Tiểu luận: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc và sự vận dụng của Đảng ta trong xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc ở nước ta hiện nay.

1 HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN KHOA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc và sự vận dụng của Đảng ta trong xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc ở nước ta hiện nay .MỞ ĐẦU3NỘI DUNG5Chương 1: Khái niệm “đại đoàn kết dân tộc”51.1. Khái niệm theo từ điển Tiếng Việt:51.2. Khái niệm theo Tư tưởng Hồ Chí Minh.5Chương 2:6Những cơ sở hình thành Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc.62.1.Truyền thống yêu nước, nhân ái, tinh thần cố kết cộng đồng của dân tộc Việt Nam.62.2. Sự tổng hợp phong trào cách mạng Việt Nam và phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa.72.3.Những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lê nin.8Chương 3:9Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc.93.1. Vị trí, vai trò của đại đoàn kết trong cách mạng Việt Nam.93.2. Lực lượng đại đoàn kết dân tộc.113.3. Điều kiện để xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc.133.4. Hình thức, nguyên tắc tổ chức của khối đại đoàn kết dân tộc – Mặt trận dân tộc thống nhất.153.5. Phương thức xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.19Chương 4:21Vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc và liên hệ bản thân214.1. Thực trạng chung214.2. Nhiệm vụ và yêu cầu234.3. Những chú ý khi vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh244.4. Ý nghĩa tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh254.5. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới hiện nay. Liên hệ bản thân.26KẾT LUẬN30TÀI LIỆU THAM KHẢO32

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

KHOA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

-

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

MÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc và sự vận dụng của Đảng ta trong xây dựng khối đại đoàn kết

dân tộc ở nước ta hiện nay

Sinh viên: LÊ ANH THƯ

Mã sinh viên: 2156090054 Lớp hành chính: Báo Mạng điện tử CLC

Hà Nội, tháng 01 năm 2022

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 5

Chương 1: Khái niệm “đại đoàn kết dân tộc” 5

1.1 Khái niệm theo từ điển Tiếng Việt: 5

1.2 Khái niệm theo Tư tưởng Hồ Chí Minh 5

Chương 2: 6

Những cơ sở hình thành Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc 6

2.1.Truyền thống yêu nước, nhân ái, tinh thần cố kết cộng đồng của dân tộc Việt Nam 6

2.2 Sự tổng hợp phong trào cách mạng Việt Nam và phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa 7

2.3.Những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lê nin 8

Chương 3: 9

Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc 9

3.1 Vị trí, vai trò của đại đoàn kết trong cách mạng Việt Nam 9

3.2 Lực lượng đại đoàn kết dân tộc 11

3.3 Điều kiện để xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc 13

3.4 Hình thức, nguyên tắc tổ chức của khối đại đoàn kết dân tộc – Mặt trận dân tộc thống nhất 15

3.5 Phương thức xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc 19

Chương 4: 21

Vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc và liên hệ bản thân 21 4.1 Thực trạng chung 21

4.2 Nhiệm vụ và yêu cầu 23

4.3 Những chú ý khi vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh 24

4.4 Ý nghĩa tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh 25

4.5 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới hiện nay Liên hệ bản thân 26

KẾT LUẬN 30

TÀI LIỆU THAM KHẢO 32

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngày 14/05 cuộc hội thảo “Phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, xây dựng MTTQ Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh” khẳng định một trong những tài sản vô giá mà Bác Hồ để lại cho dân tộc và các thế hệ mai sau là Tư tưởng Hồ Chí Minh Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc bao gồm hệ thống các quan điểm toàn diện, nhất quán và sâu sắc Bác Hồ đã nhìn nhận và đánh giá tất cả các dân tộc của cộng đồng các dân tộc Việt Nam đều có sự quyết tâm, đoàn kết, một lòng yêu nước dù cho có chuyện gì xảy ra

Bác Hồ luôn nhận thức rằng sức mạnh đại đoàn kết các dân tộc là vấn đề sống còn, quyết định đến sự thành công của các mạng Ngày nay, sự đoàn kết đó càng phải phát huy để tạo nên những chiến lược, sự thành công trong việc xây dựng đất nước vững mạnh hơn Vì vậy, em chọn tên đề tài là “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc và sự vận dụng của Đảng ta trong xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc ở nước ta hiện nay”

