Tiểu luận cao học môn THỜI đại và NHỮNG vấn đề lớn của THẾ GIỚI HIỆN NAY biểu hiện của mâu thuẫn cơ bản giữa tư bản và lao động hiện nay

Các nước xã hội chủnghĩa, các đảng cộng sản phải tỉnh táo và chủ động kiên quyết đấu tranhlàm thất bại mọi âm mưu phá hoại của kẻ thù, bảo vệ đảng, bảo vệ nhànước xã hội chủ nghĩa, bảo v

TIỂU LUẬN

MÔN: THỜI ĐẠI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LỚN CỦA THẾ GIỚI

HIỆN NAY

BIỂU HIỆN CỦA MÂU THUẪN CƠ BẢN GIỮA TƯ BẢN

VÀ LAO ĐỘNG HIỆN NAY

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỜI ĐẠI 2

1.1.Tính chất của thời đại ngày nay 2

1.2.Những mâu thuẫn cơ bản của thời đại ngày nay 4

Chương 2 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG MÂU THUẪN GIỮA TƯ BẢN VÀ LAO ĐỘNG 8

2.1 Theo quan điêm của chủ nghĩa Mác Lê nin 8

2.2 Biểu hiện của mâu thuẫn tư bản và lao động 12

KÊT LUẬN 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

MỞ ĐẦU

Một báo cáo được tổ chức ngân hàng thế giới đưa ra năm 2017 chobiết thu nhập của 358 người giàu nhất thế giới lớn hơn thu nhập hàng nămcủa hơn 45% dân số thế giới Tình trạng công nhân, người lao động thấtnghiệp ngày càng tăng Điều này cho thấy mâu thuẫn thể hiện sự phân cựcgiàu - nghèo và tình trạng bất công xã hội tăng lên Sự bần cùng hoá tuyệtđối lẫn tương đối của giai cấp công nhân vẫn đang tồn tại Tuy đại bộ phậntầng lớp trí thức và lao động có kỹ năng đang có việc làm được cải thiệnmức sống và gia nhập vào tầng lớp trung lưu, nhưng vẫn không xoá được

sự phân hoá giàu - nghèo ngày càng sâu sắc

Trong xã hội tư bản ngày nay, sự bất bình đẳng và các tệ nạn xã hộivẫn tồn tại một cách phổ biến: sự suy đồi về xã hội, văn hoá và đạo đứcngày càng trầm trọng

Để tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này, tác giả lựa chọn đề tài: “Biểu hiện của mâu thuẫn cơ bản giữa tư bản và lao động hiện nay”

NỘI DUNG Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỜI ĐẠI

1.1.Tính chất của thời đại ngày nay

Thời đại ngày nay đang diễn ra cuộc đấu tranh gay go, quyết liệt giữachủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản trên phạm vi toàn thế giới Cuộc đấutranh giữa hai chế độ xã hội khác nhau về bản chất đã và đang chi phối toàn

bộ quá trình vận động của lịch sử nhân loại

Đây là cuộc đấu tranh giữa một chế độ mới ra đời, đang trưởngthành, nhưng còn hạn chế về nhiều mặt với một chế độ xã hội đã lạc hậu vềmặt lịch sử, nhưng đang có những ưu thế nhất định về kinh tế, về quân sự

Cuộc đấu tranh giữa hai chế độ xã hội đối lập về bản chất đã và đangdiễn ra trên tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội: kinh tế, chính trị, tư tưởng,văn hoá, v.v

Trong lĩnh vực kinh tế: Các học giả tư sản đang tìm mọi cách chứngminh nền kinh tế tư bản chủ nghĩa là vĩnh cửu; chủ nghĩa tư bản không cònbóc lột như trước

Thế giới tư bản chủ nghĩa đang dựa vào lợi thế kinh tế của mình; chủnghĩa đế quốc đang tìm trăm phương ngàn kế để phá hoại, hạn chế sự pháttriển kinh tế của các nước xã hội chủ nghĩa bằng bao vây, cấm vận kinh tế,hoặc thông qua chính sách toàn cầu hoá để tiếp tục áp bức bóc lột nhữngnước nghèo đem lại lợi thế to lớn cho các nước phát triển

