Mấy vấn đề về lược khảo văn học (3. Nghiên cứu và phê bình văn học) - Phần 1

Phần 1 của tài liệu Mấy vấn đề về lược khảo văn học (3. Nghiên cứu và phê bình văn học) cung cấp cho bạn đọc những nội dung về: nghiên cứu văn học; thực trạng và đòi hỏi giải đáp; những nghi án văn chương chưa được giải quyết; mấy vấn đề nêu lên liên quan đến phê bình văn học, trước những khó khăn về sử liệu văn học;... Mời các bạn cùng tham khảo!

Be • H 0

Tront chU'O'ng trinh Vi?t dq.i Cfl'fYftg ,;. lOp lJ'tl' hi if.

Khoa, chUng toi phg trach mptgiiJ' vI! Van ht;c T3ng quae ChIing toi dil nhiY dip giang dq,y tren d! say nghi s.

van dl lien quan den van hl}c not ck:tng va van kpe ViII nam noi rieng.

Trong hai t4p Llrq'c Khao 1, II, chUng tOt dO triM

iay ve dink nghia, cong dltng cia van ht;Jc va loq.i tli'

1'an "hQc thuyet, kich thO') Tront t4P III nay, dank

etto van de Nghien ctru va Phe bin" van ht;Jc.

ChUng toi khOng phai la nM phi binh van hfl', din,khOng phdi 121 nM nghien czru van hf)c vi khOng «U kh,

nhrrng chi 121 ngzriri hay muon suy luqn ve mf!.C flick, tang ml}i S1f, nen cling muon tim nhz tang cua vdJI

eua c8ng trink nghien czi'u viz phi binh van h9c Nkfi:ng suy ngki nh¢n xet trong tq.p nay, neu co b_ ham m{Jt quan gi thi ding chi cO mf!.C dick nhdm g(fi

j, nlur mpt gid thuyet nhiim gki to-i nhfi:ng ai y den viii

de, va nhfitia glh to-i nhii'ng nha nghienam vi! phi

NniJ.¥&.

Khi nh1n vao sinh hogt pM binh vtfn Tz!'c 6- Vi'! nom

(fir trU'tYc (ten nay chUng tM nhqn tMy sinh ho(}t tren

.d¥,a vew nhfi'ng q11an phe binlz tay phll'O'ng - nhfi'ng

!Juan rna chung tM glli la eli so v6'i nhii'ng quan hifn aaf 6' tay phU'O'ng chtra du:fJ'c ti" dq.ng vao pM binh van

h9C nam - nhii:ng qu.(l-n nay (nhrr phi binh gido

khoa, tam ly xQ Mi••• ) deu abi hOi nhii'ng kien thu-c lich szr

ve tae gid, tac phlim, th?ri aq.i, th?Yi sang tac nhu: ml)t

dieu khOng' khong co Chinh vi dM hoi tren, ma

nghien Ct1'U van h9C tro' thank quan tr.;mg, din thilt.

Nhl1'ng nhin vao tinh trq.n.g van 6' Vi?t nam tUe

gid, tac phiim, th?Yi dq.i, thiYi sang tdc, ngU'l/i ta khOng khai Jail 1(m'! nhq.n t!z:]v:

- Hoar; til chtillR dm "iIi liqu gi Va vinh viln chdt; kh8ng tim ra QU'(yc,

- Hoqc Iii Can ehUt it, nl:cmg clura du:r;rc chli'n, x6c dang.

Chll'a noi den nhii-ng quan ni?m p1,e binh eli ,,', iflInE

nay sai, cM n6i (Un c6 tH "he blnh thea nhii:Ji" ';'.?' nif,n trb! kh1ng trong hoan cinh thiJ'1 ad U¢u haije,:'.f;;" Ch1JNA dll'!rC ki?m clzli'ng? Lam soo c6 qua guy'!t g 1'(: dim 5,1"

Du trong rruy¢n [{ieu khi chu'a xac Ci{'l!l tho;

sting tac tTuyijn K teu Ltl Imb'c hay saa khi nhO viln T4' tam quan l1tj-inha NguyJn? Lam sao dam phtin tam hlJc HlJ

xudn HU'O'ng khi chU'a biet chac chtin co hay khOng m

xadn HuO'ng, va nhfi:ng thO' tem ra phdn tach c6 thf!c S(l'

Ii« da HOxutin HuO'ng hay khOng'?

z.- N1u ci1.r. _c l' vuo nhii'ng dOi hoi chink xdc khoa

"""

1u}c, c6 Ie phdi xet i 1 fie nhi'eu nhii:ng cong tTinh bien soq., l1iln h{Jc szi- vet pM binh viln ht)c til' tTU'6'c (ten nay, va trong trrrirng h{Yp xet lq.i ma thf!Crala khong thOa miin aU'p'c- nhii'ng toi hOi tren, phdi chiing nghien Ctt!Z va pM binh rO'i Vclo tinh cdnh Mtite?

