.....................................................................................................PAGE 1 TRƯỜNG CHÍNH TRỊ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chương trình Trung cấp lý luận chính trị hành chính ĐỀ TÀI XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA Ở CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU SÔNG BÉ – THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP Họ tên.
Trang 1KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
Chương trình Trung cấp lý luận chính trị - hành chính
ĐỀ TÀI :
XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA
Ở CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU SÔNG
Trang 2MỤC LỤC
Trang
3 Mục đích, yêu cầu và nhiệm vụ nghiên cứu 2
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG VĂN
1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm chính sách của Đảng,
Nhà nước về xây dựng môi trường văn hóa 9
Chương 2 THỰC TRẠNG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA Ở CÔNG TY
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Con người và môi trường có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, con ngườikhông thể tồn tại nếu tách khỏi môi trường tự nhiên cũng như không thể trở thànhngười nếu tách khỏi môi trường văn hoá Môi trường tự nhiên là nơi con ngườisinh sống còn môi trường văn hóa chính là “cái nôi” hình thành và nuôi dưỡngbản lĩnh, đạo đức và nhân cách con người Không thể có một tâm hồn trong sáng,một nhân cách lớn khi được nuôi dưỡng trong môi trường văn hóa độc hại, ônhiễm và cũng không thể có sự phát triển bền vững của quốc gia, dân tộc khi môitrường văn hóa bị xem nhẹ, không được bảo vệ và xây dựng
Hiện nay, môi trường văn hóa ở các doanh nghiệp nói chung và ở công ty
cổ phần cao su Sông Bé nói riêng đang có nhiều điều kiện để phát triển, đồngthời đối mặt với những thách thức to lớn trong điều kiện nền kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa Xây dựng môi trường văn hoá trong các doanhnghiệp nói chung và Công ty cổ phần cao su Sông Bé nói riêng có vai trò đặc biệtđối với việc xây dựng, nâng cao bản lĩnh chính trị, xây dựng tinh thần, đạo đức,lối sống, hoàn thiện nhân cách người cán bộ, công nhân trong thời kỳ mới, địnhhướng và đáp ứng nhu cầu vật chất và tinh thần của mỗi cán bộ, người lao động,hình thành ở họ hệ giá trị xã hội tốt đẹp; tạo ra những điều kiện thuận lợi để biếnquá trình giáo dục, rèn luyện thành quá trình tự rèn luyện, tự hoàn thiện các giátrị tinh thần; thông qua sáng tạo, hưởng thụ và trao đổi văn hoá để giữ gìn, pháttriển các giá trị tinh thần, trực tiếp phát hiện, tập hợp, gạn lọc những yếu tố mớixuất hiện trong tinh thần cán bộ, viên chức và người lao động còn là “lá chắn”,
“màng lọc” tích cực để chống lại có hiệu quả sự xâm nhập của những yếu tố phảnvăn hoá Môi trường văn hoá trong sạch, lành mạnh vừa thoả mãn nhu cầu đờisống tinh thần, vừa tạo ra động lực thúc đẩy cán bộ, người lao động rèn luyệnphấn đấu vươn lên, khắc phục mọi khó khăn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ
Với lý do đó, Tôi quyết định lựa chọn đề tài “Xây dựng môi trường văn
hóa ở công ty cổ phần cao su Sông Bé – thực trạng và giải pháp” làm Khóa
luận tốt nghiệp Trung cấp Lý luận Chính trị - Hành chính
Trang 4
2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu:
Xây dựng môi trường văn hóa ở công ty cổ phần cao su Sông Bé
* Phạm vi nghiên cứu:
