14 ĐẠI HỌC KHOA BÀI THU HOẠCH TÊN BÀI THU HOẠCH SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN KỸ THUẬT, VÀ CÔNG NGHỆ TRONG DẠY HỌC Ở BẬC ĐẠI HỌC THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HIỆU QUẢ TRONG SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN KỸ.
Trang 1BÀI THU HOẠCH
TÊN BÀI THU HOẠCH: SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN KỸ THUẬT, VÀ CÔNG NGHỆ TRONG DẠY HỌC Ở BẬC ĐẠI HỌC THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HIỆU QUẢ TRONG SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHỆ TRONG DẠY HỌC Ở BẬC ĐẠI HỌC HIỆN NAY
ĐIỂM TRUNG BÌNH CHUNG
BÌNH PHƯỚC - NĂM 2021
MỤC LỤC
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU 1
Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG SỬ DỤNG PHUONG TIỆN
1.1 Sử dụng phương tiện kỹ thuật trong dạy học là gì và vai trò
1.2 Ứng dụng công nghệ vào dạy học là gì và vai trò của nó đối
Chương 2
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HIỆU QUẢ TRONG SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHỆ TRONG DẠY
2.1 Thực trạng việc sử dụng thiết bị kỹ thuật và công nghệ vào
2.2 Một số giải pháp để nâng cao chất lượng sử dụng thiết bị kỹ
thuật và công nghệ vào dạy học ở bậc đại học hiện nay 8
Trang 3Phần I: MỞ ĐẦU
Thế kỷ XXI hiện nay, thế giới đang chứng kiến những sự thay đổi to lớn và vượt bậc về khoa học và công nghệ gắn với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (gọi tắt
là cách mạng công nghiệp 4.0) Điều đó, thêm một lần nữa, minh chứng cho tầm ảnh hưởng sâu rộng của khoa học, công nghệ đối với đời sống xã hội và con người Những tác động toàn diện và sâu sắc đó đang ảnh hưởng mạnh mẽ đến tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội của mọi quốc gia - dân tộc Bản chất của cách mạng công nghiệp 4.0 chính là sự ứng dụng công nghệ, khoa học dữ liệu và sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách sâu rộng và hiệu quả, phục vụ sản xuất và đời sống xã hội Không thể phủ nhận,cách mạng công nghiệp 4.0 đem lại những điều kiện vô cùng thuận lợi, giúp con người khám phá nhiều tri thức mới, nâng cao chất lượng phát triển kinh tế - xã hội, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức lớn lao, buộc chúng ta phải thích ứng một cách nhanh chóng cho phù hợp với thực tế mới
Cùng với thế giới, cách mạng công nghiệp 4.0 cũng đang diễn ra mạnh mẽ ở khu vực, trong đó có Việt Nam, quốc gia đang chứng kiến sự cải tiến và ứng dụng công nghệ trong sản xuất và đời sống với tốc độ nhanh chóng và rất đa dạng trong mọi mặt của đời sống xã hội Rõ ràng, với cách mạng công nghiệp 4.0, Việt Nam đã không
bỏ lỡ chuyến tàu lịch sử của thời đại Công nghệ về bản chất không có vấn đề tốt, xấu,
mà tất cả đều do mục đích sử dụng và vận dụng công nghệ của xã hội và con người Lịch sử cho thấy, mỗi cuộc cách mạng công nghiệp mới thường sẽ tạo cơ hội chỉ cho một số ít nước bứt phá vươn lên để trở thành nước phát triển Việt Nam muốn tận dụng cơ hội này thì phải vươn lên đi đầu, bởi với cuộc cách mạng 4.0, tương lai không nằm trên đường kéo dài của quá khứ Muốn bứt phá, chúng ta phải có tư duy mới, không truyền thống, không tuần tự mà có tính đột phá Cách tiếp cận đó thực sự cần thiết đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có giáo dục, nhất là giáo dục đại học
Có thể thấy, sự tác động mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp 4.0 đến giáo dục đòi hỏi các trường đại học cần phải thay đổi mục tiêu, nội dung giáo dục, phương pháp
Trang 4dạy học nhằm thích ứng yêu cầu của thực tiễn đang biến đổi nhanh chóng Việc dạy học trực tuyến, cùng với các công cụ hỗ trợ cho giảng dạy của thời đại công nghệ số
