo người bệnh sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả

Cấp phát là quá trình chuẩn bị và đưa thuốc cho người bệnh theo đơn thuốc, là một phần của chu trình sử dụng thuốc và có mối liên hệ mật thiết với các bước còn lại trong chu trình như theo dõi chẩn đoán, kê đơn và tuân thủ điều trị

Hình 1.1 Chu trình sử dụng thuốc

Hoạt động cấp phát thuốc tại bệnh viện bao gồm cấp phát thuốc ngoại trú và cấp phát thuốc nội trú Trong đó, cấp phát thuốc nội trú là việc cấp phát thuốc cho người bệnh điều trị nội trú tại bệnh viện Quy trình này áp dụng cho việc cấp phát thuốc từ khoa Dược đến các khoa lâm sàng trong toàn bệnh viện Bộ phận thống kê dược, bộ phận kho của khoa Dược và bộ phận kế toán dược (Phòng Tài chính Kế toán) chịu trách nhiệm thực hiện và kiểm soát quy trình này Trong nghiên cứu này chúng tôi tập trung vào hoạt động cấp phát thuốc nội trú

1.2 Quy trình cấp phát thuốc nội trú

Thực hiện quy trình thao tác chuẩn (Standard operating procedure - SOP) của

quy trình cấp phát thuốc nội trú nhằm đảm bảo thuốc được đưa đến người bệnh đúng, đầy đủ và kịp thời, đồng thời kiểm soát được số lượng thuốc sử dụng tại bệnh viện SOP cấp phát thuốc nội trú theo Tài liệu học tập môn “Quản lý cung ứng thuốc” năm học 2020-2021 của Bộ môn Quản lý và Kinh tế Dược được mô tả bởi sơ đồ dưới đây:

Kê đơn

Cấp phát thuốc

Tuân thủ điều trị

Chẩn đoán theo dõi

Hình 1.2 Quy trình cấp phát thuốc nội trú

Đối với bước này, điều dưỡng lĩnh thuốc của khoa lâm sàng cần lưu ý đảm bảo

số thuốc được lĩnh đúng với số thuốc sử dụng cho người bệnh theo y lệnh của bác sĩ trong khoa

1.2.2 Xác nhận phiếu lĩnh thuốc

Thủ kho/bộ phận duyệt cấp là người chịu trách nhiệm xác nhận phiếu lĩnh thuốc

và thực hiện bước này trong ngày Các công việc cần thực hiện là:

- Kiểm tra phiếu lĩnh thuốc của khoa qua phần mềm lĩnh thuốc, gồm có tên thuốc,

mã thuốc, số lượng

- Xác nhận phiếu lĩnh thuốc sau khi kiểm tra

- Nếu số lượng tồn kho ít hơn số lượng yêu cầu: thông báo cho khoa liên quan sử dụng thuốc theo cơ số hoặc thuốc thay thế

- Nếu sai tên thuốc, mã thuốc: thông báo cho khoa liên quan chỉnh sửa tên thuốc,

mã thuốc cho phù hợp

Thủ kho/bộ phận duyệt cấp cần lưu ý đảm bảo tên thuốc đúng tên thuốc hiện có tại khoa Dược

1.2.3 In phiếu lĩnh thuốc và trình duyệt

Sau khi kho xác nhận phiếu lĩnh thuốc, điều dưỡng/kỹ thuật viên phụ trách lĩnh thuốc của khoa lâm sàng in 2 bản phiếu lĩnh thuốc theo từng loại gồm có:

- Phiếu lĩnh thuốc gây nghiện và hướng tâm thần

- Phiếu lĩnh thuốc kháng sinh và thuốc ống tiêm

- Phiếu lĩnh thuốc viên, thuốc uống, thuốc đặt, thuốc dùng ngoài

- Phiếu lĩnh dịch truyền

Một số bệnh viện hiện nay chỉ tách thành 2 phiếu: phiếu lĩnh thuốc gây nhiện

và hướng thần, phiếu lĩnh các thuốc còn lại

Tổng

hợp

thuốc

Xác nhận phiếu lĩnh thuốc

In phiếu lĩnh thuốc

và trình duyệt

Xét duyệt phiếu lĩnh thuốc

Cấp phát thuốc

Giao nhận thuốc

Sau khi in phiếu lĩnh thuốc, điều dưỡng/kỹ thuật viên ký tên và trình ký trưởng khoa hoặc bác sĩ được ủy quyền, sau đó trình khoa Dược ký duyệt phiếu lĩnh thuốc theo lịch duyệt phiếu của kho Dược để kết thúc bước này

1.2.4 Xét duyệt phiếu lĩnh thuốc

Trưởng khoa Dược hay dược sĩ ủy quyền tiến hành duyệt phiếu lĩnh thuốc theo lịch của khoa Dược Người thực hiện sẽ kiểm tra tính hợp lệ của phiếu lĩnh thuốc, sau

đó ký duyệt phiếu lĩnh thuốc

Phiếu lĩnh thuốc được xem là hợp lệ khi đáp ứng các điều kiện sau:

- Thông tin đầy đủ, rõ ràng, chính xác các mục tiêu trong phiếu lĩnh thuốc

- Phiếu lĩnh thuốc phải còn nguyên vẹn, sạch sẽ, không tẩy xóa

- Ghi rõ tên thuốc, nồng độ/hàm lượng, đơn vị tính

- Thuốc nằm trong danh mục thuốc của bệnh viện và theo đơn hội chẩn

1.2.5 Cấp phát thuốc

Phiếu lĩnh thuốc sẽ được chuyển đến kho để cấp phát thuốc Một phiếu sẽ được lưu tại khoa Dược, một phiếu sẽ được lưu bởi khoa lâm sàng Tại kho thuốc, thủ kho cấp phát thuốc theo số lượng trên phiếu lĩnh thuốc các khoa lâm sàng và giao cho bộ phận giao nhận thuốc Điều dưỡng/ kỹ thuật viên phụ trách lĩnh thuốc có nhiệm vụ kiểm tra, đối chiếu số lượng thủ kho phát với số lượng trên phiếu lĩnh thuốc của các khoa lâm sàng, sau đó, thuốc được đóng gói và vận chuyển lên khoa lâm sàng Cần tiến hành bảo quản đúng quy định của nhà sản xuất đối với một số loại thuốc có điều kiện bảo quản đặc biệt Đối với vắc xin, phải chuyển trong thiết bị giữ nhiệt hoặc thùng lạnh từ kho lạnh đến phòng tiêm

