TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI TRUNG TÂM ĐÀO TẠO ELEARNING TIỂU LUẬN MÔN: LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM Đề tài số 1 : Quyền thay đổi, bổ sung, rút yêu cầu của đương sự trong tố tụng dân sự the
Trang 1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO ELEARNING
TIỂU LUẬN MÔN:
LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM
Đề tài số 1 :
Quyền thay đổi, bổ sung, rút yêu cầu của đương
sự trong tố tụng dân sự theo quy định của Bộ luật
Tố tụng dân sự năm 2015 và thực tiễn áp dụng
tại Việt Nam.
Họ và tên: NGUYỄN VĂN B
Ngày, tháng, năm sinh: …….
MSSV: …
Lớp: ….
Ngành: …….
Hà Nội, 03/2021
Trang 2MỤC LỤC
A PHẦN MỞ ĐẦU -2
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA VIệC NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI -2
2 MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI -3
3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI -3
4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI -3
B PHẦN NỘI DUNG -4
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN THAY ĐỔI, BỔ SUNG, RÚT YÊU CẦU CỦA ĐƯƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ THEO QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ NĂM 2015 -4
1.1 Khái niệm quyền thay đổi, bổ sung, rút yêu cầu của đương sự trong tố tụng dân sự -4
1.2 Ý nghĩa của quyền yêu cầu, thay đổi, bổ sung và rút yêu cầu của đương sự trong tố tụng dân sự -7
Chương 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ QUYÊN YÊU CẦU, THAY ĐỔI, BỔ SUNG VÀ RÚT YÊU CẦU CỦA ĐƯƠNG SỰ -9
2.1 Quyền thay đổi bổ sung yêu cầu của đương sự -9
2.2 Quyền rút yêu cầu của đương sự -11
Chương 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG QUYỀN THAY ĐỔI, BỔ SUNG VÀ RÚT YÊU CẦU CỦA ĐƯƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ VÀ KIẾN NGHỊ -12
3.1 Bất cập quyền thay đổi , bổ sung và rút yêu cầu của đương sự trong tố tụng dân sự -12
Trang 33.2 Kiến nghị hoàn thiện việc thực hiện quyền thay đổi, bổ sung, rút yêu cầu của đương sự qua thực tiễn áp dụng tại Việt Nam -15
C PHẦN KẾT LUẬN -18 Danh mục tài liệu tham khảo -19
A
Trang 4B PHẦN MỞ ĐẦU
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Trong bối cảnh hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đang không ngừng cố gắngphát triển mọi mặt về kinh tế - xã hội thông qua việc hoạch định và thực hiệnnhững đường lối chính sách đổi mới trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.Vấn đề xây dựng, phát triển và hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp cũngluôn được Đảng và Nhà nước chú trọng, xây dựng nền tư pháp trong sạch,vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý Để thực hiện chủ trươngnày, Nhà nước ta đã có những bước đi quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạtđộng của các cơ quan tư pháp, trong đó phải kể đến việc ban hành Bộ luật Tốtụng dân sự
Trong lĩnh vực TTDS, nguyên tắc quyền tự định đoạt của đương sự là mộttrong những nguyên tắc cơ bản được thể hiện rất rõ nét theo từng giai đoạnphát triển của PLTTDS Việt Nam Văn bản pháp luật được ban hành 2015 đã
có đề cập đến quyền tự định đoạt, trong đó có thay đổi, bổ sung và rút yêu cầucủa đương sự về cơ bản, thống nhất được các quy định về quyền yêu cầu, thayđổi, bổ sung và rút yêu cầu của đương sự trong TTDS, chỉ rõ về chủ thể, nộidung, điều kiện, phạm vi của quyền này Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện,BLTTDS 2015 vẫn bộc lộ những hạn chế, gây ảnh hưởng đến quyền và lợiích hợp pháp của công dân khi tham gia TTDS Về phương diện lý luận vàthực tiễn, nhiều vấn đề về quyền thay đổi, bổ sung và rút yêu cầu của đương