Th"c ra khOng phdi Ii phi binh van hoc Mtiic ma chi

mQt soquan pM binh bi bltac, nhii:ng quan ni?m dOl hOi ki€n thli'c lich szi- vetac gia, tac phlim, thiri dq.i •• nhU'

d,i'eu kifn khOng tM thieu V t,Zy nel/ co nh:ii:ng quan nifm pM binh kltae khOng aM hoi kien thttc lich szi- nhU' il.{eu ki?TI tlIt)'lu, vi chi yeu cEiu bam sat vaa chinlz tac pMm va tim m{Ji Sf! (tamly, xii Mi, tTiltiy v.v.) til' tae phlim, nhii:ng quan tren c6 the 411't)'c coi nhU' mQt IOl thodt eho phi- binh viln hf)c khOng, dq.c biftIII pMbinh nhii:ng tac pMm v(} dank, kkuyet dank? Trong viin tU'f)'ng pM binh khong d"a vaQ nhii:nggicii thfch tac phtim Mng lich szi-, thi tU't)'ng vti-

4anh t khuyet danh pluJi chang ci1ng IcMn.t A&a IG "'" ,

.xot dang dec, vl no Mt ngu'lJn tirmvt quan l1ilnA9c? '

LamSao c6 tM khdo dfnh hi4u dink cbtnh x.c khi van khong phdi vi ella tM hay 4fIQ I'iin ma lil do fIMII

nicm sangtac, ve van chuO'ng t vl nhiJ vdnt:Da "grri1f.lZGI

•• -Ngay cd trong trulmg h{J'p co vdn Ula 4trlJ'c kilza

-t=hlhzgt c6 the pM blnh dling tac giat tac pUnt khlJag"

Van dl khOng con phdi' III tili rna Ia chink kba n8DI

cua pM binh, 116Jz iR chan 1yCua tde phhtn t1l4otac gid.

Chang hq.n, gid thu: chUng ta tim tflzv£ nkitat tili li#ta

kMng eMi clii nhtr nh4t kjt dicao ghi 7tb4n qad thQ:t

Nguy'in Du co My totam s'F Hoai I.e trOllf trllYfIC Ki"El1, thi

(/6 £iing ehtraM.n th'l!c S'I!Nguy'inDo 4{J c9 • vi

.c6 Nguyln Du khOng c6 tdm s'F tren JIiIrrIIg ghi ill

.conham h9 cha minh sau nay; {;(l/tIli

chUng ta tf€u khOng co cti£h ncio xac.71:lz4n *rc , 11 czia

lac ph?im thea tcit: gid.

Nhung phe blnh phdi chang chicIJ 7Rf!C did-day nldit

to. Jim chan lycua tac ph?im theo ta(: &ii miJe6 th.,

khol1g baa gilr dQt d1r,t}'c hay elm Mmtim hilu nhi'tng cMn ,

ly eua tac ph1i.m?N6i each khac phe binh kh6ng phdi ia _ :

nMc mQt qua quyei Ifl.i nhiinggi ttk gid dO muim nilf

lin qua lac phlim, ma elm za nhii'ng sang tflO tir tac pM",_ '

Vall co hibJ drin: kp-c tdm ljtee Iii 9IIll tac ph_

",ollfviln tU'Q'nt trhc,,, tlNnh "tIn de c6 can*n •

sf!: ttii gi& qUI! t£',1i3ttc iMfl' lfdI lay nMt. caa

,ke.bmh,r

Van trin citi tW eft! gidltuytt 1trf"C hang c6.chdln

chinlt ttic pMnt'nIut:mitkiift ttQl; ltioff. Rgi-. ti!ta

trinse My toi ,nfhra clia dinh ,ki Wnilong ,

_ dink giU' htpl, oda 1ffI)i phiMtti.

;,oat

,£)o la mf1yykien then rMt m4 chliIlt t6i _6tt Myiii

lIong tqp S&;h nuy. C1urung mpt niU lin nhiJ:ng kit.

khan 'lien qUQn den phllit nghien cli'U van1u)c Chu:O'ng hal"

_&It gitH sf)quan cii, su-a S0tl.1l dft:.vifattlynghia vagigi hrpz coo mlli quan phi binh cTr«-uRe .

La! MO BAU

- QUAN DIEM

van chtrO'ng c6 dung de chi dinh nhfrng

"de ph?im do nM van sang mQt cuon m9tbai thO', mQt vcy kich Van chU'O'ug bicu 19 sinh

laID van tren binh sang taco Suy nghien cfru,phe bioh van chu-O'ng lil sinh van h<;>c

Nha nghien ciru van hQc chuyen ve kb:io d1n11,dinh, cM giai tac ph'tim; aha phe binh van hQcnMm phe phan t:kpharo v&i ttl' each la m!}t t:k pham

Nha lam van hQc str thU'o-ng kiem luoncahai cong lac tren : nghten Ctl'U ve lich SU- vaphe blnh

NhU'ng dli Mn, nghien ctru, phe binh, deu kh6ng

Q:tr<;YC phai dl}"a vao nhfrng tieu hay can

Ctt tren m¢t quan vo dnh hay hfru y ; vi

dii khOng co y chit tnrO'ng mQt quan nao haykhOng y thu-cdtrQ'c Sl! khOng dU'Q'c pha;

<11,1'3 vao quan tbi khi lam cong tac nghicn

quan nhfrng tieu DaO <16 Nha It van

hQCsuy nghive sinh hO;lt, nghien cu-u, phe blnh trel'l :nit ra nhfrng tieu quan va xet.-

pMn, xac dinh y nghia, ttj giCYi ciia nhfrngtie" ;;"JnJ!ln quan phf bInh, nghien clru•.•

10 NGUytN VAN

Phe binh van hQc 1a phan doan tMm dinh gia tri_

nbdo ai dera '?

bien Nha pM binh can cir vao nhfrng tieu chui:ln t()ng

oeu.a mQt nguo-i

i:lalo \'Ia IaQC I)

iNGON NGU VAN CHuaNG••• I I

x

Til' khi co pM binh van hQc, v5n co nhiing sinh

hu&ng Ion tren, ngU'oi ta COn dua ra nbicu 16i uhin'khac n.ilau

pM binh

nen tan, v5n de: c6 the c6 phe binh van hQc, m&i

nghia 1a clc nha pM binh luon luon kbOng dong

12 NGUytN VAN TRUNa:

blnh mo-i, mQt each vo

tac gia va nhii'ng nha pM blnh

Van de c6 phe blah dU"Q"c khOng dU"a t&i van;t

hay giii'a ngU"o-i v&i ngU"Cri co thOng dm v&i nhau 4U"Q"c khOng'? DU"&i nhieu hlnh thirc ma van chrrO"ng

khOng tU"O'ng giao mQt each tlV'C" t-iep, ma b6 buQc.:phai qua nhii'ng trung gian Bat cit' cai gi!ci'ing c6 the

tam trung gian : the gi&i S'l! mQt crr chi, mQt hanh

trung thanh y ngh1a tlnh cam, sir ciia ngu-&i grri '?

