CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN TRÀ BỒNG, TỈNH QUẢNG NGÃI LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Kinh nghiệm về thực hiện cải cách thủ tục hành chính và thực hiện cơ chế một cửa tại Ủy ban nhân dân huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi .... Kinh nghiệm về thực hiện cải cách thủ tục hành c

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN QUANG TUẤN

CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN TRÀ BỒNG,

TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN QUANG TUẤN

CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN TRÀ BỒNG,

TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 8 34 04 03 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS NGUYỄN VĂN HẬU

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là sản phẩm của quá trình tìm tòi, nghiên cứu của tôi Đề tài luận văn được nghiên cứu một cách độc lập với sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Văn Hậu, Học viện Hành chính Quốc gia Các số liệu, ví dụ trích dẫn trong luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy, trung thực, có nguồn gốc rõ ràng

Thừa Thiên Huế, ngày tháng năm 2019

Học viên

Nguyễn Quang Tuấn

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám đốc, các Thầy (cô) giáo Học viện Hành chính Quốc gia và Cơ sở Đào tạo của Học viện Hành chính Quốc gia tại miền Trung đã cung cấp cho tôi những tri thức quý báu trong quá trình học tập, nghiên cứu

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Văn Hậu, Học viện Hành chính Quốc gia, người thầy đã trực tiếp và tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Chân thành cảm ơn UBND huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi, các phòng, ban chức năng huyện Trà Bồng, các đồng nghiệp, bạn bè và người thân đã hết lòng giúp đỡ, động viên, khích lệ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi có được kết quả ngày hôm nay

Mặc dù rất tâm huyết với đề tài luận văn và đã có rất nhiều cố gắng nhưng không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót, học viên mong nhận được những ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, quý thầy cô giáo tiếp tục chỉ dẫn, bạn bè, đồng nghiệp góp ý để luận văn được hoàn thiện hơn

Học viên Nguyễn Quang Tuấn

MỤC LỤC Trang bìa

Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục viết tắt Danh mục sơ đồ, hình

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 11

1.1 Những vấn đề chung về thủ tục hành chính 11

1.1.1 Khái niệm thủ tục hành chính và đặc điểm: 11

1.1.2 Vai trò của thủ tục hành chính 15

1.1.3 Phân loại thủ tục hành chính 18

1.2 Cải cách thủ tục hành chính 21

1.2.1 Khái niệm 21

1.2.2 Sự cần thiết phải cải cách thủ tục hành chính 22

1.2.3 Nội dung thực hiện cải cách thủ tục hành chính tại UBND cấp huyện 23 1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến cải cách thủ tục hành chính 24

1.3.1 Hệ thống văn bản Quy phạm pháp luật 24

1.3.2 Năng lực của cán bộ, công chức thực hiện cải cách thủ tục hành chính 25

1.3.3 Cơ sở hạ tầng 26

1.3.4 Trình độ dân trí 27

1.4 Thực hiện giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông 28

1.4.1 Khái niệm cơ chế một cửa, một cửa liên thông; bộ phận một cửa, đánh giá việc giải quyết thủ tục hành chính 28

1.4.2 Nguyên tắc thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông 29

1.4.3 Phạm vi, quy trình thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông 29

1.5.1 Kinh nghiệm về thực hiện cải cách thủ tục hành chính và thực hiện cơ chế một cửa tại Ủy ban nhân dân huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi 34

1.5.2 Kinh nghiệm về thực hiện cải cách thủ tục hành chính và thực hiện cơ chế một cửa liên thông hiện đại tại Ủy ban nhân dân huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi 36

Tiểu kết Chương 1 42

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN TRÀ BỒNG, TỈNH QUẢNG NGÃI 43

2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tác động đến cải cách thủ tục hành chính của Uỷ ban nhân dân huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngăi 43

2.1.1 Điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế - xã hội 43

2.1.2 Cơ cấu tổ chức bộ máy của UBND huyện Trà Bồng 46

2.1.3 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tác động đến cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi 47

2.2 Thực trạng thực hiện cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi 48

2.2.1 Công tác chỉ đạo, điều hành, triển khai thực hiện 48

2.2.2 Kết quả thực hiện cải cách thủ tục hành chính 50

2.3 Đánh giá kết quả thực hiện cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi 61

2.3.1 Những kết quả đạt được 61

2.3.2 Tồn tại, hạn chế, khó khăn và nguyên nhân: 63

Tiểu kết Chương 2 65 Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO THỰC HIỆNCẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNHTẠI ỦY BAN NHÂN DÂN

HUYỆN TRÀ BỒNG, TỈNH QUẢNG NGÃI 67 3.1 Phương hướng thực hiện cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân huyện huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi 67 3.1.1 Quy định nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan hành chính nhà nước cấp huyện: 67 3.1.2 Tiếp tục kiểm soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính: 68 3.1.3 Đẩy mạnh việc đầu tư và ứng dụng công nghệ thông tin trong thực hiện cải cách thủ tục hành chính 69 3.1.4 Củng cố và nâng cao hoạt động của Bộ phận một cửa liên thông hiện đại của huyện và Bộ phận một cửa hiện đại ở các xã, thị trấn trong giải quyết thủ tục hành chính 71 3.2 Các giải pháp nâng cao thực hiện cải cách thủ tục hành chính tại UBND huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi 72 3.2.1 Thực hiện tốt công tác tuyên tuyền; tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định thủ tục hành chính 72 3.2.2 Giải pháp về tăng cường hoạt động giám sát đối với thực hiện cải cách thủ tục hành chính 74 3.2.3 Giải pháp về giải quyết và tổ chức thực hiện cải cách thủ tục hành chính 78 3.2.4 Giải pháp về áp dụng ứng dụng bộ chỉ số đánh giá đối với cải cách thủ tục hành chính (có 05 tiêu chí và 09 tiêu chí thành phần: có bảng tính điểm kèm theo): 86 Tiểu kết chương 3 89 KẾT LUẬN 90 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