1.2.6 Giao nhận thuốc

Bộ phận giao nhận thuốc bàn giao thuốc cho các khoa lâm sàng theo đúng số lượng trên phiếu lĩnh thuốc và ký tên vào sổ giao nhận Điều dưỡng/kỹ thuật viên khoa lâm sàng kiểm tra đúng thuốc, đủ số lượng và ký nhận vào sổ giao nhận hàng

1.3 Thực trạng hoạt động cấp phát thuốc trong bệnh viện

1.3.1 Trên thế giới

Thuốc là một trong những công cụ chính sử dụng cho điều trị và chăm sóc sức khỏe người bệnh Tuy nhiên, thuốc cũng là con dao hai lưỡi nếu không được sử dụng hợp lý, dẫn đến những sai sót nghiêm trọng Báo cáo của Viện Y học (IOM) - Học viện Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ tháng 11 năm 1999 ước tính rằng sai sót thuốc (ME) gây ra

7000 ca tử vong mỗi năm [12] Phản ứng có hại của thuốc (ADR) có thể là nguyên nhân gây ra hơn 100.000 ca tử vong trên toàn quốc mỗi năm và là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ tư đến thứ sáu ở Hoa Kỳ [12] Người ta ước tính rằng trong số 1,8 tỷ đơn thuốc được sử dụng không đúng cách và các vấn đề liên quan đến thuốc, có hơn 50% số

tới 140.000 ca tử vong hàng năm ở Hoa Kỳ [12] Tỷ lệ mắc và tử vong liên quan đến thuốc được ước tính gây thiệt hại cho hệ thống chăm sóc sức khỏe của Hoa Kỳ từ 76,6

- 136 tỷ đô la mỗi năm [12] Một trong các nguyên nhân dẫn đến sai sót trong sử dụng thuốc là sai sót trong cấp phát thuốc Các yếu tố dẫn đến sai sót thuốc trong cấp phát bao gồm thất bại trong giao tiếp (sai sót liên quan đến đơn thuốc), các vấn đề liên quan đến ghi nhãn và đóng gói thuốc, quá tải công việc và thiết kế của khu vực làm việc, sự phân tâm và gián đoạn, nguồn thông tin không chính xác hoặc lạc hậu, thiếu kiến thức

và giáo dục về người bệnh Cụ thể là:

Thất bại trong giao tiếp (sai sót liên quan đến đơn thuốc): Các vấn đề về khả

năng đọc đơn thuốc được biết đến như một nguyên nhân gây ra lỗi thuốc Tình huống này có thể dẫn đến sai sót và gây thương tích, thậm chí tử vong cho người bệnh Việc viết đơn thuốc bằng tay có thể làm tăng nguy cơ nhầm lẫn các thuốc nhìn giống nhau và đọc giống nhau (look alike sound alike - LASA), nguy cơ nhầm lẫn cũng tăng lên khi

có đường dùng hay liều lượng giống nhau [3]

Vấn đề liên quan đến ghi nhãn và đóng gói: Thiết kế bao bì có thể trở thành vấn

đề nếu mua nhiều loại thuốc từ một nhà sản xuất Điều này có thể trở nên nghiêm trọng hơn với thuốc tiêm, khi thiết kế bao bì sơ cấp giống nhau về hình dáng, kích thước giống nhau hoặc màu sắc dung dịch giống nhau [3]

Môi trường và điều kiện làm việc: Nguyên nhân quan trọng nhất gây lỗi cấp phát

là quá tải công việc, trong đó căng thẳng do áp lực thời gian là một yếu tố đáng kể Thiếu đào tạo và giám sát cũng góp phần gây ra lỗi thuốc do cấp phát Giải pháp rõ ràng nhất cho tình trạng quá tải công việc là có đủ nhân viên được đào tạo và tăng thời hạn cấp phát đơn thuốc [3]

Thông tin thuốc: Thông tin thuốc thường xuyên được cập nhật và thay đổi Những

thay đổi này cần được các cán bộ y tế nắm bắt kịp thời để điều chỉnh trong việc sử dụng thuốc cho người bệnh Việc sử dụng các tài liệu chưa được cập nhật, các trang web không chính thống có thể gây nguy hiểm do thông tin thuốc không chính xác [3]

Cấp phát thuốc là một phần của sử dụng thuốc, do đó ảnh hưởng trực tiếp đến nguy cơ sai sót thuốc Chính vì vậy, việc triển khai các hệ thống cấp phát thuốc an toàn,

có tổ chức và hiệu quả là điều cần thiết để kiểm soát chi phí và đảm bảo rằng sử dụng thuốc được tuân thủ một cách an toàn theo yêu cầu trong thời hạn thích hợp

Trên thế giới hiện nay, việc đưa công nghệ thông tin và tự động hóa vào quá trình cấp phát thuốc không còn xa lạ Đặc biệt, các công cụ này còn mang đến hiệu quả và nhiều lợi ích đối với quá trình cấp phát thuốc nói riêng và toàn bộ hoạt động cung ứng thuốc nói chung Một tổng quan hệ thống được đăng lên tạp chí European Journal of Hospital Pharmacy đã chỉ ra rằng sự an toàn của người bệnh được cải thiện nhờ tự động hóa Sai sót thuốc cũng giảm khi áp dụng hệ thống tự động và bán tự động trong cấp

phát thuốc Bên cạnh đó, tự động hóa hỗ trợ phát triển thực hành dược lâm sàng tại các bệnh viện Dược sĩ có cơ hội tốt hơn để thực hiện các nhiệm vụ dược lâm sàng, chẳng hạn như xem xét đơn thuốc và kiểm soát việc sử dụng thuốc do giảm các nhiệm vụ hậu cần và các sai sót thuốc được phát hiện trước khi đến tay người bệnh [2]

