Bài giảng bài 7 QUẢN lý HÀNH CHÍNH – tư PHÁP ở cơ sở

Hoàn thiện cơ chế bảo đảm để luật sư thực hiện tốt việc tranh tụng tại phiên tòa, đồng thời xác định rõ trách nhiệm đối với luật sư… Tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp đào tạo cử nhâ

Bài 7: QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH – TƯ PHÁP Ở CƠ SỞ

- Từ những kiến thức đã được trang bị mỗi học viên có thể vận dụng

một cách linh hoạt, sáng tạo những kiến thức đó vào thực tiễn

- Giúp học viên phát huy khả năng tư duy độc lập, từ đó tiến đến chiếm

lĩnh tri thức vận dụng sáng tạo những kiến thức đã học

II Điều kiện tiên quyết và đối tượng áp dụng

1 Điều kiện tiên quyết: Bài này nối tiếp chuyên đề “ Quản lý hoạt động vănhóa, giáo dục, y tế ở cơ sở”

2 Đối tượng áp dụng: Học viên trung cấp lý luận chính trị - hành chínhIII Phương pháp giảng dạy

- Phương pháp hiện đại: phương pháp thuyết trình, phương pháp nêu

vấn đề, phương pháp hỏi chuyên gia, phương pháp bể cá vàng,…

- Phương pháp truyền thống: phương pháp giảng dạy, phương pháp quy

nạp, phương pháp trực quan,…

IV Tài liệu

Tài liệu bắt buộc:

Giáo trình “ Trung cấp lý luận Chính trị - Hành chính”, Nxb Lý luậnchính trị, Hà Nội, 2014

Tài liệu tham khảo:

1 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

XI, Nxb.Chính trị quốc gia, H.2011

2 Hiến pháp Việt Nam (1946, 1959, 1980, 1992)

8 Luật Luật sư (2006)

9 Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân (2003)

10 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân (2002)

11 Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân (2002)

12 Luật Luật sư (2013)

B KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG

1 Kết cấu bài giảng

Thuyết trình,phân tích

Phân tích,thuyết trình

Vấn đáp, phântíchThuyết trình,phân tích

Thuyết trình,phân tích

Thuyết trình

Thuyết trình,phân tích

Thuyết trình,phân tích

Micro, bảng,phấn, máychiếu

Micro, máychiếu, bảng,phấn

Máy chiếu,micro, bảng,phấn

Micro, máychiếuBảng, phấn,micro, máychiếuMáy chiếu,micro

Micro, máychiếuMicro, máychiếu, bảng,phấnMáy chiếu,micro

2.3.7 Thanh tra, kiểm

tra, thực hiện khen

Thuyết trình,phân tíchThuyết trình

Phân tích,thuyết trình

Máy chiếu,micro

Phấn, bảng,micro, máychiếu

Micro, máychiếu

Máy chiếu,micro

Máy chiếu,micro

TRỰC TIẾP GIÁN TIẾP

Bài trước chúng ta tìm hiểu

chuyên đề: “ Quản lý hoạt động

văn hóa, giáo dục, y tế ở cơ sở”

Hôm nay chúng ta tìm hiểu

chuyên đề: Quản lý hành chính-tư

pháp ở cơ sở

Hành chính-tư pháp là những hoạtđộng của cơ quan hành chính nhànước có thẩm quyền trong lĩnhvực tư pháp nhằm mục đích phục

vụ cho sự phát triển kinh tế-xãhội, đảm bảo trật tự an toàn xãhội, phục vụ cho việc bảo đảmthực hiện và tôn trọng các quyềncủa công dân, thực hiện tốt hoạtđộng bảo vệ pháp luật Hôm nay,chúng ta sẽ tìm hiểu chuyên đề:

“Quản lý hành chính-tư pháp ở cơsở”

C NỘI DUNG BÀI GIẢNG

GIẢNG VIÊN

I Chức năng quản lý hành

chính-tư pháp của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước

+ Quyền lập pháp được giao cho

Nghị viện ( Quốc hội ) đảm nhận và

trọng tâm của quyền này là làm

hiến pháp và sửa đổi hiến pháp; làm

luật và sửa đổi luật

Ở phần I này chúng ta sẽ tìm hiểu 2nội dung:

1 Chức năng quản lý hành chính – tư pháp của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước

2 Khái quát công tác quản lý hành chính – tư pháp

Theo đồng chí, quyền lực nhà nước được hợp thành bởi mấy nhánh quyền lực, đó là những quyền lực nào?

