Tôi xin cam đoan luận văn “Hoàn thiện công tác quản lý thuế nhà thầu nước ngoài tại Cục Thuế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu” là công trình nghiên cứu độc lập, do tác giả thực hiện với sự hướng
Tính cấp thiết của đề tài
Toàn cầu hóa kinh tế đang là xu hướng tất yếu và khách quan của sự phát triển nền kinh tế thị trường Sự gia tăng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đi kèm với sự hình thành và mở rộng hoạt động của các nhà thầu nước ngoài Trong quá trình quản lý nhà nước đối với các nhà thầu nước ngoài, các nhà thầu phụ nước ngoài vẫn gặp nhiều vướng mắc như gian lận trong kinh doanh và trốn thuế Nguyên nhân chủ yếu là các nhà đầu tư nước ngoài có nhiều kinh nghiệm và khi đầu tư ra thị trường quốc tế họ dễ lợi dụng những kẽ hở của chính sách và pháp luật nước ta để thực hiện hành vi gian lận thuế.
Trong quá trình thanh tra tại Cục Thuế tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, nhiều sai phạm liên quan kê khai, quyết toán thuế nhà thầu nước ngoài đã gây thất thu ngân sách và mất công bằng xã hội Mặc dù thuế nhà thầu được Việt Nam quy định từ lâu (khởi nguồn từ năm 1999, đầy đủ và rõ ràng từ năm 2005), vẫn còn nhiều doanh nghiệp có giao dịch với đối tác nước ngoài chưa hiểu hoặc không nắm rõ khái niệm này Hậu quả là trong các đợt thanh tra gần đây, nhiều doanh nghiệp bất ngờ bị cơ quan thuế truy thu thuế nhà thầu và phạt hành chính về thuế, thậm chí mức phạt cao nhất là trốn thuế hoặc chậm nộp thuế, với số tiền lên tới hàng tỷ đồng Đáng lưu ý là phần lớn doanh nghiệp bị phạt do thiếu kiến thức về thuế nhà thầu, khiến các điều khoản trong hợp đồng với đối tác nước ngoài không rõ ràng hoặc không chi tiết các dịch vụ như cho thuê chuyên gia, vận hành, chạy thử, lắp đặt hoặc chi phí phát sinh sau khi hợp đồng được ký kết.
Ở bước thực hiện này, việc doanh nghiệp không tự kê khai thuế khiến cơ quan thuế gặp khó khăn trong quản lý và giám sát việc khai báo Nếu doanh nghiệp không tự kê khai đầy đủ, Nhà nước sẽ thất thoát một khoản tiền thuế không nhỏ, ảnh hưởng đến ngân sách và tính minh bạch của hệ thống quản lý thuế.
Công tác quản lý thuế trên địa bàn tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu hiện đang đối mặt với nhiều khó khăn, bất cập cho cả người nộp thuế và cơ quan quản lý thuế Bộ Tài chính đã ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện các chính sách liên quan đến nhà thầu nhưng vẫn còn nhiều vướng mắc và nội dung chưa được làm rõ Người nộp thuế chưa nắm vững quy trình thực hiện thuế nhà thầu, dẫn đến nhiều công ty chưa kê khai đầy đủ và kịp thời các loại thuế với cơ quan thuế Về phía cơ quan thuế, quá trình rà soát hồ sơ khai thuế nhà thầu phát sinh nhiều vấn đề phức tạp, đòi hỏi cán bộ có kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm để phát hiện và xử lý đúng theo quy định của pháp luật Trước tình hình này, cần thiết phải tìm ra các giải pháp nâng cao công tác quản lý và thu thuế nhà thầu nước ngoài, bảo đảm tính chuyên môn, nghiệp vụ và tính kịp thời nhằm thu đủ thuế trước khi nhà thầu nước ngoài kết thúc hợp đồng và quay về nước là yêu cầu cấp thiết.
Trên cơ sở đánh giá thực tiễn công tác quản lý thuế và bảo đảm nguồn thu cho ngân sách nhà nước, đề tài luận văn được lựa chọn là Hoàn thiện công tác quản lý thuế nhà thầu nước ngoài tại Cục thuế tỉnh Bà Rịa–Vũng Tàu, nhằm phân tích hiện trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế, tăng cường tính minh bạch và tối ưu nguồn thu cho ngân sách nhà nước tại địa bàn Vũng Tàu.
Tình hình nghiên cứu của đề tài
Qua nghiên cứu và tìm hiểu các nghiên cứu khoa học đã được công bố trong lĩnh vực thuế nhà thầu nước ngoài, chúng tôi nhận thấy có một số công trình nghiên cứu tiêu biểu đáng được chú ý Những công trình này cung cấp cái nhìn tổng quan về khung pháp lý, các phương pháp xác định nghĩa vụ thuế và tác động của thuế đối với hoạt động của nhà thầu nước ngoài, đồng thời gợi ý các hướng tiếp cận và đề xuất nhằm cải thiện quản lý và thực thi chính sách thuế.