Việc cấp phát thuốc áp dụng hệ thống tự động và bán tự động đã cải thiện năng suất của nhân viên y tế Dược sĩ có nhiều thời gian cộng tác với điều dưỡng, kiểm tra y lệnh của bác sĩ so với hồ sơ thuốc của người bệnh, đối chiếu thuốc và tư vấn cho người bệnh, điều dưỡng có nhiều thời gian hơn để theo dõi người bệnh [2] Một số nghiên cứu khác cũng cho thấy rằng khi áp dụng hệ thống cấp phát thuốc tự động, thời gian điều dưỡng sử dụng cho hoạt động cấp phát thuốc cũng giảm đáng kể, điều này dẫn đến tăng thời gian cho các hoạt động khác của khoa lâm sàng [8-9, 11] [8, 11, 9]

Giảm chi phí cũng là một lợi ích được đề cập khi áp dụng tự động hóa trong cấp phát thuốc Cấp phát thuốc bằng băng chuyền được phát hiện làm giảm chi phí tồn kho

và tăng tỷ lệ luân chuyển hàng tồn kho Việc triển khai hệ thống cấp phát thuốc tự động cũng mang đến lợi ích về mặt tài chính do tiết kiệm thời gian cho điều dưỡng và giảm chi phí liên quan đến thuốc [2] Hệ thống cũng giúp tiết kiệm chi phí nhân sự, trong khi khoản đầu tư ban đầu sẽ hoàn trả trong vòng 5 năm [8]

Tuy nhiên, tự động hóa trong hoạt động cấp phát thuốc cũng tồn tại một số nhược điểm nhất định Phần lớn công nghệ và các thiết bị tự động – bán tự động đều gặp trở ngại về chi phí ban đầu và chi phí vận hành [13] Chẳng hạn như chi phí thiết bị cho

việc triển khai hệ thống phân phối thuốc tự động (Automated Dispensing Systems) là

40.500 Euro/thiết bị, chi phí cho phần mềm giao diện giữa hệ thống máy tính và ADS

là 4.500 Euro [13] Khi đó, để áp dụng hệ thống này, kinh phí ban đầu bỏ ra không phải

Ngoài ra, các mô hình khác nhau sẽ tồn tại các nhược điểm khác nhau Chẳng

hạn như robot thực hiện phân phát bước đầu (In-pharmacy robotics) không thể áp dụng với tất cả các thuốc, hay tủ phân phối thuốc tự động (Automated Dispensing Cabinets)

có dung lượng lưu trữ hạn chế [13]

1.3.2 Tại Việt Nam

Để tăng cường chất lượng và hiệu quả cấp phát thuốc, Bộ Y Tế đưa ra một số thông tư quy định về một số vấn đề liên quan đến hoạt động cấp phát thuốc tại bệnh viện được thể hiện trong thông tư 22/2011/TT-BYT ngày 10/6/2011 Thông tư này quy định

- Yêu cầu về trình độ: thủ kho giữ thuốc gây nghiện là dược sĩ đại học hoặc dược

sĩ trung học có giấy ủy quyền theo quy định; Thủ kho giữ các thuốc khác có trình

độ tối thiểu là dược sĩ trung học

+ Tham gia nghiên cứu khoa học, hướng dẫn và bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn cho các thành viên trong khoa và học viên khác theo sự phân công

+ Thực hiện một số nhiệm vụ khác khi được Trưởng khoa Dược giao

+ Chịu trách nhiệm trước Trưởng khoa Dược về nhiệm vụ được phân công

Với quy định cụ thể, rõ ràng do Bộ Y Tế đề ra, việc thực hiện, giám sát và đánh giá hoạt động cấp phát thuốc trở nên cụ thể, rõ ràng và đảm bảo bám sát quy trình, giúp nâng cao hiệu quả và chất lượng cấp phát thuốc

Cùng với việc chấp hành các quy định của Bộ Y Tế, các bệnh viện cũng tổ chức quy trình cấp phát thuốc phù hợp với hoàn cảnh riêng Xuất thuốc theo phiếu lĩnh thuốc của các khoa phòng đã được duyệt theo nguyên tắc FEFO, FIFO Cần kiểm tra, đối chiếu khi cấp phát thuốc Tùy điều kiện nhân lực của đơn vị mà khoa Dược đưa thuốc đến khoa lâm sàng hoặc khoa lâm sàng nhận thuốc tại khoa Dược theo quy định của giám đốc bệnh viện [1] Ngoài ra, một số bệnh viện hiện nay đang tiến hành phân chia thuốc đến từng người bệnh, như bệnh viện Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương Với hình thức cấp phát này, điều dưỡng được giảm khối lượng công việc, đồng thời giảm thiểu sai sót trong sử dụng thuốc

Bên cạnh ứng dụng phần mềm quản lý thuốc và mạng nội bộ, một số bệnh viện

đã ứng dụng hệ thống cấp phát thuốc tự động hoặc bán tự động để nâng cao năng suất

và đáp ứng kịp thời nhu cầu sử dụng thuốc cho người bệnh, điển hình là bệnh viện TWQĐ 108 triển khai hệ thống cấp phát thuốc bằng hệ thống băng truyền đến các khoa lâm sàng, bệnh viện Nhân dân 115 áp dụng hệ thống ống chuyển thuốc tự động sử dụng

khí nén (Pneumatic Tube System - PTS) chuyển các loại thuốc cần sử dụng gấp trong

các trường hợp đặc biệt, hay khi có nhu cầu xử trí khẩn cấp Điều này thể hiện khả năng của ngành Dược của nước ta trong việc bắt kịp và ứng dụng khoa học công nghệ trên thế giới trong hoạt động cung ứng thuốc

Tuy nhiên, ở Việt Nam, theo hiểu biết của chúng tôi, hiện nay chưa có nghiên cứu nào đánh giá quy trình cấp phát thuốc có ứng dụng máy móc như quy trình cấp phát thuốc bằng băng chuyền tại bệnh viện TWQĐ 108 Do đó, nghiên cứu này về hoạt động cấp phát thuốc tự động – bán tự động sẽ là một nghiên cứu mang tính mới và giúp cung cấp thông tin bổ sung khoảng trống kiến thức về vấn đề này tại Việt Nam