sự trong TTDS chưa được giải quyết triệt để
Với mong muốn nghiên cứu hệ thống, toàn diện các vấn đề về lý luận, nộidung pháp luật quyền thay đổi, bổ sung và rút yêu cầu của đương sự trongTTDS và thực tiễn áp dụng pháp luật về vấn đề này, từ đó tìm hiểu các giảipháp góp phần khắc phục hạn chế còn tồn tại, học viên đã chọn đề tài “Quyềnyêu cầu, thay đổi, bổ sung và rút yêu cầu của đương sự trong tố tụng dân sựViệt Nam” để nghiên cứu làm tiểu luận của mình
2 MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Trang 5* Mục đích nghiên cứu đề tài
Mục đích nghiên cứu đề tài là làm rõ được những vấn đề lý luận cũng nhưnội dung của các quy định của pháp luật TTDS Việt Nam hiện hành về quyềnyêu cầu, thay 5 đổi, bổ sung và rút yêu cầu của đương sự trong TTDS, đồngthời chỉ ra những điểm thiếu sót, chưa hợp lý trong các quy định hiện hành vềquyền yêu cầu, thay đổi, bổ sung và rút yêu cầu của đương sự trong TTDS khiđược đưa vào thực tiễn áp dụng Trên cơ sở kết quả nghiên cứu tổng hợp, luậnvăn đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện Pháp luật TTDS ViệtNam về quyền yêu cầu, thay đổi, bổ sung và rút yêu cầu của đương sự trongTTDS nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng trên thực tế, bảo đảm quyền lợi tốtnhất cho đương sự
* Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài
Để thực hiện được mục đích nghiên cứu đề tài, luận văn phải hoàn thành một
số nhiệm vụ như sau: - Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về quyền yêu cầu,thay đổi, bổ sung và rút yêu cầu của đương sự trong TTDS; - Nghiên cứu quyđịnh của Pháp luật TTDS Việt Nam hiện hành về quyền yêu cầu, thay đổi, bổsung và rút yêu cầu của đương sự trong TTDS và thực tiễn áp dụng Từ đó,chỉ ra những điểm bất cập, thiếu hợp lý trong các quy định của pháp luật vềvấn đề này; - Kiến nghị một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện Pháp luậtTTDS Việt Nam về quyền yêu cầu, thay đổi, bổ sung và rút yêu cầu củađương sự trong TTDS
3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Trong phạm vi đề tài này chỉ nghiên cứu về quyền quyền thay đổi, bổ sung vàrút yêu cầu của đương sự trong TTDS theo nghĩa hẹp ở cấp xét xử sơ thẩm.Các quy định pháp luật mang tính tổng quát của vấn đề nghiên cứu mà không
đi sâu nghiên cứu
4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Trang 6Để giải quyết vấn đề thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài, Bài tiểu luận sửdụng một số phương pháp nghiên cứu khoa học như sau : Phương pháp Phântích , Phương pháp tổng hợp; phương pháp so sánh; phương pháp thống kê…Nhằm thực hiện bài tiểu luận của mình mốt cách tổng quát nhất.
Trang 7C PHẦN NỘI DUNG Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN THAY ĐỔI, BỔ SUNG, RÚT YÊU CẦU CỦA ĐƯƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ THEO QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ NĂM 2015 1.1 Khái niệm quyền thay đổi, bổ sung, rút yêu cầu của đương sự trong tố tụng dân sự
Khái niệm Quyền yêu cầu, thay đổi, bổ sung và rút yêu cầu của đương sựtrong TTDS cần nghiên cứu nội hàm của khái niệm đương sự Theo nghĩatổng quan, “đương sự trong VVDS là người tham gia TTDS để bảo vệ quyền,lợi ích hợp pháp của mình hoặc bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích của Nhànước thuộc lĩnh vực mình phụ trách có quyền, nghĩa vụ liên quan đến vụ việcdân sự1” Khoản 1 Điều 68 BLTTDS 2015 quy định: “Đương sự trong vụ ándân sự là cơ quan, tổ chức, cá nhân bao gồm nguyên đơn, bị đơn, người cóquyền lợi, nghĩa vụ liên quan