Phạm Quang Huy (2009) với đề tài "Thuế nhà thầu ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập" nhằm phân tích khung pháp lý và thực tiễn thuế nhà thầu trong môi trường kinh tế mở Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là thiết lập cơ chế và các quy định về chính sách thuế áp dụng đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh tại Việt Nam hoặc có thu nhập tại Việt Nam, phù hợp với bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu và nhằm đảm bảo tính công bằng, minh bạch và hiệu quả của hệ thống thuế.
- Trần Hiệp Hu ng (2011), Hoàn thiện n s t uế n à t ầu nước ngoà tại Việt Nam Mục tiêu nghiên cứu là trên cơ sở xem xét thực trạng, phân tích những
Ba vấn đề còn hạn chế trong chính sách thuế nhà thầu nước ngoài (NTNN) tại Việt Nam được phân tích để tìm nguyên nhân và đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm hoàn thiện chính sách thuế NTNN Thông qua nhận diện nguyên nhân và triển khai các biện pháp cụ thể, mục tiêu là nâng cao hiệu quả của chính sách thuế NTNN nói riêng và hệ thống chính sách thuế nói chung, đồng thời tăng cường tính minh bạch, công bằng và tuân thủ của người nộp thuế Nhờ đó, chính sách thuế NTNN và hệ thống chính sách thuế quốc gia sẽ đạt hiệu quả cao hơn, đóng góp tích cực vào sự phát triển của nền kinh tế quốc gia và tăng cường hội nhập kinh tế quốc tế.
Lê Hồng Quy (2013) trình bày giải pháp quản lý hiệu quả thuế nhà thầu nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, nhằm đánh giá thực trạng quản lý thuế NTNN, phân tích những hạn chế và nguyên nhân của công tác quản lý thuế nhà thầu nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc trong những năm gần đây Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm quản lý có hiệu quả hơn đối với thuế nhà thầu nước ngoài, tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước và đạt được mục tiêu của công tác quản lý thuế.
Phạm Ngọc Thùy (2015) trình bày nghiên cứu về hoàn thiện quản lý thuế nhà thầu nước ngoài tại tỉnh Kiên Giang, mục tiêu phân tích thực trạng quản lý thuế đối với NTNN, tổng hợp cơ sở lý thuyết và đánh giá kết quả đạt được, chỉ ra nguyên nhân và đề xuất giải pháp phù hợp để cải thiện chính sách quản lý thuế đối với NTNN và hệ thống chính sách thuế nói chung, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế, góp phần vào phát triển kinh tế quốc gia và tăng cường hội nhập kinh tế quốc tế.
- Đỗ Đức Trung (2018), Tăng ường quản lý thuế nhà thầu nước ngoài tại
Đề tài đánh giá thực trạng quản lý thuế NTNN tại Cục Thuế tỉnh Thái Nguyên trong những năm gần đây, phân tích những vấn đề còn hạn chế và tìm hiểu nguyên nhân của các tồn tại này Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm quản lý có hiệu quả hơn đối với thuế NTNN, tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước và đạt được mục tiêu của công tác quản lý thuế.
Đỗ Kim Hồng (2019) nghiên cứu Các yếu tố tác động đến chống thất thu thuế nhà thầu nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, nhằm xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tăng cường chống thất thu thuế NTNN tại địa phương Mục tiêu của đề tài là phân tích các yếu tố tác động và đề xuất hàm chính sách quản lý nhằm nâng cao hiệu quả chống thất thu thuế NTNN cho ngân sách nhà nước ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Các nghiên cứu đã tổng hợp chi tiết và tương đối đầy đủ về chính sách thuế nhà thầu ở Việt Nam và một số quốc gia trên thế giới, nhằm làm rõ tác động của thuế nhà thầu đối với chính sách chung và luật quản lý thuế Phân tích cho thấy thuế nhà thầu mang lại ưu điểm như tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước và tăng cường tính minh bạch trong quản lý thuế, song vẫn tồn tại hạn chế như chi phí tuân thủ cao và rủi ro chồng chéo trong hệ thống quản lý thuế Từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện nhằm tối ưu hóa hiệu quả của chính sách thuế nhà thầu, tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước và đạt được các mục tiêu quản lý thuế công bằng và hiệu quả.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Phân tích thực trạng quản lý thuế nhà thầu nước ngoài tại Cục Thuế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu từ năm 2017 đến 2020 cho thấy còn tồn tại các hạn chế về khai báo và quản lý hồ sơ, thiếu cơ sở dữ liệu xác thực, quy trình thanh tra và xử lý vi phạm chưa đồng bộ, cũng như sự phối hợp giữa các đơn vị còn yếu và hệ thống CNTT chưa đồng bộ Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường tuân thủ thuế nhà thầu nước ngoài nói riêng và hệ thống chính sách thuế nói chung trong thời gian tới, bao gồm hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế thực thi, nâng cấp hạ tầng CNTT và quản trị dữ liệu, tăng cường kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh tuyên truyền và phổ biến pháp luật thuế, đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế và sự tuân thủ của nhà thầu nước ngoài.
