tiểu luận kết QUẢ và hạn CHẾ TRONG xây DỰNG NHÀ nước PHÁP QUYỀN xã hội CHỦ NGHĨA VIỆT NAM HIỆN NAY

27 TRƯỜNG ĐẠI HỌC LƯƠNG THẾ VINH KHOA HỌ VÀ TÊN TIỂU LUẬN KẾT QUẢ VÀ HẠN CHẾ TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM HIỆN NAY TÊN MÔN HỌC THÁN 11 NĂM 2021 TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA TIỂU.

KHOA:

TIỂU LUẬN THAY THẾ THI KẾT THÚC HỌC PHẦN

TÊN BÀI TIỂU LUẬN: KẾT QUẢ VÀ HẠN CHẾ TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ

NGHĨA VIỆT NAM HIỆN NAY

Sinh viên thực hiện:

Khóa học: ………… Mã số sinh viên:

Giảng viên hướng dẫn:

THÁNG 11 NĂM 2021

PHẦN I MỞ ĐẦU 1

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NHÀ NƯỚC PHÁP

1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 21.2 Quan điểm của đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội

Chương 2.

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở NƯỚC

TA HIỆN NAY

18

2.1 Thực trạng xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ

2.2 Giải pháp xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

2.3 Trách nhiệm bản thân trong xây dựng Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay 26

Cách mạng Tháng tám năm 1945 thành công, lập nên Nhà nước ViệtNam dân chủ cộng hòa Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, trảiqua hơn 75 năm xây dựng và phát triển Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa (XHCN) đã thể hiện rõ bản chất ưu việt và tốt đẹp, thực hiện mục tiêucao nhất đó là: mọi quyền lực thuộc về nhân dân lao động dựa trên nền tảngliên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức, ngườidân lao động là chủ thể của Nhà nước

Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, trước tình hình quốc tế, khu vựctiếp tục có những diễn biến phức tạp khó lường, các thế lực thù địch tìm mọicách chống phá cách mạng nước ta từ nhiều phía, một trong những nội dungchúng tập trung chống phá là phủ nhận vị trí, chức năng, vai trò, bản chất, củaNhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phủ nhận thành quả cáchmạng, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước Vì

vậy, việc nghiên cứu, học tập và nhận thức sâu sắc nội dung: “Kết quả và hạn

chế trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay.” là một nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩa to lớn cả về mặt lý luận và thực

tiễn đối với sự nghiệp cách mạng nước ta hiện nay

Phần 2 NỘI DUNG Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

a, Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về nhà nước pháp quyền xã hội

chủ nghĩa

Tư tưởng về nhà nước pháp quyền được hình thành sớm trong lịch sử.Ngay từ thời cổ đại, các nhà tư tưởng đã đưa ra những quan điểm xác lậpnhững hình thức, nguyên tắc, mối quan hệ giữa pháp luật và quyền lực Cho

dù có những quan điểm khác nhau và đứng trên những lập trường giai cấpkhác nhau, nhưng các nhà tư tưởng thời kỳ trước C.Mác này đều thừa nhận sựcần thiết và tất yếu phải duy trì một nhà nước quản lý, điều hành xã hội bằngpháp luật

Trên cơ sở của thế giới quan duy vật biện chứng thì đến thời kỳ C.Mác

và Ph.Ăngghen thì tư tưởng về nhà nước pháp quyền mới được làm sáng tỏ

đầy đủ hơn Trong lời nói đầu tác phẩm “Góp phần phê phán triết học pháp

quyền của Hê ghen”, C.Mác đã phê phán quan điểm sai lầm của Hêghen khi

Hêghen coi nhà nước, pháp luật đứng trên cá nhân, trên xã hội Hêghen coinhà nước Phổ đứng ở đỉnh chóp hình nón pháp luật, là tuyệt đích của “ý niệmtuyệt đối” nên không thể thay đổi và phát triển được nữa, với quan điểm sailầm, phản động Hêghen còn có cho rằng nhà nước sinh ra xã hội công dân…

