Bài tiểu luận môn Chủ nghĩa xã hội Khoa họcĐề tài: Đặc điểm dân tộc ở Việt Nam và quan điểm giải quyết vấn đề dân tộc ở nước ta hiện nay. Liên hệ thực tiễn tại địa phương._________________________________Vấn đề dân tộc từ bao đời nay vẫn luôn là một đề tài có sức ảnh hưởng và được nhiều sự quan tâm của đồng bào, nhân dân cả nước. Bởi lẽ niềm tự hào dân tộc là một phạm trù chung, không những thế nó còn đi đôi với những hoạt động liên quan đến kinh tế, chính trị của nước nhà. Dân tộc là một khái niệm chung, một đoàn thể, nhắc đến dân tộc và các vấn đề của dân tộc cũng đồng nghĩa với việc đề cập đến những vấn đề chung liên quan đến dân tộc, đồng bào nhân dân trong cả nước.Ứng với những điều kiện đó, vấn đề về dân tộc ở Việt Nam hiện nay cũng là một đề tài gây rất nhiều sự chú ý đến cho mọi người. Có rất nhiều những khía cạnh xoay quanh chủ đề này cần được tìm tòi, khai thác và nghiên cứu. Vì thế, dựa vào những kiến thức đã được học, được truyền tải thông qua học phần Chủ nghĩa xã hội khoa học, em quyết định lựa chọn đề tài đặc điểm về dân tộc, những vấn đề về dân tộc và quan điểm để giải quyết những vấn đề đó dựa trên tình hình thực tế khách quan của Việt Nam hiện nay làm đề tài nghiên cứu cho tiểu luận của bản thân. Đồng thời cũng liên hệ thực tiễn tại địa phương để người xem có cái nhìn khách quan, toàn thể hơn về vấn đề này. Trên tinh thần đó, em hi vọng thông qua học phần này, cụ thể hơn là bài nghiên cứu này có thể giúp em đạt được những mục tiêu, yêu cầu mà bản thân đã đề ra, để có thể hiểu rõ hơn tình hình vấn đề dân tộc trong nước. Từ đó đưa ra được những giải pháp phù hợp, góp phần giúp đỡ củng cố, xây dựng nước nhà ngày càng phát triển, đoàn kết, dân giàu nước mạnh.
Trang 1BỘ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
BÀI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
ĐỀ TÀI SỐ 08: ĐẶC ĐIỂM DÂN TỘC Ở VIỆT NAM VÀ QUAN ĐIỂM GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ DÂN TỘC Ở NƯỚC TA HIỆN NAY LIÊN HỆ
THỰC TIỄN TẠI ĐỊA PHƯƠNG
GVHD:
SVTH:
LỚP:
MSV:
Trang 2NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
TP HCM, Ngày tháng năm 2022
Giảng viên hướng dẫn
(Ký và ghi rõ họ tên)
Trang 3MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Đối tượng nghiên cứu 2
3 Phạm vi nghiên cứu 2
B NỘI DUNG CHÍNH 2
1 Tìm hiểu về dân tộc 2
1.1 Khái niệm về dân tộc 2
1.2 Đặc trưng cơ bản của dân tộc 3
1.3 Đặc điểm dân tộc – quốc gia 5
1.4 Đặc điểm dân tộc – tộc người 5
2 Đặc điểm dân tộc ở Việt Nam 5
3 Quan điểm giải quyết vấn đề dân tộc ở nước ta hiện nay 6
4 Liên hệ thực tiễn tại địa phương 8
C KẾT LUẬN 9
D TÀI LIỆU THAM KHẢO 10
Trang 4A MỞ ĐẦU.