Ngoài ra, những kinh nghiệm thực tế khi triển khai hoạt động này tại bệnh viện Việt Nam là thông tin rất quan trọng để giúp chính các bệnh viện đã triển khai có được cái nhìn toàn diện về hoạt động cấp phát thuốc bằng băng chuyền, tiếp tục xem xét điều chỉnh cho phù hợp hơn và để các bệnh viện khác tham khảo, học hỏi, từ đó đưa ra quyết định phù hợp

1.4 Vài nét về bệnh viện Trung Ương Quân Đội 108 và hoạt động cấp phát thuốc nội trú tại bệnh viện

1.4.1 Vài nét về bệnh viện Trung Ương Quân đội 108

Bệnh viện TWQĐ 108 là bệnh viện hạng đặc biệt với nhiệm vụ, chức năng: Khám, cấp cứu thu dung điều trị cho các đối tượng người bệnh; Nghiên cứu Khoa học

Y Dược lâm sàng; Đào tạo sau đại học và tham gia bảo vệ chăm sóc sức khỏe cán bộ cao cấp của Đảng, Nhà nước và làm nhiệm vụ Quốc tế với Lào, Campuchia

Để hoàn thành trách nhiệm to lớn mà Đảng và Nhà nước giao phó, bệnh viện TWQĐ 108 đã mở rộng quy mô nhằm đảm bảo phục vụ tốt sức khỏe nhân dân, cụ thể được thể hiện ở bảng sau:

Bảng 1.1 Thực trạng quy mô điều trị và số phiếu/ thuốc nội trú được cấp phát tại

bệnh viện TWQĐ 108

1 Quy mô giường người bệnh nội trú 1.500-2.000

3 Số thiếu trung bình tháng (năm 2021) 5.585

4 Số khoản thuốc trung bình tháng (năm 2021) 55.864

Bệnh viện TWQĐ 108 ngày nay là một cơ sở y tế khang trang hiện đại ngang tầm với các trung tâm y học hàng đầu khu vực Bệnh viện đã được đầu tư xây dựng cụm công trình 3 tòa nhà trung tâm hiện đại đồng bộ theo tiêu chuẩn Quốc tế Bệnh viện có

hệ thống trang thiết bị y tế hiện đại, nhiều thiết bị mới nhất lần đầu tiên có mặt ở Việt Nam

Khoa Dược bệnh viện TWQĐ 108 là nơi có chức năng đảm bảo cung ứng thuốc đầy đủ kịp thời thuốc, hoá chất và vật tư y tế đáp ứng nhu cầu điều trị phục vụ người

bệnh nội, ngoại trú của bệnh viện Sơ đồ tổ chức của khoa Dược bệnh viện TWQĐ 108 được thể hiện ở hình sau:

Hình 1.3 Sơ đồ tổ chức khoa Dược bệnh viện Trung Ương Quân Đội 108

Khoa Dược được chia làm bốn bộ phận: Hành chính, cấp phát, pha chế, phòng đảm bảo thuốc Hoạt động cấp phát thuốc nội trú được bộ phận cấp phát thực hiện

1.4.2 Thực trạng hoạt động cấp phát thuốc tại bệnh viện 108

1.4.2.1 Khu vực bố trí khu vực cấp phát thuốc nội trú

Hình 1.4 Sơ đồ kho và các khu vực cấp phát thuốc nội trú tại bệnh viện

TWQĐ 108

Khoa Dược

Dược chính

đảm bảo chất lượng

Cấp phátDược

lâm sàngPha chế

Nhà thuốc

Khu vực cấp phát thuốc nội trú được bố trí khoa học tạo thành một khu vực khép kín giúp hoạt động và quản lý dễ dàng

1.4.2.2 Quy định khung giờ duyệt, cấp thuốc cho các khoa lâm sàng

Để tránh tình trạng quá tải cho khoa Dược và cũng nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng thuốc của các khoa lâm sàng, bệnh viện 108 có quy định khung giờ cho các khoa lĩnh thuốc (tên khoa đã được mã hóa) Khung giờ cấp phát thuốc cho từng khoa ở bảng dưới đây (chi tiết về tên đầy đủ của từng khoa có trong phụ lục 03):

Bảng 1.2 Quy định khung giờ duyệt, cấp thuốc cho các khoa lâm sàng

A7-A, A10, B3-B, B9, Khu điều trị theo yêu cầu 10h30-11h30 11h00-12h00 A1-A, A2-A, A4-A, A21-A, A12-B, A15, A16,

A7-C, A14, B7 13h30-15h00 14h00-15h30 A6-A, A6-B, A6-D, A20, B8, A8-A, A8-B

Việc quy định thời gian khoảng thời gian duyệt đơn, cấp lĩnh thuốc còn giúp các khoa lâm sàng có thể chủ động trong 1 số tình huống phát sinh như khi thuốc bị vận chuyển nhầm Sau khoảng thời gian quy định mà thuốc chưa lên đến khoa thì khoa có thể biết được là thuốc bị vận chuyển nhầm và thông báo xuống khoa Dược để truy vết tìm lại thuốc

1.4.2.3 Quy trình cấp phát thuốc nội trú

Hiện nay, bệnh viện thực hiện quy trình cấp phát thuốc nội trú bằng băng chuyền Quy trình này bắt đầu được áp dụng vào năm 2019, sau khi khánh thành tòa nhà trung tâm Quy trình này được áp dụng với tất cả các khoa trong bệnh viện Việc cấp phát thuốc bằng băng truyền được thực hiện với hầu hết các thuốc trừ dịch truyền và một số thuốc đặc biệt (thuốc gây nghiện, hướng thần, thuốc chống rung lắc, thuốc đắt tiền) vẫn phải cấp phát trực tiếp Ngoài ra, có thể cấp phát trực tiếp một số thuốc theo yêu cầu của khoa lâm sàng

Đối với quy trình cấp phát thuốc bằng băng chuyền, khoa Dược có nhiệm vụ là chuẩn bị thuốc đưa đến từng khoa lâm sàng, còn vận hành hệ thống là nhiệm vụ thuộc

về bộ phận quản lý điều khiển hệ thống của bệnh viện Ngoài ra, còn có hệ thống camera giám sát thuốc vận chuyển trên toàn bộ đường truyền