Những tư tưởng cơ bản về xây dựng nhà nước pháp quyền của các nhàkinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin được xây dựng đó là: nhà nước kiểu mớicủa giai cấp công nhân và nhân dân lao động - Nhà nước xã hội chủ nghĩa,bao gồm các vấn đề cơ bản như: Xây dựng một nhà nước kiểu mới hợp hiến,hợp pháp, một nhà nước mà pháp chế là là nguyên tắc tối quan trọng trong đờisống xã hội; nhà nước có một hệ thống pháp luật đầy đủ và pháp luật đượcthực hiện nghiêm minh, bảo đảm, quyền công dân; quyền con người, đặt dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, nhà nước là công cụ của nhân dân; nhà nước

bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của nhân dân… C.Mác khẳng định:

“quyền lập pháp không tạo ra luật pháp, nó chỉ phát hiện và nêu luật pháp” [8,tr.395] Nói cách khác, luật pháp tối thượng trong nhà nước pháp quyền chính

là ý chí của nhân dân, phản ánh các quyền của nhân dân

Còn đến thời kỳ Lênin, thời kỳ cách mạng mới, do đó theo ông tongquá trình xây dựng Nhà nước Xô Viết, V.I.Lênin, đòi hỏi bộ máy chính quyềnphải thật sự là của nhân dân lao động, phải thật sự bảo đảm dân chủ, phảidùng pháp luật để đấu tranh chống sự lề mề, quan liêu, hối lộ, phải sử dụngpháp luật, đưa pháp luật lên trên hết V.I.Lênin cũng khẳng định rằng: “Vậy

là, trong một thời gian nhất định, dưới chế độ cộng sản, không những vẫn cònpháp quyền tư sản mà vẫn còn cả nhà nước kiểu tư sản nhưng không có giai

cấp tư sản” [7, tr.121] Đối với nước ta hiện nay, tuy chưa có giai cấp tư sản

nhưng những cơ sở để nảy sinh giai cấp này vẫn còn tồn tại, vẫn còn nền kinh

tế nhiều thành phần và vẫn đang thực hiện sự phân phối theo lao động Vìvậy, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam hiện nay là tất yếu kháchquan Nó là một giá trị của nhân loại, là kết quả của quá trình đấu tranh giaicấp lâu dài trong lịch sử nhằm chống lại sự độc đoán, chuyên chế, chà đạpdân chủ và quyền con người trong xã hội công dân Như vậy, khi nói đến nhànước pháp quyền là nói đến sự ngự trị của pháp luật trong đời sống chính trị,

xã hội với tư cách là ý chí của nhân dân Bên cạnh đó, do đặc điểm, truyềnthống, văn hoá, lịch sử… của các nước khác nhau nên cũng hình thành cácloại hình nhà nước pháp quyền khác nhau Chính vì vậy, nhà nước phápquyền không phải là đặc tính riêng có của xã hội tư bản, mà còn là đặc tínhcủa nhà nước xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa cộng sản

Do đó, thực tiễn tất yếu phải xây dựng một nhà nước pháp quyền vững mạnh,trong sạch có đủ năng lực quản lý, điều hành xã hội, làm tròn sứ mệnh lịch sửcủa giai cấp công nhân là xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩacộng sản trong phạm vi từng nước và trên toàn thế giới là yêu cầu tất yếukhách quan

b Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người kế thừa, phát triển, sáng tạo quan điểm

về nhà nước pháp quyền của chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn cách mạngViệt Nam, là người đầu tiên đặt nền móng về tư tưởng cho việc xây dựng mộtNhà nước pháp quyền ở Việt nam do vậy Người đã biến những tư tưởng đóthành hiện thực Từ những năm 1919, nhà yêu nước Nguyễn ái Quốc, trongbức thư gửi Hội nghị Véc xây gồm 8 điểm đã đưa ra hàng loạt yêu sách đòiquyền tự do, dân chủ cho nhân dân Việt Nam, đồng thời đã đề cao vai trò củahiến pháp và pháp quyền trong quản lý xã hội Trong yêu sách thứ 7, Ngườiviết: “Bảy xin hiến pháp ban hành, trăm điều phải có thần linh pháp quyền”[19] Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, “thần linh” ở đây không phải là một sứcmạnh siêu nhân nào đó, mà là sức mạnh của nền dân chủ của Nhà nước phápquyền Nhà nước dân chủ Việt Nam không thể thiếu pháp luật Vì muốn códân chủ thì phải cần “bà đỡ” là pháp luật Dân chủ đích thực bao giờ cũng gắnliền với kỷ cương phép nước Mọi quyền dân chủ của người dân phải đượcthể chế hóa bằng hiến pháp và pháp luật Ngược lại, hệ thống pháp luật phảibảo đảm cho quyền tự do, dân chủ của người dân được tôn trọng trong thực