NG(jN Haft VANCHuaNO•.•

nguyen nMn ooa stf co nhiett quan pM blnh

khacnhau va m9t each vo h,n, clla S'l! ngQ,iii-a tacgii va nha phe blnh, dong thOoi sau citng d!

Xocdinh giai etta mOi quan ph! binh

Neu phi binh chi holm toan can cu- vao tac

khOng ra khOi tac phram thi van de nghien ctru van hQckhong ra NhU'ng hatt het nhfrng phU'O'ng phap pM'

blnh tir tnr6'c den nay deu lien tac ph5m vai t:kgici,

va th&i ella ticgia: Chang nhfrng quan

pM binh nhan vao nhfrng tieu chuan khOng thuant6y thuit (b) ke tren (phan lnh 1y tac ga, xa

Mi, th&i d,?-i•.)

Nhfrng ph1.wog phap nay doi hOi phai biet to vaeach x:k th1,fc do-i song ttc gia, thoi diem sang taccua cac tac tb.O-i ella t:k gia, chu cich cua,

t:ic gia khi xay d1}'og t:k neu thieu nhfrngsu- lien quan den nhfrng doi hoi tr(;n khongphe blnh nghiem chinh dU'Q'c, Trang hoiandohvanhltc

S\!'thieu s6tstr ql'C kynghiem tr9ng.KhOng nhfrng thie1.1 sir Ii?u ve chi! dlch sang tac rnacon thib ca ':e tac gia, tac th&i C6

de phlm, nhU'ng khOngcon nguyen ban Co tac ph::tmnhU'ng khOng co hay khOng biet to ai Ia tac gia, dIngkhOng biet d1!t'9'c lam fa 0- t1"ong hoan dnh naG, nham

clrii dfch gi !

Lam sa ngU'o-i ta dam pM blah Ho·xuaR IW-• •

J4 NGUY!:N VAN TRUNG

ve thO' Ho HuO'ng khi chua biet roc6 Ho iullnHU'O'ug hay khOng va -thO' gan cho nli' si c6 th\fc S\fella Ho xuan HuO'ng hay khOng'? ±>em phan tam hQceua Freud "ao phan tach con ngU'Cri Ho xuanHU'O'ng qua thO' dU'Q'c gan cho Ho xuan IDQtphU'O'ng pMp doi hoi phai biet tU'Crr g deri songtinh dm tham kin ella ngU'Cyi bi Phan tach trong khinhfrng dieu ta biet ve Ho xuan HU'O'ng chi la giai

truyen vi ehU'a co bang e& lieh Str nao xacth\fc va chinh thtrc ve tieu Str nft S1, phai chang 130 lam

nghiem tue?

Do do, tfU'&e khi pM binh phai xac dinh tacpham co ph:ii la ehinh tac dinh pM binh haykhOng, co phai la ella ehfnh tac gia dU'gc' cong

nh?n hay khOng'? N oi each kh:k, phai khao dfnh va hieudinh tac pham, tac gia mQt cach khoa hQc nghiad\fa vao nhfrng sil' xac th\fc, chtr khOng phai vao]y

Nhtrng trong trtt'erng hgp khOng hy vQng tim fa

str li?u lien quan den tac tac nhtr trU'Crngh9'P van chU'O'ng vo khuyet danh thi phai nghit6'i !lImng phU'O'ng pMp nghien etruva phe binh

tranh o'(1ng phai) nhfrng kho khan ve str khOng

V de nghien cuu qch sUo ve van hQc Ya doi hOitim ra nhfrng phuO'ng phap tranh khOi nhii'ng k1a6

khan do nhu ·diu Str gay nbt can thiEttrong tinh caub van hQc nam

CHtTO'NG I : ClfU VAN HQC.

Ph" b' h A l ' 1thea phan tam hQCo

theo dnh tmh hQc

2)NhO'ng quan binh d"i, chua duQ'c

(psychaaa-lyse e.istentielleY ciia Saltre

- ,TS pllAn bh! w.u (M4he eatilC}'t1e}

.PhaidaIaa -91·pile blahrot-cl#lC

( ,- " ' t";: ' -" •

tI6e plila ar.aiIIuiJ'i Gl6i

• ,""eh- - JB9i . . . can etr

.•'w.a cla ngon ngfrva.

f:HUGRQ z

phe blnh van hQc b ham thvc kh6 killS.,

la d5i ven nhfrng tic i thiEu su lite

\'Ie tac gii, tac thai thai eti!m sang va

chit dfch sang taco

13 khong cbn gil hoan toan thit

MQt phan kha quao' trQng van chtrO'ng Dam

"an chU'O'ng truyen N gay mQt 55 tac pblm hill

hoi cling khOng biEt 1'0 ai la tac gia, dU'Q'c tam vaoriIO'i ky nilo, chU dich gi, c6 con hay chi dtrQ'cwoi den trong mQt tai van, sir nao d6, va con,

eo phii lil nguyen 'b2n hay bi rO'i vao doh canAtam sao tMt ban ? c6 ghi tac gia, theri

a3£, c6 tac nhung c6 dung thvc la tic gia, thaidiem, tac mu()n tim khong ?