Khóa luận chủ yếu tập trung phân tích, đánh giá thực trạng môi trường vănhóa ở công ty cổ phần Cao su Sông Bé, từ đó đề ra các giải pháp sát thực, hữuhiệu Thời gian nghiên cứu từ năm 2018 đến nay
3 Mục đích, yêu cầu và nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích, yêu cầu nghiên cứu:
Trên cơ sở làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về môi trường văn hoa, khoasluận đánh giá thực trạng môi trường văn hóa ở công ty cổ phần cao su Sông Bé, từ
đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu xây dựng môi trường văn hóa tại đơn vị tronggiai đoạn hiện nay
* Nhiệm vụ nghiên cứu
- Góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận môi trường văn hóa
- Khảo sát và đánh giá đúng thực trạng môi trường văn hóa ở công ty cổ phầncao su Sông Bé hiện nay
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu lực, hiệu quả xây dựng môitrường văn hóa ở công ty cổ phần cao su Sông Bé
4 Phương pháp nghiên cứu
Khóa luận dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩaduy vật biện chứng, dựa trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh, những quan điểmcủa Đảng về văn hóa và xây dựng môi trường văn hóa trong thời kỳ đổi mới hiệnnay, trong đó chú trọng sử dụng các phương pháp nghiên cứu: Lôgic-lịch sử; tổngkết thực tiễn; phân tích, tổng hợp; khảo sát
Trang 5PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA 1.1 Quan niệm về môi trường văn hóa
1.1.1 Các khái niệm
* Khái niệm văn hóa
Ở Việt Nam, văn hóa từ danh từ chuyển hóa thành thuật ngữ đa nghĩa cảtrong ngôn ngữ thường ngày lẫn trong luận điểm khoa học Xa xưa, ông cha tadùng từ "văn hiến" thay cho từ văn hóa như hiện nay và nội hàm của nó cũng chưa
mở rộng như các giai đoạn sau này Từ đời Lý (1010), người Việt đã tự hào nướcmình là một "văn hiến chi bang" Đến đời Lê (thế kỷ XV), danh nhân văn hóaNguyễn Trãi đã khẳng định: "Duy ngã Đại Việt chi quốc, thực vi văn hiến chi bang"(Duy nước Đại Việt ta thực sự là một nước văn hiến) Từ "văn hiến" mà NguyễnTrãi dùng ở đây là một khái niệm rộng chỉ một nền văn hóa cao, trong đó nếp sốngtinh thần, đạo đức được chú trọng
Năm 1942, tại "Mục đọc sách" viết xen trong bản thảo "Nhật ký trong tù",Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra một định nghĩa hết sức xác đáng: "Vì lẽ sinh tồncũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ,chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụcho sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộnhững sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa"1 Với định nghĩa này, Hồ ChíMinh bằng cách tiếp cận biện chứng đã nắm bắt trạng thái vận động và cả trạngthái tĩnh của văn hóa
Tóm lại, văn hóa không phải là một lĩnh vực riêng biệt có tính ngành nghề
Đó là hoạt động nhằm phát huy những năng lực bản chất của con người, vươn tớicái chân, cái thiện, cái mỹ Văn hóa là hoạt động nhằm tạo ra những giá trị, nhữngchuẩn mực xã hội Văn hóa đem lại cho con người khả năng suy xét về bản thân vàhoạt động có hướng đích nhằm đạt tới một giá trị nào đó trong xã hội Văn hóa là
"thiên nhiên thứ hai", là "cái nôi' nuôi dưỡng tâm hồn và hình thành nên phẩm giácon người Một không gian văn hóa lành mạnh bao gồm toàn bộ những sản phẩm,
1 Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr.431
Trang 6hành động, khuôn mẫu ứng xử chứa đựng hệ thống giá trị nhân văn và vốn kinhnghiệm xã hội, sẽ tạo thành "môi trường văn hóa" lành mạnh nuôi dưỡng đời sốngtinh thần con người, phát triển con người ngày càng hoàn thiện về mọi mặt Đâychính là cơ sở lý luận quan trọng để tiếp cận, nghiên cứu về môi trường văn hóa.