tế Rõ ràng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nghiên cứu và có sự kế thừa có chọnlọc kinh nghiệm tổ chức và xây dựng nhà nước pháp của các nước tiến bộ trênthế giới, từ đó hình thành tư tưởng và đặt nền móng cho một Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Mặt khác, xuất phát từ thực tiễn nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏqua chế độ tư bản chủ nghĩa từ một nước nông nghiệp lạc hậu, xuất phát điểmthấp, lại chịu ảnh hưởng nặng nề những tàn dư của chế độ phong kiến đè nặnglên suy nghĩ, lối sống, phong cách, tác phong làm việc của mỗi người Điều

đó, đã và đang gây cản trở không nhỏ đến công cuộc đổi mới, đẩy mạnh côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Nhận rõ những ảnh ấy, đối với sự nghiệpkiến thiết đất nước, Bác Hồ đã chỉ ra rằng: “Cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa

là một cuộc biến đổi khó khăn nhất và sâu sắc nhất Chúng ta phải xây dựngmột xã hội hoàn toàn mới xưa nay chưa từng có trong lịch sử dân tộc ta.Chúng ta phải thay đổi triệt để những nếp sống, thói quen, ý nghĩ, và thành

kiến có gốc rễ sâu xa hàng ngàn năm” [1, tr.575] Chính những nếp sống, thói

quen, ý nghĩ đó đang sinh ra tư tưởng, tự do, tuỳ tiện, chủ quan, duy ý chí,dựa dẫm, ỷ lại, manh mún, trung bình chủ nghĩa, cục bộ địa phương, chỉ biếtlợi ích cá nhân, trước mắt mà quên đi lợi ích cộng đồng, lợi ích lâu dài…Vìthế, chúng ta phải xây dựng một Nhà nước pháp quyền vững mạnh, thiết lậptrật tự kỉ cương, khắc phục tình trạng tự do, vô chính phủ, “phép vua thua lệlàng”, hoàn thiện hệ thống pháp luật, qui phạm hoá các quan hệ xã hội, đưacác quan hệ xã hội vận động theo sự điều chỉnh của pháp luật Đồng thời từngbước khắc phục những tác động tiêu cực của sản xuất nhỏ và tàn tích phongkiến gắn liền với quá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới Đây là việclàm khó khăn, phức tạp, lâu dài, cần phải kiên trì và vận dụng tổng hợp nhiềugiải pháp, trong đó xây dựng một Nhà nước pháp quyền vững mạnh, với một

hệ thống luật pháp đồng bộ, chặt chẽ, khoa học sẽ là điều kiện tiên quyết đểkhắc phục tình trạng trên

Sau đó Người đã lãnh đạo thành công cách mạng Tháng Tám năm

1945, lập nên Nhà nước Việt nam dân chủ cộng hoà - Nhà nước công nôngđầu tiên ở khu vực Đông Nam Châu Á Ngày 28/8/1945, Bộ Tư pháp nướcViệt Nam Dân chủ Cộng hòa đã được thành lập dưới sự lãnh đạo trực tiếp củaChủ tịch Hồ Chí Minh với vai trò là Chủ tịch nước, đứng đầu Chính phủ Đếnngày 20/9/1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh thành lập Ban dự thảoHiến pháp Tại phiên họp tháng 10/1946, Quốc hội đã thông qua Hiến pháp