Đương sự trong việc dân sự là cơ quan, tổ chức, cá nhân bao gồm người yêucầu giải quyết việc dân sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan
”
Nhìn chung Bộ luật tố tụng dân sự đã có sự phát triển trong qua trình làm rõđương sự trong vụ án dân sự và vụ việc dân sự có thể thấy BLTTDS 2015 đã
có nhiều tiến bộ hơn so với các văn bản pháp luật trước đó
Người yêu cầu trong vụ việc dân sự là người đưa ra yêu cầu Tòa án côngnhận hay không công nhận một sự kiện pháp lý làm phát sinh, thay đổi haychấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thươngmại, lao động; công nhận hoặc không công nhận quyền về dân sự, hôn nhân
1
Trang 112, Luật Tố tụng dân sự Việt Nam, Nguyễn Công Bình (chủ biên), Trường Đại học Luật Hà Nội, Nhà xuất bản Công an nhân dân
Trang 8và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động Người liên quan trong vụ việcdân sự là người tham gia vào quá trình giải quyết vụ việc dân sự theo yêu cầucủa người yêu cầu, để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình hoặc để trả lời
về những vấn đề có liên quan đến quyền, nghĩa vụ của họ Xuất phát từ lợi íchcủa đương sự, pháp luật đã quy định các quyền tố tụng của đương sự Có thểnói quyền là yếu tố quan trọng quyết định sự tồn tại của cá nhân, quyền làphạm trù trung tâm trong thực tiễn xây dựng, áp dụng pháp luật và trong đờisống xã hội Quyền được ghi nhận về pháp lý và được bảo đảm thực hiện bởicác quy định pháp luật, đồng thời phải có sự thừa nhận trên phương diện xãhội, gắn liền với chủ thể cá nhân, được thể hiện cụ thể trong thực tế đời sốngthông qua các quan hệ xã hội cụ thể của cá nhân trong một cộng đồng nhấtđịnh
* Về quyền thay đổi, bổ sung yêu cầu của đương sự
Xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu giao lưu, trao đổi càng được mở rộng.Khi các quan hệ xã hội trở nên phong phú đa dạng tất yếu phát sinh nhiềutranh chấp, từ đó dẫn đến nhu cầu giải quyết tranh chấp của các bên chủ thểtham gia quan hệ Để giải quyết tranh chấp, các đương sự thường chọn giảipháp yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xét xử là Tòa án thụ lý, xem xét, giảiquyết Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy không phải trường hợp nào đương sựcũng đưa ra được chính xác, đầy đủ yêu cầu của mình ngay từ ban đầu Trongquá trình giải quyết VVDS, đương sự có thể thay đổi hay bổ sung yêu cầu củamình vì nhiều nguyên nhân như sự việc có biến chuyển, các bên thỏa thuậnđược với nhau một số hoặc toàn bộ vấn đề tranh chấp, hoặc các tác động khácdẫn đến thay đổi mong muốn của người yêu cầu và họ đưa ra yêu cầu thayđổi Các thay đổi phải liên quan đến yêu cầu ban đầu vì nếu không liên quan
nó sẽ trở thành một yêu cầu hoàn toàn mới Pháp luật đã ghi nhận cho đương
sự có quyền tự định đoạt và được quy định thành một trong các nguyên tắc cơbản của pháp luật TTDS Do đó, tại thời điểm Tòa án chưa đưa ra phán quyết
Trang 9giải quyết VVDS thì đương sự hoàn toàn có quyền thay đổi, bổ sung yêu cầu
đã có của mình cho phù hợp với mong muốn đích thực của mình Theo Từđiển Tiếng việt, thay đổi được hiểu là việc “thay cái này bằng cái khác hayđổi khác đi, trở nên khác trước” Do đó, thay đổi yêu cầu được hiểu là việcđương sự sửa đổi yêu cầu khác với yêu cầu đã đưa ra ban đầu, bổ sung yêucầu là việc đương sự thêm các yếu tố cần thiết để yêu cầu ban đầu trở nên đầy
đủ Các yếu tố cần thiết có thể hiểu là bổ sung thêm chứng cứ hoặc bổ sungcho yêu cầu đã đưa ra ban đầu Từ việc bổ sung yêu cầu dẫn đến việc bổ sungthêm quan hệ pháp luật tranh chấp cần Tòa án giải quyết còn bổ sung chứng