Vấn đề dân tộc từ bao đời nay vẫn luôn là một đề tài có sức ảnh hưởng và được nhiều sự quan tâm của đồng bào, nhân dân cả nước Bởi lẽ niềm tự hào dân tộc là một phạm trù chung, không những thế nó còn đi đôi với những hoạt động liên quan đến kinh tế, chính trị của nước nhà Dân tộc là một khái niệm chung, một đoàn thể, nhắc đến dân tộc và các vấn đề của dân tộc cũng đồng nghĩa với việc đề cập đến những vấn đề chung liên quan đến dân tộc, đồng bào nhân dân trong cả nước
Ứng với những điều kiện đó, vấn đề về dân tộc ở Việt Nam hiện nay cũng là một đề tài gây rất nhiều sự chú ý đến cho mọi người Có rất nhiều những khía cạnh xoay quanh chủ đề này cần được tìm tòi, khai thác và nghiên cứu Vì thế, dựa vào những kiến thức đã được học, được truyền tải thông qua học phần Chủ nghĩa xã hội khoa học, em quyết định lựa chọn đề tài đặc điểm về dân tộc, những vấn đề về dân tộc và quan điểm để giải quyết những vấn đề đó dựa trên tình hình thực tế khách quan của Việt Nam hiện nay làm đề tài nghiên cứu cho tiểu luận của bản thân Đồng thời cũng liên hệ thực tiễn tại địa phương để người xem có cái nhìn khách quan, toàn thể hơn về vấn đề này
Trên tinh thần đó, em hi vọng thông qua học phần này, cụ thể hơn là bài nghiên cứu này có thể giúp em đạt được những mục tiêu, yêu cầu mà bản thân đã
đề ra, để có thể hiểu rõ hơn tình hình vấn đề dân tộc trong nước Từ đó đưa ra được những giải pháp phù hợp, góp phần giúp đỡ củng cố, xây dựng nước nhà ngày càng phát triển, đoàn kết, dân giàu nước mạnh
1 Lý do chọn đề tài.
Như đã đề cập một phần nào ở phần mở đầu, lý do em lựa chọn đề tài này làm đề tài nghiên cứu của bản thân là vì mong muốn đạt được cái nhìn khách quan
Trang 5hơn về vấn đề dân tộc nói chung và cụ thể vấn đề về dân tộc trong nhà nước Việt Nam hiện nay Để có thể hiểu rõ được những ưu, nhược điểm trong công tác củng
cố, phát triển các hoạt động trong toàn dân, dân tộc của nước nhà Từ đó đưa ra được những quan điểm của bản thân về vấn đề này và đi đến được những giải pháp, hướng đi phù hợp cho vấn đề đó
Ngoài ra, việc lựa chọn đề tài cũng dựa trên sở thích cá nhân em, muốn tìm hiểu sâu hơn những đặc điểm về dân tộc ở Việt Nam để có thể hiểu hơn về văn hóa bản sắc dân tộc của đất nước Dựa trên những yếu tố đó em đã lựa chọn đề tài này làm đề tài nghiên cứu cho bài tiểu luận của mình
2 Đối tượng nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu của bài tiểu luận là về dân tộc Cụ thể hơn là vấn đề
về dân tộc ở Việt Nam hiện nay
3 Phạm vi nghiên cứu.
Phạm vi nghiên cứu của bài tiểu luận là trong phạm vi những vấn đề dân tộc
ở Việt Nam
B NỘI DUNG CHÍNH.