đã và đang thay đổi lớn đến tình hình dạy và học tại các trường đại học, giúp hiện đại hóa giáo dục, hội nhập với quốc tế, song lại đặt ra rất nhiều những vấn đề khiến giảng viên và các nhà quản lí phải cân nhắc để thay đổi phương pháp dạy học nhằm đem lại hiệu quả cao nhất trong giáo dục đại học hiện nay Nhất là trong bối cảnh giáo dục cả thế giới đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi dịch bệnh Covid 19 thì việc ứng dụng các phương tiện kỹ thuật và khoa học công nghệ (đặc biệt là giảng dạy trực tuyến) trong dạy học càng có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn
Phần II NỘI DUNG
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHỆ TRONG DẠY HỌC Ở BẬC ĐẠI HỌC
1.1 Sử dụng phương tiện kỹ thuật trong dạy học là gì và vai trò của nó đối với dạy học
Sử dụng phương tiện kỹ thuật hiện đại là một bước tiến lớn trong việc góp phần đổi mới, cải tiến phương pháp dạy-học ở các nhà trường hiện nay, phù hợp với xu thế phát triển chung của như đất nước và thời đại
Đối với sinh viên, ưu điểm nổi bật của ứng dụng này chính là việc nâng cao tính trực quan sinh động trong học tập, nghiên cứu, từ đó hình thành phương pháp học tập chủ động tích cực và sáng tạo Thay vì phải trải qua một bước học trìu tượng, phương tiện kỹ thuật dạy học sẽ giúp người học hình dung ra ngay các hoạt động có liên quan đến nội dung bài học thông qua các hình ảnh, video clip về nội dung học tập được trình chiếu Những tác động trực quan này giúp họ ấn tượng sâu sắc hơn, ghi nhớ tốt hơn nội dung bài học so với cách dạy học thông thường Nhờ có sự thay đổi thường xuyên các hình ảnh, nội dung học, người học sẽ được dẫn dắt một cách hứng thú vào nội dung của bài, giảm bớt cảm giác nhàm chán trong học tập
Trang 5Đối với người dạy, sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại buộc họ phải đổi mới toàn diện cách dạy của mình, trước hết là ở khâu chuẩn bị và thục luyện bài giảng phải cụ thể, chi tiết, chu đáo hơn Quá trình thực hành giảng dạy, nếu sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học hiệu quả, sẽ giúp cho giảng viên tiết kiệm được thời gian viết bảng, dành được nhiều thời gian hơn cho việc phân tích, luận giải nội dung bài học, có nhiều thời gian hơn để kiểm tra, đôn đốc học viên học tập, nghiên cứu; tăng khả năng trình bày vấn đề logic, chặt chẽ, hệ thống, giúp cho học viên nắm vấn đề tốt hơn Ngoài ra, phương tiện kỹ thuật dạy học là một trong những điều kiện cần thiết để giúp giáo viên thực hiện được các công việc liên quan đến giáo dục, bồi dưỡng và phát triển trí tuệ, khơi dậy những tố chất thông minh vốn có của sinh viên
Như vậy, Thông qua các phương tiện kỹ thuật dạy-học, sinh viên phát huy khả năng tự chủ, năng động, sáng tạo trong học tập, còn giảng viên đóng vai trò là người hướng dẫn chứ không còn là người truyền thụ, thuyết giảng như trong dạy-học truyền thống Theo cách này, học viên có thể kiểm soát việc học của mình và điều chỉnh cho phù hợp với nhu cầu cá nhân, có khả năng tổ chức nghiên cứu, và truy cập vào nguồn tài nguyên đa dạng phù hợp với việc tự học
1.2 Ứng dụng công nghệ vào dạy học là gì và vai trò của nó đối với dạy học
Ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực giáo dục là việc áp dụng, sử dụng, kết hợp những phát minh, những thành tựu của công nghệ vào hoạt động giảng dạy để cải tiến phương pháp, hình thức và công cụ giảng dạy và học tập Việc chúng ta áp dụng giảng dạy bằng hình thức trực tuyến chính trong đại dịch Covid 19 chính là minh chứng rõ nét nhất trong việc triển khia ứng dụng công nghệ trong giáo dục