1946 - Hiến pháp đầu tiên của nhà nước Việt Nam Người nhấn mạnh trướcQuốc hội “Chính phủ sẽ cố gắng làm theo đúng 3 chính sách: dân sinh, dânquyền và dân tộc” trong thực hiện Hiến pháp 1946 Luôn chăm lo hoàn thiện

hệ thống pháp luật, ở cương vị Chủ tịch nước, Người đã hai lần đứng đầu Ủyban soạn thảo Hiến pháp (Hiến pháp năm 1946 và 1959), đã ký công bố 16đạo luật, 613 sắc lệnh và nhiều văn bản dưới luật khác Đó là một Nhà nướcthể hiện rõ bản chất tốt đẹp và tính ưu việt của một chế độ xã hội xã hội chủnghĩa Nhà nước gắn bó chặt chẽ với nhân dân, quản lý xã hội bằng pháp luật,bảo đảm quyền làm chủ thực sự của nhân dân lao động trên mọi lĩnh vực:

kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, tư tường…; là Nhà nước của dân, do dân và

vì dân Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định Nhà nước mà chúng ta xây dựng lànhà nước kiểu mới của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Nhà nước của dân

là nhà nước mà mọi quyền lực xã hội thuộc về nhân dân lao động, cơ quanchính phủ và chính quyền các cấp từ Trung ương đến địa phương là người đạidiện chân chính cho các tầng lớp nhân dân, nhân dân là người chủ thể, có vịthế và quyền lực cao nhất, quyết định mọi vấn đề liên quan đến vận mệnh quốcgia, dân tộc Người viết: “Dân làm chủ thì Chủ tịch, bộ trưởng, thứ trưởng, ủyviên này khác là làm gì? Làm đầy tớ Làm đầy tớ cho nhân dân, chứ khôngphải làm quan cách mạng” [14, tr.572] Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Nếuchính phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi Chính phủ” [10, tr.75.] Và

“Nhân dân có quyền bãi miễn đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhândân, nếu những đại biểu ấy tỏ ra không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhândân” [15, tr.375] Theo Người nhân dân là chủ thể của quyền lực Nhà nước dovậy nhân dân có quyền bãi miễn các đại biểu quốc hội và đại biểu hội đồngnhân dân nếu những đại biểu đó không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhândân

Trong chủ trương xây dựng Nhà nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coitrọng yếu tố pháp quyền xã hội chủ nghĩa có nghĩa là Nhà nước của dân, dodân, vì dân hoạt động tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, mọi quyền lựccủa Nhà nước đều thuộc về nhân dân; đó là, sự ban hành, từng bước hoànthiện Hiến pháp, hệ thống pháp luật Tư tưởng của Người về nhà nước phápquyền thấm đẫm trong suốt quá trình lãnh đạo nhân dân ta xây dựng chínhquyền non trẻ và xây dựng đất nước

Khẳng định vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội, trong Thư gửiHội nghị công tác tư pháp tháng 2/1948, Người viết: “Cán bộ tư pháp phảituyệt đối trung thành”, “các bạn là những người phụ trách thi hành luật pháp,

lẽ tất nhiên các bạn phải nêu cao tấm gương “phụng công thủ pháp, chí công

vô tư” cho nhân dân noi theo” Người căn dặn: “ Phải cố gắng làm cho luậtpháp dân chủ ngày càng nhiều hơn, tốt hơn Phải gần dân, hiểu dân, giúp dân,

học dân Giúp dân, học dân để giúp mình thêm liêm khiết, thêm công bằng.Thêm nữa là phải luôn luôn cố gắng học tập lý luận, học tập đường lối chínhsách của Chính phủ…” Các giá trị đó thể hiện tập trung nhất tư tưởng Hồ ChíMinh về Nhà nước và pháp luật, được kế thừa trong các bản Hiến pháp năm

Từ các Đại hội IV, V, VI của Đảng đến Cương lĩnh xây dựng đất nướctrong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991), Đảng ta xác định xâydựng nhà nước chuyên chính vô sản: “Là tổ chức thể hiện và thực hiện ý chí,quyền lực của nhân dân, thay mặt nhân dân, Nhà nước ta phải có đủ quyền lực

và đủ khả năng định ra luật pháp và tổ chức, quản lý mọi mặt của đời sống xãhội bằng pháp luật”(3) Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VIIcủa Đảng (1-1994) đã chính thức đề cập việc xây dựng “Nhà nước phápquyền thực sự của dân, do dân và vì dân”(4) Đây là lần đầu tiên trong vănkiện của Đảng, thuật ngữ “nhà nước pháp quyền” được sử dụng Đến năm

2001, khi sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992, lần đầu tiên thuật ngữ nàyđược hiến định, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để hiện thực hóa việc xây dựngnhà nước pháp quyền