nhii'ng cong trinhnghib ct'ru vb 1M)csir nam, nghiem khitc dbi hoi theo nhuug

uh chuan khoa hQC, qua th\1'C c6 rat caDI.trishnghirn cir\! mQt cieh khoa hQC, va do d6 co Ie f'hB-i

duyet tit ca fhag gi rigU'cYi ta da viet tac

16 NGUY£N VAN TRUNG

nguoi ta c6 th6 neu len nhii'ng gid thuyet; nhU'ng

Le vln TruO'ng, nhU'ng khong biEt ro ngay sinh thllc

(I) Trong ttl,?,n8 do coIe khong nen than:lam m¢t minh viet

ci vlin hgc sUo vi lAm nh the chI la cop I,i cua nhirng DgU'o-i d1 Inr60c va su-a Ihem bot chl11 fl lrat i,i, nen di sau vao tiJ>ng tac

gia lac giai quycl lung van de nh kieu.ong Hoang XUbD Hin !am.

\, (2) Iranb lin I tl9ng IreD, co Ie nen th'!c hi¢D sang tie"

chu-c I fop be;'0' Dhhg 6 vlill giA lio co s6nt blng cacb tiep 'clic

hg va Ibll 9ft mar gbi i", de sail kbi It", qu:! dai, cO lai dfch It'C

NOON NGtt VANCHUaNO•••

:

XUAT BAN AN LOAT THO

con trong dan chung chi luu truyen bf1ng each chep

20 NGUYSli, V TRUNG

than tha sach va khOng con dU'Q'c· bao nhieu

NGUY:EN NaAN CHU.QUAN : CO le.ngwi

di tich 1ich sU-o KhOng'co t<> chit-I:: t.bU' qui mo

nhu My gi<r vi it ngU'iYi tim d.eh "g'6p xet5

quae van (noJD) clpg hi re rung, chIco ·mQt·dia vi

nU'c:Yc che' d'u ) nhtr ong Hoang xuan Han da nhan xet

sao that ban, la viIe 10i ghi chep diu th<'i va 'thoi quen

h9'P rat hieJ:!l vi It'd{t.OR giao,

NG6N NGU VANCHUaNG•••

dlnh, Ilen tic ph:it:n du9'c in chep $Oat kha dinth4n, «phan 16'n'la cae nha xuat ban tv ({em kh:kban lay 1<ri kh6ng biet gl Qen taCgii HQ phanl6'n khOngau hQc I\1'Cdekiem seat van. Th9' cangkem c<\ng lam sai lam them Ttiy ban chep c6 t\1'a, co·

co tac gi:i, hQ, phan nhieu bi bO dedO' tonBanhemon thi hQ khiic c<\ng khklq.i cangsai, dng bO b6't nhfrng phan pht;t tl}uQcll (HXH, ban.trieh dan)

Neu khong in, chi chep tay, ding diu tha nhtrkhOng de ten tac gia, thiYi diem sang tac,_holjc tlf stra chfra van cua ngtrcyi khac, bien tacpham cua ngtriYi kMc tbanh mQt tb;{r «tan

Thoi quen khOng t<'-n trQng nguyen ban ph:H chang

cOn nguon tir mQt quan coi van cbtrO'ng 1:\ella chung thien nen mM ngtriYi c6 bon pMn dongg6p stra chfra, bo khnyet cho leri van hay them '?

hO'n nth 130 gan bira van cOa ngtr&i nay chongt.reri kia ma khOng din dlfa-V?lO mQt bang chq.ng naocMc ch£n : bai thO' nao quan den dt;1c dnh thicbo III dta Ho xuAn Htrong He tho nao ra giQng devuO'ng tbi cho 13 cua Le thanh Ton chi tOl c6thay chCp tho Le thcinh Ton fll (HXH) Nhfrngnham thU'erng xay ra do dQc sai chep sai,

in, khac sai Nnat 130 trtrerng hgp chii' nom, vi 13 mQt

coi Ia chinh thu-c nen chU'a _e6 stl th5ng nhat gifra.cae dia phU'ong tchii- _abo m6'i la chinh tbire), do

m6i nai mQt l(ji dQc mQt tieng kh6 kiem,

NGUY2N VAN TRUNd

hQc van mai dob tU'ang d6i dung

Sau khi in, cung khong c6 th61 quen nhU' ngly naylam ban dinh chinh

Thtr Bac c& trtrac cUy mua sach c& tri gia theo cU,

ban dtrQ'cgia cao

( I) 008 HiD, sem bii trlelJ diD trh. VI: Bui VB NallY"s.m hai : BiDb cbinb vliD thO' 86pt kil!a VE SJ! nUm 11. dli wi

NG6N NGtJ" VAN CHUaNG.••

va hoon nua ca hoan canh, m& tt'U'bng sang

canh song mQt phong caoh thlsn nhien nao•••

ChullI ta dung trtrCrc tinh canh, ho4e khang bilt

allU'Da kh&1l1 phai nguyen ball

24 , NGVyhN VAN TRUNG B) K1MO EJINH VA H1$U DINH.