Chủ nghĩa xã hội đang tìm cách khẳng định mình, bằng cách huyđộng mọi tiềm năng, trí tuệ trong nhân dân, điều chỉnh những sai lầm trongcải cách, đổi mới, khắc phục yếu kém trong quản lý kinh tế, tranh thủnhững thành tựu khoa học – công nghệ hiện đại để chứng minh tính ưu việtcủa nền kinh tế xã hội chủ nghĩa

Trong lĩnh vực chính trị: Các đảng tư sản, chủ nghĩa đế quốc, đứngđầu là Mỹ đang dùng mọi cách để tuyên truyền quảng bá cho chế độ dânchủ tư sản, tự do tư sản; biện minh cho những chính sách bá quyền của họ

để can thiệp vào công việc nội bộ các nước

Bằng nhiều âm mưu thủ đoạn khác nhau từ mua chuộc, lôi kéo, dụ

dỗ, lợi dụng những khuyết điểm, hạn chế của một số nước xã hội chủnghĩa, tới những biện pháp đe dọa, chủ nghĩa tư bản đang thực hiện âmmưu “diễn biến hoà bình” nhằm lật đổ nhà nước xã hội chủ nghĩa, hòngkhôi phục lại chế độ tư bản chủ nghĩa ở các nước này Các nước xã hội chủnghĩa, các đảng cộng sản phải tỉnh táo và chủ động kiên quyết đấu tranhlàm thất bại mọi âm mưu phá hoại của kẻ thù, bảo vệ đảng, bảo vệ nhànước xã hội chủ nghĩa, bảo vệ thành quả cách mạng.Đồng thời, giaicấp công nhân quốc tế,các nhà nước xã hội chủ nghĩa phải làm rõ tínhchất phản động, hiếu chiến của các tập đoàn tư bản hiện nay, tập hợp mọilực lượng dân chủ tiến bộ, yêu chuộng hoà bình trên thế giới tấn cônglàm thất bại mọi âm mưu chống phá cách mạng của kẻ thù

Trong lĩnh vực tư tưởng: Chủ nghĩa tư bản dựa vào ưu thế về kinh tế,khoa học – công nghệ và sức mạnh quân sự đang tìm mọi cách phổ biếnnhững giá trị của phương Tây, tuyên truyền quan điểm đa nguyên chính trị,

đa đảng hoặc “phi giai cấp”, “phi ý thức hệ”, “phi chính trị”; làm lẫn lộngiữa đúng, sai, phải, trái nhằm chống lại chủ nghĩa xã hội và những lựclượng hoà bình và tiến bộ trên thế giới

Đặc biệt đối với các nước xã hội chủ nghĩa, chủ nghĩa đế quốc đãthực hiện chiến lược diễn biến hoà bình, tuyên truyền các lý thuyết tư sản,tìm mọi cách phủ nhận học thuyết Mác-Lênin – lý luận cách mạng, vũ khísắc bén của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Mặt khác, chúngđang tìm cách mua chuộc, làm thoái hoá về tư tưởng, đạo đức, lối sốngtrong một bộ phận cán bộ đảng viên; tìm cách chia rẽ cán bộ với cán bộ,

đảng với dân, cán bộ với nhân dân, v.v Các Đảng cộng sản, các nhà nước

xã hội chủ nghĩa phải đẩy mạnh cuộc đấu tranh tư tưởng bằng nhiềucách khác nhau, phê phán những tư tưởng phản động, hiếu chiến muốn duytrì sự thống trị, sự áp bức giữa nước giàu đối với nước nghèo, nước lớnđối nước nhỏ; cổ vũ cho cuộc đấu tranh, vì một thế giới hoà bình, hữunghị, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau cùng phát triển

1.2.Những mâu thuẫn cơ bản của thời đại ngày nay

Hiện nay trên phạm vi toàn thế giới vẫn có 4 mâu thuẫn cơ bản sau:Thứ nhất: Mâu thuẫn giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản Đây

là mâu thuẫn cơ bản nhất, bởi sự vận động của mâu thuẫn này tác động tớinhững mâu thuẫn còn lại Một khi chủ nghĩa xã hội vững mạnh, phong tràocông nhân trên thế giới phát triển, thì cuộc đấu tranh của nhân dân lao độngtrên thế giới vì hoà bình, ổn định được phát triển