Học viên trả lời:

-Quyền lực nhà nước được hợpthành bởi 3 nhánh quyền lực, đó là:quyền lập pháp, quyền hành pháp

và quyền tư pháp

-Hoạt động tư pháp:

+ Hoạt động tư pháp là một loạihoạt động nhằm thực hiện quyền tưpháp của Nhà nước bao gồm các

+ Quyền hành pháp được thực thi

bởi hệ thống cơ quan hành chính

nhà nước, đứng đầu là chính phủ

+ Quyền tư pháp được thực thi bởi

nhiều hệ thống cơ quan, nhưng

trung tâm là hệ thống tòa án nhân

+ Theo điều 2, Hiến pháp năm 1992

(sửa đổi, bổ sung năm 2013) đã

quy định: “Quyền lực nhà nước là

thống nhất, có sự phân công, phối

hợp, kiểm soát giữa các cơ quan

nhà nước trong việc thực hiện các

quyền lập pháp, hành pháp, tư

pháp” Đây là cơ sở pháp lý quan

trọng để chúng ta tổ chức và thực

hiện quyền lực nhà nước một cách

hiệu quả và bảo đảm dân chủ

môn Hoàn thiện cơ chế bảo đảm để

luật sư thực hiện tốt việc tranh tụng

tại phiên tòa, đồng thời xác định rõ

trách nhiệm đối với luật sư…

Tiếp tục đổi mới nội dung, phương

pháp đào tạo cử nhân luật, đào tạo

cán bộ nguồn của các chức danh tư

pháp, bổ trợ tư pháp theo hướng

cập nhật kiến thức mới về chính trị,

pháp luật, kinh tế, xã hội; có kỹ

năng nghề nghiệp và kiến thức thực

tiễn, có phẩm chất đạo đức trong

hoạt động xét xử và các hoạt động

tư pháp khác+ Theo nghĩa hẹp: hoạt động tưpháp thường được hiểu là hoạtđộng xét xử của tòa án

+ Theo nghĩa rộng: hoạt động tưpháp còn bao gồm các hoạt độngxét xử của Tòa án và còn có cáchoạt động khác, như hoạt động điềutra, truy tố và các hoạt động bổ trợ

tư pháp (bào chữa, giám định,phiên dịch)

+ “Tòa án có vị trí trung tâm và xét

xử là hoạt động trọng tâm trongquá trình cải cách tư pháp” (Nghịquyết 49 của Bộ chính trị về chiếnlược cải cách tư pháp đến năm2020)

Điều 102 Hiến pháp năm 2013quy định:

+ Tòa án nhân dân là cơ quan xét

xử của nước CHXHCN Việt Nam,thực hiện quyền tư pháp

+ Tòa án nhân dân có nhiệm vụ bảo

vệ công lý, bảo vệ quyền conngười, quyền công dân, bảo vệ chế

độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi íchcủa nhà nước, quyền và lợi ích hợppháp của tổ chức, cá nhân

+ Quyền tư pháp là quyền phán xéttính hợp hiến, hợp pháp của cácquyết định pháp luật và hành vi củacác cơ quan, tổ chức, cá nhân thôngqua hoạt động xét xử của tòa án.Hiến pháp 1992 (sửa đổi, bổ sungnăm 2013) đã quy định: “…Quyềnlực nhà nước là thống nhất, có sựphân công, phối hợp, kiểm soátgiữa các cơ quan nhà nước trongviệc thực hiện các quyền lập pháp,hành pháp, tư pháp” ( Điều 2) Đây