6' nam, v,iec iblmdinh tic gia, tac mQt

"k.hoa h9c 13 oon rnaime. Rat it nguoo lamno'i den ch6D vi ding chua c6 chu-e each qui

mo, phan cang hVplY. Thvc ra tro- thanh rnQt' nha nghien

d> Ii nba phe binh NhU'ng nha phe binh cOchi lam dU'Q'c phe binJ:1: Vi tiJuoo ngbien cuu, phaithOng khong" nhirng chfr nom, chii' nho, sir kythU phap co, d, vln, ma COn ph:ii, am tU'o-ng nhii'ng nginh khoa h<;>c lien nhU' van tV

IIQc, bUt phap h<;>c, tu tir hQc, ngfr pUp hQc Y••V ••

' cach C\1 clc nha nho thong th\lo van nhttngkhong biet pbU'O'ng pUp nghien"cUu mQt each kheanhfrng nguo-i tan hQc, c6 th! biet phU'O'ng phapnghien cuu, iii thieu s6t von van, su- kyo Do do

1IJt6 kiem ngtto-i Mi du hai dieu kien tren am.,wrng khoa hQc lien quan den ngii' ngan, bUt phap ratthiet vi trong truo-Dg hQ'p khang tim ra sir lieu

de dinh" c6 d1,fa do" d6i chieu, kbao sat

bUt phap dU'a ra rnQt gia thuyettin dtrQ'c•

• _ 10' •

" NhU'Dg" d6i vai nha khAo dinh va hien dinh, thi

chung hung nh«t v!n Ia van lieu, do d6 c&rlg

• gia, tac pna Tac Fa v!ndu,9'c_ •

lfG()N NGtt VAN CHUaNG••• as

viin dtrQ'c n6i den c6 dfch th" c khOng? Tac gii•.

trU'6'c da stra, bay gi& nha nghien ciru Iii !ira

ctta nba nghien ciru bay gier kha<: Mn ctianMdn

Nha nghien ciru co van au-ng trtro-c mQt bey

chii' trong cau thO' khong hQ"p Iy vingU'&i dQc da

can thO', hai van

.Ill "eoyrieng minh, nhU'ng Ii pkai theo m9t phtt'IYn.g

:26 NGUYEN VAN TRUNG

phap, canC\rvao nhii'ng tieu nbat dinh (I) CMngong Hoang xuan Han da trinh bay phuO'ng pMp

dinh ctia ong' trong lai noi da u sach Thi van V1ft

Nam (Song Nhj, HanQi, 1951) nhu sau :

«Con ve van tit', thi toi rat coo trQng giii' duQ'cnguyen c(l van 51}' 11y rat kho vi phan 16'n cac van

bi phien am that each, con chfr nom, nhung da bisao nhieu Ian Cac nguCri phien am hay sao thuCrng

"khong tieng co, nen t1}' y chfra di Toi da co timnhfrng ban nom, cil duQ'c chit'ng nao hay chit'ng do,tim nhieu ban goc khac nhau, de so sanh T 6i da

"ke cac tieng co thanh t1}' vj roi vin vao each viet ncfi,

ytrong eac cau van rna doan am va nghia V&i S1}' kinh

ay, tai da dQc va hieu duQ'c nhieu tit' ngii' xtra

"Roi tai yin vao t1}' va am, vao nghia de tai p dtrQ"cnguyen Tuy lam ay co tfnh each hap benh,nhung tai tin da dtrQ'c rnQt phan m"(1c dich ))

trong «Chinh phil- ngdm bi khdoD :

« Tru&c het, dQc diu van di€n ca, xem trong du cochii' nao tai nghia hay sai nghia Neti chii' nhtr-thi toi tim each hieu hay xet xem chfr nem co sai lamchang Trong luc xet, tai so v&i cac ban v9'\

(I) Ve lieu chultn va r huO'o!! phip d'fnh, xem Thri- gfa! quyet

-«lan ae ca Chinh pill 1'\gU) En van DltO"ng chlto ng III (ti?u dfnh Itong ttuyen IhOng Trueg quoe) va phan ph,! I'!c (hi?u druh eta van T6, K,eu van Que Hoiing xu,;n Han), hay boi c; a '1"8 1'9ull Hi?p • BpccUDn • Hf{u chu Bleh cau Kg ngtl» cua Gug

.HXH B;ch Khoa 6 205 den hel ,6 2( 8 ( 1965) oha 1 so 207 Itln!>

VANTRUNG 27

la v&i bai Han van

nho-kh6 long ma ro tat,ci cae net chii' trong chii' nom ftrerm

a3-lam ra «ngan»'0-ban Tt, va «b6ng"(y ban Be

«Khi thay cau van giii'a ea da xuoi va ro roi, toi

eM y xem no co dung nghia hay khOng v&i cau Han

13 vi ban sao, va toi tim deh dinh ehinh

phtrO'ng phap tren

a) Ve 58 f)Qe ban Tt thay ,:

«Ngac tieu tu:O'ng thiep hOy tr{Jllg sang"

chang'? Thu' xem cae ban kia thi tM1Y ban Ph viet

«Mienll ban Be viet «Ngaell ban Lh viet «Ngacll, ban:

hieu nghia chii' Ngac dinii'a thi ta ding pMi nMn chii"

ma ta con tIJay trong de co van, nhU" trong bai phti

Ngiiba HQc d<Yi Le, co cau :

::28 NGUYEN VAN TRUNG

«DlZ'qi MP mpt almg, trin chia ba ngdc».

dong n11'&<: l&n be. T\1' vi Genibrel ciing co chit Ngacthich nghia 13 song' nhanh, va cung n6i la ngach

b) Ve 25 Xem qua cae ban deu thay co dQ(: ;

«Ngoai cau nlZ'cYc trong nhlZ' 190>.