Quy trình vận chuyển thuốc bằng băng chuyền tại bệnh viện TWQĐ 108 được thực hiện như sau:

Hình 1.5 Tóm tắt sơ đồ quy trình cấp phát thuốc bằng băng chuyền

Bước 1: Duyệt đơn:

● Bộ phận duyệt tiếp nhận đơn của khoa lâm sàng

● Duyệt đơn, duyệt trên bệnh án điện tử, in đơn và kí duyệt (Bộ phận duyệt hiện nay có 3 người, 2 dược sĩ đại học, 1 dược sĩ trung học)

● Chuyển sang bộ phận kho, tức là bộ phận cấp phát

Bước 2: Cấp phát:

● Bộ phận cấp phát tiếp nhận đơn và chuẩn bị thuốc (1 nhân viên nhận đơn

và chuẩn bị thuốc), thuốc được chuẩn bị ra các khay

● Kiểm tra lại đơn thuốc đã chuẩn bị, kiểm tra từng thuốc trong khay (được tiến hành bởi 1 nhân viên)

● Kiểm tra lại 1 lần nữa và xếp vào thùng đựng thuốc (được tiến hành bởi 1 nhân viên)

● Mỗi khoa có 1 mã, nhân viên sẽ nhập mã để đưa thùng chứa thuốc đến khoa lâm sàng mong muốn

Quy trình cấp phát thuốc nội trú bằng phương pháp thủ công hiện nay vẫn được triển khai song song với quy trình cấp phát nội trú bằng băng chuyền, dùng để cấp phát các thuốc gây nghiện, hướng thần, dịch truyền, thuốc chống rung lắc và thuốc theo yêu cầu của khoa lâm sàng Quy trình thủ công nhìn chung không khác biệt với việc cấp phát bằng băng chuyền, chỉ khác là thuốc được giao trực tiếp cho điều dưỡng và được vận chuyển thủ công, hay vì đến khoa lâm sàng bằng băng chuyền

Nhận phiếu lĩnh thuốc- Duyệt đơn

Tiếp nhận đơn - Chuẩn bị thuốc

1.4.2.3 Nhân lực cho hoạt động cấp phát thuốc nội trú

Bộ phận duyệt đơn gồm 3 người, trong đó có 2 dược sĩ đại học và 1 dược sĩ trung học Bộ phận cấp phát gồm 9 người trong đó 8 người phụ trách chuẩn bị cấp phát thuốc bằng băng chuyền và 1 dược sĩ trung học phụ trách cấp phát thuốc trực tiếp

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

Cán bộ khoa dược làm nhiệm vụ cấp phát thuốc nội trú và các điều dưỡng khoa lâm sàng nhận nhiệm vụ lĩnh thuốc từ khoa Dược về khoa lâm sàng

Tiêu chuẩn lựa chọn:

Cán bộ khoa Dược hoặc điều dưỡng đang trực tiếp thực hiện cấp phát và lĩnh thuốc nội trú bằng băng chuyền, đồng ý tham gia nghiên cứu

Điều dưỡng khoa lâm sàng có kinh nghiệm với vận chuyển thuốc bằng băng chuyền và vận chuyển thuốc thủ công (điều dưỡng đến lĩnh toàn bộ thuốc trực tiếp tại khoa Dược và vận chuyển thủ công bằng xe đẩy từ khoa Dược về khoa lâm sàng) Có kinh nghiệm ở đây là từng thực hiện nhiệm vụ nhận lĩnh thuốc nội trú của khoa Dược theo yêu cầu của khoa lâm sàng

Tiêu chuẩn loại trừ:

Điều dưỡng tại các khoa lâm sàng mới được tách và thành lập trong vòng 1 năm

2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu: Nghiên cứu tiến hành từ tháng 7 năm 2021 đến tháng 4 năm 2022

Địa điểm nghiên cứu: Khoa Dược bệnh viện Trung Ương Quân đội 108

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Biến số nghiên cứu

Các biến số trong nghiên cứu định lượng được thu thập bằng bộ câu hỏi khảo sát được trình bày ở bảng sau:

Bảng 2.3 Các biến số nghiên cứu

01 Năm sinh Năm sinh được người tham gia nghiên

cứu tự điền

Biến dạng số

02 Giới tính Giới tính của đối tượng nghiên cứu Phân loại

(1: Nam; 2: Nữ)

03 Trình độ Trình độ của đối tượng nghiên cứu Phân loại

04 Năm kinh nghiệm Số năm kinh nghiệm làm điều dưỡng

của đối tượng nghiên cứu

TT Tên biến Mô tả/Định nghĩa Phân loại

Biến dạng số

TT Tên biến Mô tả/Định nghĩa Phân loại

Phân loại/Thứ bậc (Thang likert 5 mức độ: 1 Hoàn toàn không đồng ý;

2 Không đồng ý; 3 Trung lập; 4 Đồng ý;

5 Hoàn toàn đồng ý)

16 Nhận được thuốc

sớm hơn

Đánh giá của điều dưỡng về sử dụng băng chuyển vận chuyển thuốc giúp khoa lâm sàng nhận được thuốc sớm hơn so với vận chuyển thủ công

17 Tiết kiệm nhân lực Đánh giá của điều dưỡng về vận

chuyển bằng băng chuyền giúp tiết kiệm nhân lực vận chuyển thuốc của khoa lâm sàng so với vận chuyển thủ công

18 Giảm nguy cơ đổ vỡ Đánh giá của điều dưỡng về vận

chuyển thuốc bằng băng chuyền giúp giảm nguy cơ đổ vỡ so với vận chuyển thủ công

TT Tên biến Mô tả/Định nghĩa Phân loại

22 Phối hợp cả vận

chuyển thuốc băng

chuyền và lĩnh trực

tiếp tạo thuận lợi

Đánh giá của điều dưỡng về việc phối hợp cả vận chuyển thuốc băng chuyền

và khi cần thiết có thể lĩnh trực tiếp tại khoa Dược tạo thuận lợi cho khoa lâm sàng trong điều trị

