BÀI BÁO CÁO: VIỆT NAM VÀ NHỮNG CHÍNH SÁCH ĐỂ THÚC ĐẨY TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TRONG DÀI HẠN

Chính sách tài khóa là một công cụ của chính sách kinh tế vĩ mô được Chính phủ sử dụng để huy động, phân phối và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính nhằm thực hiện các mục tiêu phát

BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM

BÀI BÁO CÁO: VIỆT NAM VÀ NHỮNG CHÍNH SÁCH ĐỂ THÚC ĐẨY TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ

TRONG DÀI HẠN.

Kinh tế vĩ mô N02 – Nhóm 7: Trần Phú Vinh

Nguyễn Hạ Gia Yến Bùi Ánh Dương Bùi Quang Hưng

PHẦN 1: CHÍNH SÁCH TÀI KHOÁ

TRẦN PHÚ VINH

THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA VỚI TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM

I Chính sách Tài khoá:

Là Chính sách mà Chính phủ sử dụng 2 công cụ chính là Thuế và chi tiêu Chính phủ để điều tiết vĩ mô nền kinh tế thông qua việc tác động vào chi tiêu Chính phủ, chi tiêu hộ gia đình và từ đó tác động vào đường tổng cầu Chính sách tài khoá có thể làm tăng sản lượng và giảm thất nghiệp bằng cách Chính phủ tăng chi tiêu hoặc cắt giảm thuế Ngược lại để kiềm chế lạm phát thì Chính phủ có thể cắt giảm chi tiêu hoặc tăng thuế

Chính sách tài khóa là một công cụ của chính sách kinh tế vĩ mô được Chính phủ sử dụng để huy động, phân phối và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia Trong giai đoạn khủng hoảng và suy thoái, chính sách tài khóa của Việt Nam được thực hiện theo hướng mở rộng Mặc dù đã giúp nền kinh tế không suy giảm mạnh trong giai đoạn 2009-2011, chính sách này cũng dẫn đến bội chi ở mức cao, làm suy yếu các lớp đệm tài khóa, rút ngắn kỳ hạn vay nợ và làm tăng gánh nặng trả nợ cho ngân sách Bội chi ngân sách lớn, nợ công tăng cao, tỷ lệ thu ngân sách/GDP giảm và chi tiêu công, đặc biệt là đầu tư công, còn chưa hiệu quả, đều gây trở ngại cho tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô trong tương lai Trong bối cảnh nền kinh tế trong nước đang phục hồi và lấy lại đà tăng trưởng, kể từ năm 2012 đến nay, tốc độ tăng trưởng đã đạt 6.81% vào năm 2017 cao nhất trong mười năm trở lại đây, mục tiêu của chính sách vĩ mô cũng có những sự thay đổi là tập trung vào ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ doanh

nghiệp Cụ thể, đối với chính sách tài khóa, Chính phủ đang thực hiện điều hành theo hướng thực hiện nghiêm túc các khoản mục thu, tiết kiệm chi và giảm bội chi ngân sách nhà nước, hỗ trợ tăng trưởng hợp lý

GIAI ĐOẠN 2009-2011:

➢Năm 2009

Trong 2 năm 2007, 2008 Việt nam bị ảnh hưởng nhiều của cuộc khủng hoảng

kinh tế bắt đầu từ Mỹ và lan rộng ra toàn cầu

- Năm 2008, nước ta có tốc độ tăng trưởng là 6,2% , thấp nhất kể từ năm 2000, nền kinh tế gặp rất nhiều khó khăn

1 Mục tiêu

- Ban hành chính sách tài khóa lỏng nhằm tăng trưởng, khôi phục nền kinh tế

2 Chi tiêu chính phủ

- Hỗ trợ lãi suất tín dụng

- Tăng vốn đầu tư ngân sách

- Ngăn chặn suy giảm kinh tế, an sinh xã hội

-Về nhóm giải pháp hỗ trợ vốn đầu tư phát triển thì tập trung ứng trước NSNN, tăng chi từ vốn trái phiếu Chính phủ

 Kết quả :

- Các chính sách điều hành kinh tế vĩ mô 2009 mặc dù đưa nền kinh tế thoát

khỏi suy thoái song vẫn còn mang tính bình quân và chưa trúng trọng tâm

- Theo đó, việc thực hiện chính sách miễn, giảm thuế, phí còn mang tính bình quân, chưa thật trúng trọng tâm Nhiều doanh nghiệp kinh doanh gặp khó khăn không có thu nhập, không được hưởng chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp

- Chính sách hỗ trợ lãi suất năm 2009 gây ra sử dụng vốn sai mục đích, cho vay trùng lặp đối tượng

 Đây là bài học xương máu về việc thực hiện chính sách tài khóa lỏng của chính phủ

➢Năm 2011

Thực hiện chính sách tài khóa thắt chặt

1 Mụctiêu:

-Thực hiện các giải pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng và hấp thụ vốn đầu tư

của nền kinh tế

2 Chi tiêu chính phủ

- Không cấp kinh phí cho việc chưa cấp bách

- Không bổ sung ngân sách ngoài dự toán

- Giảm bôi chi ngân sách

- Rà soát nợ chính phủ, bảo đảm dư nợ chính phủ, dư nợ công ở mức an toàn

- Không ứng trước vốn ngân sách nhà nước, trái phiếu chính phủ

- Giảm ngắn thời gian thu hồi vốn, trái phiếu

- Rà soát, cắt giảm, sắp xếp lại các dự án, tập trung vào sản xuất, kinh doanh chính

- Hỗ trợ giảm nghèo, cho sinh viên vay vốn dúng đối tượng

3 Thuế

- Xem xét miễn giảm thuế

- Tăng cường kiểm tra, giám sát, quản lý thu thuế, chống thất thu thuế, xử

lý đúng

thuế, hạn chế phát sinh nợ thuế mới

- Tăng thuế xuất khẩu vàng lên 10%

 Kết quả

+ Tích cực

- Kim ngạch hàng hóa xuất cảng tăng 34% so với cùng kì năm 2010

- Nhập siêu dưới 10%, vượt so với chỉ tiêu 16%

- Tỉ giá, cán cân thanh toán tương đối ổn định, sau 2 năm thâm hụt thì năm nay thặng dư

- Về tài khóa thì bội chi ngân sách giảm 0,4% so với kếhoạch

+ Tiêu cực

- Lạm phát tăng cao

 Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh 2009-2011 khi mà nền kinh tế trong nước và thế giới còn nhiều khó khăn

GIAI ĐOẠN 2012 ĐẾN NAY:

Chính sách tài khóa đã được điều chỉnh theo hướng thắt chặt chi tiêu, cơ cấu lại các khoản chi, đặc biệt là chi đầu tư công Kết quả là chỉ số GDP và GDP/người từ năm 2012 đã ổn định và tăng trưởng đều qua các năm

PHẦN 2: CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

NGUYỄN HẠ GIA YẾN

Là chính sách mà Chính phủ sử dụng 2 công cụ là mức cung tiền (MS) và lãi suất (i/r) nhằm tác động vào tổng cầu thông qua đầu tư tư nhân, hướng nền kinh tế tới mức sản lượng, việc làm mong muốn Chính sách tiền tệ cũng có thể làm tăng sản lượng và việc làm bằng cách gia tăng lượng cung tiền của nền kinh

tế và giảm lãi suất Còn để kiềm chế lạm phát thì chính sách tiền tệ được thực hiện theo hướng giảm mức cung tiền và tăng lãi suất

1 Các công cụ của chính sách tiền tệ:

- Công cụ tái cấp vốn: là hình thức cấp tín dụng của Ngân hàng Trung

ương đối với các Ngân hàng thương mại Khi cấp 1 khoản tín dụng cho Ngân hàng thương mại, Ngân hàng Trung ương đã tăng lượng tiền cung ứng đồng thời tạo cơ sở cho Ngân hàng thương mại tạo bút tệ và khai thông khả năng thanh toán của họ

- Công cụ tỷ lệ dự trữ bắt buộc: là tỷ lệ giữa số lượng phương tiện cần vô

hiệu hóa trên tổng số tiền gửi huy động, nhằm điều chỉnh khả năng thanh toán (cho vay) của các Ngân hàng thương mại

- Công cụ nghiệp vụ thị trường mở: là hoạt động Ngân hàng Trung ương

mua bán giấy tờ có giá ngắn hạn trên thị trường tiền tệ, điều hòa cung cầu về giấy tờ có giá, gây ảnh hưởng đến khối lượng dự trữ của các Ngân hàng thương mại, từ đó tác động đến khả năng cung ứng tín dụng của các Ngân hàng thương mại dẫn đến làm tăng hay giảm khối lượng tiền tệ