Vi cac ban deu viet ehit dau ve Mng chit

ma thU'c ng dQc Mng «Ngoai» Nh11'ng dQc nhU' the thi

,nhO»

n?w cac ban c() dett khOng the theo, m6-i nen dung

lay dleu khOng sai ma lam sai, lam cho van nat he'ntrU'&c nfrall (I)

• 1aIII 25

ffGON NGU VAN CHUaNG•.•

tbU'erng kh6 tanh Mivi co nhieu tieng cCs hay di!n C<l

»Uan Han, ta tbay tac gia ltr<;yc tom nghia xuoi, dinh

II NHVNG NGHi , AN V AN , CHITO'NG

CHlTA G'A' QUYET.

chfr nom khOng ro tac gia la ai cho nen nhieu luc lam

NGUYEN VAN 'TRUNG '

Chlng : ky 13 va 14 la ky rna sir ghi

la hk kho-i diu cUa chii' nom v6'i cac \ ten Han ThuyenNiuyen 51 Co, Cl-tu 'van An va Ho quy Ly thi cac tac

da bi tbat chi con mQt so thO'dtrang vinh ClChieu quan cong Ho JI. Theo ct;1Nghitm Toan thi nhfrng hai thO' nay ((binh nhtrchi trfch vua Tran ga Huyen Trftn Cong ChUa

cho vua Chiem, khQng biet c6 phli thO' dai T ran hay

.to ngtr6'i sau bia '?» •

Nhii'ng bai thO' Vinh Chieu qutin c6 nhieu ban

sao khac nhau va c6 ghi chep V30 khoang cuoi cilng

ctia Hong Birc Qu6c Am thi cho nen nghi van ve

tho-i gian dng 16'n Thee) Hoang xu5n Han, (Thi viin nam diri Tran aen cu6i dbi Mq.c - Song Nhi, 1951Ithid6 la nhii'ng aog van rat () rat xtra cUa mr6'c ta

nhan ngtrai ta cho 13 Ho huyen Qui lam ra vaokhoang nam Long Khanh (1373 1376, doi Tdin, amchi Ho qui Ly la gian than Theo cng Bui Ity thingoai bia cac ban in chii' nom cii deu c6 ghi «Tdin

i rieu xU- si Ho huyen Qui tien sinh nhtrng ban

in deri Tv E>trc (1875) thi khoug c6 cau ay, nen khOngc6 ghi la chac chantac pham cUa Ho huyh Qui va lem

ra vao do-i Tran Ngoai ra, ve v;in nhieucau gan vai Boq.n TTlrirng Tan Thanh (HXH) ,J.

Trong the ky 15 c6 so kinh nghia, van sach.•,khong bilt cua ai nhU' cae hai: «May ve nha chong.••

ch6- trai'loi chong» va hai cbong cho dang tam

NGON NGtt VAN CHUaNG

ch<>ng, 'bo c6ngtrang ma h<>ng rang den » chi tuO'ng

.cUa Le qui DOn the thOi

- tac gia kh6 xac djnh nhU' trU'cYng h9'P

Hong Bu-c Qu6c Am g<>m c6 300 bai do vua La

ThflI,h Ton cung v6i cac van than trong Tao D.\n lam

ra, khOng ten ai du6'i m6i bai cho nen tuy c6 c6 thainhU'ng khong ro tac gia Ngoai ra c6 Jihfroibai thO' vinh canh khuon sao mai chen V30 trong

«mon Pbong canh» ctia Hong f)li'c QU6c Am thi tq.p khoogbiet do ai lam (ma theo Hoang xuan Han tbi do cacc.lua Trinh)

- C6 nhfrng thO' c6 ten tac gia, tbi ngtrai takhOng biih Otrgc tac gia sinh va mat nam· nao, chonen thai gran sang tac khong xac dinh dtrgc mQt eachchAc cMn D6 Ja trtrCrng hQ'p ella Hoang sf Khdi dainha (Hien Tong); ngtrai ta chi biet Ong Tien

si nam Giap Thin (1544) c6 s;lng tac m9t so van nomdtrgc truyen I\mg nhtr Sli' trinh, Tli' tUYi khUc Tieu 4pc lq.c phd. Nay chi can 1& Thiri KhUc.

- thO' Ttl Cong Phl1ng S,r gom c6 24bai dtrerng To-Va di sir Hung· No daiHan-va-de (nam 100 trtrac TL) khong biet tac gia la

ai va lam vao thai nao Chi din eli' vao Sl1

lich sir doan ra thOoi ma thOi NgtrOoi ta doan

dng Ttl Cong Ph/fng S-,r dtrgc lam ra vall dOoi Le

aU- nhi Minh cfing bi Minh gifr 19 nam (1548-1586).Luc tha ve dau phO' nhtr To Vii

NOOY2N VAN TRUNG

Bl}ch Vi€n Ton.Cdc, gom c6 150bai thO' dtrO'ng ding

kMng bilt ten tac gla va thO'i CDI' cari CU- vao ng&ltir rna phong 40anla ado dO'i Le hay rna 'tha.i,

kh6ngc6 gl dich dc

Kiea va Boa Ti€n c6 nhieu ch6 gi6ng nhau tilitr

c:ita Kieu vi cac nba dc Boa Tiin l:hlu anh

cMc ch£n chi phOng doan th6i

A TRItusu LIEU VE . TJlc GIA - Ac PHA.J"f.

CON NGUY£N BAN

NOON NG[j VANCHUGNO • 33

C6 nhfrng b1n van c6 tac gill, c6 thai d?ihan hoi nhU'ng I?i bi «tam sao that ban", ngU'ai chep

cbep lam hay chip sai Ch£ng h?n : eu6n Lr.rc-Van

Tien cua C\1 c6 hai ban m';'t baneua Abel des Miehels (Paris, 1883) '/a mQt ban ella'Truoong-vinh-Ky, (Saigon 1883) chieu hai ban nay,

ngU'ai ta thay c6 den bon, nam tram chii' va nam, saumU'Q'i cau ehep khac nbau Ban Clla TrU'oong-vinh-Kyc6 2'°76 cau, ban clla Abel des Michels co 2088 cau.