* Khái niệm môi trường văn hóa
Môi trường văn hóa là một lĩnh vực riêng có trong môi trường sống của conngười, nó có tính độc lập tương đối với quy luật vận động và phát triển mang tínhđặc thù Sự "đan xen" phức hợp giữa ba hình thái môi trường (môi trường tự nhiên,môn trường xã hội, môi trường văn hóa) sẽ tạo ra những điều kiện cần thiết cho sựphát triển toàn diện con người Trong tiến trình lịch sử phát triển của nhân loại, conngười ngày càng được tạo điều kiện để phát huy năng lực hoạt động sáng tạo củamình nhằm thỏa mãn những nhu cầu vật chất và tinh thần ngày càng cao của xã hội
Xã hội càng phát triển thì phạm vi của môi trường văn hóa càng rộng mở vàcàng có tác động tích cực đến đời sống con người và xã hội môi trường văn hóahình thành nên những biểu trưng giá trị cho con người và cộng đồng, xác định nộidung tư tưởng, điều chỉnh nhu cầu và nguyện vọng, định hướng cho mọi hoạt độngsáng tạo trong xã hội hướng tới chân - thiện - mỹ Nói cách khác, môi trường vănhóa là tổng hòa các điều kiện vật chất, tinh thần, hoàn cảnh, tổng hòa các mối quan
hệ xã hội có ảnh hưởng, tác động đến sự phát triển và hoàn thiện nhân cách, pháttriển năng lực sáng tạo của con người
Xây dựng môi trường văn hóa phải giải quyết tốt các mối quan hệ giữa conngười với xã hội, con người với tự nhiên và con người với con người "Môi trườngvăn hóa của chúng ta là môi trường mà ở đó con người giao tiếp với tự nhiên, pháttriển hài hòa với tự nhiên Môi trường văn hóa của chúng ta là môi trường mà ở đócon người được sống bình đẳng, tự do và hạnh phúc, và bộ giá trị chân - thiện - mỹ làhướng vận động cơ bản"1
Trên cơ sở những phân tích lý giải trên, có thể rút ra một khái niệm chung vềmôi trường văn hóa như sau:
1 GS.TS Đỗ Huy (2001), Xây dựng môi trường văn hóa ở nước ta hiện nay từ góc
nhìn giá trị học, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội Tr.25
Trang 7Môi trường văn hóa là tổng hòa các yếu tố văn hóa vật thể và phi vật thể bao quanh con người, có quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp đối với con người trong một không gian và thời gian xác định, có ảnh hưởng tác động đến sự hình thành và phát triển toàn diện nhân cách con người, phù hợp với sự vận động và phát triển của đời sống xã hội trong những giai đoạn lịch sử nhất định.
Là chủ thể tích cực của môi trường văn hóa, con người luôn luôn đóng vai tròquyết định trong việc sáng tạo những giá trị văn hóa, hình thành những quan hệ vănhóa, lựa chọn, tổ chức, tham gia những hình thái hoạt động văn hóa và điều tiết, pháthuy tác dụng của những thiết chế đảm bảo đời sống văn hóa, hợp thành môi trườngvăn hóa Trong suốt quá trình hình thành và phát triển của môi trường văn hóa, conngười vừa là chủ thể xây dựng môi trường văn hóa, vừa là sản phẩm chủ yếu nhấtcủa môi trường văn hóa Vì vậy, để phát triển con người một cách toàn diện theoyêu cầu của xã hội và thời đại, cần phải tiến hành xây dựng và bảo vệ tốt môitrường văn hóa
1.1.2 Cấu trúc của môi trường văn hóa
Nếu phân chia theo phạm vi không gian thì môi trường văn hóa sẽ bao gồmhai cấp độ cơ bản là:
Môi trường văn hóa vi mô: là môi trường mà ở đó diễn ra quá trình nhập
thân văn hóa đầu tiên của con người, là nơi con người có sự chuyển biến quantrọng từ chỗ là một sinh thể (con người tự nhiên) trở thành một con người xã hội,một thực thể văn hóa, làm cho nhân cách mỗi người ngày càng hoàn thiện hơn Nóiđến môi trường văn hóa vi mô là nói đến ở phạm vi nhỏ hẹp, có quan hệ trực tiếp
và tác động qua lại nhiều chiều, thường xuyên đối với mỗi cá nhân như môi trườngvăn hóa gia đình, dòng tộc , khối phố, trường học công sở, cơ quan, doanh nghiệp