24 Sự cố liên quan đến

hệ thống băng

chuyền thường

xuyên xảy ra ảnh

hưởng công việc

Đánh giá của điều dưỡng về vấn đề sự

cố liên quan đến hệ thống băng chuyền thường xuyên xảy ra ảnh hưởng công việc

26 Quy trình thao tác

đơn giản

Quy trình thao tác với hệ thống vận chuyển bằng băng chuyền đơn giản theo đánh giá của điều dưỡng

TT Tên biến Mô tả/Định nghĩa Phân loại

30 Cần điều chỉnh quy

trình

Cần điều chỉnh quy trình để hoạt động cấp phát thuốc bằng băng chuyền thuận tiện hơn theo đánh giá của điều dưỡng

2.3.2 Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu mô tả cắt ngang kết hợp định tính và định lượng Nghiên cứu định tính được thực hiện trước nhằm khám phá vấn đề, nghiên cứu định lượng được thực hiện sau Nội dung nghiên cứu được mô tả ở sơ đồ sau:

Hình 2.6 Sơ đồ nội dung nghiên cứu “Phân tích hoạt động cấp phát thuốc nội trú

bằng băng chuyền tại bệnh viện Trung Ương Quân đội 108”

2.3.3 Phương pháp chọn mẫu và cỡ mẫu

Nghiên cứu định tính

Sử dụng phương pháp chọn mẫu đa dạng: đối tượng (dược sĩ, điều dưỡng khoa ngoại, điều dưỡng khoa nội); theo vị trí (nhân viên và quản lý) Các đối tượng được phỏng vấn là những người cởi mở và sẵn sàng chia sẻ thông tin Tiến hành phỏng vấn cho đến khi bão hoà thông tin Thực tế đã phỏng vấn 4 cán bộ khoa Dược và 4 điều dưỡng làm nhiệm vụ cấp phát thuốc

Nghiên cứu định lượng

Tiến hành khảo sát bằng bộ câu hỏi có cấu trúc toàn bộ các điều dưỡng đáp ứng tiêu chuẩn lựa chọn và loại trừ đã đưa ra Thực tế khảo sát được 49 điều dưỡng thực hiện nhiệm vụ lĩnh thuốc từ khoa Dược về khoa lâm sàng

2.3.4 Phương pháp thu thập số liệu

Nghiên cứu định tính

Sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu để phỏng vấn cán bộ khoa Dược thực hiện hoạt động cấp phát thuốc nội trú, điều dưỡng khoa lâm sàng thực hiện nhiệm vụ lĩnh thuốc Sử dụng bộ câu hỏi bán cấu trúc để tiến hành phỏng vấn Bộ công cụ phỏng vấn xây dựng gồm nội dung: Đánh giá về cấp phát thuốc nội trú bằng băng truyền so với cấp phát thuốc thủ công về quy trình, thời gian, nhân lực (phụ lục 04)

108 giải pháp triển khai khắc phục nhược Phân tích ưu-nhược điểm và một số

điểm của quy trình cấp phát thuốc bằng băng chuyền

Đánh giá của điều dưỡng về hệ thống cấp phát thuốc bằng băng

chuyền

- Nghiên cứu định lượng

So sánh vận chuyển thuốc bằng băng chuyền và vận chuyển thuốc thủ cộng bởi điều dưỡng

Đánh giá mức độ đồng thuận của điều dưỡng về một số yếu tố của quy trình cấp phát thuốc nội trú

Đánh giá mức độ hài lòng của điều dưỡng về hệ thống cấp phát thuốc bằng băng chuyền

Trước khi tiến hành phỏng vấn, nghiên cứu viên giải thích cho đối tượng phỏng vấn hiểu về mục đích nghiên cứu và xin phép ghi âm Cuộc phỏng vấn chỉ được thực hiện khi người được phỏng vấn đồng ý tham gia nghiên cứu và đồng ý cho ghi âm Cam kết về việc cho phép ghi âm và đảm bảo bí mật thông tin cá nhân cho người được phỏng vấn được ghi nhận trên băng ghi âm Các thông tin thu thập được trong quá trình phỏng vấn chỉ được dùng phục vụ cho mục đích nghiên cứu Do tại thời điểm thu thập số liệu tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, nghiên cứu viên tiến hành phỏng vấn đối tượng nghiên cứu qua điện thoại, sử dụng phần mềm phù hợp để ghi âm cuộc nói chuyện Thời gian thực hiện mỗi cuộc phỏng vấn từ 20 - 40 phút

Nghiên cứu định lượng

Sử dụng phương pháp khảo sát bằng bộ câu hỏi có cấu trúc Do tình hình dịch bệnh phức tạp và do quy định về quản lý người ra vào khu vực điều trị của bệnh viện TWQĐ 108 tại thời điểm đó nên các nghiên cứu viên làm việc tại bệnh viện sẽ thực hiện hoạt động khảo sát bằng bộ câu hỏi tự điền với điều dưỡng tại các khoa lâm sàng làm nhiệm vụ lĩnh thuốc nội trú

Bộ câu hỏi tự điền gồm 2 phần (chi tiết về bộ câu hỏi nằm trong phụ lục 05):

● Các câu hỏi mở (trả lời ngắn): Đặc điểm về lĩnh thuốc ở cả 2 quy trình

● Các câu hỏi đóng: Khảo sát mức độ hài lòng về các phần của quy trình cấp phát thuốc bằng băng truyền

2.4 Xử lý và phân tích số liệu

Mục tiêu 1: Nghiên cứu định tính

Sử dụng phương pháp phân tích theo nội dung Phân tích được thực hiện thủ công các code được ghi nhận và mã hoá trên bản word mà không sử dụng phần mềm Các dữ liệu thu thập được sẽ được gỡ băng toàn bộ Sau đó tiến hành lựa chọn đơn vị nghĩa, rút gọn nội dung phân tích Các đơn vị phân tích được sắp xếp theo nhóm hình thành các chủ đề: ưu điểm, nhược điểm, giải pháp khắc phục nhược điểm của cấp phát thuốc bằng băng truyền

Mục tiêu 2: Nghiên cứu định lượng

Từ bộ câu hỏi khảo sát tự điền, tiến hành làm sạch loại bỏ các phiếu không phù hợp sau đó tiến hành nhập liệu vào phần mềm Excel Dữ liệu đã được làm sạch và nhập vào Excel sẽ được phân tích và xử lý bằng phần mềm R