cứ là bổ sung thêm những căn cứ để chứng minh yêu cầu được đưa ra banđầu Nói cách khác, bổ sung yêu cầu chính là một trường hợp của thay đổiyêu cầu Quyền thay đổi, bổ sung yêu cầu cũng cũng là một nội dung thể hiệnquyền tự định đoạt của đương sự trong TTDS, giúp đương sự thực hiện tốthơn quyền tự chủ đối với các yêu cầu của mình và tạo điều kiện cho đương sựbảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình một cách tốt nhất Tuy nhiênkhông phải trong mọi trường hợp và với mọi yêu cầu đương sự đều có thểthay đổi và bổ sung được mà quyền thay đổi, bổ sung yêu cầu của đương sựluôn có giới hạn luật định Vì vậy, đương sự cũng cần hiểu rõ phạm vi quyềncủa mình để thực hiện cho đúng, tránh tình trạng lạm quyền dẫn đến việc giảiquyết VVDS trở nên khó khăn, phức tạp và mất thời gian
* Về quyền rút yêu cầu của đương sự
Theo khoa học pháp lý, rút yêu cầu là “việc đương sự từ bỏ một phần hoặctoàn bộ yêu cầu mình đã đưa ra2” Ngay trong khái niệm rút yêu cầu đã chỉ rarất rõ hai trường hợp rút yêu cầu là từ bỏ một phần hoặc toàn bộ yêu cầu.Việc từ bỏ một phần yêu cầu có nghĩa là ban đầu đương sự đưa ra nhiều yêucầu sau đó rút đi một hoặc một số yêu cầu, những yêu cầu còn lại đương sự
2
Bình luận khoa học Bộ luật Tố tụng dân sự Việt Nam, Trần Anh Tuấn (chủ biên), Trường Đại học Luật Hà Nội, Nhà xuất bản Tư pháp, 2017
Trang 10vẫn mong muốn Tòa án giải quyết Còn việc từ bỏ toàn bộ yêu cầu có thể hiểuđây là trường hợp nguyên đơn rút đơn khởi kiện hoặc rút kháng cáo hoặcđương sự rút yêu cầu Tòa án áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời, rút yêucầu thay đổi người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng Rút đơn khởikiện VADS là “người khởi kiện thu lại đơn khởi kiện VADS đã gửi Tòa án” ,rút kháng cáo là “hoạt động tố tụng thu lại kháng cáo đã gửi Tòa án của ngườikháng cáo” Rút yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời và rútyêu cầu thay đổi người tiến hành, người tham gia tố tụng thuộc trường hợp rútmột phần yêu cầu vì yêu cầu chính ban đầu của họ vẫn đang giải quyết, cácyêu cầu này chỉ áp dụng 14 để bổ sung cho yêu cầu chính, giúp đương sự bảo
vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình một cách tốt nhất Hai trường hợp rútmột phần yêu cầu và rút toàn bộ yêu cầu này là khác nhau, tùy theo thời điểmrút sẽ dẫn tới hậu quả pháp lý cuối cùng cũng khác nhau, Tòa án xem xét từngtrường hợp để giải quyết Thêm vào đó, có những yêu cầu rút đơn mà tại thờiđiểm đó, quyền quyết định có rút được hay không không phụ thuộc vàonguyên đơn mà phụ thuộc vào sự đồng ý của bị đơn nên thời điểm rút yêu cầucũng ảnh hưởng phần nào tới quyền tự quyết của nguyên đơn
Từ những phân tích trên, có thể rút ra khái niệm: Quyền yêu cầu, thay đổi, bổ sung và rút yêu cầu của đương sự trong tố tụng dân sự là quyền tố tụng dân
sự được pháp luật công nhận và đảm bảo thực hiện đối với cá nhân, cơ quan hay tổ chức, cho phép họ được tự định đoạt việc đưa ra, đề nghị, đòi hỏi Tòa
án xem xét, giải quyết VVDS và được thay đổi, bổ sung hay từ bỏ một phần hoặc toàn bộ những đề nghị, đòi hỏi đó trong quá trình tố tụng theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam 3
3
Bình luận khoa học Bộ luật Tố tụng dân sự Việt Nam, Trần Anh Tuấn (chủ biên), Trường Đại học Luật Hà Nội, Nhà xuất bản Tư pháp, 2017
Trang 111.2 Ý nghĩa của quyền yêu cầu, thay đổi, bổ sung và rút yêu cầu của
đương sự trong tố tụng dân sự
* Đối với đương sự
Việc pháp luật ghi nhận cho đương sự có quyền yêu cầu, thay đổi, bổ sung