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thuế, thuế nhà thầu, nhà thầu phụ nước ngoài
Phân tích và đánh giá thực trạng công tác quản lý và sự tuân thủ thuế của nhà thầu nước ngoài tại Cục Thuế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cho thấy mặt đạt được và mặt chưa được cần làm rõ Mặt đạt được gồm những tiến bộ trong công tác quản lý thuế và tăng cường kiểm soát đối với nhà thầu nước ngoài, trong khi mặt chưa được thể hiện ở mức độ tuân thủ và hiệu quả theo dõi, đánh giá Nguyên nhân của những tồn tại được xác định từ hệ thống dữ liệu chưa đồng bộ, quy trình quản lý còn thiếu nhất quán, thiếu sự phối hợp giữa các phòng ban và hạn chế về khung pháp lý Việc phân tích mặt đạt được, mặt chưa được và nguyên nhân là căn cứ để đề xuất biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý và tuân thủ thuế nhà thầu nước ngoài tại Cục Thuế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao tính tuân thủ thuế nhà thầu nước ngoài tại Cục thuế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trong thời gian tới được xây dựng trên hai trụ cột chính: tăng cường quản trị rủi ro và nâng cao nhận thức, đồng thời tối ưu hóa quy trình kê khai, quyết toán và thanh tra Giải pháp chủ đạo gồm ứng dụng công nghệ thông tin để tự động khai báo và đối chiếu dữ liệu, hoàn thiện hệ thống dữ liệu liên thông giữa cơ quan thuế và các bên liên quan, cũng như đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn cho các nhà thầu nước ngoài và đơn vị quản lý thuế Các kiến nghị tập trung vào tăng cường công tác thanh tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, chuẩn hóa hợp đồng và chứng từ liên quan đến thuế nhà thầu nước ngoài, mở rộng hợp tác quốc tế và chia sẻ thông tin để nâng cao tính đầy đủ và kịp thời của dữ liệu, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và tuân thủ tại Cục thuế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trong thời gian tới.
Đề tài tập trung phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn trong công tác quản lý và sự tuân thủ thuế đối với nhà thầu nước ngoài thuộc các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu trong thời gian qua Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao tính tuân thủ của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong nghĩa vụ thuế với nhà thầu nước ngoài, từ đó cải thiện hiệu quả quản lý thuế và tăng nguồn thu cho ngân sách địa phương trong thời gian tới.
5 Phương pháp và phương pháp nghiên cứu
5 đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính để tìm hiểu và giải quyết các vấn đề nghiên cứu có liên quan Các đề tài này áp dụng các kỹ thuật thu thập và phân tích dữ liệu định tính nhằm khai thác ngữ cảnh, ý kiến và trải nghiệm của người tham gia nghiên cứu để rút ra những kết luận mang tính khái quát và đề xuất giải pháp phù hợp cho thực tiễn.
Phương pháp phân tích được áp dụng nhằm nghiên cứu các mô hình quản lý trong công tác quản lý thuế nhà thầu nước ngoài (NTNN) tại Cục Thuế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, để phân tích những tồn tại, vướng mắc và các nội dung cần giải quyết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế NTNN Từ kết quả phân tích, bài viết đề xuất các giải pháp hoàn thiện, bao gồm cải cách quy trình, tăng cường thanh tra, giám sát tuân thủ, cải thiện hệ thống thông tin và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan, nhằm nâng cao kết quả thu ngân sách và hạn chế rủi ro cho ngân sách Nhà nước trong thời gian tới Nội dung nghiên cứu được trình bày có tính hệ thống, phù hợp với các chuẩn mực quản trị thuế và hướng tới tối ưu hóa công tác quản lý thuế nhà thầu nước ngoài tại địa bàn tỉnh.
Phương pháp tổng hợp được thực hiện bằng cách thu thập và thống kê các số liệu liên quan Sau đó, dữ liệu được xây dựng thành báo cáo số liệu và báo cáo đánh giá về công tác quản lý thuế nhà thầu nước ngoài của Cục Thuế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trong thời gian qua.