Đây là mâu thuẫn nổi bật, xuyên suốt từ khi Cách mạng Tháng Mườithành công Chính vì vậy chủ nghĩa đế quốc tìm mọi cách xoá bỏ chủ nghĩa

xã hội trên thế giới, từ khi nó ra đời tới nay

Ngay sau Cách mạng Tháng Mười, 14 nước đế quốc đã bao vây hòngtiêu diệt nước Nga Xôviết Tiếp theo Chiến tranh thế giới lần thứ hai, chủ nghĩa phátxít cũng muốn tiêu diệt Liên Xô Cuộc chiến tranh lạnh, thếgiới tư bản tìm mọi cách cô lập các nước xã hội chủ nghĩa, bằng cách tiếnhành bao vây kinh tế, đẩy mạnh chạy đua vũ trang với mong muốn làm suyyếu những nước này để đi đến xoá bỏ hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa.Hiện nay một số nước xã hội chủ nghĩa đã có quan hệ ngoại giao,quan

hệ kinh tế và nhiều quan hệ khác với các nước tư bản chủ nghĩa Điều đókhông có nghĩa là mâu thuẫn giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản dịu

đi hay không còn nữa Trái lại, mâu thuẫn giữa hai chế độ xã hội này biểuhiện dưới dạng mới là vừa hợp tác, vừa đấu tranh trên nhiều phương diện

Cần phải ý thức rõ điều đó, không được mơ hồ, mất cảnh giác với âm mưu

“diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch chống phá chủ nghĩa xã hội

Thứ hai: Mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp công nhân; giữa

là những người lao động làm thuê cho giai cấp tư sản

Hiện nay do cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân và những lựclượng tiến bộ trên thế giới, cùng với năng suất lao động cao do cuộc cáchmạng khoa học và công nghệ tạo ra, chủ nghĩa tư bản có những điều chỉnhtrong chính sách xã hội, thực hiện tăng phúc lợi xã hội Song sự phân hoágiàu nghèo vẫn diễn ra quyết liệt, sự chênh lệch giàu nghèo ngày càng giatăng trong các nước tư bản chủ nghĩa

Nếu như trước đây trong các nước tư bản chủ nghĩa mâu thuẫn cơbản nổi lên giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản thì nay mâu thuẫnnày đã phát triển thành mâu thuẫn rộng lớn hơn là mâu thuẫn giữa tư bản

và lao động Trong xã hội, không chỉ có giai cấp công nhân bị áp bức, bóclột mà cả những người lao động khác cũng bị bóc lột; mâu thuẫn giữa lựclượng sản xuất ngày càng mang tính xã hội hoá cao với tính chất tư nhân tưbản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất ngày càng gay gắt

Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, một mặt giúp nâng cao mứcsống cho xã hội, mặt khác làm cho tình trạng thất nghiệp của những ngườilao động trong xã hội tư bản chủ nghĩa ngày càng gia tăng Cùng với nó làtình trạng tội phạm xã hội, ma tuý, sự suy thoái về đạo đức, lối sống làmcho những mâu thuẫn vốn có trong xã hội tư bản ngày càng trở nên gay gắt

Những mâu thuẫn đó chỉ được giải quyết bằng một cuộc cách mạng xã hộixoá bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, thiết lập chế độ xã hội chủ nghĩa.

Tuy nhiên, với những âm mưu “diễn biến hoà bình” chống phá quyếtliệt của kẻ thù, những thủ đoạn nham hiểm của giai cấp tư sản, cùng với sựthiếu thống nhất, sự chia rẽ của phong trào cộng sản và công nhân quốc tếhiện nay, cách mạng xã hội chủ nghĩa còn gặp rất nhiều khó khăn

Thứ ba: Mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa, phụ thuộc và kémphát triển với chủ nghĩa đế quốc

Vào những năm 50, 60 của thế kỷ XX, với ảnh hưởng của Cáchmạng Tháng Mười và hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa, khoảng 100nước đã đấu tranh thắng lợi giành được độc lập dân tộc ở những mức độkhác nhau Song, do các nước này có trình độ kinh tế, văn hoá thấp kém,cho nên vẫn đang còn lệ thuộc vào các nước tư bản chủ nghĩa về khoa học

kỹ thuật, về tài chính, v.v ở mức độ khác nhau Từ sự phụ thuộc về kinh tếkhiến họ tất yếu phải phụ thuộc các nước tư bản chủ nghĩa về chính trị

Bằng những biện pháp tinh vi, các nước tư bản chủ nghĩa đang bóclột các nước dân tộc chủ nghĩa một cách thậm tệ, làm cho khoảng cách giữacác nước giàu và nước nghèo ngày càng gia tăng Nhiều nước hiện naykhông còn khả năng trả nợ

Theo quy luật của cơ chế thị trường, chất xám có xu hướng chảy từnước nghèo sang nước giàu, do vậy, các nước chậm phát triển có nguy cơchảy máu chất xám làm cho các nước này đã nghèo lại càng trở nên nghèohơn Tình trạng nghèo đói của các nước kinh tế chậm phát triển đã lànguyên nhân dẫn tới những xung đột dân tộc, tôn giáo ở những nước nàygia tăng

Như vậy, hiện nay các nước chậm phát triển, một mặt phải tiến hànhcuộc đấu tranh chống lại sự can thiệp và xâm lược bằng quân sự, bằng kinh

tế, bằng văn hoá của các nước phương Tây; mặt khác, phải đấu tranh chốnglại nghèo đói, bệnh tật, lạc hậu.

Tình trạng trên làm cho mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa và phụthuộc với chủ nghĩa đế quốc ngày càng gia tăng Điều đó được biểu hiệnqua sự gia tăng những cuộc chiến tranh trên thế giới thời gian gần đây

Thứ tư: Mâu thuẫn giữa các nước tư bản chủ nghĩa

Các nước tư bản có sự thống nhất với nhau về bản chất chế độ, về lợiích giai cấp, về mục tiêu chống phá chủ nghĩa xã hội và phong trào cáchmạng, những lực lượng tiến bộ trên thế giới

Quan hệ giữa các nước tư bản chủ nghĩa, giữa các tập đoàn tư bảnchủ nghĩa là quan hệ liên minh nhằm tìm kiếm lợi nhuận tối đa Song giữacác nước tư bản chủ nghĩa có những mâu thuẫn về lợi ích quốc gia, lợi íchcủa mỗi tập đoàn tư bản, do vậy, luôn luôn diễn ra những cuộc đấu tranhlúc công khai, lúc ngấm ngầm

Mâu thuẫn trên đã là nguyên nhân nổ ra hai cuộc chiến tranh trên thếgiới Hiện nay mâu thuẫn này được thể hiện thông qua mâu thuẫn giữa batrung tâm tư bản lớn: Mỹ – Nhật – Tây Âu Mỹ dựa vào tiềm lực kinh tế –tiềm lực quân sự tìm mọi cách tranh giành quyền lợi với Nhật và Tây Âu

Do vậy, Nhật, Tây Âu vừa là đồng minh chiến lược, vừa là đối thủ cạnhtranh với Mỹ

Chương 2 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG MÂU THUẪN GIỮA TƯ

BẢN VÀ LAO ĐỘNG 2.1 Theo quan điêm của chủ nghĩa Mác Lê nin

Cái gì diễn ra trong sự trao đổi giữa nhà tư bản và công nhân làm thuê? Công nhân đổi lao động của mình lấy tư liệu sinh hoạt, nhà tư bản đổi tư liệusinh hoạt của mình lấy lao động, lấy hoạt động sản xuất của công nhân; lấy cáisức sáng tạo mà nhờ đó, người lao động không chỉ bù lại cái đã tiêu dùng, mà

còn đem lại cho lao động tích lũy một giá trị lớn hơn giá trị của nó trước kia.