và rút yêu cầu trong TTDS là đã trao cho đương sự công cụ hữu hiệu để bảo
vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình trước các hành vi xâm phạm của các chủthể khác thông qua việc tham gia tố tụng tại Tòa án Các đương sự khi thựchiện quyền này đã thể hiện mong muốn, cũng như sự tin tưởng được Nhànước bảo vệ quyền dân sự của mình
Về bản chất, việc thực hiện quyền yêu cầu, thay đổi, bổ sung và rút yêu cầucủa đương sự trong TTDS là một trong những hình thức thực hiện quyền dân
sự của cá nhân, cơ quan, tổ chức Quyền dân sự trước hết hiểu theo nghĩarộng là “khả năng được phép xử sự theo một cách nhất định của chủ thể trongquan hệ dân sự để thực hiện, bảo vệ lợi ích của mình” Hiểu theo nghĩa hẹpquyền dân sự là “quyền của chủ thể trong quan hệ dân sự nhất định mà chủthể đó đang tham gia, quyền tự mình thực hiện những hành vi nhất định,quyền yêu cầu người có nghĩa vụ thực hiện nghĩa vụ, quyền yêu cầu cơ 15quan nhà nước có thẩm quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi
bị người khác xâm phạm” Dựa trên nguyên tắc bình đẳng về quyền và nghĩa
vụ trong TTDS, pháp luật trao cơ hội như nhau cho các đương sự trongVVDS trong việc chứng minh, bảo vệ quyền lợi của mình Nếu bên này đượcđưa ra yêu cầu, chứng cứ, lý lẽ để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình thìbên kia cũng có quyền đưa ra yêu cầu, chứng cứ, lý lẽ để bảo vệ quyền, lợiích hợp pháp của họ Điều này giúp cho đương sự chống lại sự thiếu trungthực, gian lận hay thiếu thiện chí của bên đối phương vì thực tế có nhiềutrường hợp bên nguyên đơn cố tình đưa ra yêu cầu khởi kiện không đúng vớithực tại khách quan nhằm gây ảnh hưởng xấu và xâm phạm đến quyền lợi íchhợp pháp của bên bị đơn Việc ghi nhận quyền yêu cầu, thay đổi, bổ sung và
Trang 12rút yêu cầu của đương sự còn giúp đương sự lựa chọn được một phương thứcgiải quyết tranh chấp phù hợp và hiệu quả, đó là khởi kiện yêu cầu Tòa ángiải quyết để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình Đồng thời, việc đương
sự nắm rõ và chủ động trong việc thực hiện quyền yêu cầu, thay đổi, bổ sung
và rút yêu cầu của đương sự còn có ý nghĩa chống lại sự lạm quyền, thiên vịhay sai sót của hệ thống Tòa án
Chương 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ QUYÊN YÊU CẦU, THAY ĐỔI, BỔ SUNG VÀ RÚT YÊU CẦU CỦA ĐƯƠNG SỰ
2.1 Quyền thay đổi bổ sung yêu cầu của đương sự
Trên cơ sở nguyên tắc quyền tự định đoạt của đương sự trong TTDS, cácđương sự đã đưa ra yêu cầu có quyền thay đổi, bổ sung khi thấy cần thiết vàphù hợp với các quy định của pháp luật Khoản 2 Điều 5 BLTTDS 2015 quyđịnh về quyền này như sau: “Trong quá trình giải quyết VVDS, các đương sự
có quyền chấm dứt, thay đổi các yêu cầu của mình hoặc thỏa thuận với nhaumột cách tự nguyện, không trái pháp luật và đạo đức xã hội”
Quyền thay đổi, bổ sung yêu cầu cho phép các đương sự có thể thay đổi yêucầu của mình theo hướng thêm, bớt yêu cầu, sửa đổi yêu cầu hay thay bằngmột yêu cầu khác khác với yêu cầu ban đầu Việc thay đổi, bổ sung có thểthực hiện ở tất cả các giai đoạn của quá trình tố tụng (trước khi mở phiên tòa
và tại phiên tòa) Việc thay đổi, bổ sung yêu cầu của đương sự chỉ được chấpnhận khi yêu cầu đó thể hiện được ý chí tự nguyện của các đương sự vàkhông được vượt quá phạm vi cho phép của pháp luật Chủ thể có quyền thayđổi, bổ sung yêu cầu chính là các đương sự đã đưa ra yêu cầu đó Cụ thể, cácđương sự có quyền thay đổi, bổ sung yêu cầu khởi kiện, bị đơn có quyền thayđổi, bổ sung yêu cầu phản tố, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đượcquyền thay đổi, bổ sung yêu cầu độc lập của mình