Môi trường văn hóa vĩ mô: là nơi mà những giá trị văn hóa, hoạt động văn
hóa và giao tiếp văn hóa của mỗi cá nhân và cộng đồng được mở rộng với nhữngmối quan hệ rộng lớn hơn Ở cấp độ vĩ mô có môi trường văn hóa tỉnh thành, vùng,miền, quốc gia, quốc tế
Nhìn chung, cách phân chia môi trường văn hóa theo hai cấp độ nêu trênchỉ là tương đối Nói tới môi trường văn hóa là nói tới cả cấp độ vi mô và cấp độ vĩ
Trang 8mô của nó Hai cấp độ này có thể chuyển hóa lẫn nhau một cách biện chứng.Chính vì vậy, mỗi môi trường văn hóa đều chứa đựng trong nó cả tính nhân loại,tính khu vực, đồng thời in đậm bản sắc dân tộc và sắc thái riêng của tiểu cộngđồng, tức là vừa phản ánh tính phổ quát, vừa phản ánh tính bản sắc của văn hóa.Môi trường văn hóa hết sức đa dạng và phong phú cho nên ngoài cách phân chiacấu trúc theo hai cấp độ cơ bản trên còn có thể có nhiều cách phân chia khác nữa,không theo một khuôn mẫu nhất định nào
Nếu xem xét cấu trúc môi trường văn hóa trên phương diện các thành tố cơbản cấu thành nên nó thì môi trường văn hóa bao gồm:
- Văn hóa chính trị tư tưởng: là lĩnh vực đặc thù trong thượng tầng kiến trúccũng như trong kết cấu một chế độ xã hội, nó là lĩnh vực phức tạp, nhiều khi trừutượng, có thể định tính mà không định lượng được Một chế độ xã hội phát triển và ổnđịnh thì lĩnh vực tư tưởng - văn hóa cũng phát triển và ổn định; và ngược lại, lĩnh vực
tư tưởng - văn hóa phát triển lành mạnh cũng tác động tích cực đến sự ổn định, pháttriển của một chế độ xã hội nói chung và kinh tế nói riêng
- Văn hóa đạo đức, lối sống: đạo đức và lối sống là những giá trị cốt lõi củavăn hóa Đạo đức là những chuẩn mực ứng xử của con người, là những quy tắc vàcam kết của cộng đồng mà con người tự giác điều chỉnh hành vi cho phù hợp vớilợi ích cá nhân và tiến bộ xã hội Con người sẽ hành động ra sao, xã hội sẽ đi tớiđâu, môi trường sinh thái sẽ bị hủy hoại như thế nào nếu như hoạt động của conngười thiếu những yếu tố đạo đức
- Văn hóa khoa học - kỹ thuật, giáo dục - đào tạo: là hình thái đặc thù củaMTVH, có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với trình độ phát triển của mỗi cá nhân,cộng đồng, quốc gia, dân tộc, nhân loại Có thể coi đây là lĩnh vực có sự kết hợp hàihòa các điều kiện chủ quan và khách quan phục vụ cho các hoạt động dạy - học,nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật, công nghệ nhằm nâng caotrình độ học vấn, thúc đẩy ý thức sáng tạo của con người trong thực tiễn đời sống, xâydựng con người phát triển toàn diện, có đủ năng lực làm chủ xã hội, làm chủ thiênnhiên và làm chủ bản thân
Trang 9- Văn hóa thẩm mỹ: văn hóa thẩm mỹ cũng là một bộ phận trong đời sốngvăn hóa của xã hội, song nó không thể hiện trong một xã hội cụ thể như các thứvăn hóa khác; trái lại, nó có mặt trong mọi hoạt động của con người: trong laođộng sản xuất, trong quan hệ giao tiếp, trong sáng tạo và thưởng thức các giá trịtinh thần, trong xây dựng môi trường sống và làm việc, trong việc hoàn thiện nhâncách
1.1.3 Vai trò của xây dựng môi trường văn hóa trong sự nghiệp đổi mới đất nước
Xây dựng môi trường văn hóa trong thời kỳ đổi mới là nhiệm vụ hết sức quantrọng và cấp thiết, thể hiện ở tác động tích cực của nó đối với các lĩnh vực chủ yếusau đây:
Thứ nhất, xây dựng môi trường văn hóa góp phần ổn định chính trị, kiên trì
mục tiêu độc lập dân tộc dân tộc và chủ nghĩa xã hội