Vai trò của ứng dụng công nghệ trong dạy và học đại học Việc ứng dụng
khoa học công nghệ vào đời sống nói chung và trong lĩnh vực giáo dục nói riêng vô cùng to lớn Vai trò đó được thể hiện ở những khía cạnh chính sau đây:
Thứ nhất, ứng dụng công nghệ vào giảng dạy có vai trò thúc đẩy giáo dục
mở, giúp hoạt động giáo dục đạt hiệu quả cao hơn: Công nghệ thúc đẩy một nền
giáo dục mở, giúp con người tiếp cận thông tin đa chiều, rút ngắn khoảng cách, thu
Trang 6hẹp mọi không gian, tiết kiệm tối ưu về thời gian Từ đó con người phát triển nhanh hơn về kiến thức, nhận thức và tư duy Chương trình giáo dục mở giúp con người trao đổi và tìm kiếm kiến thức một cách hiệu quả
Thứ hai, người dạy và học dễ dàng thu thập, tổng hợp, lưu trữ được lượng kiến thức phong phú đa dạng và được cập nhật thường xuyên: Với giáo dục truyền
thống, sinh viên tiếp nhận kiến thức chủ yếu từ sách vở, giáo trình và ngồi nghe giáo viên giảng trên lớp thì hiện nay, nguồn kiến thức đa dạng này được cung cấp trực tuyến qua kết nối internet, chúng ta có thể tìm thấy hàng nghìn hàng triệu kết quả tra
cứu sau một cú click chuột Công nghệ giúp truy cập tức thời tới các nguồn tri thức, từ
kiến thức phổ thông tới tri thức học thuật đều có thể dễ dàng tìm kiếm và áp dụng trong các quy trình giảng dạy thông qua các hệ thống tra cứu của thư viện, các máy tìm kiếm (search engines) như Google Search, Google Books, các cơ sở dữ liệu học thuật và các mạng xã hội học thuật như
Thứ ba là mang lại sự tiện lợi bởi không gian và thời gian học tập nghiên cứu linh động: Người học có thể tự học ở mọi lúc (bất kể thời gian nào được cho là
phù hợp với từng cá nhân), mọi nơi (bất kể nơi nào miễn có kết nối internet với chương trình trực tuyến, hoặc có thể lưu lại để học trên máy tính, điện thoại (khi không có kết nối internet) Ứng dụng công nghệ cho phép tất cả mọi người có thể tham gia thảo luận một vấn đề nào đó (hội thảo, hội nghị, họp,…) mà không cần phải tập trung tại một địa điểm, không phải ở cùng 1 quốc gia, qua đó góp phần tạo ra một
xã hội học tập rộng lớn mà ở đó, người học có thể chủ động học tập, trao đổi kiến thức, trau dồi kinh nghiệm suốt đời
Thứ tư là vai trò trong việc thúc đẩy phát triển năng lực cá nhân: Với sự
thuận tiện cho việc học ở mọi lúc mọi nơi, ứng dụng công nghệ sẽ tạo cơ hội cho người học có thể lựa chọn những vấn đề mà mình ưa thích, phù hợp với năng khiếu, sở thích, từ đó phát triển theo thế mạnh của từng người Chính điều đó sẽ thúc đẩy sự phát triển của các tài năng Chương trình học sẵn có, học liệu mở phong phú khiến cho việc tra cứu dễ dàng sẽ gián tiếp thúc đẩy các cá nhân chủ động trang bị thêm nhiều
Trang 7những kiến thức mới, lấp đầy những lỗ hổng, kích thích tìm tòi, khám phá và sáng tạo.
Bên cạnh đó, với công nghệ phù hợp, hấp dẫn nên dễ dàng gắn kết người học Các
thiết bị như máy tính, máy tính bảng, điện thoại thông minh có kết nối Internet đều là những công cụ mà người học có thể sử dụng ở nhà hay bất cứ đâu ngay cả trên đường
di chuyển Do đó, người học sẽ thoải mái và tích cực hơn khi dùng các công cụ này để kết nối với bạn học, thầy cô và với nhà trường Sử dụng công nghệ trong lớp học giúp người học dễ dàng biểu thị mối quan tâm, sự chú ý, những mong đợi và thái độ tích cực với việc học, qua đó nâng cao chất lượng dạy và học
Tóm lại, có thể thấy việc sử dụng thiết bị kỹ thuật và ứng dụng công nghệ vào
giảng dạy là một xu thế tất yếu, có vai trò quan trọng và sẽ đem lại lợi ích nhất định cho các cá nhân, tập thể và cho toàn xã hội Khi nhận thức được vấn đề này một cách
rõ ràng và chắc chắn, chúng ta sẽ sẵn sàng chấp nhận, tích cực phấn đấu, thay đổi tư duy, chung tay đổi mới toàn diện giáo dục theo hướng hiện đại