Kể từ Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII của Đảng(1-1994) cho đến nay, vấn đề xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa ở Việt Nam trở thành một nội dung quan trọng trong đường lốicủa Đảng, thể hiện ở tất cả các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc cũng nhưnhiều văn kiện Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nghị quyết Hộinghị Trung ương 8 khóa VII “Về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nướcCộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trọng tâm là cải cách một bước nềnhành chính” (1-1995) đã đánh giá những thành tựu, khuyết điểm, yếu kémtrong tổ chức, hoạt động của Nhà nước ta và đặt ra những yêu cầu trước tìnhhình mới Nghị quyết đề ra 5 quan điểm cơ bản chỉ đạo việc xây dựng, kiện

toàn bộ máy nhà nước Một là, xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa của dân,

do dân và vì dân, lấy liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân vàtầng lớp trí thức làm nền tảng, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Thựchiện đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân, giữ nghiêm kỷ cương xã hội,chuyên chính với mọi hành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và của nhân

dân Hai là, quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp

chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện ba quyền lập pháp,

hành pháp, tư pháp Ba là, quán triệt nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Bốn

là, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa; xây dựng Nhà nước pháp quyền

Việt Nam quản lý xã hội bằng pháp luật, đồng thời coi trọng giáo dục, nâng

cao đạo đức xã hội chủ nghĩa Năm là, tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng

đối với Nhà nước

Đại hội VIII của Đảng (6-1996) tiếp tục khẳng định 5 quan điểm cơ bản

về xây dựng nhà nước pháp quyền đã được Hội nghị Trung ương 8 khóa VIInêu, đồng thời đặt ra các nhiệm vụ: “Đổi mới, nâng cao chất lượng công táclập pháp và giám sát tối cao của Quốc hội đối với toàn bộ hoạt động của Nhànước; cải cách hành chính phải dựa trên cơ sở pháp luật và tiến hành đồng

bộ trên các mặt: cải cách thể chế hành chính, tổ chức bộ máy và xây dựng,công chức hành chính kiện toàn đội ngũ cán bộ; Cải cách tổ chức và hoạt

động tư pháp; , củng cố kiện toàn bộ máy các cơ quan tư pháp Phân định lạithẩm quyền xét xử sơ thẩm của tòa án nhân dân, từng bước mở rộng thẩmquyền xét xử sơ thẩm cho tòa án nhân dân huyện Đổi mới tổ chức, hoạt độngcủa Viện kiểm sát nhân dân, các cơ quan điều tra, cơ quan thi hành án và các

cơ quan, tổ chức bổ trợ tư pháp” [18, tr.709, 710, 711]

Từ khi tiến hành sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước, nhất là sau khithực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa VIII về “Phát huy quyềnlàm chủ của nhân dân, tiếp tục xây dựng Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩaViệt Nam trong sạch, vững mạnh” (6-1997), công cuộc xây dựng và hoànthiện tổ chức bộ máy nhà nước đã có những tiến bộ to lớn Nội dung, phươngthức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội đã có bước đổi mới, vừabảo đảm tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, vừa phát huy trách nhiệm,tính chủ động của các cơ quan nhà nước Bản chất giai cấp công nhân, tínhnhân dân của Nhà nước được giữ vững và củng cố Hệ thống quan điểm,nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước, xây dựng, hoàn thiện Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân từng bướcđược hoàn chỉnh [16]

Đại hội IX của Đảng (4-2001) tiếp tục khẳng định nhiệm vụ xây dựng

và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo củaĐảng, bảo đảm nguyên tắc tất cả quyền lực nhà nước đều thuộc về nhân dân;quyền lực nhà nước là thống nhất, phối hợp giữa các cơ quan trong việc thựchiện các quyền lập pháp, có sự phân công hành pháp và tư pháp Tiếp sau đó,

sự nhất quán và những phát triển trong quan điểm của Đảng về xây dựng,hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa được thể hiện trong vănkiện Đại hội X của Đảng (4-2006) khi Đảng tiếp tục khẳng định xây dựng vàhoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân,

vì nhân dân; làm rõ hơn nhận thức về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩatrong mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân; bộ máy nhà nước được tổchức và hoạt động hợp hiến, hợp pháp; bắt đầu chú trọng tới vấn đề giám sátquyền lực trong hoạt động của bộ máy nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng

Tại Đại hội X, Đảng ta chỉ rõ: Nhà nước ta là nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa Cần xây dựng cơ chế vận hành của Nhà nước, bảo đảm nguyêntắc tất cả quyền lực nhà nước đều thuộc về nhân dân Quyền lực nhà nước làthống nhất, có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan trong việc thực hiệnquyền lập pháp, hành pháp và tư pháp Hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng tính

cụ thể, khả thi của các quy định trong văn bản pháp luật Xây dựng và hoànthiện thể chế giám sát, kiểm tra tính hợp hiến và hợp pháp trong các hoạt động

và quyết định của các cơ quan công quyền

Đại hội XI của Đảng (1-2011) đã làm sâu sắc hơn nhận thức về xâydựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Cương lĩnh xây dựng đất nướctrong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011)khẳng định, một trong tám đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa mà ViệtNam xây dựng là: có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, donhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Xác định môhình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang xây dựng là:

“Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhândân Đặc biệt, lần đầu tiên trong văn kiện Đại hội của Đảng, nguyên tắc vềkiểm soát quyền lực đã được ghi nhận Tất cả quyền lực nhà nước thuộc vềnhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nôngdân và đội ngũ trí thức, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Quyền lực nhànước là thống nhất; có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quantrong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp Nhà nước banhành pháp luật; tổ chức, quản lý xã hội bằng pháp luật và không ngừng tăngcường pháp chế xã hội chủ nghĩa” [4, tr 85] Bên cạnh xác định nguyên tắckiểm soát quyền lực trong nhà nước pháp quyền, Đại hội XI của Đảng còn thểhiện sự đột phá tư duy về sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội

Từ đó, khẳng định rõ hơn quyền làm chủ thực sự của nhân dân trong Nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang xây dựng Hiến phápnăm 2013 thể chế hóa, bảo đảm cho việc tiếp tục xây dựng, hiến định nguyêntắc kiểm soát quyền lực nhà nước, hoàn thiện đặc trưng phổ quát của Nhà

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phòng ngừa và ngăn chặn sự lộng quyền,lạm quyền, vượt quá sự ủy quyền của nhân dân.

Vấn đề xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩaViệt Nam thực sự trong sạch, vững mạnh của nhân dân, do nhân dân, vì nhândân được Nghị quyết Đại hội lần thứ XII của Đảng cũng nhấn mạnh: “Tiếptục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa do Đảnglãnh đạo là nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới hệ thống chính trị ” [5, tr.105].Đặc biệt là trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) - một văn kiện quan trọng có ýnghĩa chiến lược, định hướng cho sự phát triển lâu dài của đất nước trong suốtthời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, vấn đề xây dựng Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa Việt Nam được Đảng ta đề cập một cách toàn diện và sâusắc Khi nói về những đặc trưng cơ bản của xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhândân ta xây dựng, Cương lĩnh đã khẳng định: “Có Nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnhđạo” Cương lĩnh cũng chỉ rõ, một trong tám mục tiêu tổng quát của thời kỳquá độ lên chủ nghĩa xã hội là: “Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân” Trên cơ sở lý luận và thựctiễn xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời gian qua,Cương lĩnh đã nêu ra những định hướng lớn về xây dựng Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong suốt thời kỳ quá độ Đó là: Nhà nước

ta là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vìnhân dân Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liênminh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, doĐảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Quyền lực nhà nước là thống nhất; có sựphân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện cácquyền lập pháp, hành pháp, tư pháp Nhà nước ban hành pháp luật; quản lý, tổchức, xã hội bằng pháp luật và không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủnghĩa Nhà nước phục vụ nhân dân, gắn bó mật thiết với nhân dân, thực hiệnđầy đủ quyền dân chủ của nhân dân, tôn trọng, lắng nghe ý kiến của nhân dân

và chịu sự giám sát của nhân dân; có cơ chế và biện pháp kiểm soát, ngănngừa và trừng trị tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, vô trách nhiệm, lạmquyền, xâm phạm quyền dân chủ của công dân; giữ nghiêm kỷ cương xã hội,nghiêm trị mọi hành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân Tổchức và hoạt động của bộ máy theo nguyên tắc tập trung dân chủ, có sự phâncông, phân cấp, đồng thời bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất của Trung ương.