Nhìn lại chặng đường hơn 35 năm đổi mới vừa qua có thể thấy, đứng vững trênquan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta luôn đề caovai trò của văn hóa và môi trường văn hóa Đặc biệt từ sau Đại hội Đảng toàn quốc lầnthứ XIII, cả nước bước vào giai đoạn cách mạng mới với cơ đồ vị thế, uy tín chưatừng có trên trường quốc tế, vị trí, vai trò của môi trường văn hóa càng trở nên quantrọng hơn bao giờ hết "Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cho sự phát triển xãhội"1 trở thành nhiệm vụ thiết yếu để ổn định chính trị, trật tự và an toàn xã hội
Trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và mở cửa hội nhập kinh tếquốc tế, Đảng và Nhà nước ta luôn đặt mối quan tâm hàng đầu là xây dựng và pháttriển kinh tế, coi phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm Cùng với việc chăm lophát triển kinh tế, cải thiện đời sống vật chất tinh thần cho nhân dân, Đảng ta cònđặc biệt quan tâm tới việc ổn định chính trị, tạo cho mọi người dân được hưởngmột cuộc sống dân chủ, tự do và hạnh phúc Xây dựng môi trường văn hóa tốt đẹptrong cộng đồng trước hết là phải tạo ra được môi trường văn hóa pháp lý lành mạnh,phát huy được tinh thần trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền lợi của mọi công dân trong
1 Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương (2000), Một số văn kiện của Đảng về công tác
tư tưởng - văn hóa, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Tr 355
Trang 10xây dựng và củng cố bộ máy nhà nước trong sạch, đảm bảo tự do, dân chủ của mọicông dân trước pháp luật, chống tình trạng cửa quyền, hách dịch, tham nhũng, nhiễusách nhân dân; tạo điều kiện để nhân dân tham gia giám sát các hoạt động của cơquan nhà nước
Thứ hai, xây dựng môi trường văn hóa có vai trò thúc đẩy sự phát triển
xã hội, vì sự phồn vinh của đất nước và hạnh phúc của nhân dân sẽ chứa đựng tiềmtàng những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển, bảo đảm tốc độ và trình độ ngàycàng cao của tăng trưởng kinh tế
Thứ ba, Xây dựng môi trường văn hóa nhằm giải quyết tốt những vấn đề xã
hội, nâng cao chất lượng cuộc sống cho mọi người dân
Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói: "Văn hóa và xã hội gắn bó hữu cơvới nhau như hình với bóng Có thể nói xã hội là bộ mặt của văn hóa và văn hóa phảithông qua xã hội, làm nên môi trường xã hội để tác động vào các lĩnh vực kháctrong cuộc sống của con người và cộng đồng người"1 Câu nói trên đã khẳng địnhgiữa văn hóa và xã hội có mối quan hệ mật thiết khăng khít với nhau Nói "xã hội
là bộ mặt của văn hóa" cũng tức là xã hội là nơi biểu hiện tập trung và sinh độngnhất chất lượng của môi trường văn hóa Muốn có xã hội tốt thì phải có con ngườitốt, và muốn có con người tốt thì phải có môi trường văn hóa tốt, đó là quan hệ biệnchứng giữa môi trường văn hóa, môi trường xã hội và con người
Thứ tư, xây dựng môi trường văn hóa là cơ sở để thực hiện định hướng xây
dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc nhằm xây dựng vàphát huy nhân tố con người trong sự nghiệp đổi mới đất nước
1 Phạm Văn Đồng (1995), Văn hóa và đổi mới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr.70
Trang 11Thực tế những năm gần đây cho thấy, những thành tựu hoặc vấp váp trongquá trình phát triển kinh tế - xã hội ở nhiều nước trên thế giới đều chứng minh tầmquan trọng của văn hóa dân tộc đối với sự phát triển của đất nước Sự đúng đắnhay sai lạc trong định hướng phát triển văn hóa đều là nguyên nhân chủ yếu dẫnđến thành công hay thất bại không riêng cho văn hóa, mà cho cả sự tăng trưởngkinh tế và phát triển các mặt của đời sống xã hội Không phải ngẫu nhiên mà người
ta lại lo ngại một sự "phá sản", "xuống cấp" về văn hóa hơn sự phá sản, xuống cấptrong kinh tế, bởi những mất mát trong lĩnh vực văn hóa thường dẫn tới những hậuquả rất lâu dài và nghiêm trọng