là cơ sở pháp lý quan trọng để tổchức và thực hiện quyền lực nhà

sạch, dũng cảm đấu tranh vì công

lý,…Đây là những định hướng

chính trị quan trọng để các chủ thể

quản lý các hoạt động hành

chính-tư pháp triển khai thực hiện các

biện pháp cụ thể nhằm nâng cao

chất lượng, đáp ứng yêu cầu thực

được hiểu là: Qúa trình tổ chức,

điều hành của hệ thống cơ quan

hành chính nhà nước đối với các

hoạt động hành chính tư pháp, dựa

trên các quy luật khách quan của

đời sống kinh tế-xã hội, duy trì và

bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, bảo

đảm thực hiện các quyền và lợi ích

hợp pháp của nhân dân, đồng thời

góp phần hỗ trợ tích cực cho hoạt

động tư pháp

1.2.Khái quát công tác quản lý

nước một cách hiệu quả và bảođảm dân chủ

Theo em chủ thể của quyền lực nhà nước là ai?

Học viên trả lời:

Chủ thể của quyền lực nhà nước lànhân dân

-Nghị quyết số 49 ngày 2-6-2005của Bộ chính trị về chiến lược cảicách tư pháp đến năm 2020 đãquán triệt: Xã hội hóa mạnh mẽhoạt động bổ trợ tư pháp… Đàotạo, phát triển đội ngũ luật sư đủ về

số lượng, có phẩm chất chính trị,đạo đức, có trình độ chuyên môn.Hoàn thiện cơ chế bảo đảm để luật

sư thực hiện tốt việc tranh tụng tạiphiên tòa, đồng thời xác định rõtrách nhiệm đối với luật sư Nhànước tạo điều kiện về pháp lý đểphát huy chế độ tự quản của tổchức luật sư; đề cao trách nhiệmcác tổ chức luật sư đối với thànhviên của mình”

=>Từ những cơ sở lý luận, chínhtrị, pháp lý trên đây, quản lý hànhchính-tư pháp được hiểu là: Qúatrình tổ chức, điều hành của hệthống cơ quan hành chính nhànước đối với hoạt động hành chính-

tư pháp, dựa trên các quy luậtkhách quan của đời sống kinh tế-xãhội, duy trì và bảo đảm trật tự, antoàn xã hội, bảo đảm thực hiện cácquyền và lợi ích hợp pháp của nhândân, đồng thời góp phần hỗ trợ tíchcực cho hoạt động tư pháp

Theo đồng chí có những hệ thống

hành chính-tư pháp

1.2.1.Hệ thống cơ quan quản lý

hành chính-tư pháp

Quản lý hành chính-tư pháp được

thực hiện bởi nhiều hệ thống cơ

quan trong hệ thống chính trị, tùy

thuộc vào phạm vi nhiệm vụ, quyền

hạn của mỗi cơ quan được pháp

của Quốc hội, cơ quan hành chính

nhà nước cao nhất, có nhiệm vụ

quản lý mọi lĩnh vực của đời sống

kinh tế-xã hội trong phạm vi cả

nước, thực hiện các chính sách đối

nội, đối ngoại

+ Bộ, cơ quan ngang bộ: là những

cơ quan của Chính phủ, được chính

phủ trao quyền giúp chính phủ quản

lý nhà nước về hành chính-tư pháp

Gồm nhiều bộ: Bộ công an, Bộ

quốc phòng, Bộ tư pháp, Bộ ngoại

giao,…

Bộ tư pháp quản lý về luật sư và

hành nghề luật sư, thi hành án dân

sự, công chứng, hộ tịch

+ Uỷ ban nhân dân các cấp và các

đơn vị của Uỷ ban nhân dân các cấp

giúp chính phủ, bộ quản lý các lĩnh

vực hành chính-tư pháp cụ thể

trong phạm vi địa phương mình,

chịu trách nhiệm trước bộ chủ quan

về lĩnh vực quản lý

cơ quan nào được tham gia vào quá trình quản lý hành chính tư pháp?

Và nêu rõ nhiệm vụ của từng cơ quan đó?