Chương 2: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HIỆU QUẢ TRONG SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHỆ TRONG DẠY HỌC Ở BẬC ĐẠI HỌC HIỆN NAY
2.1 Thực trang việc sử dụng phương tiện kỹ thuật và công nghệ trong dạy học
ở bậc đại học hiện nay
Qua thực tiễn giảng dạy bậc đại học, và kết quả nghiên cứu và khảo sát trên các phương tiện thông tin đại chúng, chúng tôi có những nhận định như sau:
Về kết quả đạt được:
Một là, đội ngũ giảng viên ở các trường đại học đã nỗ lực tích cực trong đưa các
thiết bị kỹ thuật và ứng dụng công nghệ vào quá trình giảng dạy, không chỉ đển thời điểm dịch bệnh covid 19 bùng nổ, mà những năm gần đây ở bậc đại học hầu hết giảng viên đã sử dụng phương tiện kỹ thuật và công nghệ vào giảng dạy, có thể nói những phương tiện trực quan như các công cụ dạy học, máy tính, máy chiếu và các phương tiện khác cùng với ững dụng cấc phần mềm, các chương trình tin học phù hợp với giảng dạy đã được khai thác có hiệu quả Điều đó cho thấy tư duy của đội ngx giảng
Trang 8viên đã đáp ứng yêu cầu thay đồi ngày càng cao của thực tiễn giáo dục trong nước và thế giới
Hai là, hầu hết các giảng viên đã cố gắng xác định mục tiêu đưa phương tiện có
thể cân, đong, đo, đếm, dễ theo dõi và có khả năng kiểm kỹ thuật và úng dụng công nghệ vào giảng dạy là tất yếu khách quan, là xu thế giáo dục của thời đại cho nên đã không ngừng nghiên cứu, tìm tòi, và tham gia các khóa học, lớp học đào tạo sử dụng
kỹ thuật và công nghệ vào giảng dạy, thạm chí có những giảng viên sẵn sàng bỏ thời gian và công sức đẻ sáng tạo ra những phương tiện , công nghệ phù hợp riêng với đối tượng, nhiệm vụ mình giảng dạy
Ba là, về phía người học tức sinh viên phần đông đều thích ứng được với việc
đưa thiết bị kỹ thuật và ứng dụng công nghệ vào việc học, nhiều bạn sinh viên đã tận dụng và khai thác tối đa khía cạnh này làm chủ được công nghệ thông tin, tra cứu, và chủ động trong việc nắm bắt kiến thức đồng thời tìm tòi và sáng tạo trong học tập soát được
Bốn là, với việc đưa thiết bị kỹ thuật và công nghệ vào giảng dạy và học tập về
cơ bản đã đưa lại những tích cực trong việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại, trong đó giải phóng kỹ năng và phương pháp cho giảng viên, họ được tự do thiết kế bài giảng trên cơ sở hỗ trợ của kỹ thuật và công nghệ để có những bài giảng tốt nhất, còn học viên học được cơ cơ hội học tập thoải mái nhất, sáng tạo nhất và tiếp thu, thực hành kiến thức cũng hiệu quả nhất từ đó hình thành, bồi dưỡng các phẩm chất trí tuệ cũng như khả năng tư duy độc lập, khả năng khái quát hóa, hệ thống hóa tri thức
Về hạn chế, tồn tại:
Một là, giảng viên đều ý thức rõ tầm quan trọng của việc xác định đúng mục
tiêu tầm quan trọng trong đổi mới phương pháp dạy học theo hướng đưa thiết bị kỹ thuật và công nghệ vào giảng dạy song chưa đồng đều bởi lẽ vẫn còn một số ít giảng viên lên lớp cho rằng kiến thức đã có sẵn “trong đầu”, không cần tới sự hỗ trợ của các
Trang 9loại phương tiện khác Ngoài ra một số ít giáo viên lớn tuổi ngại sử dụng phương tiện
kỹ thuật và ứng dụng công nghệ vào giảng dạy mà vẫn theo lối giảng truyền thống
Hai là, mặc dù đã có giảng viên tích cực đưa thiết bị kỹ thuật và công nghệ vào
giảng dạy song chỉ dừng lại ở trình chiếu minh họa, hay chiếu chép nội dung giảng mà không tạo được sự kích thích tư duy sáng tạo, tư duy độc lập và gắn kết nội dung kiến thức lý thuyết với thực hành, lý luận với thực tiễn ngược lại có nhữn giảng viên lại quá lạm dụng việc đưa thiết bị kỹ thuật và công nghệ vào giảng dạy và cho rằng việc khai thác tìm hiểu những thông tin nào là hoàn toàn tùy thuộc vào nhu cầu, kinh nghiệm của người học mà tạm quên đi vai trò hướng dẫn nghiên cứu của mình