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích: Giúp bản thân và xã hội nhìn nhận tầm quan trọng của đại đoàn kết

dân tộc, những ảnh hưởng tích cực của tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc với dân tộc ta, từ những cuộc kháng chiến chống Pháp, Mỹ cho tới

cuộc sống hiện đại, phát triển ngày này

- Nhiệm vụ: Phân tích, làm rõ những quan điểm cơ bản của Tư tưởng Hồ Chí

Minh; thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng về việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc ở nước ta ngày nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc; Sự vận

dụng của Đảng trong việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc ở nước ta hiện nay

- Phạm vi nghiên cứu: Phân tích những cơ sở hình thành Tư tưởng Hồ Chí

Minh về đại đoàn kết dân tộc; những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc; sự vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng vào công

cuộc đổi mới nước ta ngày nay qua hệ thống các tài liệu, văn bản

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận: Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của chủ

nghĩa Mác Lê-nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc

- Phương pháp nghiên cứu: đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học:

Phân tích, tổng hợp, logic và phương pháp vận dụng thực tiễn

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

-Ý nghĩa lý luận: góp phần làm rõ những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí

Minh về đại đoàn kết dân tộc, làm cơ sở cho việc vận dụng của Đảng trong việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc hiện nay

-Ý nghĩa thực tiễn: Việc phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh đại đoàn kết dân tộc

và việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc của Đảng ở nước ta hiện nay nhằm chiến thắng mục tiêu “ Dân giàu, nước mạnh, xã hội, dân chủ, công bằng, văn minh”

6 Kết cấu của tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, tiểu luận gồm

4 chương

NỘI DUNG

Chương 1: Khái niệm “đại đoàn kết dân tộc”

1.1 Khái niệm theo từ điển Tiếng Việt:

Đoàn kết là “kết thành một khối thống nhất, cùng hoạt động vì mục đích chung” Đại đoàn kết là “đoàn kết rộng rãi”

1.2 Khái niệm theo Tư tưởng Hồ Chí Minh

Theo Tư tưởng Hồ Chí Minh: “Đại đoàn kết là trước hết phải đoàn kết đại đa

số nhân dân, mà đại đa số nhân dân là công nhân, nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động khác, đó là nền gốc của sự đoàn kết Nó cũng như cái nền của nhà, cái gốc của cây Nhưng đã có nền vững, gốc tốt, còn phải đoàn kết các tầng lớp nhân dân khác.”

-> Đại đoàn kết dân tộc là một giá trị tinh thần to lớn, một truyền thống cực kì quý báu của dân tộc ta, được hun đúc trong suốt mấy nghàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước Đoàn kết đã trở thành một động lực to lớn, một triết lý nhân sinh và hành động để dân tộc ta vượt qua bao biến cố, thăng trầm của thiên tai, địch họa, để tồn tại và phát triển bền vững Trên cơ sở thực tiễn cách mạng Việt Nam và thực tiễn cách mạng thế giới đã sớm hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc

Đề cập đến chủ nghĩa yêu nước của dân tộc, chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Dân

ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báu của ta từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn,

nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước”

Trải qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, tinh thần yêu nước gắn liền với ý thức cộng đồng, ý thức cố kết dân tộc, đoàn kết dân tộc Việt Nam đã hình thành và củng cố, tạo thành một truyền thống bền vững Tinh thần ấy, tình cảm ấy theo thời gian đã trở thành lẽ sống của mỗi con người Việt Nam, làm cho vận mệnh mỗi cá nhân gắn chặt vào vận mệnh của cộng đồng, vào sự sống còn và phát triển của dân tộc Nó là cơ sở của ý chí kiên cường, bất khuất, tinh thần dũng cảm

hy sinh vì dân, vì nước của mỗi con người Việt Nam, đồng thời là giá trị tinh thần thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng và của mỗi cá nhân trong quá trình dựng nước và giữ nước, làm nên truyền thống yêu nườc, đoàn kết của dân tộc Dù lúc thăng, lúc trầm nhưng chủ nghĩa yêu nước và truyền thống đoàn kết của dân tộc Việt Nam bao giờ cũng là tinh hoa đã được hun đúc và thử nghiệm qua hàng nghìn năm lịch sử chinh phục thiên nhiên và chống giặc ngoại xâm bảo vệ Tổ quốc của ông cha ta Chủ nghĩa yêu nước, truyền thống đoàn kết, cộng đồng của dân tộc Việt Nam là cơ sở đầu tiên, sâu xa cho sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc

2.2 Sự tổng hợp phong trào cách mạng Việt Nam và phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa

Không chỉ được hình thành từ những cơ sở lý luận suông, tư tưởng này còn xuất phát từ thực tiễn lịch sử của dân tộc và nhiều năm bôn ba khảo nghiệm ở nước ngoài của Hồ Chí Minh

2.2.1 Thực tiễn cách mạng Việt Nam

Là một người am hiểu sâu sắc lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc mình, Hồ Chí Minh nhận thức được trong thời phong kiến chỉ có những cuộc đấu tranh thay đổi triều đại nhưng chúng đã ghi lại những tấm gương tâm huyết của ông cha ta với tư tưởng “Vua tôi đồng lòng, anh em hòa thuận, cả nước góp sức” và “Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc là thượng sách giữ nước” Chính chủ nghĩa yêu nước, truyền thống đoàn kết của dân tộc trong chiều sâu và bề dày của lịch sử này đã tác động mạnh mẽ đến

Hồ Chí Minh và được người ghi nhận như những bài học lớn cho sự hình thành

tư tưởng của mình

Năm 1858, thực dân Pháp tấn công bán đảo Sơn Trà, từ đó, các phong trào yêu nước , chống pháp liên tục nổ ra, rất anh dũng, nhưng cuối cùng đều thất bại Hồ Chí Minh đã nhận ra được những hạn chế trong chủ trương tập hợp lực lượng của các nhà yêu nước tiền bối và trong việc nắm bắt những đòi hỏi khách quan của lịch sử trong giai đọan này Đây cũng chính là lý do, là điểm xuất phát

để Người quyết tâm từ Bến cảng Nhà Rồng ra đi tìm đường cứu nước

2.2.2 Thực tiễn cách mạng thế giới

Từ 1911 đến 1941 Hồ Chí Minh đã đi đầu khắp hết các châu lục Cuộc khảo nghiệm thực tiễn rộng lớn và công phu đã giúp Người nhận thức một sự thực:

“Các dân tộc thuộc địa tiềm ẩn một sức mạnh vĩ đại, song cuộc đấu tranh của

họ chưa đi đến thắng lợi bởi vì các dân tộc bị áp bức chưa biết tập hợp lại, chưa

có sự liên kết chặt chẽ với giai cấp công nhân ở các nước tư bản, đế quốc, chưa

có tổ chức và chưa biết tổ chức…”

Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 thành công đã đưa Hồ Chí Minh đến bước ngoặt quyết định trong việc chọn con đường cứu nước, giải phóng dân tộc, giành dân chủ cho nhân dân Từ chỗ chỉ biết đến Cách mạng Tháng Mười theo cảm tính, Người đã nghiên cứu để hiểu một cách thấu đáo con đường Cách mạng Tháng Mười và những bài học kinh nghiệm quý báu mà cuộc cách mạng này đã mang lại cho phong trào cách mạng thế giới Đặc biệt là bài học về sự huy động, tập hợp, đoàn kết lực lượng quần chúng công nông binh đông đảo để giành và giữ chính quyền cách mạng

2.3.Những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lê nin

Chủ nghĩa Mác- Lênin cho rằng, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, nhân dân là người sáng tạo lịch sử; giai cấp vô sản muốn thực hiện vai trò là lãnh đạo cách mạng phải trở thành dân tộc, liên minh công nông là cơ sở để xây dựng lực lượng to lớn của cách mạng Chủ nghĩa Mác-lênin đã chỉ ra cho các dân tộc bị áp bức con đường tự giải phóng Lê-nin cho rằng, sự liên kết giai cấp, trước hết là liên minh giai cấp công nhân với nông dân là hết sức cần thiết, bảo đảm cho thắng lợi của cách mạng vô sản Rằng nếu không có sự đồng tình và ửng hộ của đa số

nhân dân lao động với đội ngũ tiên phong của nó, tức giai cấp vô sản, thì cách mạng vô sản không thể thực hiện được

Đó là những quan điểm lý luận hết sức cần thiết để Hồ Chí Minh có cơ sở khoa học trong sự đánh giá chính xác yếu tố tích cực cũng như những hạn chế trong các

di sản truyền thống, trong tư tưởng tập hợp lực lượng của các nhà yêu nước Việt Nam tiền bối và các nhà cách mạng lớn trên thế giới, từ đó hình thành tư tưởng

Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc

Chương 3:

Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về đại đoàn kết

dân tộc

3.1 Vị trí, vai trò của đại đoàn kết trong cách mạng Việt Nam

3.1.1 Đại đoàn kết dân tộc là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, quyết định thành công của cách mạng

Đại đoàn kết là một nội dung nổi bật, xuyên suốt trong tưởng cũng như trong hoạt động thực tiễn của Hồ Chí Minh

Tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh là một tư tưởng cơ bản, nhất quán, xuyên suốt tiến trình của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa Đoàn kết của Hồ Chí Minh không phải là một biện pháp nhất thời, mà là chiến lược tập hợp mọi lực lượng có thể tập hợp được, nhằm hình thành sức mạnh to lớn trong cuộc đấu tranh với kẻ thù của dân tộc, của giai cấp vì mục tiêu giành độc lập cho dân tộc, tự do cho nhân dân Hồ Chí Minh khẳng định: “Đoàn kết là lực lượng mạnh nhất", “Đoàn kết là sức mạnh vô địch", “Đoàn kết sức mạnh, là then chốt của thành công"

Hồ Chí Minh nhận định: "Nhờ đại đoàn kết mà nhân dân Việt Nam đã đánh thắng chú nghĩa thực dân, làm Cách mạng Tháng Tám thành công và đã kháng

chiến thắng lợi Nhờ đại đoàn kết toàn dân mà nước Việt Nam chúng tôi nhất định sẽ thống nhất" Hồ Chí Minh khẳng định:

“Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết,

Thành công, thành công, đại thành công"

Trong từng thời kỳ, từng giai đoạn của cách mạng, trước những yêu cầu và nhiệm vụ khác nhau, có thể và cần thiết có sự điều chỉnh chính sách và phương pháp tập hợp lực lượng cho phù hợp với những đối tượng khác nhau, nhưng đoàn kết phải luôn được nhận thức là vấn đề sống còn của cách mạng, là một chiến lược nhất quán và xuyên suốt

Thực tiễn cách mạng Việt Nam cho thấy, từ khi Đảng ra đời đến Hồ Chí Minh và Đảng ta luôn thi hành đường lối đoàn kết nhất quán, đúng đắn, với hình thức tổ chức phù hợp nên đã phát huy được truyền thống yêu nước, đoàn kết của dân tộc, của quốc tế tạo thành sức mạnh to lớn cho cách mạng

3.1.2 Đại đoàn kết là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của đảng cách mạng

Hồ Chí Minh cho rằng, đoàn kết không đơn thuần là phương pháp tập hợp,

tổ chức lực lượng yêu nước, cách mạng, mà cao hơn đó là nhiệm vụ hàng đầu của Đảng cách mạng Trong Báo cáo chính trị đọc tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng (2-1951), Hồ Chí Minh nêu rõ: “Về mục đích trước mắt, Đảng Lao động Việt Nam đoàn kết và lãnh đạo toàn dân kháng chiến cho đến thắng lợi hoàn toàn, tranh lại thống nhất và độc lập hoàn toàn; lãnh đạo toàn dân thực hiện dân chủ mới, xây dựng điều kiện để tiến đến chủ nghĩa xã hội"! Phát biểu tại buổi lễ ra mắt Đảng Lao động Việt Nam (3-3-1951), Hồ Chí Minh tuyên bố trước toàn dân tộc: Mục đích của Đảng Lao động Việt Nam đại thể gồm trong 8 chữ là: “ĐOÀN KẾT TOÀN DÂN, PHỤNG SỰ TỔ QUỐC"

Để đạt được mục đích đó, nhiệm vụ đầu tiên của đảng cách mạng là tập hợp, đoàn kết rộng rãi các tầng lớp nhân dân ở trong nước, nhân dân yêu chuộng hòa bình, tiến bộ trên thế giới, hình thành nên khối đại đoàn kết to lớn, mạnh

mẽ Hồ Chí Minh nêu rõ:

Đoàn kết là điểm mẹ Điểm này mà thực hiện tốt thì đẻ ra con cháu đều tốt”

Do vậy, đoàn kết phải là điểm xuất phát, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ đường lối, chủ trương của Đảng

