1 16 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VIỆN TIỂU LUẬN MÔN KHOA HỌC QUẢN LÝ TÊN BÀI THU HOẠCH PHÂN TÍCH CÁC CHỨC NĂNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ VẬN DỤNG CHỨC NĂNG TẠO MÔI TRƯỜNG VÀ ĐI.
Trang 1TIỂU LUẬN MÔN: KHOA HỌC QUẢN LÝ
TÊN BÀI THU HOẠCH: PHÂN TÍCH CÁC CHỨC NĂNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH
TẾ VẬN DỤNG CHỨC NĂNG TẠO MÔI
TRƯỜNG VÀ ĐIỀU KIỆN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẠI THÀNH PHỐ HẠ LONG TỈNH
QUẢNG NINH
Họ và tên học viên:
Mã số học viên:
Lớp:
Khoá học:
Trang 2MỤC LỤC Trang
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHỨC NĂNG QUẢN LÝ
1.1 Khái niệm chức năng quản lý Nhà nước về kinh tế 2 1.2 Phân tích các chức năng quản lý Nhà nước về kinh tế 2
CHƯƠNG 2.
THỰC TRẠNG VẬN DỤNG CHỨC NĂNG TẠO MÔI TRƯỜNG VÀ ĐIỀU KIỆN ĐẦU
TƯ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẠI THÀNH PHỐ HẠ LONG TỈNH QUẢNG NINH
6
2.1 Những kết quả đạt được 6 2.2 Những hạn chế tồn tại và nguyên nhân 9
CHƯƠNG 3
GIẢI PHÁP PHÁT HUY CHỨC NĂNG TẠO MÔI TRƯỜNG VÀ ĐIỀU KIỆN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẠI THÀNH PHỐ
HẠ LONG TỈNH QUẢNG NINH
11
3.1
Giải pháp phát huy chức năng tạo môi trường và điều kiện đầu tư phát triển kinh tế tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
11
2.3 Trách nhiệm của lãnh đạo, quản lý 13
Trang 3Phần I: MỞ ĐẦU
Nhà nước quản lý kinh tế là xu hướng tất yếu ở bất kỳ quốc gia nào trên thế giới bởi phát triển kinh tế là điều kiện, mục tiêu hàng đầu để phát triển đất nước Mọi nhà nước ra đời đều phải nắm giữ quyền lực chính trị và sử dụng sức mạnh kinh tế của mình để định hướng và điều chỉnh mối quan hệ kinh tế
-xã hội sao cho có hiệu quả, vì lợi ích chung của quốc gia, dân tộc Mỗi quốc gia cần có một nhà nước thực sự mạnh, một nhà nước thông minh để tận dụng tối đa nền kinh tế tri thức, kiến tạo, phục vụ, hành động, bảo đảm lợi ích tốt nhất cho xã hội, doanh nghiệp và người dân Để giải quyết vấn đề đó, Nhà nước cần triển khai thực hiện quản lý nhà nước trong mọi lĩnh vực của xã hội, nhất là quản lý nền kinh tế quốc dân
Chức năng của Nhà nước trong quản lý nền kinh tế thị trường là những hoạt động tổng quát nhất mà Nhà nước phải thực hiện để đạt mục tiêu đã đề
ra Chức năng đó do bản chất của Nhà nước, do yêu cầu của nhiệm vụ chính trị, kinh tế - xã hội của từng giai đoạn lịch sử quy định Đồng thời, chức năng của Nhà nước trong quản lý nền kinh tế thị trường là căn cứ để xác định các nhiệm vụ cụ thể, là cơ sở khách quan để xây dựng hệ thống bộ máy quản lý nhà nước về kinh tế và bố trí cán bộ, công chức quản lý kinh tế cho phù hợp
Đại hội XII của Đảng khẳng định: “Nhà nước đóng vai trò định hướng,
xây dựng và hoàn hiện thể chế kinh tế, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch và lành mạnh; sử dụng các công cụ, chính sách và các nguồn lực của Nhà nước để định hướng và điều tiến nền kinh tế, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và bảo vệ môi trường; thực hiện tiến bộ, công bằng xã
hội trong từng bước, từng chính sách phát triển” [6, tr.103] Từ những lý
do trên tác giả chọn đề tài tiểu luận: “Phân tích các chức năng quản lý nhà
nước về kinh tế vận dụng chức năng tạo môi trường và điều kiện đầu tư phát triển kinh tế tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh” có ý nghĩa cả
về lý luận và thực tiễn
Trang 4Phần II: NỘI DUNG
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHỨC NĂNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TÉ
1.1 Khái niệm chức năng quản lý Nhà nước về kinh tế