Đây chính là những định hướng lớn mang tính nguyên tắc để xây dựngNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân,

vì nhân dân trong suốt thời kỳ quá độ lâu dài lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Rõ ràng là ở nước ta hiện nay, Đảng Cộng sản Việt Nam đang chủtrương triển khai và hiện thực hoá một Nhà nước chuyên chính vô sản củagiai cấp công nhân Việt Nam, mà thực chất đó là Nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa của dân, do dân và vì dân Nhà nước đó ở Việt Nam, không cònnghi ngờ gì nữa, về bản chất là Nhà nước do giai cấp công nhân (thông quaĐảng Cộng sản Việt Nam) lãnh đạo nhằm phát huy tối đa quyền làm chủ củanhân dân lao động để thực hiện cho được mục đích “dân giàu, nước mạnh,dân chủ, công bằng, văn minh”

Trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, vấn đềxây dựng Nhà nước pháp quyền được đề cập toàn diện và rõ ràng hơn trongcác văn kiện Đại hội VI, VII, VIII, IX, X Đặc biệt là trong các nghị quyếtTrung ương đã bàn sâu về vấn đề này như: Nghị quyết Trung ương 8 khoáVII về “Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩaViệt Nam trọng tâm là cải cách một bước nền hành chính”; Đây là những vănbản pháp lý quan trọng “từng bước phát triển hệ thống quan điểm, nguyên tắc

cơ bản về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân,

vì dân” Nghị quyết Trung ương 3 khoá VIII về “Phát huy quyền làm chủ củanhân dân, tiếp tục xây dựng Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Namtrong sạch, vững mạnh”… Có thể khẳng định, từ khi ra đời đến nay, Nhànước pháp quyền Việt Nam không ngừng được hoàn thiện, xứng đáng là trụ

cột của hệ thống chính trị, là phương tiện để thực hiện và bảo đảm quyền làmchủ thực sự của nhân dân lao động trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Trong Nhà nước đó, mọi quyền lực thuộc về nhân dân, quyền lực nhànước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nướctrong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước của dân, do dân, vì dân, đượcxây dựng dựa trên nền tảng của khối liên minh giai cấp công nhân với giaicấp nông dân và tầng lớp trí thức, do Đảng cộng sản Việt nam lãnh đạo.Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Đảng ta đã vận dụng sáng tạo những vấn

đề cơ bản về nhà nước chuyên chính vô sản Thực tế, thắng lợi của Cách mạngtháng 8 năm 1945, thắng lợi của chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954 đãminh chứng điều đó Khi đất nước thống nhất, Đảng ta tuyên bố đưa cả nước đilên chủ nghĩa xã hội Đại hội IV (1976) Đảng ta xác định vai trò, nhiệm vụ củaNhà nước chuyên chính vô sản: Nắm vững chuyên chính vô sản phát huyquyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động, tiến hành đồng thời ba cuộc cáchmạng: cách mạng về quan hệ sản xuất, cách mạng khoa học - kỹ thuật, cáchmạng tư tưởng và văn hoá, trong đó cách mạng khoa học - kỹ thuật là thenchốt; đẩy mạnh công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ trung tâm của cảthời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Đại hội VI (1986) mở ra công cuộc đổimới toàn diện đất nước, trong các văn kiện của Đảng và sau đó trong các tàiliệu, sách báo khoa học ở nước ta không dùng thuật ngữ chuyên chính vô sản

mà thay vào đó là thuật ngữ “hệ thống chính trị

Đại hội XIII của Đảng tiếp tục kế thừa, bổ sung, phát triển chủ trương

từ các kỳ đại hội trước, đặc biệt là từ văn kiện Đại hội XII và các hội nghị củaBan Chấp hành Trung ương khóa XII, Đảng ta khẳng định “xây dựng Nhànước tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả” [6, tr 111] là một trong nhữngnhân tố có ý nghĩa quyết định thành công sự nghiệp xây dựng, phát triển đấtnước, bảo vệ Tổ quốc Trên cơ sở quan điểm chỉ đạo đó, Đảng chỉ rõ địnhhướng giai đoạn 2021 - 2030 là “Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa trong sạch, vững mạnh, tinh gọn, hoạt động, hiệu lực