3.2 Lực lượng đại đoàn kết dân tộc

3.2.1 Chủ thể của khối đại đoàn kết

Chủ thể của khối đại đoàn kết toàn dân tộc theo quan điểm của Hồ Chi Minh

là toàn thể nhân dân, tất cả những người Việt Nam yêu nước Đứng trên lập trường giai cấp công nhân và quan điểm quần chúng, Hổ Chi Minh đề cập vẫn

đề nhân dân một cách rõ ràng, toàn diện Hồ Chi Minh thường dùng khái niệm này để chỉ “Mọi con dân nước Việt", "Mỗi một người con Rồng cháu Tiên", không phân biệt dân tộc đa số hay thiểu số, có tín ngưỡng hay không tín ngưỡng, không phân biệt “già, trẻ, gái, trai, giàu nghèo, quý tiện" Như vậy, nhân dân trong tư tưởng Hồ Chi Minh vừa được hiểu với tư cách là mỗi con người Việt Nam cụ thể, vừa là một tập hợp đông đảo quần chúng nhân dân, với những mối liên hệ cả quá khử và hiện tại; họ là chủ thể của khối dại doàn kết toàn dân tộc và đại đoàn kết dân tộc thực chất là tập hợp lực lượng toàn dân

Nói tới đại đoàn kết toàn dân tộc nghĩa là phải tập hợp được tất cả mọi người dân vào trong cuộc đấu tranh chung Theo ý nghĩa đó, nội hàm khái niệm đại đoàn kết trong tư tưởng Hồ Chí Minh rất phong phủ, bao gồm nhiều tầng nấc, nhiều cấp độ các quan hệ liên kết qua lại giữa các thành viên, các bộ phận, các lực lượng xã hội của dân tộc từ dân tộc đa số đến dân tộc thiểu số, từ thấp đến

cao, từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới Hồ Chí Minh nhiều lần nói: “Đoàn kết của ta không những rộng rãi mà còn đoàn kết lâu dài Ta đoàn kết để đấu tranh cho thống nhất và độc lập Tổ quốc; ta còn phải đoàn kết để xây dựng nước nhà Ai có tài, có đức, có sức, có lòng phụng sự Tổ quốc và phục vụ nhân dân thì ta đoàn kết với họ"

Hồ Chí Minh chỉ rõ, trong quá trình xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phải đứng vững trên lập trường giai cấp công nhân, giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa giai cấp, dân tộc để tập hợp lực lượng, không được phép bỏ sót một lực lượng nào, miễn là lực lượng đó có lòng trung thành và sẵn sàng bảo

vệ Tổ quốc, không phản bội lại quyền lợi của dân chúng Với tinh thần đại đoàn kết rộng rãi như vậy, Hồ Chí Minh đã định hướng cho việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tới cách mạng xã hội chủ nghĩa

3.2.2 Nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Dân tộc, nhân dân là những khái niệm chỉ một cộng đồng, một khối đông người Muốn xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc thì phải xác định rõ đâu

là nền tảng của khối đoàn kết toàn dân tộc và những lực lượng nào tạo nên nền tảng đó Người chỉ rõ: “Đại đoàn kết tức là trước hết phải đoàn kết đại đa số nhân dân, mà đại đa số nhân dân là công nhân, nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động khác Đó là nền gốc của đại đoàn kết Nó cũng như cái nền của nhà gốc của cây Nhưng đã có nền vững, gốc tốt, còn phải đoàn kết các tầng lớp nhân dân khác", “Lực lượng chủ yếu trong khối đại đoàn kết dân tộc là công nông cho nên liên minh công nông là nền tảng của Mặt trận dân tộc thống nhất” Người còn nêu rõ, lấy liên minh công nhân - nông dân - tri thức làm nền tảng cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc Nền tảng càng được củng cổ vững

chắc thi khối đại đoàn kết toàn dân tộc càng có thể mở rộng, không e ngại bất

cứ thế lực nào có thể làm suy yếu khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Đại đoàn kết toàn dân tộc còn phải đoàn kết và thống nhất trong Đảng Sự đoàn kết thống nhất của Đảng phải dựa trên cơ sở lý luận của Đảng là chủ nghĩa Mác - Lênin; dựa trên Cương lĩnh, đường lối, quan điểm của Đảng, điều