Quản lý nhà nước về kinh tế là sự tác động có tổ chức, bằng pháp quyền và thông qua một hệ thống một hệ thống các chính sách với các công
cụ quản lý kinh tế lên nền kinh tế nhằm đạt được mục tiêu phát triển kinh tế đất nước đã đặt ra trên cơ sở sử dụng có hiệu quả các nguồn lực kinh tế trong
và ngoài nước trong điều kiện mở của và hội nhập kinh tế quốc tế
Nhà nước sử dụng hệ thống các công cụ cần thiết để thực hiện chức năng quản lý của mình như công cụ định hướng: kế hoạch, quy hoạch, chiến lược phát triển kinh tế… Nhà nước sử dụng một số phương pháp quản lý như cưỡng chế, kích thích, thuyết phục và giáo dục… để thực hiện việc quản lý nhà nước về kinh tế Thích ứng và đạt hiệu quả
Quản lý nhà nước về kinh tế cần được hiểu là chức năng quản lý toàn diện không chỉ chức năng về hành chính, pháp chế, cũng không phải “kinh tế” như doanh nghiệp Nhà nước quản lý vì mô nền kinh tế tức là lựa chọn phương án phát triển nền kinh tế - xã hội tối ưu, can thiệp, điều tiết mỗi khi nền kinh tế đi chệch ra ngoài phương án đã lựa chọn bị ảnh hưởng của các biến động về kinh tế chính trị xã hội trong và ngoài nước
1.2 Phân tích các chức năng quản lý Nhà nước về kinh tế
Chức năng quản lý Nhà nước về kinh tế được hiểu là những nhiệm vụ tổng quát mà nhà nước phải thực hiện để phát huy vai trò và hiệu lực của mình Tùy theo yêu cầu phục vụ nhiệm vụ chính trị và kinh tế - xã hội của từng giai đoạn mà việc sắp xếp thứ tự ưu tiên và nội dung cụ thể của các chức năng có thể thay đổi Hiện nay, chức năng quản lý Nhà nước về kinh tế bao gồm:
Thứ nhất, chức năng tạo môi trường và điều kiện thuận lợi sự phát
triển nền kinh tế
Trang 5Môi trường cho sự phát triển kinh tế là tập hợp các yếu tố, các điều kiện tạo nên khung cảnh tồn tại và phát triển của nền kinh tế Nói cách khác,
là tổng thể các yếu tố và điều kiện khách quan, chủ quan; bên ngoài, bên trong; có mối liên hệ và quyết định đến hiệu quả kinh tế
Một môi trường thuận lợi được coi là bệ phóng, là điểm tựa vững chắc cho sự phát của nền kinh tế nói chung và cho hoạt động sản xuất - kinh doanh của các doanh nghiệp nói riêng; ngược lại, môi trường kinh doanh không thuận lợi không những không kìm hãm, cản trở mà còn làm cho nền kinh tế lâm vào tình trạng khủng hoảng, trì trệ và các doanh nghiệp rơi vào trạng thái phá sản hàng loạt
Các doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế chỉ có thể hoạt động tốt khi
có môi trường thuận lợi Bằng quyền lực và sức mạnh kinh tế của mình, Nhà nước có trách nhiệm chính trong việc xây dựng và bảo đảm môi trường thuận lợi, bình đẳng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời bảo đảm môi trường phù hợp cho chính cơ chế mới đang hình thành, phát triển và phát huy tác dụng Có nhiều loại môi trường, trong đó bao gồm các môi trường chính như:
Một là, xây dựng môi trường chính trị ổn định, thật sự phát huy các
nguồn lực và sức sáng tạo của Nhân dân, của các doanh nghiệp Xây dựng hệ thống pháp luật ổn định, thuận lợi, phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, thực thi pháp luật phải nghiêm minh, xây dựng môi trường văn hóa pháp luật cho mọi công dân, mọi tổ chức
Hai là, xây dựng và hoàn thiện kết cấu hạ tầng cho kinh tế vận động và
phát triển thuận lợi Hệ thống kết cấu hạ tầng có ý nghĩa sống còn với nền kinh tế, bao gồm nhiều loại như: hệ thống giao thông, đường bộ, đường sắt, đường không, sân bay, bến cảng, điện, nước, kết cấu hạ tầng văn hóa, xã hội, kết cấu hạ tầng thông tin
Ba là, xây dựng môi trường văn hóa xã hội phù hợp với nền kinh tế thị