Thực hiện phân tích mô tả, các biến liên tục được trình bày dưới dạng trung bình (SD) với phân bố chuẩn và trung vị (tứ phân vị) nếu phân bố không chuẩn; các biến phân loại được trình bày số lượng và tỉ lệ

2.5 Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu

Tất cả những thông tin mang tính chất cá nhân, riêng tư của đối tượng nghiên cứu được đảm bảo giữ bí mật Tất cả đối tượng được thông báo rằng mọi thông tin đều

được ẩn danh, bảo mật và có quyền từ chối tham gia nghiên cứu Kết quả nghiên cứu chỉ phục vụ cho mục đích nghiên cứu mà không ảnh hưởng đến đối tượng tham gia nghiên cứu

Tôi cam kết đảm bảo thu thập, xử lý và phân tích số liệu để đánh giá kết luận một cách khách quan, phản ánh đúng thực tế

21

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 3.1 Ưu điểm, nhược điểm và giải pháp triển khai để hạn chế nhược điểm của hoạt động cấp phát thuốc nội trú bằng băng chuyền so với hoạt động cấp phát thuốc thủ công tại bệnh viện Trung Ương Quân đội 108

Hiện nay bệnh viện TWQĐ 108 áp dụng hình thức vận chuyển thuốc từ khoa Dược về khoa lâm sàng bằng băng chuyền (vận chuyển thuốc bán tự động) thay thế cho hình thức chuyển thuốc bằng xe đẩy bởi điều dưỡng (vận chuyển thuốc thủ công)

3.1.1 Ưu điểm hoạt động cấp phát thuốc bán tự động so với cấp phát thuốc thủ công

Tóm tắt ưu điểm của hoạt động cấp phát thuốc bán tự động so với cấp phát thuốc thủ công được thể hiện ở sơ đồ sau:

Hình 3.7 Ưu điểm của hoạt động cấp phát thuốc nội trú bán tự động so với cấp

hệ thống băng chuyền đơn giản

Giúp nhân viên cấp phát thuốc giảm áp lực tâm lý

Thuốc bảo quản mát được đáp ứng điều kiện bảo quản tốt hơn

Cấp phát thủ công

- Điều dưỡng đợi lĩnh

thuốc tại khoa Dược

- Điều dưỡng vận chuyển

đẩy thuốc từ khoa Dược

Thời gian tiết kiệm được điều dưỡng

sử dụng cho các hoạt động khác tại

khoa

Sự khác biệt về thời gian giữa hai hình thức cấp phát về thời gian thể hiện ở sơ đồ sau:

Với quy trình cấp phát cũ (cấp phát thuốc thủ công) thì điều dưỡng thường mất thời gian để chờ đợi tại khoa Dược và thời gian để vận chuyển đẩy thuốc từ khoa Dược

về khoa lâm sàng Một số khoa do số lượng người bệnh, số lượng thuốc lĩnh nhiều phải

cử 2-3 điều dưỡng đi lĩnh hoặc vận chuyển thuốc làm nhiều chuyến

“Vì bệnh nhân cũng đông, số lượng thuốc nhiều, như ngày xưa thì 8h30 bắt đầu

thì có hôm phải 12h bọn em mới về đến khoa Đó là thời gian chờ đợi, duyệt, cấp phát thuốc.” - ĐD2

“Họ (điều dưỡng) chờ cũng bị mất thời gian’’ - DS2

Với cấp phát thuốc bằng băng chuyền thì điều dưỡng không phải mất thời gian vận chuyển thủ công và tiết kiệm thời gian chờ đợi

“Khi mà nhận thuốc thì bọn em (điều dưỡng) nhàn hơn rất nhiều Bọn em chỉ mất

thời gian xuống duyệt mất 10-15 phút thôi” - ĐD2

“Ưu điểm là gọn hơn và giảm thời gian chờ đợi” - ĐD4

Với thời gian tiết kiệm được từ việc lĩnh thuốc bằng băng chuyển, điều dưỡng có thể sử dụng cho các hoạt động khác tại khoa như hoạt động lâm sàng hoặc viết sẵn các túi để chia thuốc cho người bệnh

“Thời gian mà không ở dưới nhận thuốc thì mình về khoa viết các túi thuốc cho

bệnh nhân để khi thuốc về thì chia cho người bệnh.” - ĐD1

“Em có thể làm các công việc ở trên khoa, ví dụ như tiêm truyền hay các công việc khác của điều dưỡng.” - ĐD3

Để tạo thuận lợi cho hoạt động cấp phát tránh tình trạng quá tải và giúp cho các khoa phòng có thể chủ động khoa Dược có quy định thời gian duyệt đợt, cấp lĩnh thuốc theo từng khung giờ

“Sẽ chia thành các khung giờ, chia thành 3 khung giờ Tại vì khoa lâm sàng

không gửi đơn được sớm Khi mà bác sĩ đến, hội chẩn, tức là họ điểm bệnh xong rồi mới kê thuốc cho bệnh nhân của ngày hôm sau Thuốc này là lĩnh hôm nay để cho bệnh nhân dùng ngày mai, nên là khoảng 9h thì khoa lâm sàng mới xong đơn để gửi cho mình Nên bọn chị chỉ có thể chọn khung từ 8h đến khoảng 10h là một khung, từ 10h-11h là nhận được đơn của bao nhiêu khoa Xong đầu giờ chiều từ 1 rưỡi đến 2 rưỡi-3h thì bọn chị có thể nhận 1 đợt tiếp theo Chia làm các khung giờ để tránh ùn tắc.” DS1

“Hệ thống đi lĩnh thuốc là có quy định giờ, quy định khối Các khoa sẽ đăng kí

thời gian để xuống duyệt thuốc.”- ĐD1

Việc quy định khoảng thời gian duyệt đơn, cấp lĩnh thuốc giúp các khoa lâm sàng

có thể chủ động trong 1 số tình huống phát sinh như khi thuốc bị vận chuyển nhầm Sau khoảng thời gian quy định mà thuốc chưa lên đến khoa thì khoa có thể biết được là thuốc

bị vận chuyển nhầm và thông báo xuống khoa Dược để truy vết tìm lại thuốc Tuy nhiên