Tóm lại, môi trường văn hóa có vai trò hết sức quan trọng đối với sự nghiệp
đổi mới ở nước ta Xây dựng môi trường văn hóa Việt Nam hiện nay là quá trìnhthực hiện chiến lược con người nhằm xây dựng con người có phẩm chất và nănglực phù hợp với yêu cầu của cộng đồng, của xã hội trong từng giai đoạn phát triển.Xây dựng và phát huy nguồn lực con người không chỉ nhằm mục đích ngăn chặn
sự xuống cấp trong đời sống tinh thần hiện nay mà còn nhằm đào tạo nên các thế
hệ con người thích ứng với những điều kiện lịch sử mới Đây chính là khâu trungtâm của sự nghiệp xây dựng nền tảng tinh thần, tiềm lực văn hóa trong thời kỳ đổimới ở nước ta hiện nay
1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm chính sách của Đảng, Nhà nước về xây dựng môi trường văn hóa
1.2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng môi trường văn hóa
Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, trong Diễn văn khai mạc Hộinghị văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, tổ chức tại Hà Nội ngày 21/11/1946, Bác Hồ
đã nêu rõ: “Nền văn hóa mới của Việt Nam phải lấy hạnh phúc của nhân dân, củadân tộc làm cơ sở; phải học lấy những điều tốt đẹp của văn hóa nước ngoài tạo ranền văn hóa Việt Nam, sao cho văn hóa mới phải sửa đổi được tham nhũng, lườibiếng, phù hoa, xa xỉ, phải làm cho ai cũng có lý tưởng tự chủ, độc lập”1 Muốnlàm được điều đó, nhiệm vụ đầu tiên và rất quan trọng là phải thường xuyên quantâm xây dựng lối sống văn hóa và môi trường văn hóa
1 Hồ Chí Minh: Biên niên tiểu sử NXB Chính trị quốc gia Hà Nội, 1993, tập 3, tr 342
Trang 12Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, môi trường văn hóa là điều kiện để hình thànhnhân cách con người văn hóa và lối sống văn hóa Trong môi trường văn hóa cómôi trường văn hóa xã hội, môi trường văn hóa cộng đồng, môi trường văn hóa giađình… Môi trường văn hóa của nước ta xây dựng hiện nay bảo đảm cho con ngườiđược giao tiếp với thiên nhiên, sống trong một môi trường trong lành, hài hòa, bềnvững Đồng thời, ở đó con người với con người được sống bình đẳng, tự do, hạnhphúc, được phát huy mọi năng lực, sở trường, được thụ hưởng những giá trị chân –thiện – mỹ Ở đó, cái đúng, cái tốt, cái đẹp, cái tiến bộ được tôn trọng và bảo vệ.Cái xấu, cái ác, cái phản văn hóa phải bị phê phán, loại trừ.
Xây dựng môi trường văn hóa trong tư tưởng Hồ Chí Minh là luôn coi trọng
và đề cao mối quan hệ hài hòa, sự kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng môi trường xãhội và môi trường tự nhiên Trong môi trường xã hội phải coi trọng và luôn chăm
lo giáo dục bồi dưỡng nhân cách phẩm chất con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa.Bác Hồ nói: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần phải có những conngười xã hội chủ nghĩa”1 Trong môi trường xã hội đó con người phải được tự do,bình đẳng, được sống ấm no, hạnh phúc, nhân phẩm, quyền lợi chính đáng đượcbảo vệ, chủ nghĩa cá nhân phải bị phê phán, loại bỏ, tham ô, tham nhũng, lãng phíphải được ngăn chặn, con người luôn coi trọng giá trị đạo đức và biết tôn trọngpháp luật… Cùng với việc quan tâm xây dựng môi trường xã hội, Bác Hồ sớmnhận thức và luôn coi trọng, chú ý tới bảo vệ môi trường tự nhiên Cách đây hơnnửa thế kỷ, Bác Hồ đã phát động “Tết trồng cây” và kêu gọi: “Vì lợi ích mười nămtrồng cây Vì lợi ích trăm năm trồng người” Điều này cho thấy, Người đặt lợi íchcủa “trồng cây” và “trồng người” quan trọng như nhau và trong mối quan hệ gắn
bó không thể tách rời của đời sống con người, của dân tộc Người khẳng định: “DoTết trồng cây mà nước ta ngày càng xanh tươi, nhân dân ta càng thêm giàu có”