lệ Đảng, nghị quyết của tổ chức đảng các cấp Đồng thời, muốn đoàn kết thống nhất trong Đảng phải thực hành dân chủ rộng rãi ở trong Đảng, thường xuyên

và nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình, thường xuyên tu dưỡng đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân và các biểu hiện tiêu cực khác, phải sống với nhau có tình, có nghĩa Có đoàn kết tốt thì mới tạo ra cơ sở vững chắc để thống nhất ý chi và hành động Sự đoàn kết trong Đảng là cơ sở vữmg chắc để xây dựng sự đoàn kết trong Mặt trận Đảng đoàn kết, dân tộc đoàn kết và sự gắn

bó máu thịt giữa Đảng dối với nhân dân sẽ tạo nên sức mạnh bên trong, để dân tộc vượt qua mọi khó khăn, chiến thắng mọi kẻ thù, đi tới thắng lợi cuối cùng của Cách mạng

3.3 Điều kiện để xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc

Để xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, chúng ta phải lấy lợi ích chung làm

điểm quy tụ, đồng thời phải tôn trọng những lợi ích khác biệt chính đáng Cần

phải thận trọng để giải quyết các mối quan hệ lợi ích phong phú của xã hội Việt Nam Chỉ có xử lý đúng đắn quan hệ lợi ích xã hội, chúng ta mới có thể tìm ra điểm chung và đoàn kết các lực lượng cách mạng yêu nước Mặt trận là tổ chức tập hợp đông đảo quần chúng với lợi ích vừa tương đồng, vừa khác biệt Để Mặt trận hoạt động lâu dài và bền vững, lợi ích tối cao của dân tộc phải đặt lên hàng đầu Lợi ích tối cao của dân tộc Việt Nam và tôn chỉ “bất biến” của cách mạng Việt Nam chính là độc lập, tự do Vấn đề còn lại là phải làm thế nào để tất cả mọi người thuộc bất cứ giai tầng nào, lực lượng nào trong Mặt trận cũng phải đặt lợi

ích tối cao đó lên trên hết, trước hết; vì lợi ích tối cao của dân tộc được bảo đảm thì lợi ích cơ bản của mỗi bộ phận, mỗi người đều được thực hiện

Trên cơ sở bảo đảm lợi ích tối cao của dân tộc, những quyền lợi cơ bản của các tầng lớp nhân dân cũng được cụ thể hóa sao cho phù hợp với lợi ích dân tộc, với từng đối tượng và điều kiện thực tiễn

Theo Hồ Chí Minh, muốn xây dựmg khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phải kế

thừa truyền thống yêu nước, nhân nghĩa, đoàn kết của toàn dân tộc Truyền thống

này được hình thành, củng cố và phát triển trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước hàng ngàn năm của cả dân tộc, trở thành giá trị bền vững, thấm sâu vào tư tưởng, tình cảm, tâm hồn của mỗi con người Việt Nam, được lưu truyền qua các thế hệ, từ thời các Vua Hùng dựng nước tới Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Quốc Tuấn,

Lê Lợi, Quang Trung Đó chinh là cội nguồn sức mạnh vô địch để cả dân tộc chiến đấu và chiến thắng thiên tai địch họa làm cho đất nước được trường tồn, cốt cách dân tộc được giữ vững

Phải có lòng khoan dung, độ lượng với con người Hồ Chí Minh chỉ rõ, trong

mỗi cá nhân cũng như mỗi cộng đồng đều có những ưu điểm, khuyết điểm, mặt tốt, mặt xấu Cho nên, vì lợi ích của cách mạng, cần phải có lòng khoan dung độ lượng, trân trọng phần thiện dù nhỏ nhất ở mỗi người thì mới có thể tập hợp, quy

tụ rộng rãi mọi lực lượng Người viết “Sông to, biền rộng, thì bao nhiêu nước cũng chứa được, vi độ lượng nó rộng và sâu Cái chén nhỏ, cái đĩa cạn, thì một chút nước đầy tràn, vì độ lượng nó nhỏ Người mà tự kiêu, tự mãn, cũng như cái chén, cái đĩa Theo Người: “Trong mấy triệu người cũng có người thế này thế khác, nhưng thế này hay thế khác đều dòng dõi của tổ tiên ta Vậy nên ta phải khoan hồng đại độ Ta phải nhận rằng đã là con Lạc cháu Hồng thì ai cũng có it hay nhiều lòng ái quốc Đối với những đồng bảo lạc lối lầm đường, ta phải lấy tình thân ái

mà cảm hóa họ Có như thế mới thành đoàn kết, có đại đoàn kết thì tương lai chắc chắn sẽ vẻ vang"