“Cứ tầm 10h30 không thấy thuốc là bọn chị gọi mà bên dưới (khoa Dược) bảo chuyển lên lâu rồi thì chứng tỏ đi vị trí khác rồi…Tuy nhiên, các tình huống này thì cũng

ít xảy ra…Hiếm lắm, 1 năm gặp 1,2 lần” - ĐD1

Tuy nhiên, có một thực tế là đôi khi các khoa lâm sàng không chấp hành quy định về khung thời gian duyệt đơn thuốc dẫn đến tình trạng quá tải dưới khoa Dược và

do đó thời gian vận chuyển thuốc lên khoa phòng lâm sàng cũng sẽ chậm Do đó cần làm chặt quy định này để giúp phát huy được ưu điểm của cấp phát thuốc sử dụng hệ thống băng chuyền về thời gian

“Thật ra vẫn chưa làm khắt khe với khoa lâm sàng, tức là vẫn còn du di Vì đã

có khung giờ như thế nhưng họ vẫn chưa thực hiện đúng, có khi muộn hơn, khi sớm hơn Nên là khoảng 10h-11h rưỡi là đơn các khoa có khi không có trong lịch thì họ vẫn xuống nên có khi số lượng đơn nhiều hơn Bình thường bọn chị chia có 10-15 khoa nhưng mà xuống đến 20 khoa thì đương nhiên là chậm hơn Nên là thời gian tới khi mà Covid hết thì sẽ phải làm nghiêm túc chuyện này, nếu mà không gửi đơn đúng giờ thì bọn chị không cấp thuốc…Tầm 30-40’ là có thể xong đơn cho người ta (khoa lâm sàng) Tại chuẩn bị một đơn không lâu, mất 10-15 phút thôi, sau đó thì kiểm tra qua 2 người mất

10 phút, sau đó thì đưa lên băng truyền tầm 10-15 phút là đến nơi thôi Chị nghĩ là khoảng 30-40 phút là xong 1 khoa Nhưng mà có hôm các bạn (khoa lâm sàng) gửi đơn không đúng thời gian thì nó ùn lại, thì đương nhiên sẽ bị chậm.” - DS1

3.1.1.2 Tiết kiệm nhân lực

Với hình thức cấp phát thủ công, mỗi khoa thường có 1-2 điều dưỡng đi vận chuyển thuốc Khi vận chuyển thuốc bằng băng chuyền thì các khoa chỉ cần cử 1 điều dưỡng đi duyệt đơn và thực hiện lĩnh thuốc trực tiếp luôn Quy trình vận chuyển thuốc hiện nay đã giúp khoa lâm sàng tiết kiệm nhân lực cho hoạt động lĩnh thuốc

(Trước đây số lượng nhân lực đi lĩnh thuốc là bao nhiêu người?) 2 người (Bây giờ) bên em có 1 người xuống.” - ĐD2

“Ngày xưa thì các khoa sẽ mất 1 đến 2 người đi lĩnh thuốc và chờ để lấy thuốc

về Bây giờ các bạn chỉ xuống, để phiếu ở đấy, rồi bọn em sẽ chuẩn bị thuốc và chuyển lên thì đỡ mất một người.” - DS2

Cấp phát thủ công

Mỗi khoa thường có 1-2 điều dưỡng

đi vận chuyển thuốc

Cấp phát bằng băng chuyền

Mỗi khoa cử 1 điều dưỡng duyệt đơn

và thực hiện lĩnh thuốc trực tiếp

Sự khác biệt giữa hai hình thức cấp phát về nhân lực được thể hiện ở sơ đồ sau:

3.1.1.3 Giảm đổ vỡ thuốc

Điều dưỡng chia sẻ nguy cơ đổ vỡ trong quá trình đẩy thuốc thủ công từ khoa Dược về khoa lâm sàng Và khi đổ vỡ xảy ra, điều dưỡng sẽ người chịu trách nhiệm trực tiếp Việc vận chuyển thuốc bằng chuyền giúp giảm nguy cơ đổ vỡ thuốc

“Đi đẩy xe nhận thuốc, bê thuốc các thứ cũng rất là nặng Đường bây giờ bằng

phẳng chứ ngày xưa đường xóc, chở những chai thuốc đắt tiền, dịch, các thứ chồng vào với nhau, mình cố gắng đi chỉ 1 lần thôi vì đi về minh còn phải làm những việc khác Vì bọn chị làm điều trị 1 mình, khi nhận thuốc vào khoa là cũng phải chia cho từng bệnh nhân thế nên rất là bí về thời gian… Dây chuyền này sẽ giúp cho mình tránh được việc rơi vỡ, hỏng hóc…” - ĐD1

“Thường mà vỡ các thuốc ống thì điều dưỡng phải tự mua để trả cho người bệnh

Cũng thỉnh thoảng, nhiều nhất vào những ngày cuối tuần vì rất nhiều thuốc nên dễ xảy

ra đổ vỡ” - ĐD2

Vận chuyển thuốc bằng băng chuyền không xảy ra đổ vỡ nhưng theo phản ánh của điều dưỡng thì đôi khi cũng xảy ra tình trạng vỡ đáy lọ thuốc tiêm

“Vận chuyển bằng dây chuyền thì chị chưa thấy đổ vỡ bao giờ, bảo vệ giúp cho

được an toàn hơn Tuy nhiên, ví dụ có hộp do bị đè nén hay như nào đấy bị vỡ đít thì khi mà người ta chuyển lên cho mình thì cũng không thể kiểm soát được hết những việc đấy.” - ĐD1

3.1.1.4 Giúp nhân viên cấp phát giảm áp lực công việc

Với quy trình cấp phát thủ công, điều dưỡng chờ lĩnh thuốc tại khoa Dược lâu khiến các điều dưỡng thường liên tục thúc giục dược sĩ cấp phát, từ đó gây áp lực tâm

cònGiảm áp lực tâm lý cho

dược sĩ

Có thể giúp tăng độ chính xác trong cấp phát thuốc

Sự khác biệt về áp lức nhân viên cấp phát giữa hai hình thức cấp phát thể hiện ở

sơ đồ sau: