Tính chất: *Nếu hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau thì: + Tỉ số hai giá trị tương ứng của chúng luôn luôn không đổi.. Dạng 1: Lập bảng giá trị tương ứng của hai đại lượng tỉ lệ thuận Ph
Trang 1ĐẠI LƯỢNG TỈ LỆ THUẬN
A CÁC KIẾN THỨC CẦN NHỚ
1 Định nghĩa đại lượng tỉ lệ thuận
+ Nếu đại lượng y liên hệ với đại lượng x theo công thức y k x (với k là hằng số khác 0 )
thì ta nói y tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ k
+ Khi đại lượng y tỉ lệ thuận với đại lượng x theo hệ số tỉ lệ k (khác 0 ) thì x cũng tỉ lệ
thuận với y theo hệ số tỉ lệ
1
k và ta nói hai đại lượng đó tỉ lệ thuận với nhau
Ví dụ: Nếu y3x thì y tỉ lệ thuận với x theo hệ số 3 , hay x tỉ lệ thuận với y theo hệ số
1
3
Tính chất:
*Nếu hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau thì:
+ Tỉ số hai giá trị tương ứng của chúng luôn luôn không đổi
+ Tỉ số hai giá trị bất kì của đại lượng này bằng tỉ số hai giá trị tương ứng của đại lượng kia
*Nếu hai đại lượng y và x tỉ lệ thuận với nhau theo hệ số tỉ lệ k thì: y k x
3
y
k
x x x ;
x y x y
2 Các dạng toán thường gặp.
Dạng 1: Lập bảng giá trị tương ứng của hai đại lượng tỉ lệ thuận
Phương pháp:
+ Xác định hệ số tỉ lệ k
+ Dùng công thức y k xđể tìm các giá trị tương ứng của xvà y
Dạng 2: Xét tương quan tỉ lệ thuận giữa hai đại lượng khi biết bảng giá trị tương ứng của chúng
Phương pháp:
Xét xem tất cả các thương của các giá trị tương ứng của hai đại lượng xem có bằng nhau không?
Nếu bằng nhau thì hai đại lượng tỉ lệ thuận
Nếu không bằng nhau thì hai đại lượng không tỉ lệ thuận
Dạng 3: Bài toán về đại lượng tỉ lệ thuận
Phương pháp:
+ Xác định tương quan tỉ lệ thuận giữa hai đại lượng
+ Áp dụng tính chất về tỉ số các giá trị của hai đại lượng tỉ lệ thuận
Dạng 4: Chia một số thành những phần tỉ lệ thuận với các số cho trước
Phương pháp:
TOÁN TIỂU HỌC&THCS&THPT VIỆT NAM www.facebook.com/groups/ToanTieuHocTHCSTHPTVietNam/ Trang:1.
Trang 2Giả sử chia số P thành ba phần x, y , z tỉ lệ với các số a , b , c ta làm như sau:
a b c a b c a b c
B BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 1 Cho biết đại lượng x tỉ lệ thuận với đại lượng y theo hệ số tỉ lệ 2 Hãy biểu diễn ytheo x
A.
1 2
y x
1 2
y x
Câu 2 Cho biết x tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ 3 Hãy biểu diễn ytheo x
A.
1 3
y x
1 3
y x
Câu 3 Khi có y k k x 0
ta nói
A. y tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ k B. x tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ k
C. x và y không tỉ lệ thuận với nhau D.Không kết luận được gì về x và y
Câu 4 Cho x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuân với nhau theo hệ số tỉ lệ k Khi x thì 12 y 3 Hệ số
tỉ lệ là
A.
1 4
k
1 4
k
1 4
k
Câu 5 Cho biết x tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ 3 Cho bảng giá trị sau
y
1
Khi đó:
A
4
3
y x y
y x y
y x y
y x y
Câu 6 Cho biết x là đại lượng tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ 5 Cho bảng giá trị sau:
y
1
5
Khi đó:
Trang 31
25
y x y
1
5
y x y
1
25
y x y
1
5
y x y
Câu 7
Giả sử x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận, x và 1 x là hai giá trị khác nhau của 2 x và y y là hai1; 2 giá trị tương ứng của y Tính x biết1 2 1 2
x y y
A. x 1 18. B. x 1 18 C. x 1 6 D. x 1 6
Câu 8
Giả sử x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận, x và 1 x là hai giá trị khác nhau của 2 x và y y là hai1; 2 giá trị tương ứng của y Tính y biết1 1 2 2
x x y
A. y 1 24. B. y 1 42. C. y 1 6 D. y 1 6
Câu 9 Cho hai đại lượng x và y có bảng giá trị sau:
Kết luận nào sau đây đúng
A x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau theo hệ số tỉ lệ
23 48
B x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận theo hệ số
9 5
C x và y không tỉ lệ thuận với nhau
D y và x tỉ lệ thuận theo hệ số tỉ lệ
5 9
Câu 10 Cho hai đại lượng x và y có bảng giá trị sau:
Kết luận nào sau đây đúng
A x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau theo hệ số tỉ lệ
23 48
B x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận theo hệ số
9 5
C x và y không tỉ lệ thuận với nhau
TOÁN TIỂU HỌC&THCS&THPT VIỆT NAM www.facebook.com/groups/ToanTieuHocTHCSTHPTVietNam/ Trang:3.
Trang 4D y và x tỉ lệ thuận theo hệ số tỉ lệ
5 9
Câu 11 Cứ 100kg thóc thì cho 60kg gạo Hỏi 2 tấn thóc thì cho bao nhiêu kilogam gạo?
Câu 12 Giả sử x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận, x x là hai giá trị khác nhau của 1, 2 x và y y là hai1, 2
giá trị tương ứng của y Tính x y biết 1; 1 2y13x1 24; x2 6; y2 3
A.
1 12; 1 6
x y B. x112; y16
C. x112; y16 D. x112; y16
Câu 13 Giả sử x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận, x x là hai giá trị khác nhau của 1, 2 x và y y là hai1, 2
giá trị tương ứng của y Tính x y biết 1; 1 y1 x1 7; x2 4; y2 3
A
1 28; 1 21
x y B. x13; y14
C. x14; y13 D. x14; y13
Câu 14 Chia số 117 thành ba phần tỉ lệ thuận với 3; 4; 6 Khi đó phần lớn nhất là số
Câu 15. Cho ;x y là hai đại lượng tỉ lệ thuận.Biết rằng với hai giá trị x x của 1; 2 xcó tổng bằng 1 thì hai
giá trị tương ứng y y có tổng bằng 5.Biểu diễn y theo x 1; 2
A.
1 5
Câu 16. Cho ;x y là hai đại lượng tỉ lệ thuận.Biết rằng với hai giá trị x x của 1; 2 xcó tổng bằng 4 thì hai
giá trị tương ứng y y có tổng bằng 16 Biểu diễn y theo x 1; 2
A
1 4
y x
Câu 17.Biết độ dài ba cạnh của tam giác tỉ lệ thuận với 3;5;7.Biết rằng tổng độ dài cạnh lớn nhất và
cạnh nhỏ nhất hơn cạnh còn lại là 20 m.Tính cạnh nhỏ nhất
Câu 18 Dùng 10 máy thì tiêu thụ hết 80 lít xăng.Hỏi dung 13 máy( cùng loại ) thì tiêu thụ bao
nhiêu lít xăng ?
Trang 5A 104 B 100 C 140 D 96
Câu 19.Ba công nhân có năng suất lao động tương ứng tỉ lệ với 3;5;7 Tính tổng số tiền ba người được
thưởng nếu biết tổng số tiền thưởng của người thứ nhất và người thứ hai là 5,6 triệu đồng
Câu 20.Ba công nhân ; ;A B C có năng suất lao động tương ứng tỉ lệ với 2;4;6 Tính số tiền người
; ;
A B C được thưởng nếu biết tổng số tiền thưởng của ba người là 15 triệu đồng.
Câu 21 Biết độ dài ba cạnh của tam giác tỉ lệ với 5;6;7 và chu vi tam giác bằng 36 Tính độ dài lớn nhất
của tam giác đó
TOÁN TIỂU HỌC&THCS&THPT VIỆT NAM www.facebook.com/groups/ToanTieuHocTHCSTHPTVietNam/ Trang:5.
Trang 6ĐẠI LƯỢNG TỈ LỆ THUẬN
BẢNG ĐÁP ÁN
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
D D A D B B A A C C D C D B B
16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
D B A C C C
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT Câu 1 Cho biết đại lượng x tỉ lệ thuận với đại lượng y theo hệ số tỉ lệ 2 Hãy biểu diễn ytheo x
A.
1 2
y x
1 2
y x
Lời giải Chọn D
Phương pháp giải
Áp dụng tính chất của hai đại lượng tỉ lệ thuận:
Nếu đại lượng y tỉ lệ thuận với đại lượng x theo hệ số tỉ lệ k (khác 0 ) thì x cũng tỉ lệ thuận
với y theo hệ số tỉ lệ
1
k
Lời giải của GV
Vì đại lượng x tỉ lệ thuận với đại lượng y theo hệ số tỉ lệ 2 nên y cũng tỉ lệ thuận với x
theo hệ số tỉ lệ
1 2
Suy ra
1 2
y x
Đáp án cần chọn là: D
Câu 2 Cho biết x tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ 3 Hãy biểu diễn ytheo x
A.
1 3
y x
1 3
y x
Lời giải Chọn D
Phương pháp giải
Áp dụng tính chất của hai đại lượng tỉ lệ thuận:
Nếu đại lượng ytỉ lệ thuận với đại lượng x theo hệ số tỉ lệ k (khác 0 ) thì x cũng tỉ lệ thuận
với y theo hệ số tỉ lệ
1
k
Trang 7Vì đại lượng x tỉ lệ thuận với đại lượng y theo hệ số tỉ lệ 3 nên y cũng tỉ lệ thuận với x theo
hệ số tỉ lệ
1
3 Suy ra
1 3
y x
Đáp án cần chọn là: D
Câu 3 Khi có y k k x 0
ta nói
A. y tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ k B. x tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ k
C. x và y không tỉ lệ thuận với nhau D.Không kết luận được gì về x và y
Lời giải Chọn A
Câu 4 Cho x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau theo hệ số tỉ lệ k Khi x thì 12 y 3 Hệ số
tỉ lệ là
A.
1 4
k
1 4
k
1 4
k
Lời giải Chọn B
Phương pháp giải
Áp dụng công thức: Nếu xvày tỉ lệ thuận với nhau theo tỉ số k thì x ky
Lời giải của GV
Vì x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau theo hệ số tỉ lệ k nên x ky
Ta có: 12k 3 k4
Hay x 4 y
Đáp án cần chọn là: B
Câu 5 Cho biết x tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ 3 Cho bảng giá trị sau
y
1
Khi đó:
A.
4
3
y x y
y x y
C.
y x y
y x y
Lời giải
TOÁN TIỂU HỌC&THCS&THPT VIỆT NAM www.facebook.com/groups/ToanTieuHocTHCSTHPTVietNam/ Trang:7.
Trang 8Chọn B
Lời giải của GV
Vì x tỉ lệ thuận với ytheo hệ số tỉ lệ 3 nên ta có x3y
4
3
+) 2
2
3
x
1
3
y x y
Đáp án cần chọn là: B
Chú ý: Một số em nhầm công thức y3x là sai
Câu 6 Cho biết x là đại lượng tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ 5 Cho bảng giá trị sau:
y
1
5
Khi đó:
A
1
25
y x y
1
5
y x y
C.
1
25
y x y
1
5
y x y
Lời giải Chọn B
Lời giải của GV
Vì x tỉ lệ thuận với ytheo hệ số tỉ lệ 5 nên ta có x5y
+) 5 5y1 y1 1
+) 2
1
5
x
1
5
1 1; 1;
5
y x y
Đáp án cần chọn là: B
Trang 9Câu 7
Giả sử x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận, x và 1 x là hai giá trị khác nhau của 2 x và y y là hai1; 2 giá trị tương ứng của y Tính x biết1 2 1 2
x y y
A. x 1 18. B. x 1 18 C. x 1 6 D. x 1 6
Lời giải Chọn A
Lời giải của GV
Vì x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận nên
x y hay
1
1
3
1 3 10
x
x
Đáp án cần chọn là: A
Câu 8
Giả sử x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận, x và 1 x là hai giá trị khác nhau của 2 x và y y là hai1; 2 giá trị tương ứng của y Tính y biết1 1 2 2
x x y
A. y 1 24. B. y 1 42. C. y 1 6 D. y 1 6
Lời giải Chọn A
Phương pháp giải
Áp dụng tính chất tỉ lệ thuận
Lời giải của GV
Vì x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận nên
1 1
y x hay
1
1
12
y
y
Đáp án cần chọn là: A
Câu 9 Cho hai đại lượng x và y có bảng giá trị sau:
Kết luận nào sau đây đúng
A x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau theo hệ số tỉ lệ
23 48
B x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận theo hệ số
9 5
C x và y không tỉ lệ thuận với nhau
TOÁN TIỂU HỌC&THCS&THPT VIỆT NAM www.facebook.com/groups/ToanTieuHocTHCSTHPTVietNam/ Trang:9.
Trang 10D
y và x tỉ lệ thuận theo hệ số tỉ lệ
5 9
Lời giải Chọn C
Phương pháp giải
Xét xem tất cả các thương của các giá trị tương ứng của hai đại lượng xem có bằng nhau không?
Nếu bằng nhau thì hai đại lượng tỉ lệ thuận
Nếu không bằng nhau thì hai đại lượng không tỉ lệ thuận
Lời giải của GV
Ta thấy
2,3 4,8 4,8 2,3 nên x và y không tỉ lệ thuận với nhau
Đáp án cần chọn là: C
Câu 10 Cho hai đại lượng x và y có bảng giá trị sau:
Kết luận nào sau đây đúng
A x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau theo hệ số tỉ lệ
23 48
B x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận theo hệ số
9 5
C x và y không tỉ lệ thuận với nhau
D
y và x tỉ lệ thuận theo hệ số tỉ lệ
5 9
Lời giải Chọn C
Phương pháp giải
Xét xem tất cả các thương của các giá trị tương ứng của hai đại lượng xem có bằng nhau không?
Nếu bằng nhau thì hai đại lượng tỉ lệ thuận
Nếu không bằng nhau thì hai đại lượng không tỉ lệ thuận
Lời giải của GV
Ta thấy
12,5 2,5 5 8,75 16,32
nên x và y không tỉ lệ thuận với nhau
Đáp án cần chọn là: C
Câu 11 Cứ 100kg thóc thì cho 60kg gạo Hỏi 2 tấn thóc thì cho bao nhiêu kilogam gạo?
Trang 11A. 200kg B.12kg C.120kg D.1200kg.
Lời giải Chọn D
Phương pháp giải
+ Xác định tương quan tỉ lệ thuận giữa hai đại lượng
+ Áp dụng tính chất về tỉ số các giá trị của hai đại lượng tỉ lệ thuận
Lời giải của GV
Đổi 2 tấn = 2000kg
Gọi x x 0
là số kilogam gạo có trong hai tấn thóc
Ta thấy số tấn thóc và số gạo là hai đại lượng tỉ lệ thuận
Ta có
1200
x
Vậy hai tấn thóc có 1200kg gạo
Đáp án cần chọn là: D
Câu 12 Giả sử x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận, x x là hai giá trị khác nhau của 1, 2 x và y y là hai1, 2
giá trị tương ứng của y Tính x y biết 1; 1 2y13x1 24; x2 6; y2 3
A.
1 12; 1 6
x y B. x112; y16
C . x112; y16 D. x112; y16
Lời giải Chọn C
Phương pháp giải
Áp dụng tính chất tỉ lệ thuận và tính chất dãy tỉ số bằng nhau
Lời giải của GV
Vì x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận nên
x y
Suy ra
1 1 3x1 2 1 3x1 2 1 24
2
Nên x1 2 6 12; y1 2 3 6
Đáp án cần chọn là: C
Câu 13 Giả sử x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận, x x là hai giá trị khác nhau của 1, 2 x và y y là hai1, 2
giá trị tương ứng của y Tính x y biết 1; 1 y1 x1 7; x2 4; y2 3
TOÁN TIỂU HỌC&THCS&THPT VIỆT NAM www.facebook.com/groups/ToanTieuHocTHCSTHPTVietNam/ Trang:11.