Ba là, quá trình thiết bị kỹ thuật và công nghệ vào giảng dạy và học tập có một
số sinh viên sẽ lạm dụng hoặc ỉ lại vào các phương tiện đặc biệt là máy tính và mạng
để học mà không hình thành thói quen, tu duy nghiên cứu độc lập bởi tri thức không chỉ dừng lại ở các thanh công cụ tìm kiếm mà còn ở sách, báo, tài liệu khoa học, kiến thức của người dạy, và thực tiễn, lĩnh vực hoạt động nghiên cứu của bản thân và thực
tế của cuộc sống
Bốn là, về phương tiện thiết bị kỹ thuật và công nghệ của giảng viên chỉ đạt
mức tích cực trung bình, thậm chí ở mức thấp Trong đó bước đầu giảng viên đã ưu tiên cho phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại hơn phương tiện dạy học truyền thống nhưng mức độ chưa cao Trên thực tế, mặc dù giảng viên có sự nỗ lực trong vấn đề tiếp cận với các phương tiện dạy học hiện đại nhưng chỉ mới dừng lại ở mục đích là minh họa, kiểm nghiệm những tri thức trong bài giảng hoặc minh họa lời nói của giảng viên Và sinh viên học tập vẫn còn dừng lại ở chỗ dùng máy tính mà tìm kiếm thông tin, kiến thức trên mạng mà chưa có nhiều sáng tạo, độc lập
Những kết quả nói trên cho thấy mặc dù có những ưu điểm và tích cực song những hạn chế, tồn tại cũng rất đáng quan tâm, bởi lẽ chỉ khi nào khắc phục được những hạn chế đó mới có thể tối ưu hóa được việc sử dụng thiết bị kỹ thuật và công nghệ vào giảng dạy và mang lại hiệu quả thiết thực
Trang 102.2 Một số giải pháp để nâng cao chất lượng sử dụng thiết bị kỹ thuật và công nghệ vào giảng dạy ở bậc đại học hiện nay
Trong xu thế số hoá giáo dục, đào tạo đòi hỏi phải nâng cao hiệu quả sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học và ứng dụng công nghệ trong giảng dạy ở bậc đại học là một tất yếu khách quan Muốn hoạt động thực hiện có hiệu quả cần tập trung vào một
số vấn đề cơ bản sau:
Một là, đối với người dạy, xác định và sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học
và ứng dụng công nghệ phải phù hợp với mục tiêu, yêu cầu, nội dung bài giảng.
Theo đó, phương tiện dạy học và ứng dụng công nghệ phải bảo đảm cho người học tiếp thu được kiến thức, kỹ năng kỹ xảo nghề nghiệp tương ứng với yêu cầu của chương trình học, chuyên đề học, bảo đảm các đặc trưng của việc dạy lý thuyết và thực hành cũng như các nguyên lý sư phạm cơ bản Giúp cho giáo viên truyền đạt một cách thuận lợi các kiến thức cho học viên, phù hợp với nhiệm vụ sư phạm và phương pháp giảng dạy, thúc đẩy khả năng tiếp thu năng động của người học Người giảng viên phải xác định được vai trò của phương tiện kỹ thuật và công nghệ với tư cách là công cụ hỗ trợ quá trình giảng dạy
Hai là, bồi dưỡng nâng cao khả năng ứng dụng phương tiễn kỹ thuật và công nghệ dạy học cho giảng viên Trong bối cảnh sự phát triển mạnh mẽ của công
nghệ thông tin hiện nay Đòi hỏi người giảng viên phải tự hoàn thiện chính mình về mọi mặt, trong đó cần nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học; thường xuyên cập nhật thông tin mới trong dạy học, định hướng những thông tin khoa học, tài liệu tin cậy trên mạng Intenet để người học khai thác, sử dụng Sử dụng các phần mềm công nghệ phù hợp với bài học, môn học đặc thù của mình
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang tác động rất lớn đến lĩnh vực giáo dục, đào tạo người học sẽ học tập thuận lợi hơn với tính trực quan và tương tác cao hơn, được tiếp cận một kho tri thức vô tận mà ít bị hạn chế về rào cản ngôn ngữ Tuy nhiên, việc nâng cao hiệu quả của nó phụ thuộc vào năng lực để sử dụng và kết nối với hệ