1 Tìm hiểu về dân tộc.
1.1 Khái niệm về dân tộc.
Dân tộc hay còn gọi là tộc người (ethnie) là hình thái đặc thù của một tập đoàn người, một cộng đồng người, xuất hiện trong quá trình phát triển của tự nhiên
và xã hội Cộng đồng này được phân biệt bởi 3 đặc trưng cơ bản là ngôn ngữ, văn hoá và ý thức tự giác về cộng đồng, mang tính bền vững qua hàng nghìn năm lịch
sử ví dụ như: dân tộc (hay tộc người) Việt, dân tộc (hay tộc người) Tày, Hình thức và trình độ phát triển của tộc người phụ thuộc vào các thể chế xã hội ứng với các phương thức sản xuất riêng của họ
2
Trang 6Dân tộc (nation) là hình thái phát triển cao nhất của tộc người, xuất hiện trong xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa Hình thái của tộc người trong xã hội nguyên thủy là bộ lạc, trong xã hội nô lệ và xã hội phong kiến là bộ tộc Dân tộc đặc trưng bởi sự cộng đồng bền vững và chặt chẽ hơn về kinh tế, ngôn ngữ, lãnh thổ, các đặc điểm về văn hóa và ý thức tự giác tộc người
Nói tóm lại, dân tộc là một cộng đồng người có ngôn ngữ, văn hóa, ý thức tự giác về cộng đồng Dân tộc còn được chia ra thành dân tộc – quốc gia và dân tộc – tộc người
Ngoài ra, còn một vài định nghĩa khác về dân tộc, trong đó điển hình là định nghĩa: Dân tộc có thể dùng để chỉ một cộng đồng người chia sẻ một ngôn ngữ, văn hóa, sắc tộc, nguồn gốc, hoặc lịch sử Tuy nhiên, nó cũng có thể chỉ những người
có chung lãnh thổ và chính quyền (ví dụ những người trong một quốc gia có chủ quyền) không kể nhóm sắc tộc Trong trường hợp gắn liền với một quốc gia dân tộc, dân tộc còn được gọi là quốc dân "Dân tộc" mang nhiều nghĩa và phạm vi nghĩa của thuật ngữ được thay đổi theo thời gian
1.2 Đặc trưng cơ bản của dân tộc.
- Đầu tiên, dân tộc là một cộng đồng có điểm chung về ngôn ngữ:
Ngôn ngữ là công cụ để giao tiếp trong xã hội, trong cộng đồng cũng vậy
Có một số ngôn ngữ được nhiều dân tộc cùng sử dụng, nhưng quan trọng nhất là trong mỗi cộng đồng dân tộc sẽ thống nhất một ngôn ngữ chung mà tất cả mọi người trong cộng đồng dân tộc xem đó là ngôn ngữ mẹ đẻ (tiếng mẹ đẻ) của họ Tính thống nhất trong ngôn ngữ dân tộc thể hiện trước hết ở sự thống nhất về cấu trúc ngữ pháp và kho từ vựng cơ bản Ngôn ngữ của một dân tộc thể hiện đặc trưng chủ yếu của dân tộc đó
- Tiếp theo, dân tộc là một cộng đồng về lãnh thổ:
Trang 7Mỗi dân tộc đều có cho mình một lãnh thổ riêng, thống nhất với nhau và không bị chia cắt Lãnh thổ dân tộc bao gồm cả vùng đất, vùng trời, vùng biển, hải đảo thuộc chủ quyền của quốc gia dân tộc Trong trường hợp quốc gia ấy có nhiều dân tộc, lãnh thổ của quốc gia sẽ bao gồm tất cả phần lãnh thổ của các dân tộc thuộc quốc gia ấy hợp thành Phạm vi lãnh thổ dân tộc được hình thành trong quá trình lịch sử lâu dài Cộng đồng lãnh thổ là đặc trưng quan trọng không thể thiếu được của dân tộc Lãnh thổ là địa bàn sinh tồn và phát triển của dân tộc, không có lãnh thổ thì không có khái niệm tổ quốc, quốc gia
- Thứ ba, dân tộc là một cộng đồng về kinh tế:
Từ các cộng đồng người nguyên thủy ban đầu chuyển sang bộ tộc, yếu tố liên kết cộng đồng dựa trên quan hệ huyết thống dần dần bị suy giảm, vai trò của nhân tố kinh tế – xã hội ngày càng tang, đây là nhu cầu hoàn toàn khách quan trong đời sống xã hội Những mối liên hệ kinh tế làm tăng tính thống nhất, ổn định, bền vững của cộng đồng người sống trong một lãnh thổ rộng lớn Những mối liên hệ kinh tế thường xuyên và mạnh mẽ, đặc biệt là mối liên hệ thị trường đã làm tăng tính thông nhất, tính ổn định, bền vững của cộng đồng người đông đảo sống trong lãnh thổ rộng lớn Nếu thiếu đi sự liên kết cộng đồng chặt chẽ, bền vững về kinh tế thì cộng đồng người chưa phải là dân tộc
- Cuối cùng, dân tộc là một cộng đồng về văn hóa, tâm lý, tính cách:
Văn hóa là yếu tố đặc biệt quan trọng trong sự liên kết cộng đồng Văn hóa dân tộc mang nhiều sắc thái của các địa phương, các sắc tộc, các tập đoàn người, song nó vẫn là một nền văn hóa thống nhất không bị chia cắt Tính thống nhất trong đa dạng là đặc trưng của văn hóa dân tộc Văn hóa dân tộc hình thành trong quá trình lâu dài của lịch sử, hơn bất cứ yếu tố nào khác, tạo ra sắc thái riêng đa dạng, phong phú của từng dân tộc, mỗi dân tộc có một nền văn hóa riêng để phân biệt dân tộc này với dân tộc khác Văn hóa của mỗi dân tộc không thể phát triển
4
Trang 8nếu không được tiếp cận, giao lưu văn hóa với các dân tộc khác Mỗi dân tộc có tâm lý, tính cách riêng, để nhận biết tâm lý, tính cách của mỗi dân tộc phải thông qua sinh hoạt vật chất, sinh hoạt tinh thần của dân tộc ấy, đặc biệt thông qua phong tục, tập quán, tín ngưỡng, đời sống văn hóa Những đặc trưng trên có quan hệ biện chứng tác động qua lại lẫn nhau, kết hợp với nhau một cách chặt chẽ trong lịch sử hình thành, phát triển cộng đồng dân tộc, trong đó, cộng đồng về kinh tế có vai trò quyết định đối với dân tộc
1.3 Đặc điểm dân tộc – quốc gia.
- Dân tộc – quốc gia là một cộng đồng người cùng sinh sống trong xã hội
- Có lãnh thổ cư trú
- Có nền kinh tế gắn liền với phương thức sản xuất
- Có nền văn hóa mang bản sắc văn hóa riêng của dân tộc
- Có ngôn ngữ riêng (có chữ viết)
- Có một nhà nước chung
1.4 Đặc điểm dân tộc – tộc người.
- Dân tộc – tộc người cũng là một cộng đồng người cùng sinh sống trong xã hội
- Có một khu vực cư trú
- Có phương thức sinh hoạt kinh tế riêng
- Có bản sắc văn hóa dân tộc riêng
- Có ngôn ngữ riêng (có thể có chữ viết)
2 Đặc điểm dân tộc ở Việt Nam.
Nước ta là một quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em, vậy nên cũng có nhiều đặc điểm nổi bật Nổi bật nhất là những đặc điểm sau:
- Các dân tộc sinh sống trên đất nước ta có truyền thống đoàn kết
- Các dân tộc ở Việt Nam cư trú xen kẽ nhau
Trang 9- Các dân tộc ở Việt Nam có trình độ phát triển kinh tế - xã hội không đều nhau
- Sự phân bố dân cư không đều; trên vùng núi, biên giới, chủ yếu là các dân tộc thiểu số đang sinh sống
- Nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa thống nhất trong đa dạng, mỗi dân tộc anh em có những giá trị và sắc thái văn riêng
- Việt Nam có một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số theo các tôn giáo khác