Trang 12A
1 28; 1 21
x y B. x13; y14
C x14; y13 D. x14; y13
Lời giải Chọn D
Áp dụng tính chất tỉ lệ thuận và tính chất dãy tỉ số bằng nhau
Lời giải của GV
Vì x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận nên
x y
1
x y y x
Nên x1 1 4 4; y1 1 33
Đáp án cần chọn là: D
Câu 14 Chia số 117 thành ba phần tỉ lệ thuận với 3; 4; 6 Khi đó phần lớn nhất là số
Lời giải Chọn B
Phương pháp giải
Giả sử chia số P thành ba phần x, y , z tỉ lệ với các số a , b , c ta làm như sau:
a b c a b c a b c
Lời giải của GV
Chia số 117 thành ba phần x y z; ; 0x y z; ; 117 tỉ lệ thuận với 3; 4; 6
Ta có 3 4 6
x y z
và x y z 117
Áp dụng tính chất dãy tỉ số bằng nhau ta có
117 9
x y z x y z
Do đó x9.3 27; y9.4 36; z9.6 54
Phần lớn nhất là 54
Đáp án cần chọn là: B
Trang 13Câu 15. Cho ;x y là hai đại lượng tỉ lệ thuận Biết rằng với hai giá trị x x của 1; 2 xcó tổng bằng 1 thì hai
giá trị tương ứng y y có tổng bằng 5 Biểu diễn y theo x 1; 2
A.
1 5
B.y5x
C y3x
D.y2x
Lời giải Chọn B
Vì x;y là hai đại lượng tỉ lệ thuận nên theo tính chất của đại lượng tỉ lệ thuận ta có
1 2
1 2
y y
x x Áp
dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau ta có
5 5 1
x x x x ( vìy1y2 5;x1x21)
Vậy y và x tỉ lệ thuận với nhau theo hệ số tỉ lệ là 5
Suy ra y5x
Câu 16. Cho ;x y là hai đại lượng tỉ lệ thuận Biết rằng với hai giá trị x x của 1; 2 xcó tổng bằng 4 thì
hai giá trị tương ứng y y có tổng bằng 16 Biểu diễn y theo x 1; 2
A
1 4
y x
Lời giải Chọn D
Vì x;y là hai đại lượng tỉ lệ thuận nên theo tính chất của đại lượng tỉ lệ thuận ta có
1 2
1 2
y y
x x Áp
dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau ta có
16 4 4
x x x x ( vìy1y2 16;x1x2 4)
Vậy y và x tỉ lệ thuận với nhau theo hệ số tỉ lệ là 4
Suy ra y4x
Câu 17.Biết độ dài ba cạnh của tam giác tỉ lệ thuận với 3;5;7 Biết rằng tổng độ dài cạnh lớn nhất và cạnh nhỏ nhất hơn cạnh còn lại là 20 m.Tính cạnh nhỏ nhất
Lời giải
TOÁN TIỂU HỌC&THCS&THPT VIỆT NAM www.facebook.com/groups/ToanTieuHocTHCSTHPTVietNam/ Trang:13.
Trang 14Chọn B
Gọi ba cạnh của tam giác là x y z x y z ; ; ; ; 0
Giả sử ; ;x y z tỉ lệ thuận với 3;5;7 ta có 3 5 7
x y z
thì x là cạnh nhỏ nhất và z là cạnh lớn nhất của tam giác nên x y z 20
Áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau ta có:
20 4
x y z x y z
Do đó x 4.3 12 m
Vậy cạnh nhỏ nhất của tam giác bằng 12m
Câu 18 Dùng 10 máy thì tiêu thụ hết 80 lít xăng.Hỏi dùng 13 máy (cùng loại) thì tiêu thụ bao nhiêu lít
xăng ?
Lời giải Chọn A
Gọi số xăng tiêu thụ của 13 máy là x (l) (x > 0)
Vì số máy và số xăng là hai đại lượng tỉ lệ thuận nên ta có
104
x
Vậy số xăng tiêu thu của 13 máy là 104 lít
Câu 19.Ba công nhân có năng suất lao động tương ứng tỉ lệ với 3;5;7 Tính tổng số tiền ba người được
thưởng nếu biết tổng số tiền thưởng của người thứ nhất và người thứ hai là 5,6 triệu đồng
Lời giải Chọn C
Gọi số tiền thưởng của ba công nhân lần lượt là x y z x y z ; ; ; ; 0
Vì năng suất lao động tương ứng tỉ lệ với 3;5;7 nên số tiền thưởng cũng tỉ lệ thuận với 3;5;7 ta
có 3 5 7
x y z
và x y 5,6
Áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau ta có
5,6 0,7(1)
x y z x y
x y z x y z x y z
15
x y z
x y z