Quy trình hướng dẫn nuôi tôm sú thâm canh

Quy trình hướng dẫn nuôi tôm sú thâm canh

PHÁT TRI N NUÔI TR NG THU S N VEN BI N

ÁN VIE/97/030

TÔM SÚ THÂM CANH

HÀ N I 7/2004

TH GI I

i nói u

Nuôi tr ng thu s n ven bi n ã phát tri n r t m nh khu v c B c Trung b trong nh ng n m

a qua và tr thành ngành kinh t m i nh n c a các a ph ng Nuôi tr ng góp ph n chuy n

ch c c u kinh t , nâng cao thu nh p và c i thi n b m t nông thôn ven bi n

Tuy nhiên, hi u qu và n ng su t nuôi tr ng trong khu v c còn th p và mang tính ch t b p bênh do nh ng h n ch v k thu t nuôi tr ng, c s h t ng d ch v ngh nuôi và kinh nghi m trong qu n lý nuôi tr ng

Trong 3 n m t 2001 n 2003, d án VIE 97/030 ã ti n hành các ho t ng h tr NTTS ven bi n t i 3 t nh B c Trung b là Thanh Hoá, Ngh An và Th a Thiên Hu Trong ó, ho t

ng th nghi m các mô hình nuôi tôm ã c ng i dân r t quan tâm, ng h và em l i

hi u qu khá cao v kinh t và b o v môi tr ng N ng su t nuôi tr ng trung bình các mô hình t 949 kg/ha so v i 718 kg/ha c a các xã m Riêng các mô hình nuôi TC t n ng

su t 3112 kg/ha và lãi trung bình là 124 tri u ng/ha

úc rút t nh ng kinh nghi m trong th c ti n s n xu t, nuôi tr ng t i khu v c B c Trung b

và tham kh o thêm các tài li u liên quan nh TCN v nuôi tôm sú thâm canh, quy trình nuôi tôm sú thâm canh c a t p oàn CP, D án VIE 97/030 ti n hành biên so n “ ng d n quy trình nuôi tôm sú thâm canh” Chúng tôi hy v ng b n h ng d n này s áp ng c m t

ph n nguyên v ng c a bà con nông dân khu v c B c Trung b trong quá trình nuôi tôm sú thâm canh

Do quá trình tri n khai ng n, kinh nghi m và nhân l c còn r t h n ch nên b n h ng d n

ch c ch n s không tránh kh i nh ng khi m khuy t Chúng tôi r t mong nh n c ý ki n óng góp quý báu c a quý v c gi

D án VIE 97/030

C L C

i nói u 2

C L C 3

1 L a ch n a m và xây d ng ao nuôi 5

1.1 L a ch n a m 5

1.2 Xây d ng h th ng ao nuôi 5

2 Mùa v nuôi 5

3 Xác nh m t th 6

4 Chu n b ao nuôi 6

4.1 C i t o ao khô 6

4.2 L y n c và gây màu n c 7

4.2.1 L y n c 7

4.2.2 Gây màu n c 7

5 Ch n gi ng và th gi ng 7

5.1 Tuy n ch n gi ng 7

5.2 Th gi ng 8

6 Qu n lý cho n, theo dõi t l s ng và t c t ng tr ng 8

6.1 Ph ng pháp cho n (Th Pl15) 8

6.2 L ng th c n 9

6.2.1 L ng cho n tháng th nh t (Th Pl 15) 9

6.2.2 L ng cho n t tháng th 2 n thu ho ch 9

6.3 Nh ng chú ý khi cho n và u ch nh th c n 9

6.4 ánh giá t l s ng 10

6.5 Ki m tra sinh tr ng 10

7 Qu n lý môi tr ng và b nh 10

7.1 Qu n lý ngu n n c u vào 10

7.2 Qu n lý pH 11

7.3 Qu n lý t o 11

7.3.1 Qu n lý t o áy 11

7.3.2 Qu n lý t o ao nuôi 11

7.4 Qu n lý sâu 11

7.5 Qu n lý ch y máy qu t n c 12

7.6 Qu n lý ch t h u c b ng bi n pháp c h c 12

7.7 Qu n lý b nh 12

8 Thu ho ch 13

Tài li u tham kh o 14

Ph l c 1 M t s a ch t v n k thu t h u ích 15

Ph l c 2 D toán h ch toán kinh t cho 1 ha ao m nuôi 16

1 L a ch n a m và xây d ng ao nuôi

1.1 L a ch n a m

trí xây d ng ao nuôi tôm thâm canh ph i áp ng c các u ki n sau: vùng cao tri u, ngu n n c có m n t 10 – 30 ‰, t áy có PH >5 và có kh n ng gi n c t t

t th t pha cát là t t nh t)

1.2 Xây d ng h th ng ao nuôi

t nh t là xây d ng 3 ao: ao nuôi, ao ch a l ng và ao x lý ch t th i N u u ki n ch a cho phép ngoài ao nuôi c n thi t ph i có ao ch a l ng (S 1)

- Ao nuôi: Có hình ch nh t ho c hình vuông, di n tích t 0,4 - 0,6 ha, sâu trung bình 1,3-1,6 m, có c ng c p và c ng thoát riêng bi t

- Ao ch a l ng: ch a n c và x lý n c tr c khi a vào ao nuôi Di n tích b ng 20-25% di n tích ao nuôi Nên ào sâu h n ao nuôi có th ch a c nhi u n c

- Ao x lý ch t th i: ch a n c th i t ao nuôi, th i gian x lý 7-10 ngày (x lý b ng sinh c) thì có th tháo ra môi tr ng ngoài ho c c c p tr l i ao ch a l ng Di n tích

ng 10-15% di n tích ao nuôi

1: H th ng nuôi tr ng tôm thâm canh.

2 Mùa v nuôi

nh m tr ng phát tri n r t m nh n u ch n mùa v nuôi không thích h p Thanh Hoá và Ngh An, mùa v nuôi không thích h p là th gi ng tr c t t thanh minh (tháng 3 d ng l ch

tr l i) và sau tháng 4 d ng l ch Th i gian th gi ng thích h p nh t c a các t nh này là vào tháng 4 d ng l ch

Ao nuôi (0,4-0,6 ha)

Ao ch a l ng (0,2-0,3 ha)

Ao nuôi (0,4-0,6 ha)

Ao x lý (0,2-0,3 ha)

M ng thoát

Kênh c p

ng 1 L ch nuôi tôm sú QCCT t i Thanh Hoá và Ngh An

Tháng T2 T3 T4 T5 T6 T7 T8 T9

i t o

Th gi ng

Ch m sóc, qu n lý

Thu ho ch

i Th a Thiên Hu , do khí h u s m m và nh ng t rét mu n nh h ng không nhi u Nên mùa v nuôi thích h p nh t là t tháng 3 n tháng 7 d ng l ch

ng 2 L ch nuôi tôm sú QCCT t i Th a Thiên Huê

Tháng T1 T2 T3 T4 T5 T6 T7 T8

i t o

Th gi ng

Ch m sóc

Thu ho ch

3 Xác nh m t th

Nuôi thâm canh òi h i ng i nuôi ph i có kinh nghi m, t tin trong k thu t nuôi, thi t k h

th ng nuôi phù h p

m b o n ng su t nuôi b n v ng qua các n m, m t th nên duy trì m c v a ph i 25-35 Pl 15/m2 và n ng su t nuôi tôm n nh (kho ng 3-4 t n/ha) Có th nuôi v i m t cao h n, tuy nhiên không nên nuôi m t quá cao (>40 con/m2) và n ng su t quá 6 t n/ha

4 Chu n b ao nuôi

4.1 C i t o ao khô

ng ph ng pháp c i t o khô, qua các b c sau:

- o vét áy sau m i v nuôi ( ây là công vi c b t bu c) Không c a bùn vét áy nên ao

- o pH áy Trên c s ó, xác nh l ng vôi c n dùng theo b ng 1

- Bón vôi 2 l n, m i l n s d ng 50% l ng vôi c n dùng, bón tr c và sau khi cày

- Cày b a áy ao nh m khoáng hoá áy nh s n xu t nông nghi p và tr n u l ng vôi bón nâng cao pH áy

- Ph i áy 5-7 ngày, v i ao xì phen không nên ph i quá 3 ngày

- Di t cua và các v t ch trung gian trong ao b ng c h c ho c hoá ch t, rào b ao nuôi

ng l i phòng tr b nh m tr ng

ng 1: L ng vôi bón (kg/ha) và giá tr pH t khi c i t o ao.

pH t Vôi nung

CaO

Vôi tôi

Ca (OH)2

Vôi nông nghi p CaCO3

Dolomite CaMg(CO3)2

-(Ngu n: công ty CP, 2002)

4.2 L y n c và gây màu n c

4.2.1 L y n c

Tôt nh t là l y n c vào th i m sau ngày con n c c ng cao nh t N c c l c qua

i l c phù du hay may b ng túi v i kaki ng kính túi l i 0.8-1.0 m và dài 15-20 m Sau khi l y n c 2-3 ngày thì ti n hành x lý b ng formol v i n ng 30-40 ppm (30-40 lít/1000m3) N u có ao ch a l ng, bà con nên x lý n c trong ao ch a l ng b ng Chlorin,

ng dùng 25-30 ppm

4.2.2 Gây màu n c

t o th c n t nhiên a thích cho tôm ch y u là các ng v t phù du và ng v t áy, c n

ph i t o màu n c cho ao nuôi tôm theo các b c sau:

- y n c vào ao nuôi t 60-70 cm (d gây màu) hay 1.0-1.2 m

- Gây màu n c b ng ph ng pháp vô c : Phân vô c (URE: 15-20 kg/ha, NPK: 20-30 kg), hoà tan trong n c t t u kh p ao, bón vào lúc tr i n ng (8-10 gi sáng)

- Gây màu n c b ng ph ng pháp h u c : áp d ng cho nh ng vùng áy cát khó gây màu,

hay khi gây màu không nên Các thành ph n dùng cho 1 ha ao nuôi g m: 3-5 lít n c

m, 8-12 kg b t cám, 8-10 kg b t cá Cám và b t cá c n c n u chín Các thành ph n trên hoà chung vào nhau, trong 24 ti ng và t t u xu ng ao Th i gian bón vào bu i sáng (8-10 gi ) nh ng ngày n ng

- Di t t p: tr c khi th gi ng di t t p b ng saponin, l ng dùng 10-15 kg/ha (nên xem k

ng d n c a nhà s n xu t trên bao bì)

5 Ch n gi ng và th gi ng

5.1 Tuy n ch n gi ng

Con gi ng t t, tôm th ng phát tri n nhanh, g p ít r i ro v b nh d ch và cho n ng su t cao

n Con gi ng t t ph i áp ng 5 tiêu chu n sau:

- c m quan: ng u, không b d hình, tôm có màu sáng bóng và chuy n sang màu nâu trong khi t kích c Pl 15 Tôm không b sinh v t bám, có t b ng dài, th t y

- Ho t ng tôm trong thau: tôm b i ng c dòng và g n nh toàn b bám vào thành thau khi quay dòng n c Ki m tra b ng cách l y 200 tôm gi ng trong b cho vào thau có 4 lít

c và quay tròn n c Tôm y u s gom vào gi a thau

- l c m nhi m MBV: Càng nh càng t t, không l n h n 30% v i tôm gi ng Pl15.

- l ch t do s c formal không quá 5% Ki m tra s c formal b ng cách a 100-200 tôm

gi ng (Pl 15) vào thau n c có n ng formal 250 ppm (1 ml formal/4 lít n c) trong

th i gian 30 phút N u s l ng tôm ch t không quá 5% là tôm t yêu c u T l ch t không quá 1% là tôm kho , không ch t là tôm r t kho

- Không b nhi m virus m tr ng khi ki m d ch

5.2 Th gi ng

Ch quy t nh th gi ng khi gây màu n c c 7-10 ngày th c n t nhiên trong ao phát tri n y

Khi quy t nh mua gi ng, c n yêu c u tr i gi ng gi m m n n g n nh t m n trong ao nuôi, t t nh t là không quá 3 ‰

Nên th gi ng vào th i gian mát m , t t nh t là vào bu i sáng Ngâm bao gi ng xu ng ao, cho

c ao vào t t n y bao sau ó m i cho gi ng ra ngoài

u nhi t trong túi và ngoài ao chênh l ch không quá 6oC, ngâm bao gi ng trong n c ao

30 phút, sau ó l p l i quá trình th gi ng nh trên

u m n trong túi và ngoài ao chênh l ch không quá 5 ‰, c n gi m chênh l ch m n theo l c thang là 3 ‰ , m i l c thang là 30 phút n khi m n t ng ng thì th ra ngoài

6 Qu n lý cho n, theo dõi t l s ng và t c t ng tr ng

6.1 Ph ng pháp cho n (Th Pl15)

b a cho n: t 4-6 b a Nên chú ý cho th c n nhi u h n (60% l ng th c n) vào các b a i

Tháng th nh t: R i u th c n quanh s n ao, cách b kho ng 2 m Th i gian cu i c a tháng th nh t r i th c n r ng ra xa

Tháng th 2: R i th c n u m t ao, nhi u h n g n b , n u ao r ng nên r i theo nhi u b ng quanh ao, m i b ng cách nhau 6-8 m và r ng 3-4 m Nên chú ý ph i tr n nhi u lo i th c n khác nhau b i th i gian này tôm phân àn m nh

Nh ng tháng sau ó: Cho th c n khu v c c làm s ch do dòng ch y c a máy qu t n c

o ra Nhanh chóng phát hi n ra nh ng m tích lu l p bùn en, không cho n nh ng khu

c này Nên chú ý ph i tr n nhi u lo i th c n khác nhau n u th y tôm phân àn

u th con gi ng to h n (2-3 cm tr lên), ng i dân nên áp d ng ph ng pháp cho n t tháng th 2

6.2 L ng th c n

6.2.1 L ng cho n tháng th nh t (Th Pl 15)

ng 2: Cho n và c tính t l s ng sót các giai n

Giai n postlarva ng T n/ngày/10 v n l s ng sót

Pl 20-Pl 27 100g - 200g 100

Pl 28 - Pl 35 300g - 500g 80-90

Pl 36 - Pl 42 500g - 1 kg 70-80

Pl 43 - Pl49 1,5 kg 60-70

Có th b sung tr ng gà, cá t i n u chín vào nh ng ngày u c a v nuôi

6.2.2 L ng cho n t tháng th 2 n thu ho ch

ng th c n cho hàng ngày tính toán d a trên kh i l ng tôm c trong ao và (%) th c n theo kích c tôm (b ng 3)

ng 3: H ng d n cho tôm n

Tu i tôm

(ngày)

% th c n/

Tr ng l ng tôm

(%) th c n trong vó (t t c các vó)

Th i gian ki m tra vó (gi )

31 – 40 6.6 - 5.6 2.4 3.0 - 2.5

91 – 100 3.0 - 2.5 3.7 1.5

101 – 100 2.5 - 2.3 4.0 1.5

111 – 130 2.3 - 2.0 4.2 1.0

Ngu n: CP GROUP 2002.

6.3 Nh ng chú ý khi cho n và u ch nh th c n

- Cho n vào b a t i nhi u h n so v i ban ngày N u 1 ngày cho n 4 b a thì 2 b a t i chi m 60% l ng th c n trong ngày

- Tôm l t xác ng lo t: Gi m 30% th c n trong vòng 2 ngày, sau ó t ng d n lên 5% cho các l n n k ti p

- u tôm l t xác không hoàn toàn: Gi m 10-20% l ng th c n trong 2 ngày và t ng lên 5% trong các l n cho n k ti p

- Khi nhi t n c xu ng d i 250C, gi m 30-50% l ng th c n cho n khi nhi t

c thích h p và t ng d n lên 5% sau 1 l n n

- Khi nhi t n c t ng cao (>330C), gi m 10-20% l ng th c n và t ng lên khi nhi t

c thích h p

- Khi n c ao chuy n sang màu en nâu do t o tàn, gi m 20-30% l ng th c n cho các l n

n k ti p và sau ó t ng lên d n

- Sau x lý hoá ch t di t khu n, gi m 30-50% l ng th c n cho l n n k ti p và sau ó

ng lên d n

6.4 ánh giá t l s ng

Tháng u tiên r t khó ánh giá t l s ng c a postlarva trong ao nuôi, mà ch quan sát

c ho t ng c a tôm vào ban êm ho c dùng que g t ki m tra tôm

vó t nh sau: Di n tích 0,5 - 1 ha c n 4 - 6 vó

tháng th 2, ki m tra tôm b ng vó, hay b ng chài vào tháng nuôi th 3 tr i a m thu

u theo s 2 t i các m u m tên, thu 4 góc và 1 m gi a ao Trên c s tính t ng

ng tôm có trong vó hay chài và c l ng di n tích vó hay di n tích qu ng chài xác

nh t l s ng

2. m thu m u ki m tra t l s ng và t c sinh tr ng trong ao nuôi

6.5 Ki m tra sinh tr ng

Ki m tra sinh tr ng là m t bi n pháp b t bu c trong nuôi tôm công nghi p, theo dõi ch t ch quá trình sinh tr ng và phát tri n c a tôm nuôi

tháng nuôi th 2, nh kì 7 - 10 ngày ki m tra sinh tr ng tôm nuôi a m thu m u nh

2 t i các m m i tên ch Thu m u b ng vó khi tôm còn bé và b ng chài vào tháng nuôi th 3