Sa di c6 S:lJ' sai lam nhU' tren la vi Ithi soq:n Life

con chiu hay hQc tro chep l?i khong co phtrO'ngtrau chuot va vi thE: ngU'o-i chep '·I?i in t\1'

si'ra chita, thay doi chii' nay chfr nQ

coi nhU' la mQt tac, l&n nhilt ella da[ ntr&c, n

niem ttl hac clla dan tQc; khi din gi&i thieu van hocViet nam v6i mr&c ngoai, di nhien chung ta n6i de",

Kreu. the rna chinh tac pham Iq:i khong eon

nguyen ban Gia sir ngtrCri ngo?i quoc dm ph1,lc vanhQc de ngh! muon djch truyen Kleu h6imtrQ'n chung ta mQt ban, chung ta se lung tung vi

co

Van de d?t ra la nhiing nha nghien ctrU van

nhfrng ban hi?n (6 & t&i IhQt ban Kieu wong

doi gan nguyen tac hoonca.

34 NGuyi;N VAN TRUNG

B\n 1(,"(," b51R chii' nom <ii bi ehep sai, in sai

Chinh vi t"e rna bay gro-chung ta c6 it nbit 7 ban n6na

May ban nom chink:

I. Ban Phub-ng : Ban in 860m nhat c6 Ie 13 ctiaquy Thieh, thin ctia: Du ; ehac

quy Thieh ding doi luon ca t!n sach£)oQn Truirnt Tan Thanh ra, « Kim Vein Kifu tcfn tTuy¢n ». Ban nay

Kieu lehu Trinh)d ban PhUc van Duong (KilJl

Vlin K,eu tOn tTlf}'fn) dva vzo ban PhuCri'lg,

3 Ban Klnh, 13 ban do gia dinh Nguyen Du gm

"ao Kinh vaT\I' f)irc 5th

MH.y ban qutc nEii' chink:

1. Ban cua TTuO'lg vinh Ky, ban phien djch fa

ClUocngfr dlu tien, c6 nhieu lam l&i

'-(I) vitti HoAR can co b8n Kl'2" quoc ng& t!roon doi dug vai Bguyen Nghien crru h!'c thang 6·1900, HiD9i.

NCON NGU VAN CHUaNG.••

van "Vinh.••

Neu dem doi chieu nhfrng b1n Kfeu v&i nhau.

chung ta se thay khOng nbfrng c6 nhi1u (hfr trongcankh8ng giong nllau rna doi khi c6 ca khac nhau

dottn Kim Tr<;mg dl.tQ'c tm nha (6 tal g, ban thichep sau cau ban chi (6 bOn cau Va ICrt van dingkhac nhau nhtr Ngu} €n van Roan (fa dln chtrug.Ngoai ra, neu khaosatcae ban van theo cfi

chai (t,uor, cht':rng to ban van da duQ'c stra (hila nhi€u va

Nhu cau phien dich ra ngo:}i ngfr da c6

Mn dicn ra Phap van, Anh van, Due van) va nhat la

nhu caugia g doi hoi c6 mQt ban Kifu chinh

mdi ngU'ai rieng re lam dinh, cha giai, rna

ket qua l?l dng tang them lugng nhilng ban

khacnbc.u, saokhOng to chtrc thanh m9l!iy bandinh l'1i \&i dugc m¢t ban duy nhat ket qua

eua-nhfrng no hrc

2· 1 RlrcrNG HQ"P cd TAcPHAM, KH9NG

BIEr TAc GIA.

van hQc truyln chiem mQt phan qU<ln

_"e dnh r.hat thuan tuy dan tQc C:Si phan gQi la van

NcuyAN VAN TRUNG

:l'St xa vl dU'Q'c viet bfutg Han dn, ca nQi dunghinh tht'rc deu vay IDuQ'n hay chiu anh hu-eYng

van hoc Trung quae Van}lE?Ctruy!n mieng do

quln chung sang tic, gQtriia va ltru tfuyh mieng.C6 c6 ngU'o-i cam hung va kh&i thao, nguo-i d6d> khong phai Ia ngM sichuyen nhung (y

chua, dan gian h6a, khoog hiet ai la tic gia va dingkhOng bao gio- c6 tim ra tic gil, ehu- tac giatheo nghia RlQt ca nhin e6 ca doh, batl oga rieng vi taCgiil (y day Ia mOt

Nhung e6 nhieu trU'o-ng hQ'p khae tac c6 tentac gia, tuy doi khi c6 it nhleu dnh chat dan gian, nhU'ngkhong hi dau gian h6a treY thanh vo danb; tuy nhien

vi mQt Iy do nao d6, tac gia da khOng dam khong

mu;Jn de ten, do d6rna ('6 trU'cyng hgp khuyet danh, mQttUQ'og kha ph() b e'l trong van C(). van khuyetdanh gam nhfrng nhtr thO' dU'o-ng hit n6i, philvan te, ngam khuc; mQt vai nom khuyet danbtieng : nbU' Tung Trurr-c Phrrtrng H{)a, Phq.m'Td;

Phan Tran Nhi d9 mai, Td\ COCCI L/Jc sue tranh cbng,

Thq.ch Sank v.v.,. Ve nguyen nMn sao tac gia khongmuon hay khOng dam de ten, cho den nay vh khongdU'Q'C TO; cac nha nghien cuu du-a ra gia thuyet c6 Ie

vi thO-I xU'a chii' nom khong duQ'c trQDg chi 13 thu chii'