- Công cụ lãi suất tín dụng: đây được xem là công cụ gián tiếp trong thực

hiện chính sách tiền tệ bởi vì sự thay đổi lãi suất không trực tiếp làm tăng thêm

hay giảm bớt lượng tiền trong lưu thông, mà có thể làm kích thích hay kìm hãm sản xuất Nó là 1 công cụ rất lợi hại Cơ chế điều hành lãi suất được hiểu là tổng thể những chủ trương chính sách và giải pháp cụ thể của Ngân hàng Trung ương nhằm điều tiết lãi suất trên thị trường tiền tệ, tín dụng trong từng thời kỳ nhất định

- Công cụ hạn mức tín dụng: là 1 công cụ can thiệp trực tiếp mang tính

hành chính của Ngân hàng Trung ương để khống chế mức tăng khối lượng tín dụng của các tổ chức tín dụng Hạn mức tín dụng là mức dư nợ tối đa mà Ngân hàng Trung ương buộc các Ngân hàng thương mại phải chấp hành khi cấp tín dụng cho nền kinh tế

- Tỷ giá hối đoái:Tỷ giá hối đoái là tương quan sức mua giữa đồng nội tệ

và đồng ngoại tệ Nó vừa phản ánh sức mua của đồng nội tệ, vừa là biểu hiên quan hệ cung cầu ngoại hối Tỷ giá hối đoái là công cụ, là đòn bẩy điều tiết cung cầu ngoại tệ, tác động mạnh đến xuất nhập khẩu và hoạt động sản xuất kinh doanh trong nước

2 Chính sách tiền tệ của NHNN giai đoạn 2011-2015:

Trước tình hình kinh tế thế giới và trong nước diễn biến phức tạp, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã kịp thời điều chỉnh chính sách tiền tệ hiệu quả, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội.

Quyết liệt triển khai đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ:

- Trong giai đoạn đầu của thời kỳ 2011-2015, tình hình kinh tế thế giới và trong nước diễn biến phức tạp, nền kinh tế trong nước bộc lộ nhiều bất ổn vĩ

mô, lạm phát tăng cao, kinh tế tăng trưởng chậm lại, thị trường chứng khoán suy giảm mạnh, thị trường bất động sản “đóng băng”, cán cân thanh toán tổng thể thâm hụt, mặt bằng lãi suất cho vay ở mức cao, tỷ giá biến động và chịu nhiều sức ép, dự trữ ngoại hối nhà nước ở mức thấp, nhiều tổ chức tín dụng (TCTD) gặp khó khăn về thanh khoản, quản trị yếu kém, nợ xấu gia tăng ở mức báo động, an toàn hệ thống đáng lo ngại, kỷ luật - kỷ cương thị trường tiền tệ bị phá vỡ

- Trước tình thế khó khăn, NHNN đã từng bước chuyển từ cơ chế điều tiết theo khối lượng sang điều hành theo lãi suất

- NHNN đã chỉ đạo toàn Ngành triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế, tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng, góp phần khơi thông dòng tín dụng, tập trung vào các lĩnh vực

ưu tiên và một số chương trình kinh tế trọng điểm, phù hợp với tính đặc thù về

ngành nghề và lĩnh vực sản xuất, kinh doanh cũng như yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế

Song song với đó, ngành Ngân hàng quyết liệt thực hiện công cuộc tái cơ cấu hệ thống ngân hàng nhằm lành mạnh hóa hoạt động và tài chính của các NHTM, thiết lập lại sự an toàn của hệ thống ngân hàng, thiết lập lại kỷ cương, trật tự và nguyên tắc thị trường trong hệ thống ngân hàng

3 Những điểm nhấn trên thị trường tiền tệ Việt Nam năm 2018

+ Điều hành tỷ giá có một năm rất thành công

Tỷ giá trung tâm tăng khoảng 1,5% so với đầu năm, tỷ giá NHTM tăng khoảng 2,8% và tỷ giá thị trường tự do tăng khoảng 3,5% so với đầu năm Nguyên nhân chủ yếu khiến tỷ giá trong nước tăng là: Chỉ số USD index tăng khoảng 5% so với đầu năm, tăng 9% so với mức đáy hồi tháng 2/2018; Tỷ giá vẫn chịu áp lực từ phía lạm phát song lại được hỗ trợ tích cực từ phía cân đối cung cầu ngoại tệ Trong ngắn hạn, động thái tăng lãi suất của Fed trong năm