trường, xã hội ngày càng tôn trọng và tôn vinh nghề kinh doanh và người kinh doanh
Trang 6Bốn là, bảo đảm môi trường an ninh trật tự, kỷ luật, kỷ cương, mọi cá
nhân và tổ chức đều phải tuân thủ pháp luật Nhà nước phải bảo vệ những doanh nghiệp và doanh nhân hoạt động đúng pháp luật
Năm là, xây dựng và hoàn thiện môi trường thông tin Nhà nước phải là
trung tâm cung cấp thông tin tin cậy nhất cho các doanh nghiệp một cách thường xuyên, kịp thời và chính xác
Tất cả những môi trường, điều kiện cần thiết không thể thiếu được không chỉ cho hoạt động kinh tế mà còn cho sự phát triển toàn diện của một quốc gia cả về kinh tế, văn hóa, xã hội Khi có các điều kiện, môi trường thuận lợi thì các nhà kinh doanh mới có thể yên tâm bỏ vốn đầu tư và phát triển kinh doanh thuận lợi, ổn định; đồng thời quá trình đó tiếp tục bồi đắp, phát triển môi trường ngày càng cao hơn, phát triển xã hội ngày càng toàn diện và văn minh hơn
Với chức năng này, nhà nước có vai trò như một bà đỡ giúp cho các cơ
sở sản xuất kinh doanh phát triển, đồng thời bảo đảm các điều kiện tự do, bình đẳng trong kinh doanh Nói cách khác, Nhà nước có chức năng tạo ra các dịch
vụ công về môi trường chính trị, pháp lý, an ninh, thủ tục quản lý, điều kiện kinh doanh, an toàn xã hội, Trong cơ chế thị trường, muốn có một môi trường sản xuất kinh doanh ổn định, tiến bộ, cần phải có bàn tay của Nhà nước từ việc ban hành và bảo đảm thi hành pháp luật đến bảo đảm các điều kiện và nguyên tắc cơ bản như quyền sở hữu, quyền tự do kinh doanh, xử lý tranh chấp theo pháp luật, bảo đảm một xã hội phát triển lành mạnh, có văn hóa
Thứ hai, chức năng định hướng và hướng dẫn phát triển kinh tế
Trong nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước định hướng
xã hội chủ nghĩa, nhà kinh doanh và các tổ chức kinh tế được tự chủ kinh doanh nhưng không thể nắm được hết tình hình và xu hướng vận động của thị trường, do đó thường chạy theo thị trường một cách bị động, dễ gây ra thua
lỗ, thất bại và đổ vỡ, gây thiệt hại chung cho nền kinh tế Hơn nữa, Nhà nước còn phải định hướng nền kinh tế phát triển theo quỹ đạo và mục tiêu kinh tế
Trang 7-xã hội đã được Đảng và Nhà nước định ra cho mỗi giai đoạn Do đó, Nhà nước có chức năng định hướng phát triển kinh tế và hướng dẫn các nhà kinh doanh, các tổ chức kinh tế hoạt động hướng đích theo các mục tiêu chung của đất nước Nhà nước định hướng và hướng dẫn bằng các công cụ như chiến lược, quy hoạch, chính sách, kế hoạch, thông tin và các nguồn lực của nhà nước
Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, để thực hiện chức năng định hướng, hướng dẫn, Nhà nước không can thiệp thô bạo bằng mệnh lệnh hành chính vào nền kinh tế thị trường mà chủ yếu sử dụng cách thức và phương pháp tác động gián tiếp, theo các nguyên tắc của thị trường Cách thức tác động gián tiếp mang tính chất mềm dẻo, uyển chuyển, vừa bảo đảm tính tự chủ các chủ thể kinh tế, vừa thực hiện mục tiêu chung
Thứ ba, chức năng tổ chức hoạt động kinh tế
Nhà nước phải sắp xếp, tổ chức lại các ngành, các lĩnh vực, các vùng kinh tế quan trọng, trong đó có sắp xếp, củng cố lại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, các doanh nghiệp nhà nước, tổ chức các khu công nghiệp, khu chế xuất, các đặc khu hành chính - kinh tế Đây là những công việc nhằm tạo cơ cấu kinh tế hợp lý
Nhà nước phải bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế thị trường như cân đối tổng cung - tổng cầu, cân đối xuất khẩu - nhập khẩu, câu đối thu - chi ngân sách bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô của nền kinh tế thị trường
Nhà nước phải bảo hộ và bảo vệ cho các chủ thể kinh doanh đúng pháp luật, can thiệp vào nền kinh tế thị trường khi có những biến động lớn như khủng hoảng, suy thoái kinh tế
Nhà nước có trách nhiệm tổ chức, sắp xếp lại các cơ quan quản lý của nhà nước về kinh tế từ trung ương đến cơ sở, đổi mới thể chế và thủ tục hành chính, đào tạo và đào tạo lại, sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức quản lý nhà nước và quản lý doanh nghiệp nhà nước, thiết lập mối quan hệ kinh tế với các nước và các tổ chức quốc tế
Thứ tư, chức năng điều tiết hoạt động kinh tế
Trang 8Trong khi điều hành nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước vừa phải tuân thủ và vận dụng các quy luật khách quan của thị trường, phát huy mặt tích cực, hạn chế những tiêu cực của thị trường, vừa điều tiết sự hoạt động của thị trường theo định hướng của Nhà nước, đảm bảo cho kinh tế phát triển ổn định, công bằng và có hiệu quả Để điều tiết, Nhà nước phải sử dụng các chính sách, các công cụ như: tài chính, tiền tệ, thuế, tín dụng, lãi suất các nguồn lực mạnh để điều tiết nền kinh tế thị trường
Thứ năm, chức năng kiểm tra, giám sát về kinh tế
Kiểm tra giám sát hoạt động kinh tế là Nhà nước xem xét, đánh giá tình trạng tốt xấu của các hoạt động kinh tế, và theo dõi, xét xem sự hoạt động kinh tế được thực thi đúng hoặc sai đối với các quy định của pháp luật kiểm tra, giám sát hoạt động kinh tế là một chức năng quản lý của Nhà nước Công tác này phải được thực thi thường xuyên và nghiêm túc
Quá trình hoạt động kinh tế không phải lúc nào cũng diễn ra một cách bình thường và đưa lại kết quả mong muốn Sự kiểm tra, giám sát để kịp thời phát hiện những phát hiện những mặt tích cực và tiêu cực, những thành công
và thất bại, nền kinh tế đang trong trạng thái phồn vinh hay khủng hoảng, suy thoái, dao động hay ổn định, hiệu quả hay kém hiệu quả, ách tắc hay thông thoáng, đúng hướng hay chệch hướng, tuần thủ hay xem thường pháp luật…
Trên cơ sở đó rút ra những kết luậnm nguyên nhân, kinh nghiệm và để
ra những giải pháp phát huy ưu điểm và khắc phục khuyết điểm, đồng thời phát hiện ra các cơ hội mới cho sự phát triển kinh tế quốc dân và đưa nền kinh
tế lên một bước tiến mới Như vậy, kiểm tra, giám sát của Nhà nước về kinh
tế là hết sức cần thiết
Nhà nước thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm nhằm thiết lập trật tự, kỷ cương trong hoạt động kinh tế, phát hiện và ngăn ngừa các hiện tượng vi phạm pháp luật, sai phạm chính sách, bảo vệ tài sản quốc gia và lợi ích của Nhân dân, góp phần tăng trưởng kinh tế và từng bước thực hiện công bằng xã hội
Trang 9Kiểm tra, kiểm soát luôn luôn là hoạt động quan trọng của Nhà nước, ở nước ta trong điều kiện nền kinh tế thị trường mới phát triển, thậm chí còn sơ khai, tình trạng rối loạn, tự phát, vô tổ chức và các hiện tượng tiêu cực còn khá phổ biến, có nơi, có lúc rất trầm trọng và phức tạp, càng cần phải đề cao chức năng của Nhà nước kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi phạm đối với các chủ thể kinh tế tham gia thị trường, đồng thời cũng kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi phạm của chính các cơ quan và các cán bộ, công chức quản lý kinh tế của Nhà nước
Hiện nay các chức năng của Nhà nước phải thể hiện và bảo đảm thật sự
là Nhà nước kiến tạo, Nhà nước phục vụ doanh nghiệp, phục vụ nhân dân, Nhà nước phải khích lệ, hỗ trợ, bảo hộ và bảo vệ cho các chủ thể kinh tế, cho nhân dân kinh doanh đúng pháp luật