i l n ki m tra sinh tr ng t 20 - 30 cá th Cân và tính tr ng l ng trung bình Trên c s

l s ng và kích c trung bình, c tính kh i l ng tôm có trong ao

7 Qu n lý môi tr ng và b nh

7.1 Qu n lý ngu n n c u vào

Ngu n n c c p vào ao nuôi c x lý ao ch a l ng trong vòng t 2 - 3 ngày Sau ó, x

lý n c b ng Formal 10 - 20 lít / 10003 C p vào ao nuôi 1 ngày sau ó

Trong tr ng h p c p thi t, a n c vào ao ch a, x lý ngay b ng Formal v i n ng là 30 lít/1000 m3 sau 6 - 12 h, có th a vào ao nuôi

7.2 Qu n lý pH

PH là m t trong nh ng y u t môi tr ng quan tr ng nh t trong nuôi tôm C n ph i duy trì pH trong kho ng thích h p (7,5-8,5) và dao ng trong ngày nh (t t nh t là 0,2-0,3)

Bi n pháp k thu t quan tr ng nh t duy trì pH n nh là c i t o t t vào u v nuôi, trong ó

c bi t chú ý n bón lót b t á vôi (3-5 t n/ha) và qu n lý t t màu n c trong su t quá trình nuôi

gi n nh pH trong ao nuôi có th s d ng b t á hay b t v sò 20 - 30 kg/1000m3 nh

7 - 10 ngày/l n Bên c nh ó s d ng thêm ch ph m vi sinh nh BRF2, Pond Clear, Khi pH quá cao (trên 9,0 vào 14 gi chi u), có th s d ng ng cát gi m nh pH (2 - 5 kg/1000m3) N u mu n gi m nhanh, th ng s d ng formol (5- 7 lít / 1000m3) ho c BKC 80

% (0,4-0.6 lít/1000m3) Khi s d ng hoá ch t, nên k t h p thay 20-30% n c

làm t ng pH c n ph i s d ng vôi b t (15 - 20kg/1000m3) k t h p thay n c (20-30 cm)

7.3 Qu n lý t o

7.3.1 Qu n lý t o áy

Trong b t k tr ng h p nào không c t o áy phát tri n tránh hi n t ng này c n duy trì s phát tri n n nh c a màu n c và m b o sâu trong ao nuôi theo b ng h ng

n qu n lý sâu (B ng 4)

Khi phát hi n áy ao h ng (xu t hi n các bè t o n i lên m t n c), c n nhanh chóng v t các

bè t o i, th ng chúng t p trung các góc ao cu i chi u gió, thay n c áy 20-30% và x lý

ng Zeolite h t (100-150 kg/ha)

7.3.2 Qu n lý t o ao nuôi

o phát tri n n nh cho n ng su t ao nuôi cao h n duy trì t o (màu n c) n nh c n

d ng ch ph m sinh h c nh k trong su t quá trình nuôi M t s ch ph m ã c th c

ch ng minh là em l i hi u qu : BRF2, Pond Clear, Hitac, … Nên s d ng theo h ng

n c a nhà s n xu t và nh kì t 7-10 ngày/l n

Ng i nuôi c n s m nh n bi t hi n t ng t o tàn M t s d u hi u x y ra tr c khi t o tàn

nh : trong quá th p do màu t o quá m và d n chuy n sang s m màu, n i b t khi ch y máy qu t n c, Oxy hoà tan trong ngày bi n ng l n và pH t ng r t cao, có th l n h n 9, Khi hi n t ng này x y ra c n áp d ng bi n pháp thay n c tích c c (Thay 20-30% n c trong 2-3 ngày li n) và gây l i màu n c Nh ng bi n pháp khá quan tr ng l i là qu n lý ch t

ch quá trình cho n và s d ng ch ph m sinh h c th ng xuyên duy trì s phát tri n n

nh c a t o

tránh hi n t ng m t màu t o c n thay n c k p th i gi m b t t o dùng 1 s lo i hoá

ch t nh : BKC 0,5 lít/1000m3, formol (6-10 lít/1000m3), k t h p thay 30-60% n c trong

nh ng ngày k ti p

Khi trong ao m t màu t o ph i thay n c ao nuôi và gây màu b ng phân bón v i li u l ng NPK: 1kg / 1000 m3, m 0.5 kg/ 1000m3

7.4 Qu n lý sâu

qu n lý sâu c n thi t k b m t t, không rò r , b m cao 1.6-2 m