1.2.2 Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về xây dựng môi trường văn hóa
Để thực hiện thắng lợi mục tiêu của sự nghiệp đổi mới đòi hỏi toàn Đảng, toànquân, toàn dân ta phải nỗ lực phấn đấu trên mọi lĩnh vực: kinh tế, văn hóa, chính trị,
1 Hồ Chí Minh: Về đạo đức cách mạng NXB Sự thật Hà Nội, 1976, tr 97
Trang 13xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, xây dựng Đảng, xây dựng nhà nước Đặcbiệt, trong những năm gần đây, khi văn hóa được coi là "nền tảng tinh thần", là "mụctiêu" và là "động lực" của phát triển thì vấn đề xây dựng nền văn hóa, xây dựngmôi trường văn hóa được Đảng ta đặc biệt coi trọng, trở thành điều kiện quan trọng
để xây dựng đất nước, phát triển con người Xây dựng môi trường văn hóa đã đượcĐảng, Nhà nước ta quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo bằng những định hướng cơ bảnquan trọng, thông qua hệ thống văn kiện đại hội đại biểu Đảng toàn quốc qua cácnhiệm kỳ đại hội Đảng và thông qua các nghị quyết chuyên đề, chuyên biệt về văn
hóa, đặc biệt là Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII về “Xây dựng và
phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” và Nghị quyết
Hội nghị Trung ương 9 khóa XI về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người
Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”; được thể hiện, thể chế
hóa thông qua cơ chế, chính sách của Nhà nước Qua đó, nhận thức của các cấp,các ngành, các tầng lớp nhân dân về vị trí, vai trò của môi trường văn hóa và xâydựng môi trường văn hóa từng bước được nâng lên Ngành văn hóa, thể thao và dulịch đã chủ động phối hợp với các ngành, các địa phương trong cả nước tham mưuxây dựng và ban hành các văn bản, các chủ trương, chính sách, phát động cácphong trào văn hóa nhằm xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh Công tác quản
lý nhà nước về văn hóa được tăng cường với phương châm quản lý đi đôi với pháttriển, kết hợp hài hòa giữa hai nhiệm vụ căn bản “xây” và “chống” Hệ thống vănbản quản lý nhà nước về văn hóa ngày càng được hoàn thiện: Một số luật, nghịđịnh và văn bản liên quan để điều chỉnh các hoạt động văn hóa phù hợp với sự pháttriển của đất nước được ban hành, sửa đổi, bổ sung kịp thời, trong đó có các nộidung về xây dựng môi trường văn hóa, quản lý, bảo tồn các di sản, các giá trị vănhóa truyền thống, quản lý và tổ chức lễ hội, quy hoạch phát triển hệ thống thiết chếvăn hóa cơ sở
Không tạo lập được môi trường văn hóa phong phú, lành mạnh để xâydựng những con người mới phát triển toàn diện thì sẽ không tạo ra được nguồn lựccần thiết để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Đây là những quanđiểm thể hiện sự sáng suốt và tầm cao trí tuệ của Đảng ta trong giai đoạn cách
Trang 14mạng mới Trong điều kiện đất nước đang phát triển kinh tế thị trường, đồng thời
mở cửa giao lưu văn hóa với thế giới trong xu thế toàn cầu hóa, xây dựng môitrường văn hóa trở thành yêu cầu vừa cấp thiết vừa lâu dài, tạo cơ sở cho việc thựchiện thắng lợi mục tiêu của sự nghiệp đổi mới, đặc biệt là trong giai đoạn đổi mớiđất nước hiện nay
Trên cơ sở kết quả và những hạn chế, yếu kém trong công tác xây dựngmôi trường văn hóa thời gian qua, Đại hội XIII của Đảng đã xác định: “Có cơ chế,chính sách, giải pháp để xây dựng môi trường văn hóa thật sự trong sạch, lànhmạnh, cải thiện điều kiện hưởng thụ văn hóa của nhân dân Xây dựng môi trườngvăn hóa một cách toàn diện ở gia đình, nhà trường, cộng đồng dân cư, trong các cơquan đảng, nhà nước, đoàn thể, doanh nghiệp để văn hóa thực sự là động lực, độtphá phát triển kinh tế, xã hội, hội nhập quốc tế”1