Theo khoản 4, điều 18 Luật tổchức chính phủ: “… Chính phủthống nhất quản lý công tác hànhchính-tư pháp, các hoạt động vềluật sư, giám định tư pháp, côngchứng và bổ trợ tư pháp; tổ chứcquản lý công tác thi hành án, quốctịch, hộ khẩu, hộ tịch”

+ Bộ tư pháp: là cơ quan của Chínhphủ thực hiện chức năng quản lýnhà nước về thi hành án dân sự,luật sư, giám định tư pháp, côngchứng,…

-Ở địa phương+ Cấp tỉnh: UBND tỉnh, Sở Tưpháp

+ Cấp huyện: UBND huyện, Phòng

Tư pháp+ Cấp xã: UBND xã, ban Tư phápxã

Ngoài ra, một số số cơ quan nhànước khác như Bộ công an, BộQuốc phòng, Bộ Ngoại giao, Bộ y

tế trong phạm vi nhiệm vụ, chứcnăng, thẩm quyền của mình cũngđược giao nhiệm vụ quản lý nhànước trong một số hoạt động hànhchính-tư pháp

1.2.2.Nội dung quản lý hành

chính – tư pháp

1.2.2.1.Nội dung quan trọng nhất

là ban hành hoặc trình cơ quan có

thẩm quyền ban hành văn bản quy

phạm pháp luật

- Đó là việc chính các cơ quan hành

chính nhà nước theo thẩm quyền

ban hành văn bản quy phạm pháp

luật có chứa quy tắc xử sự chung

thực hiện quản lý và phục vụ trong

là ban hành hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong đó làm rõ khái niệm là gì và đưa ra ưu điểm, hạn chế trong thời gian là 20 phút Sau 15 phút, lần lượt các nhóm sẽ lên trình bày

Sau 25 phút thảo luận xong, giảng viên nhận xét và tổng kết.

-Văn bản quy phạm pháp luật haycòn gọi là văn bản pháp quy là mộthình thức pháp luật thành văn đượcthể hiện qua các văn bản chứa đượccác quy phạm pháp luật do cơ quanhoặc cá nhân có thẩm quyền banhành để điều chỉnh các quan hệ xãhội

Theo quy định của Luật ban hànhvăn bản quy phạm pháp luật năm

2018 của Việt Nam thì Văn bản quyphạm pháp luật là văn bản do cơquan nhà n ước ban hành hoặc phốihợp ban hành theo thẩm quyền,hình thức, trình tự, thủ tục đượcquy định trong đó có quy tắc xử sựchung, có hiệu lực bắt buộc chung,được Nhà nước bảo đảm thực hiện

để điều chỉnh các quan hệ xã hội.Quy phạm pháp luật là quy tắc xử

sự chung, có hiệu lực bắt buộcchung, được áp dụng lặp đi lặp lạinhiều lần đối với cơ quan, tổ chức,

cá nhân trong phạm vi cả nướchoặc đơn vị hành chính nhất định,

do cơ quan nhà nước, người cóthẩm quyền quy định trong Luậtnày ban hành và được nhà nướcquy định

-Ưu điểm:

+ Pháp luật được ghi nhận ở hình

yêu cầu quản lý trong bối cảnh hiện

nay, đáp ứng nhu cầu của công dân,

góp phần nâng cao năng lực, trách

nhiệm, tinh thần cho cán bộ góp

phần không nhỏ nâng cao hiệu lực,

hiệu quả trong hoạt động của bộ

máy nhà nước

-Hạn chế:

+ Việc lấy ý kiến của đối tượng

chịu sự tác động của văn bản quy

phạm pháp luật chưa được thực

hiện nghiêm chỉnh

+ Việc văn bản của cơ quan có

thẩm quyền cấp trên khi đã có hiệu

lực song vẫn phải chờ đợi hướng

dẫn của cơ quan cấp dưới vẫn chưa

được khắc phục triệt để

+ Nội dung văn bản liên quan đến

hành chính – tư pháp tuy thường

xuyên thay đổi song thực chất vẫn

chưa có thay đổi căn bản và đột phá

+ Chưa ban hành các văn bản quy

phạm pháp luật để kịp thời quản lý

khoa học, triệt để, hiệu quả, đồng

+ Nhà nước sẽ điều chỉnh các quan

hệ xã hội một cách nhanh chóng.+ Các quy định của pháp luật dễdàng được sửa đổi, bổ sung chophù hợp với tình hình mới bằngcách ban hành văn bản mới thaythế cho văn bản cũ

-Hạn chế:

+ Văn bản quy phạm pháp luật là

do rất nhiều cá nhân và cơ quannhà nước có thẩm quyền ban hành(ở Việt Nam thẩm quyền ban hànhquy phạm pháp luật được quy địnhtại Luật Ban hành văn bản quyphạm pháp luật) vì thế dẫn đến tìnhtrạng số lượng các văn bản quánhiều làm cho hệ thống pháp luậtcồng kềnh và tình trạng các quyđịnh của pháp luật bị mâu thuẫn,chồng chéo diễn ra khá phổ biến(do có nhiều người ở nhiều cấpkhác nhau được ban hành nên cấpnày ban hành đôi khi không nắmđược là cấp khác đã ban hành vàquy định về vấn đề đó như thếnào)

+ Việc sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ vănbản quy phạm pháp luật diễn ranhiều làm cho người dân khôngnắm rõ các quy định của pháp luật(chưa kịp nắm và hiểu rõ quy định

cũ thì Nhà nước đã ban hành vănbản mới) Điều này làm cho ngườidân gặp nhiều khó khăn trong việcchấp hành pháp luật và Nhà nướcphải mất nhiều thời gian, công sứccho việc tuyên truyền, phổ biến

hướng cụ thể, phù hợp với từng địa

phương, từng cơ quan trong từng

giai đoạn, thời điểm nhất định

- Chính sách nhằm để cơ quan, cán

bộ trong cơ quan hành chính nhà

nước thực hiện pháp luật, nhiệm vụ

được phân công, thực hiện chức

trách được giao và thông qua chính

sách công dân thực hiện các quyền

và nghĩa vụ của mình triệt để, tự

giác hơn

- Chính sách chính là những sáng

kiến đẻ ra pháp luật

- Kế hoạch là một trong những cách

thức triển khai nhiệm vụ khoa học

và có hiệu quả, kế hoạch có thể

được xây dựng và tổ chức thực hiện

theo yêu cầu công việc, theo tháng,

theo quý, theo năm, theo giai đoạn

- Định hướng về hoạt động là đặt ra

các mục tiêu và chỉ rõ, đảm bảo cho

mục tiêu đó được thực hiện đúng

tuyên truyền phổ biến pháp luật

thông qua các phương tiện thông tin

đại chúng, tập hợp nhân dân tổ

chức tuyên truyền miệng, tổ chức

thi viết và tìm hiểu pháp luật, tổ

chức thi thông qua sân khấu; tuyên

pháp luật

-Xây dựng và tổ chức thực hiệnchính sách, kế hoạch, định hướng

về hoạt động hành chính – tư pháp

là hình thức quản lý hành chính tưpháp quan trọng nhằm đảm bảoquản lý nhà nước một cách có hiệulực, hiệu quả

- Chính sách là cơ sở nền tảng đểchế định nên pháp luật

- Kế hoạch là một nội dung và làchức năng quan trọng nhất củaquản lý

- Kế hoạch là một tập hợp nhữnghoạt động, công việc được sắp xếptheo trình tự nhất định để đạt đượcmục tiêu đã đề ra

- Định hướng về hoạt động hànhchính – tư pháp là đề ra các mụctiêu nhằm thực hiện một cách cóhiệu quả như dự kiến đã được đưara

Theo đồng chí phổ biến, giáo dục pháp luật là gì?

Học viên trả lời

- Theo nghĩa hẹp: Là việc truyền báPháp luật cho đối tượng nhằm nângcao trí thức, tình cảm niềm tin phápluật cho đối tượng từ đó nâng cao ýthức tôn trọng pháp luật, nghiêmchỉnh chấp hành pháp luật của đốitượng