3 Quan điểm giải quyết vấn đề dân tộc ở nước ta hiện nay.
Trước tiên, Đảng và nhà nước vẫn luôn quan tâm và quyết tâm trong công cuộc xây dựng, cải thiện, chủ trương thay đổi các vấn đề về dân tộc Với một mục tiêu xây dựng một Việt Nam gồm nhiều dân tộc anh em nhưng vẫn đoàn kết, thống nhất trên cùng một quốc gia, lãnh thổ Quan điểm giải quyết vấn đề dân tộc ở nước
ta hiện nay, ưu tiên nhất vẫn là xây dựng một quốc gia có các dân tộc anh em đoàn kết với nhau Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn coi trọng vấn đề dân tộc và đã đề ra chủ trương, chính sách dân tộc với nguyên tắc nhất quán: các dân tộc “bình đẳng, đoàn kết, tương trợ nhau cùng phát triển”
Trong thời kỳ đổi mới đất nước nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác giải quyết các vấn đề về dân tộc, Đảng đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, như: Nghị
quyết 22-NQ/TW ngày 27-11-1989 của Bộ Chính trị về “Một số chủ trương, chính sách lớn phát triển kinh tế - xã hội miền núi”; Nghị quyết số 24/NQ/TW ngày 12-3-2003 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về “Công tác dân tộc”; Chỉ thị số 49-CT/TW ngày 20-10-2015 của Ban Bí thư về “Tăng cường và đổi mới công tác dân vận của Đảng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số”,…
Trong giai đoạn 2010 – 2015, ngoài những văn bản luật, Chính phủ đã ban hành khoảng 154 chính sách về vấn đề dân tộc, được thể hiện tại 177 văn bản, 37
6
Trang 10Nghị định và Nghị quyết của Chính phủ, 140 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ Hệ thống chủ trương, chính sách, pháp luật về vấn đề dân tộc mang tính toàn diện trên các lĩnh vực và phủ kín các địa bàn vùng dân tộc, miền núi, đặc biệt là những chủ trương, chính sách liên quan đến xóa đói giảm nghèo, an sinh xã hội
Tiếp tục tư tưởng của Nghị quyết về công tác dân tộc được thông qua tại Hội
nghị lần thứ bảy, khóa IX, Đại hội X khẳng định: “Vấn đề dân tộc và đoàn kết các dân tộc có vị trí chiến lược lâu dài trong sự nghiệp cách mạng nước ta” Vấn đề
dân tộc tiếp tục được Đại hội XI của Đảng quan tâm Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa X tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của
Đảng chỉ rõ: “Đoàn kết các dân tộc có vị trí chiến lược trong sự nghiệp cách mạng của nước ta” Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) nhấn mạnh: “Thực hiện chính sách bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp đỡ nhau giữa các dân tộc, tạo mọi điều kiện để các dân tộc cùng phát triển, gắn bó mật thiết với sự phát triển chung của cộng đồng dân tộc Việt Nam Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa, ngôn ngữ, truyền thống tốt đẹp của các dân tộc Chống tư tưởng kỳ thị và chia rẽ dân tộc Các chính sách kinh tế - xã hội phải phù hợp với đặc thù của các vùng và các dân tộc, nhất là các dân tộc thiểu số”.
Như vậy, xuyên suốt trong các nghị quyết của Đảng là tư tưởng khẳng định
sự bình đẳng, đoàn kết, tương trợ giữa các dân tộc ở nước ta, chống mọi sự kỳ thị, chia rẽ dân tộc Dưới ánh sáng các nghị quyết của Đảng, với những chương trình đầu tư đồng bộ và có trọng điểm, miền núi và vùng đồng bào dân tộc đã có những đổi thay mạnh mẽ, vươn lên cùng với sự phát triển chung của đất nước
Tuy nhiên, nếu như ở các Đại hội IX, X, Đảng ta khẳng định vấn đề dân tộc
và đại đoàn kết dân tộc là vấn đề cơ bản mang tính chiến lược của cách mạng Việt Nam thì ở Đại hội XI, Đảng ta coi đoàn kết các dân tộc có vị trí chiến lược trong
Trang 11sự nghiệp cách mạng của nước ta Việc khẳng định như vậy là đúng đắn, cần thiết nhưng có lẽ là chưa đủ Bởi, vấn đề dân tộc là vấn đề rộng lớn, bao hàm nhiều nội dung chứ không thể chỉ là vấn đề đoàn kết các dân tộc Cụm từ “đoàn kết các dân tộc” chỉ đề cập tới một trong những khía cạnh của vấn đề dân tộc, còn cụm từ “vấn
đề dân tộc” bao hàm trong đó nội dung về “đoàn kết các dân tộc”
4 Liên hệ thực tiễn tại địa phương.
Tương tự như việc đưa ra những quan điểm, chủ trương giải quyết các vấn
đề về dân tộc thông qua các phiên họp, Đại hội, Đảng và nhà nước ta cũng thực hiện những chính sách, hoạt động thực tế để cụ thể hóa việc giải quyết các vấn đề
về dân tộc trong thực tế Các hoạt động thực tiễn tại các địa phương diễn ra như sau:
- Một trong những hoạt động tiêu biểu là việc thờ cúng, tưởng nhớ các vua Hùng hằng năm Đây là dịp cả quốc gia, toàn thể dân tộc anh em trong nước, thậm chí là người dân Việt Nam đang sinh sống ở nước ngoài đều đoàn kết, một lòng hướng về cội nguồn của dân tộc
- Bên cạnh đó, đã là người Việt Nam, dân tộc anh em cùng sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam đều tự hào khẳng định chủ quyền quốc gia trước sự hăm he, ý
đồ xâm lăng của kẻ địch Đặc biệt là hành động khẳng định chủ quyền biển đảo của nhân dân Việt Nam trước bạn bè quốc tế, hai quần đảo lớn Hoàng Sa, Trường
Sa là của Việt Nam, là của toàn thể dân tộc Việt Nam
- Các hoạt động nhường cơm sẻ áo, đóng góp sách vở, quần áo, vật dụng sinh hoạt,… cho người dân thuộc các dân tộc sinh sống tại những vùng sâu vùng
xa của tổ quốc nhằm thể hiện sự đoàn kết giữa các dân tộc với nhau, bao dung, chia sẻ những khó khan với nhau
8
Trang 12- Hỗ trợ xóa nạn mù chữ ở vùng cao, khuyến khích giáo viên đến sinh sống
và làm việc tại vùng sâu vùng xa để vận động trẻ em đến trường, giúp họ học và biết được con chữ, góp phần cải thiện cuộc sống
- Ngoài ra còn rất nhiều chính sách ưu tiên khác về an sinh, dân sinh xã hội chẳng hạn như hỗ trợ bảo hiểm xã hội, chính sách xóa đói giảm nghèo, học bổng
ưu tiên,…
Có thể nói, Đảng và nhà nước ta đã và đang làm tốt các công cuộc bảo vệ quyền lợi cho các dân tộc thiểu số Đồng thời kết hợp với việc giáo dục tư tưởng, vận động các dân tộc có điều kiện hơn cùng chung tay giúp đỡ những dân tộc anh
em mình, đồng bào mình, hướng tới một mục tiêu đại đoàn kết giữa các dân tộc trong cùng quốc gia, lãnh thổ
C KẾT LUẬN.
Như vậy, chúng ta đã cùng tìm hiểu qua đặc điểm các dân tộc đang sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam, bàn về việc giải quyết các vấn đề về dân tộc hiện nay cũng như chủ trương của Đảng và nhà nước trong khía cạnh đó Đồng thời cũng liên hệ thực tế tại địa phương để có cái nhìn khách quan nhất, hiểu rõ hơn các hoạt động cụ thể trong công cuộc xây dựng sự đoàn kết giữa các dân tộc
Qua học phần này và qua những gì đã nghiên cứu trong bài tiểu luận, em càng hiểu rõ hơn những cố gắng không ngừng nghỉ của Đảng và nhà nước trong những năm vừa qua Đồng thời hiểu rõ hơn tầm quan trọng trong việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc Em sẽ luôn cố gắng học tập, dựa vào những hiểu biết của mình để góp phần giúp đỡ đất nước duy trì trật tự dân tộc, kéo gần khoảng cách và duy trì sự đoàn kết trong cộng đồng dân tộc anh em với nhau
D TÀI LIỆU THAM KHẢO.
Sách, giáo trình, văn bản.