Công nhân nhận một phần tư liệu sinh hoạt của nhà tư bản Anh ta lấy những

tư liệu sinh hoạt ấy làm gì? Để tiêu dùng trực tiếp Nhưng ngay khi tôi dùngnhững tư liệu sinh hoạt ấy, thì đối với tôi, chúng đã hoàn toàn biến mất; trừkhi tôi dùng khoảng thời gian có được nhờ sử dụng chúng, để tạo ra những tưliệu sinh hoạt mới, để tạo ra những giá trị mới bằng lao động của mình; nhằmthay cho những giá trị đã được sử dụng, và đã mất đi Nhưng chính cái sức táisản xuất cao quí đó lại bị công nhân đem cho nhà tư bản, để đổi lấy những tưliệu sinh hoạt mà anh ta nhận về Do đó, với bản thân anh ta, sức tái sản xuất

ấy đã mất đi rồi

Hãy lấy một ví dụ Một người làm công làm việc cả một ngày trênmảnh ruộng của chủ, để nhận được 1 đồng, còn chủ ruộng nhờ lao động ấy màthu được 2 đồng Người chủ không chỉ thu lại được số giá trị mà mình đã trảcho người làm công nhật, ông ta còn lấy được gấp đôi số đó Vậy là ông ta đãtiêu dùng một cách sinh lợi, một cách sản xuất, 1 đồng mà mình trả cho ngườilàm công nhật Ông ta dùng 1 đồng đó để mua sức lao động của người làmcông, sức lao động ấy tạo ra một giá trị gấp đôi, và 1 đồng biến thành 2 đồng.Ngược lại, người làm công nhật đem trao đổi sức sản xuất của mình, thànhquả của sức lực đó thuộc về người chủ, để lấy 1 đồng; 1 đồng đó lại được anh

ta trao đổi lấy những tư liệu sinh hoạt, để sử dụng trong một thời gian ngắnhoặc dài Vậy là 1 đồng đó được tiêu dùng theo hai cách: với nhà tư bản

là một cách tái sản xuất, vì 1 đồng đó được trao đổi lấy sức lao động, sức lực

ấy lại tạo ra 2 đồng; còn với công nhân là một cách không sản xuất, vì 1 đồng

đó được trao đổi lấy những tư liệu sinh hoạt, mà cái đó sẽ mất đi hẳn, và anh

ta chỉ có lại được giá trị ấy bằng cách lặp lại sự trao đổi với người chủ Như thế là tư bản giả định phải có lao động làm thuê, còn lao động làm thuê giả định phải có tư bản Chúng qui định lẫn nhau, cái nọ tạo ra cái kia

Có phải công nhân xưởng dệt vải bông chỉ làm ra vải bông? Không.Anh ta còn sản xuất ra tư bản Anh ta tạo ra những giá trị, những giá trị này lạiđược dùng để thống trị lao động của anh ta, nhằm dùng lao động đó để tạo ranhững giá trị mới

Tư bản chỉ có thể sinh sôi nảy nở bằng cách trao đổi với sức lao động,

và tạo ra lao động làm thuê Sức lao động của công nhân làm thuê chỉ có thểtrao đổi với tư bản nếu nó làm tăng thêm tư bản, làm mạnh thêm chính cái thế

lực đang nô dịch nó Vậy, sự tăng lên của tư bản có nghĩa là sự tăng lên của giai cấp vô sản, tức là giai cấp công nhân

Và thế là giai cấp tư sản và các nhà kinh tế học của nó khẳng định rằng:

lợi ích của nhà tư bản và của công nhân là một Và thực tế là đúng thế! Nếu tư

bản không thuê công nhân làm việc thì công nhân sẽ chết Nếu tư bản khôngbóc lột sức lao động thì tư bản sẽ chết, mà muốn bóc lột sức lao động thì nóphải mua sức lao động Tư bản dùng cho sản xuất - tức là tư bản sản xuất -càng tăng nhanh, công nghiệp càng phồn vinh, giai cấp tư sản càng giàu lên,việc kinh doanh càng phát đạt; thì nhà tư bản càng cần nhiều công nhân, vàcông nhân càng bán mình với giá cao

Vậy, điều kiện tiên quyết của việc công nhân có được một đời sống

chấp nhận được, đó là sự tăng lên càng nhanh càng tốt của tư bản sản xuất

Nhưng sự tăng thêm của tư bản sản xuất là gì? Đó là việc lao động tíchlũy có thêm quyền lực với lao động sống, là việc giai cấp tư sản có thêmquyền thống trị với giai cấp công nhân Khi lao động làm thuê tạo ra của cảicho kẻ khác, thứ của cải thống trị nó, thù địch với nó, tức là tư bản; thì nónhận được công ăn việc làm, tức là tư liệu sinh hoạt, với điều kiện là nó lại