Phương trình khí phế nang và các thông số đánh giá oxy hoá máu Lê Hữu Thiện

Phương trình khí phế nang và các thông số đánh giá oxy hoá máu Phương trình khí phế nang và các thông số đánh giá oxy hoá máu Lê Hữu Thiện Biên Khoa HSTC BVĐHYD TP HCM Bộ môn HS CC CĐ, ĐHYD TP HCM Nội.

Phương trình khí phế nang và

các thông số đánh giá oxy hoá máu

Lê Hữu Thiện Biên

Khoa HSTC-BVĐHYD TP.HCM

Bộ môn HS-CC-CĐ, ĐHYD TP.HCM

Nội dung

 Phương trình khí phế nang (AGE: alveolar gas

equation)

 Các thông số đánh giá oxy hoá máu

2

AGE rút gọn

 PAO2 = PIO2 – PaCO2/R

 Cơ sở của phương trình khí phế nang

oxy lấy ra khỏi phế nang

4

Carbon dioxide

 VCO2  200 ml/phút, bài tiết hoàn toàn

(PACO2 không đổi)

 VCO2 = FACO2VA

Oxygen

 Oxy vào phế nang = FIO2VA

 Oxy ra khỏi phế nang

Dạng đầy đủ của AGE

 West Respiratory Physiology

 Chênh lệch giữa VO2 và VCO2

 Lượng oxy vào phế nang = FIO2*VA + FIO2*Vp

 Oxy vào = oxy ra khỏi phế nang

8

Dạng đầy đủ của AGE

 Thay vào phương trình trên

Điều kiện đúng của AGE

Thay đổi PAO2 theo các biến số

Thay đổi theo PAO2 theo PACO2 và VA

thể tăng P I O 2)

12

Chênh lệch oxy phế nang-mao mạch (Alveolar-arterial oxygen difference: Aa gradient)

Các yếu tố ảnh hưởng AaDO2

(20%) AaDO không tăng

hơn nữa khi FiO2> 0.6

Hb, C(a-v)O2 và AaDO2

18

Thiếu máu và tăng C (a-v) O 2 khá thường gặp trên

bệnh nhân nặng và có thể làm sai lệch AaDO 2

Ứng dụng AaDO2

 Chẩn đoán phân biệt cơ chế suy hô hấp

 Đánh giá mức độ nặng tổn thương phổi

Chẩn đoán cơ chế SHH

 Classical teaching: SHH do giảm

thông khí

◦ Tăng CO2, giảm O2

◦ AaDO2 ko thay đổi

 Trên SHH tăng thán (PaCO2 >45)

◦ AaDO2 tương quan nghịch với PaCO2

(74.9 – 0.72PaCO2, r=-0.83, p<0.001)

◦ (PaCO2, AaDO2): giảm thông khí +

giảm trao đổi khí

◦ (PaCO2, AaDO2): không loại trừ có

giảm trao đổi khí

Gray Am Rev Respir Dis 1991;143:4

20

Đánh giá mức độ nặng SHH

 AaDO2 không chính xác với FIO2 cao (đa số

bệnh nhân ARDS)  Berlin definition dùng

PaO2/FIO2

 AaDO đánh giá hiệu quả trao đổi khí với FIO2thấp (có tính đến ảnh hưởng của PaCO2 trên

PAO2)

arterial-Alveolar ratio

22

a/A ratio ≥ 0.75, ít bị ảnh hưởng bởi FIO2

Với cùng một mức FiO2, aA ratio luôn luôn giảm khi shunt tăng Với cùng một mức shunt:

-aA ratio có dạng 2 pha (shunt thấp) -aA ratio giảm dần (shunt cao)

arterial-Alveolar ratio

 Không chính xác với FiO2 thấp

 Chính xác với: FiO2 cao ( 0.6), shunt cao

(Qs/Qt  30%)

Oxygenation ratio (P/F)

 Thông số đơn giản nhất đánh giá oxy hoá máu

 Giá trị tham khảo

24

Ảnh hưởng của PaCO2

 PaO2 60 mmHg, PaCO2 80mmHg với FiO2 0.24

 PaO2/FiO2 = 250  SHH do giảm trao đổi khí

 AaDO2 = 15  SHH do giảm thông khí

Ảnh hưởng của FiO2

26

Thiết lập tương quan giữa P/F theo

FiO2 bằng cách triển khai phương trình

(arterio-venous oxygen difference):

C(a-v)O2

Tính lượng oxy trong máu động mạch

phổi và máu động mạch theo:

Trong đó PcO2 xem như bằng PAO2 và

Aboab Intensive Care Med 2006;32:1494

Ảnh hưởng của FiO2

Với mức shunt thấp-trung bình: P/F tăng dần hoặc có dạng

hai pha khi tăng FiO2

Với mức shunt cao: P/F giảm dần/không đổi khi tăng FiO2

(nhất là với FiO2 cao  0.6)

Ảnh hưởng của FiO2

không đổi khí FiO2>50%

(chỉ tăng oxy hoà tan, không

tăng oxy gắn Hb)

Gowda CCM 1997;25:41

Ảnh hưởng của C(a-v)O2

C(a-v)O2 thấp: P/F có dạng hai pha khi tăng FiO2

C(a-v)O2 cao: P/F giảm dần khi tăng FiO2

Với FiO2 bất kỳ, C(a-v)O2 càng cao, P/F càng thấp  thay

đổi cung lượng tim có thể thay đổi P/F

 P/F ratio

30