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Sau 35 năm đổi mới đất nước, việc xây dựng
và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đạt được những kết quả quan trọng:Trước hết, nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác văn hóa tiếptục được đổi mới, cơ bản đáp ứng yêu cầu thực tiễn Đảng không ngừng đổi mớinội dung, phương thức lãnh đạo, ban hành nhiều chủ trương, đường lối, nghị quyết,chỉ thị, kết luận về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam; công tácnghiên cứu lý luận về xây dựng và phát triển văn hóa có nhiều kết quả Chỉ đạođẩy mạnh Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; pháthuy, đề cao phương thức nêu gương, trước hết trong mọi tổ chức đảng, nhà nước,đoàn thể, trong cán bộ, đảng viên, hội viên, góp phần xây dựng văn hóa, conngười Cán bộ, đảng viên đã ý thức hơn trách nhiệm nêu gương của mình trong xãhội…
1.2.3 Qy định của Nhà nước về xây dựng môi trường văn hóa
Để thể chế hóa chủ trương của Đảng, các cơ quan nhà nước đã ban hànhnhiều văn bản, quy định khắc nhau về quản lý văn hóa nói chung và xây dựng môitrường văn hóa nói riêng Tiêu biểu như: Luận di sản văn hóa, các hương ước, luậtbảo vệ môi trường, các quy định, nghị định trên các lĩnh vực của đời sống xã hội
1 Đảng cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1 , Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, HàNội,
Trang 15đều có liên quan đến việc xây dựng môi trường văn hóa trong từng lĩnh vực, ngành
nghề cụ thể do đó hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về văn hóa từng bước được
nâng cao Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách, pháp luật, tạo cơ sở pháp lý xâydựng và phát triển văn hóa, con người Quan tâm, tạo cơ chế triển khai chính sáchvăn hóa trong kinh tế, xây dựng văn hóa doanh nghiệp, văn hóa doanh nhân, vănhóa công sở, văn hóa cơ sở, văn hóa gia đình Chuyển đổi cơ chế quản lý, tổ chức
và hoạt động của các đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp, các hội văn học, nghệ thuậttheo hướng tự chủ, tự chịu trách nhiệm Tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý viphạm pháp luật trong hoạt động văn hóa, văn nghệ, báo chí, xuất bản; đấu tranhphòng, chống các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tựdiễn biến", "tự chuyển hóa" trên lĩnh vực văn hóa…
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA Ở CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU SÔNG BÉ
2.1 Khái quát về Công ty cổ phần Cao su Sông Bé
Công ty cổ phần cao su Sông Bé được thành lập theo Quyết định số697/QĐ-UB ngày 16/6/1983 của UBND tỉnh Sông Bé (cũ) Ngày 01/7/2010UBND tỉnh Bình Phước ra Quyết định số 1492/QĐ-UBND chuyển đổi Công tyCao su Sông Bé thành Công ty TNHH MTV Cao su Sông Bé Ngày 26/12/2018,Công ty tổ chức thành công Đại hội đồng cổ đông lần thứ nhất thành lập Công ty
Cổ phần Cao su Sông Bé Tính đến thời điểm 31/12/2020, tổng số lao động của Công
ty là 1.090 người
Về “sứ mệnh” của mình, Công ty xác định chủ yếu vẫn là phát triển cây Cao
su, bên cạnh đó cũng phát triển một số nghành nghề khác theo định hướng pháttriển chung của tỉnh cụ thể: Về Nông nghiệp: Triển khai công tác chăm sóc, khaithác 5.300 ha cao su tại Nông trường Bù Đốp, Nghĩa Trung, Nha Bích, Lộc Thạnh
Về Công nghiệp : Tiếp tục liên doanh thực hiện dự án Khu công nghiệp và Khudân cư với Công ty CP ĐT PT hạ tầng KT Becamex – Bình Phước Xây dựngđường giao thông đoạn từ An Lộc – Hoa Lư(30km) theo hình thức BOT và thựchiện thu phí Về Dịch vụ: Xây dựng khu du lịch sinh thái rừng đầu nguồn Minh
Thành với diện tích 23 ha Và một số các dự án thuộc lĩnh vực khác