2018 chưa tạo sức ép gì lớn đối với NHNN nhất là trong bối cảnh lạm phát thấp, kinh tế vĩ mô ổn định, tăng trưởng tương đối cao Mức độ tăng tỷ giá hối đoái được duy trì vừa giúp ổn định kinh tế vĩ mô vừa tạo nền tảng tăng xuất khẩu, cũng như giúp NHNN có thêm cơ hội để tăng dự trữ ngoại tệ Có thể nói, năm

2018 là một năm khá thành công trong điều hành các chỉ số lãi suất, tỷ giá hối đoái

+ Thanh khoản của hệ thống tổ chức tín dụng vẫn được đảm bảo

Thanh khoản của hệ thống tổ chức tín dụng vẫn được đảm bảo mặc dù kém dồi dào hơn vào cuối năm Nguồn vốn huy động toàn hệ thống ước tăng tương đương năm 2017; Hệ số LDR khoảng 87,5% (năm 2017: 87,8%) Báo cáo tổng quan thị trường tài chính năm 2018 vừa được Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia công bố mới đây cho biết, trong nửa đầu năm 2018, thanh khoản

hệ thống tổ chức tín dụng khá dồi dào do được hỗ trợ từ việc NHNN mua được lượng lớn ngoại tệ Tuy nhiên, từ cuối tháng 7/2018, thanh khoản kém dồi dào hơn chủ yếu do áp lực từ phía tỷ giá và nhu cầu về vốn cuối năm tăng cao

+ Lãi suất trên thị trường tiền gửi của khách hàng tổ chức kinh tế và cá nhân tăng

Theo Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, lãi suất trên thị trường tiền gửi của khách hàng tổ chức kinh tế và cá nhân tăng Lãi suất tiền gửi bình quân tăng

từ 5,11% năm 2017 lên 5,25% năm Lãi suất cho vay bình quân khoảng 8,91% (năm 2017: 8,86%) Lãi suất có xu hướng tăng chủ yếu do: Kỳ vọng lạm phát tăng trong bối cảnh giá hàng hóa thế giới biến động và các tổ chức tín dụng cơ cấu lại nguồn vốn nhằm đảm bảo các tỷ lệ an toàn trong năm 2019 như tỷ lệ vốn

ngắn hạn cho vay trung dài hạn giảm xuống 40% và chuẩn bị tăng vốn cấp 2 theo Basel II

PHẦN 3: CHÍNH SÁCH THU NHẬP

BÙI ÁNH DƯƠNG

1 Định nghĩa

- Chính sách thu nhập là chính sách mà Chính phủ sử dụng một loạt các công cụ như tiền lương danh nghĩa (W), giá cả, thuế thu nhập…nhằm tác động tới tiền lương, giá cả để kiềm chế lạm phát

2 Đặc điểm

+ Tiền lương danh nghĩa tăng -> thu nhập tăng -> Tổng cầu AD tăng -> Q

tăng, P tăng, u giảm

+ Đồng thời khi tiền lương tăng -> chi phí tăng -> Tổng cung SAS giảm ->

Q giảm, P tăng và u tăng

 Khi tiền lương danh nghĩa tăng sẽ kéo theo giá cả tăng nên kiềm chế lạm phát bằng việc giữ lương cố định trong một thời kì

3 Chính sách thu nhập của Việt Nam ( Những chính sách về tiền lương)

Chính sách về tiền lương là một bộ phận đặc biệt quan trọng, quan

hệ chặt chẽ với các chính sách khác trong hệ thống chính sách kinh tế - xã hội, liên quan trực tiếp đến các cân đối kinh tế vĩ mô, thị trường lao động

và đời sống người hưởng lương, góp phần xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, trong sạch, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phòng, chống tham nhũng.

Tiền lương vừa là động lực, đòn bẩy kích thích, khuyến khích người lao

động làm việc có năng suất, chất lượng, hiệu quả, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tay nghề, vừa là phương tiện bảo đảm cuộc sống ngày một nâng cao của họ Tác động qua lại giữa chính sách tiền lương phù hợp với năng

suất, chất lượng, hiệu quả sẽ là yếu tố để tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản

lý nhà nước, ổn định phát triển sản xuất, kinh doanh, tăng trưởng kinh tế

Chính vì vậy, việc nghiên cứu cải cách chính sách tiền lương và các chính sách

có liên quan là công việc hết sức quan trọng mà Đảng và Nhà nước cần quan tâm, tập trung đầu tư nghiên cứu, xây dựng một Đề án khoa học, đồng bộ, sát thực, hợp lý, thực sự cải cách cơ bản và quyết tâm tổ chức thực hiện