Phương pháp so sánh được áp dụng để thực hiện đánh giá công tác quản lý thuế nhà thầu nước ngoài tại Cục Thuế tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu trong những năm gần đây Kết quả đánh giá cho thấy vai trò của Cục Thuế trong quản lý thuế nhà thầu nước ngoài có những tồn tại và hạn chế nhất định, đồng thời chỉ ra các vấn đề quan trọng cần tập trung giải quyết trong thời gian tới nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế cho nhà thầu nước ngoài và nâng cao hiệu quả quản lý.
Trong điều kiện hạn chế, luận văn chưa đủ điều kiện để đi sâu nghiên cứu các vấn đề cụ thể và mang tính kỹ thuật như hệ thống các tiêu chí đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến chống thất thu thuế nhà thầu nước ngoài Các giải pháp đề xuất mang tính chất mở và cần được xem xét trong quá trình thực hiện cải cách trong thời gian tới Cục Thuế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu sẽ tiếp tục nghiên cứu và phát triển đề tài.
Nghiên cứu của đề tài nhằm hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên quan đến công tác quản lý thuế đối với các doanh nghiệp nói chung và đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) Kết quả nghiên cứu cung cấp khung lý thuyết vững chắc cho hoạt động quản lý thuế và định hướng các chính sách nhằm tăng cường hiệu quả quản lý thuế đối với toàn bộ khu vực doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp FDI.
Kết quả nghiên cứu của đề tài nếu được tham khảo và áp dụng sẽ góp phần giải quyết những khó khăn trong công tác quản lý thuế nhà thầu nước ngoài đang áp dụng tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, nhằm giúp các doanh nghiệp đang và sẽ có giao dịch với đối tác là tổ chức, cá nhân ở nước ngoài hiểu rõ loại thuế này và tuân thủ đúng quy định Việc áp dụng kết quả nghiên cứu sẽ tăng cường tính minh bạch, hỗ trợ doanh nghiệp trong hoạt động giao dịch với đối tác nước ngoài và giảm thiểu rủi ro về thuế cho cả hai bên.
Trong bối cảnh kinh tế, doanh nghiệp cần có các giao kết thận trọng và hợp lý trong hợp đồng kinh tế nhằm bảo vệ lợi ích kinh tế hợp pháp của doanh nghiệp Nhờ đó, các doanh nghiệp có các giao dịch với đối tác là tổ chức, cá nhân ở nước ngoài sẽ kịp thời rà soát sổ sách kế toán, hợp đồng kinh tế và các chứng từ liên quan để xác định xem mình có thuộc đối tượng phải khai báo và nộp thuế nhà thầu hay không Trường hợp có, doanh nghiệp cần nhanh chóng xử lý, khai báo và nộp thuế trước khi cơ quan thuế thông báo thanh tra, kiểm tra thuế để giảm thiểu thiệt hại và các khoản phạt liên quan Việc tuân thủ đúng quy định này giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý và tối ưu hóa dòng tiền, đồng thời tăng cường uy tín và sự chủ động trong quản trị tài chính.
Ngoài Lời mở đầu và Kết luận, luận văn gồm ba chương như sau:
Chương 1 giới thiệu Cơ sở lý luận về quản lý thuế nhà thầu nước ngoài, nhằm làm rõ nền tảng lý thuyết và phạm vi nghiên cứu của công tác quản lý thuế đối với các nhà thầu nước ngoài Trong chương này trình bày những vấn đề chung về công tác quản lý thuế nhà thầu nước ngoài, giúp người đọc nắm bắt mục tiêu và các yếu tố ảnh hưởng đến việc tuân thủ pháp luật và hiệu quả quản lý thuế cho nhà thầu nước ngoài.
Chương 2 trình bày thực trạng quản lý thuế nhà thầu nước ngoài tại Cục Thuế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động này trong giai đoạn 2017-2020 Mục đích của chương là giới thiệu tổng quan và đánh giá chi tiết công tác quản lý thuế nhà thầu nước ngoài tại Cục Thuế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trong khoảng thời gian từ năm 2017 đến 2020.
Chương 3 trình bày các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế nhà thầu nước ngoài tại Cục Thuế tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, nhằm tăng hiệu quả quản lý và thực thi nghĩa vụ thuế của nhà thầu nước ngoài thông qua các kiến nghị và biện pháp cụ thể Chương nêu rõ các giải pháp cải thiện khung pháp lý, quy trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ, cũng như nâng cao năng lực quản lý dữ liệu và ứng dụng công nghệ thông tin, đồng thời tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và phối hợp với các cơ quan liên quan để nâng cao tính tuân thủ và tối ưu nguồn thu cho ngân sách.
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THUẾ
NHÀ THẦU NƯỚC NGOÀI 1.1 Giới thiệu chung về nhà thầu nước ngoài
1.1.1 Sự hình thành về thuế nhà thầu nước ngoài