- Theo nghĩa rộng: Là công tác,lĩnh vực, ngạch phổ biến giáo dục

truyền lồng ghép thông qua hoạt

- Là nhiệm vụ của các cơ quan hành

chính và cán bộ trong các cơ quan

đó

-Việc thực hiện phổ biến, giáo dục

pháp luật nói chung và pháp luật về

hành chính – tư pháp là trách nhiệm

của tất cả các ngành, các cấp trong

đó cơ quan tư pháp và cơ quan có

liên quan như: công an, tòa án

,kiểm sát,

- Để hoạt động phổ biến, giáo dục

pháp luật đạt chất lượng, hiệu quả

thì chủ thể thực hiện phải xác định

rõ và chính xác đối tượng và địa

bàn từ đó sẽ quy định nội dung,

- Trước yêu cầu đẩy mạnh công

nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,

xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã

hội chủ nghĩa của nhân dân, do

nhân dân, vì dân dân, công tác phổ

biến giáo dục pháp luật cần được

tăng cường thường xuyên, liên tục

nhằm làm cho cán bộ và nhân dân

hiểu biết và chấp hành nghiêm

chỉnh pháp luật, thông qua đó mà

pháp luật bao gồm tất cả các côngđoạn phục vụ cho công tác phổbiến giáo dục pháp luật

+ Định hướng công tác phổ biến,giáo dục pháp luật

+ Lập chương trình, kế hoạch phổbiến, giáo dục pháp luật

+ Triển khai chương trình, kếhoạch phổ biến, giáo dục pháp luật+ Kiểm tra, đôn đốc, uốn nắn, sơkết, tổng kết công tác phổ biến giáodục pháp luật, đúc kết kinh nghiệm,nghiên cứu khoa học, nâng caotrình độ lý luận về phổ biến giáodục pháp luật

-Giáo dục pháp luật được hiểu làhoạt động có định hướng, có tổchức, có chủ định nhằm đạt mụcđích hình thành ở đối tượng đượctác động tri thức pháp lý, tình cảm

và hành vi phù hợp với đòi hỏi của

hệ thống pháp luật hiện hành, gópphần nâng cao hiệu lực, hiệu quảquản lý nhà nước, quản lý xã hội vànâng cao trình độ văn hóa pháp lýcủa công dân

- Giáo dục pháp lý có vị trí và vaitrò quan trọng trong xã hội, Việcgiáo dục pháp luật góp phần quantrọng vào việc nâng cao ý thức chongười dân về pháp luật, nhưngđồng thời nội dung của pháp luậtcũng phải phù hợp với thực tiễn, dễhiểu, gần gũi với đời sống qua đóhoạt động giáo dục pháp luật mới

có hiệu quả cao nhất

*Các hình thức giáo dục pháp luậttại Việt Nam hiện nay:

- Phương pháp tuyên truyền miệng

- Giáo dục pháp luật thông quasách báo, các văn bản pháp luật vàcác tài liệu có liên quan

- Giáo dục pháp luật trong học

kiểm tra, giám sát việc thi hành

Ngoài ra còn có các hoạt độnggiáo dục pháp luật khác như: giáodục pháp luật thông qua các câu lạc

bộ sinh hoạt pháp luật; giáo dụcpháp luật thông qua ứng dụng côngnghệ thông tin; giáo dục pháp luậtthông qua việc xây dựng, thực hiệnhương ước thôn, làng, bản, ấp, quychế cơ quan, điều lệ tổ chức đoànthể xã hội,

* Để thực hiện có hiệu quả hoạtđộng phổ biến, giáo dục pháp luậtthì Đảng và Nhà nước cần:

- Nâng cao năng lực, hiệu quả lãnhđạo, chỉ đạo của các cấp ủy

- Tăng cường các hoạt động giáodục pháp luật ở các cấp, triển khaicác hình thức giáo dục pháp luậtluôn luôn gắn với công tác vậnđộng nhân dân chấp hành pháp luật

và tổ chức thực hiện pháp luật.Lồng ghép với các hoạt động tuyêntruyền với việc thực hiện các cuộcvận động Bên cạnh đó, phổ biến,giáo dục pháp luật caafn gắn vớiviệc giải quyết khiếu nại, tố cáo,giải đáp những vấn đề vướng mắcpháp luật và công tác hòa giải cơsở

* Do tầm quan trọng của việc giáodục pháp luật nên công tác giáo dụcpháp luật luôn được Đảng và Nhànước quan tâm chỉ đạo

- Quyết định số 03/1998/QĐ-TTg

đã chỉ rõ “chú trọng hình thứctuyên truyền miệng trong việc phổbiến, triển khai thực hiện các văn