Tóm lại, nội dung cụ thể các chức năng thường không cố định mà có sự vận động, phát triển cho phù hợp với mục tiêu, yêu cầu của các giai đoạn Trong những điều kiện cụ thể, do mục tiêu và những điều kiện kinh tế - xã hội thay đổi thì vai trò và thứ tự ưu tiên của các chức năng có thể có sự thay đổi nhất định, tuy nhiên tên gọi của các chức năng ít có sự thay đổi Theo đó, nội hàm của chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước ta chủ yếu bao gồm các nội dung cơ bản sau: xây dựng và ban hành hệ thống pháp luật về kinh tế; triển khai thực thi pháp luật về kinh tế; xử lý các vi phạm pháp luật về kinh tế và giải quyết các xung đột, tranh chấp kinh tế; giải quyết các khuyết tật của kinh
tế thị trường; bảo đảm hội nhập kinh tế quốc tế, thúc đẩy kinh tế đối ngoại
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VẬN DỤNG CHỨC NĂNG TẠO MÔI TRƯỜNG VÀ ĐIỀU KIỆN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẠI THÀNH PHỐ HẠ LONG TỈNH QUẢNG NINH
2.1 Những kết quả đạt được
Với mục tiêu xây dựng, phát triển thành phố Hạ Long trở thành đô thị dịch vụ, du lịch văn minh, thân thiện, trung tâm dịch vụ, du lịch quốc gia mang tầm quốc tế với hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại và đồng bộ gắn kết giữa bảo tồn và phát triển bền vững di sản - kỳ quan thiên
Trang 10nhiên thế giới vịnh Hạ Long; khu bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng Trong những năm qua, tỉnh Quảng Ninh nỗ lực, quyết liệt cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đổi mới công tác xúc tiến đầu tư thành phố Hạ Long theo hướng phát triển bền vững, phù hợp với yêu cầu tăng trưởng xanh
và thích ứng với biến đổi khí hậu, lấy vịnh Cửu Lục làm trung tâm kết nối, theo hướng đa cực, hài hoà với di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long Góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của Quảng Ninh, tạo giá trị phát triển mới để tăng sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế
Đến nay, tỉnh Quảng Ninh đã thu hút nhiều nhà đầu tư chiến lược tìm hiểu, đầu tư vào địa bàn thành phố Hạ Long như Phát triển mạnh các loại hình vận tải công cộng, dịch vụ cảng biển, logistics, từng bước đưa Hạ Long trở thành trung tâm logistics của cả nước Phát triển công nghiệp xanh, công nghiệp sạch, công nghệ cao, công nghệ thông minh, thân thiện với môi trường; phát triển nông nghiệp công nghệ cao, bảo vệ phát triển rừng và cảnh quan thiên nhiên
Trong những năm gần đây, tỉnh Quảng Ninh đã nắm bắt cơ hội phát triển mới mới của thành phố Hạ Long và thành công trong việc thu hút và hợp tác hiệu quả với các doanh nghiệp, nhà đầu tư trong nước và nước ngoài Kết quả này được khởi nguồn từ tư duy đổi mới, kiến tạo và hành động quyết liệt của cấp ủy, chính quyền, nhất là vai trò quyết định của người đứng đầu thành phố
Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh Việc hoạch định chủ trương, chiến lược tạo đột phá trong phát triển bắt đầu từ việc nhận diện đầy đủ các tiềm năng, thế mạnh, giá trị riêng biệt, nổi trội của tỉnh; mà ở đó, có cả những yếu tố “thiên tạo” như Vịnh Hạ Long, Vịnh Bái Tử Long, vùng mỏ (than), địa chất, địa
mạo; có những yếu tố “nhân tạo”, như di sản Yên Tử gắn với Phật phái Trúc
Lâm, mạng lưới di tích lịch sử - văn hóa, Thương cảng Vân Đồn; có những yếu tố thuộc về cốt cách, con người Quảng Ninh, nhất là truyền thống “kỷ luật
và đồng tâm” của Vùng Mỏ anh hùng - cái nôi của giai cấp công nhân Việt Nam Đây chính là những lợi thế so sánh riêng có mà tư duy lãnh đạo các thế
hệ của tỉnh Quảng Ninh đã nhận diện đúng, trúng và có chính sách can thiệp