Lòng khoan dung, độ lượng ở Hồ Chi Minh không phải là một sách lược nhất thời, một thủ đoạn chính trị mà là sự tiếp nối phát triển truyền thống nhân ái, bao dung của dân tộc, từ chinh mục tiêu của cuộc cách mạng mà Người suốt đời theo đuổi Đó là một tư tưởng nhất quán, được thể hiện trong đường lối, chinh sách của Đăng đối với những người làm việc dưới chế độ cũ và những người nhất thời lầm lạc biết hối cải Người tuyên bố: “Bất kỳ ai mà thật thà tán thành hòa binh, thống nhất độc lập, dân chủ thì dù những người đó trước đây chống chúng ta, bây giờ chúng ta cũng thật thà đoàn kết với họ" Để thực hiện đoàn kết rộng rãi toàn dân tộc, cần có niềm tin vào nhân dân Với Hồ Chi Minh, yêu dân, tin dân, dựa vào dân, sống, đấu tranh vi hạnh phúc của nhân dân là nguyên tắc tối cao Nguyên tắc này vừa là sự tiếp nối truyền thống dân tộc “Nước lấy dân làm gốc", “Chở thuyền

và lật thuyền cũng là dân", đồng thời là sự quán triệt sâu sắc nguyên lý mácxit

"Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng" Trong tư tưởng của Người, dân là chỗ dựa vững chắc của Đảng, là nguồn sức mạnh vô tận và vô địch của khối đại đoàn kết quyết định thắng lợi của cách mạng, là nền, gốc và chủ thể của mặt trận dân tộc thống nhất

3.4 Hình thức, nguyên tắc tổ chức của khối đại đoàn kết dân tộc – Mặt trận dân tộc thống nhất

3.4.1 Mặt trận dân tộc thống nhất

Hình thức tổ chức đoàn kết dân tộc theo Hồ Chí Minh là đoàn kết trong Mặt trận dân tộc thống nhất Mặt trận là một liên minh chính trị nhằm đoàn kết rộng rãi các tổ chức yêu nước vào một khối thống nhất, đấu tranh vì độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội Mặt trận là phương tiện để thực hiện mục đích đoàn kết

Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của mình, ở mỗi thời kỳ Đảng đều tổ chức và xây dựng Mặt trận với nhiều tên gọi khác nhau, như: Hội phản đế (1931), Mặt trận dân chủ (1936), Mặt trận Việt Minh (1941), Mặt trận Liên Việt (1951), Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (1955 ở miền Bắc), Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam (1960 ở miền Nam) Khi cả nước thống nhất

đó là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (1976)

Về vai trò của Mặt trận trong cách mạng, Hồ Chí Minh nhận định: Trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân cũng như trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, Mặt trận dân tộc thống nhất vẫn là một trong những lực lượng to lớn của cách mạng Việt Nam Người nêu rõ: “Đoàn kết trong Mặt trận Việt Minh, nhân dân ta đã làm Cách mạng Tháng Tám thành công, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Đoàn kết trong Mặt trận Liên - Việt, nhân dân ta đã kháng chiến thắng lợi, lập lại hòa bình ở Đông Dương, hoàn toàn giải phóng miền Bắc Đoàn kết trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhân dân ta đã giành được thắng lợi trong công cuộc khôi phục kinh tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa và trong

sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc”

3.4.2 Một số nguyên tắc cơ bản về xây dựng và hoạt động của Mặt trận dân tộc thống nhất

Về xây dựng và hoạt động của Mặt trận của dân tộc thống nhất, Hồ Chí minh yêu cầu:

Một là, Mặt trận dân tộc thống nhất hoạt động phải dựa trên cơ sở liên

minh cơ bản công- nông - tri để mở rộng Mặt trận, làm cho Mặt trận thực sự quy tụ được cả dân tộc, tập hợp được toàn dân, kết thành một khối vững chắc Đây là nguyên tắc cốt lõi trong chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc của Hồ Chi Minh Do công - nông là lực lượng cách mạng nòng cốt nên liên minh cũng là nền tảng của Mặt trận Tri thức là sức mạnh riêng có của con người