+ Mức lương tối thiểu vùng

- Mức lương tối thiểu vùng áp dụng đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động theo quy định của Bộ luật lao động

- Là mức lương dùng làm cơ sở để doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận và trả lương, trong đó mức lương trả cho người lao động làm việc trong điều kiện lao động bình thường, đảm bảo đủ thời giờ làm việc trong tháng

và hoàn thành định mức lao động hoặc công việc đã thỏa thuận

- Là cơ sở để đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động làm việc tại doanh nghiệp

- Trong những năm vừa qua, mức lương tối thiếu vùng được điều chỉnh tăng dần nhằm đáp ứng nhu cầu sống tối thiểu của người lao động Cụ thể:

Thời gian áp dụng Vùng I Vùng II Vùng

III

Vùng IV

Cơ sở pháp lý

01/10/2005 350.000 đồng/ tháng 118/2005/NĐ-CP

(15/09/2005) 01/10/2006 450.000 đồng/ tháng 94/2006/NĐ-CP

(11/09/2006) 01/01/2008 620 580 540 540 166, 167 và

168/2007/NĐ-CP (1 6/11/2007) 01/01/2009 800 740 690 650 33/2009/NĐ-CP

(06/04/2009) 01/01/2010 980 880 810 730 97/2009/NĐ-CP 01/01/2011 1.350 1.200 1.050 830 108/2010/NĐ-CP 01/10/2011 2.000 1.780 1.550 1.400 70/2011/NĐ-CP 01/01/2013 2.350 2.100 1.800 1.650 103/2012/NĐ-CP 01/01/2014 2.700 2.400 2.100 1.900 182/2013/NĐ-CP 01/01/2015 3.100 2.750 2.400 2.150 103/2014/NĐ-CP 01/01/2016 3.500 3.100 2.700 2.400 122/2015/NĐ-CP 01/01/2017 3.750 3.320 2.900 2.580 153/2016/NĐ-CP

+ Mức lương cơ sở

- Lương cơ sở là mức lương áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức, người hưởng lương, phụ cấp và người lao động làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội

và hội được ngân sách Nhà nước hỗ trợ kinh phí hoạt động ở Trung ương, cấp

tỉnh, cấp huyện, cấp xã, ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt và lực lượng vũ trang

- Trước đây lương cơ sở còn có tên gọi khác là lương tối thiểu chung, sau đó để phân biệt với lương tối thiểu vùng nên đã đổi tên thành lương cơ sở Nghị định Thời điểm áp dụng Mức lương (đồng/tháng) 118/2005/NĐ-CP

ngày 15/09/2005

01/10/2005 350.000

94//2006/NĐ-CP

Ngày 07/09/2006

01/10/2006 450.000

166/2007/NĐ-CP

Ngày 10/12/2007

01/01/2008 540.00

33/2009/NĐ-CP

Ngày 06/04/2009

01/05/2009 650.000

28/2010/NĐ-CP

Ngày 25/03/2010

01/05/2010 730.000

22/2011/NĐ-CP

Ngày 04/04/2011

01/05/2011 830.000

31/2012/NĐ-CP

Ngày 12/04/2012

01/05/2012 1.050.000

66/2013/NĐ-CP

Ngày 27/06/2013

01/07/2013 1.150.00

47/2016/NĐ-CP

Ngày 26/05/2016

01/05/2016 1.210.000

47/2017/NĐ-CP

Ngày 24/04/2017

01/07/2017 1.300.000

72/2018/NĐ-CP

Ngày 15/05/2018

01/07/2018 1.390.000

+Nhận xét

- Mức lương tuy có tăng nhưng so với mức sống hiện nay thì vẫn chưa đáp ứng đủ Giá cả các mặt hàng ngày càng tăng cao nhưng tiền lương thì lại tăng rất ít Chính sách tiền lương vẫn còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn, đời sống của đa số người hưởng lương còn khó khăn; tiền lương trong khu vực doanh nghiệp vẫn chưa theo kịp sự phát triển của thị

trường lao động; tiền lương trong khu vực công vẫn còn thấp so với khu vực doanh nghiệp và yêu cầu phát triển của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; việc điều chỉnh tiền lương của người đang làm việc vẫn chưa độc lập với việc điều chỉnh lương hưu và trợ cấp ưu đãi người có công; việc cụ thể hóa chủ trương của Ðảng về tiền tệ hóa các chế độ ngoài lương (xe ô-tô, nhà ở, khám, chữa bệnh, ) còn chậm