«nom na mach que »nen cac oha van khOng cho rang

CQ « ngon »trb thanh nba van dU''!(; lu-utru)'en lei thO' nom, do ,<16 khOng muon de ten;

d61 kbi chii' nom bl nghiem cam, nhU' Tr!nb

.NG6N NGft VANGiiuG'NG•••

- C6 mQt thi si ten 1a H" xuan HuO'ng

HuO'ng

xac va c6 tht,rc

co su- chink thu-c nao lien quan den

Jam6'i c6 gln day rna thOi

NGUYEN VMI TIUIN(;

"

de gia ngtr<ri <tau titll duoa fa nk60g .11'

tho,!i truyen thuyet ve cuQc d<ri m xuan HtrO'ng c6"

lela, hau trong cuon 'Giai nhdndi mile,

inIhdiu tien nam 1907 Cuon sach nay kh6ng pb:ii"

13 mot c6ng trinh bien khao nghiem uie, c6 ghi chu}xuat xU-, chi din goc, ma chi III m¢t thti'

ky, t.huyet Ma Nhung c1hnh cuon skh tren uia

hfru Tien da la hau nntr nMt

cae ngU'&i Ho xdn HlfO'ng sau nay dva

vlo-de trinh bay tieu sUo va phe binh thO' Ho xuan HuO'ng.D6 d6 chUng ta chua qua quyet cO mOt tbi·,

Ii ten ill Ho xuan HtfO'ng va c6, chung ta ding':cbU'a biet ro Ho xuan HU'O'nl sinh nam nao, Go diu•.:

c6 phal Ia vq cua Tri phu Vinh TU'Crng Tl>ng C6c hay;khong Chieu Hl>, ngtf<ri thO' cua Ho xuan HuO'nc

c6 phaiill dinh H(), tac gia Vii Trung tuy bUt

abu-da truyen t\log (1) va nbat II may ch1}C bai thO' nomdtrQ'c coi 11 eu.a Ho xuan Huang thvc Sl1 c6 phai.,

la cua nfr thi si hay khong ?

Tho-chii' Han?

Gan day ong Tran tbanh c6 phat giac mQt",t6 bal thO' chii' Han cua Ho mail HuO'ng trong mOt.3i tli khi xac thvc Nhii'ng tai d6 chung;

I,)

(I) Tao TTaag I,ong b.i «Chi!u Hll vA dlab Hll • (TIP',

• NghMn cu-a oiln h!,c tb'llg 3-1962 co 4U'1l Ta nbu-Ilg!tj

iNGON NGft VAN CHUaNG•••

>cung ehtra ehu-ng Minh dU'<?,e gi ve :

.con cli nha ai.•• )#

·thO' ehfr Han tren, co phai ding la tac gia nhfrng btithO' nom tir trtr<Yc van gan eho Ho xuan HtrO'ng,

rai I :

I - T4P thO' Di,u Liin: Theo Tran thanh l\l4ti,

,DifU Lien la m¢t tuyen thO' eua nit S1 Mai Am, COil

·'ttra, va mQt s6 nhfrng bai tva do Co nhllc d'n thO' ctia

-khoang th&i gianay,dirng ve thO' ph9 nfr rna noi, thi

xem each dung ydung l&i deu thay nhu- tv tro'isan, ttr thO' tran tre nhU' nU'<Yc suoi cu¢n chay, ra

NGUYEN ·VANTRUNcP

1:\0'0d Anh va HtrO'ng lien

b.lii:, ma viet thanh- .' - bai tl,fa nay»..

Trtrng Nhi ma sinh vao tho-i nay, thi co Ie haj

T:ie,J1, h<;> Ho ciing hic

c) Bai tva cua mQt nM nho Trung quoc

pi{1.1 ca:J,1 lQi thanh, m6'i me t11' 'dau den

ngu-O'i'tbay roi»(i)

thO' chii' Rl.tb tuy chua bi&:' fO <16 fa nhfrng bai'thO'nao

2 - Ttjp «-Sac Hanh »,trong «Tlurung Sun thi

} , J , • \.

lNd6N NG{f' V.4N CHUaNG.•,

-:1lAng tAc luc Tung thien Vuong h(> gia Tri ranhf,n s:ic phong ctia vua Thanh

Trong mQt bai thO' gQi la «Long BUn true chi tir

tMptzrthU » mo fa thanh Ra e6 do:].n thO' ;

«Roa sen lien dnh nCr kb:ip ho - Co hau gai

di hai ve cung den te than Nhan nhu co em chtY diqua ben tren phan mQ eua nang Xuan HuO'ng - 6'

dtr&i tuyen oai, nang ay oang om moi vi ca rut

nbam too day » (Tran thanh dich xuoi thO' HanVan) Tung VU'O'Dg c6 nha,c oen He xuan HtrO'ngnhtrng chua co bar,g chCrng HO HtrO'ng OU9'C

nhac den 0- oay chi'lh laHe, xu;in HtrO'ng quen thuQcnoi tieng ve thO" nom gall cho nang Tuynbien, theo truyen thuyet, Ho xutin HttO'ng c6 nha (y

Ho Tay, illo- mQt nha hQc gQi la « Co otrang»)

detiep khach va cflng chet 0- d6 pMi chang phancia ngU'ai thi si chOn gao Ho Tay ma tac gia cho

13 ella XuAn HuO'ng dich thl1e la phan illQ cua He

fy Bac Ninh, Ph:].m lam Anh 0- Quang Naill,

m xuan HU'O'I1g fy HanQi/ va gan day ngua! ta cC

.oac den boa uti' h9c si Thanh QU<1n 6' nub ,l'Iam E>jnh,