CCHC: Cải cách hành chính HĐND: Hội đồng nhân dân QPPL: Quy phạm pháp luật TTHC: Thủ tục hành chính UBND: Ủy ban nhân dân

DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ, HÌNH

Hình 2.1.: Bản đồ huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi 44

Sơ đồ2.2 Tổ chức bộ máy của UBND huyện 46 Bảng 2.3 Bảng so sánh tình hình niêm yết công khai, rà soát thủ tục hành chính theo mô hình một cửa liên thông hiện đại của UBND huyện Trà Bồng, phản ánh kiến nghị của công dân năm 2016 đến năm 2018: 51

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay, cải cách hành chính đang là tâm điểm trong các nỗ lực của Đảng và Nhà nước với mục tiêu xây dựng một nền hành chính công trong sạch vững mạnh, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả góp phần xây dựng một nhà nước kiến tạo phát triển, “Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân”; trong đó, cải cách thủ tục hành chính là yêu cầu cấp thiết của nhân dân, tổ chức, doanh nghiệp, các nhà đầu tư, là một trong các khâu đột phá của tiến trình cải cách hành chính Nhà nước Đây cũng là điều kiện căn bản góp phần đạt được các mục tiêu mà Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đề ra Đẩy mạnh cải cách hành chính là nội dung lớn, trong phạm vi luận văn chỉ đề cập đến cải cách thủ tục hành chính (cải cách TTHC) trong tiến trình phát triển và hội nhập (đây thuộc 1 trong 6 nội dung của công tác cải cách hành chính nói chung)

Với mục đích đơn giản, công khai và minh bạch thủ tục hành chính nhằm đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 38/CP ngày 04/5/1994 về cải cách một bước thủ tục hành chính trong việc giải quyết công việc của công dân và tổ chức, mở đầu cho hoạt động thực hiện đơn giản hóa thủ tục hành chính, đã tạo bước đột phá lớn trong hoạt động nâng cao hiệu quả quản lý của các cơ quan nhà nước đối với mọi lĩnh vực, là sự chuyển biến rõ rệt trong việc xây dựng và hoàn thiện thể chế Nhà nước Tiếp đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành hàng loạt các quy định về cải cách thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý cơ bản cho việc triển khai thực hiện các thủ tục hành chính theo hướng đổi mới, đáp ứng được nhu cầu của xã hội Như: Nghị quyết 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 của Chính phủ về ban hành chương trình tổng thể cải cách hành chính (CCHC) nhà nước giai đoạn 2011-2020; Nghị quyết 76/NQ-CP ngày 13/6/2013 của Chính phủ

2

về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 30c/NQ-CP; Nghị quyết 36a/NQ-CP ngày 14/10/2015 của Chính phủ về Chính phủ điện tử; Nghị định 61/2018/NĐ-CP ngày 23/4/2018 của Chính phủ về thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính

Thủ tục hành chính là cơ sở, điều kiện cần thiết để cơ quan nhà nước giải quyết công việc của công dân và các tổ chức theo quy định pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, phản ánh bản chất dân chủ, tính phục vụ, khoa học và hiện đại của nền hành chính Trong giai đoạn hiện nay, cùng với hội nhập kinh tế, quốc tế thì công tác cải cách thủ tục hành chính, nhất là những thủ tục liên quan đến đời sống, sản xuất, kinh doanh của người dân, doanh nghiệp đã được Đảng và Nhà nước ta xác định là khâu đột phá trong công tác cải cách hành chính Việc thực hiện cơ chế “một cửa liên thông hiện đại” là giải pháp để đổi mới về phương thức làm việc của cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương các cấp, nhằm tạo chuyển biến cơ bản trong quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức và công dân Chủ trương này của Đảng được thể hiện cụ thể tại Nghị quyết số 17-NQ/TW ngày 01/8/2007 của Hội nghị Trung ương 5 khóa X về đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy nhà nước; một lần nữa trong Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Đảng ta lại xác định nhiệm vụ, giải pháp trong phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2016-2020 là

“Tập trung cải cách thủ tục hành chính theo hướng tinh giản, gắn với nâng cao chất lượng chính sách, pháp luật; quy định rõ cơ quan chịu trách nhiệm đối với từng thủ tục hành chính Chỉ quy định những thủ tục hành chính thực

sự cần thiết, hợp lý, đúng pháp luật và tạo thuận lợi nhất cho người dân, doanh nghiệp Công khai, minh bạch các quy trình, thủ tục hành chính Bảo đảm quyền tự do của người dân, doanh nghiệp trong hoạt động kinh tế đi đôi với tuân thủ pháp luật Thiết lập hệ thống thông tin tiếp nhận, xử lý kiến nghị

3

và kết quả giải quyết thủ tục hành chính Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, cung cấp dịch vụ công

và thực hiện Chính phủ điện tử Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi chính sách, pháp luật”

Thực hiện cải cách TTHC được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng và điều hành, thực hiện của Ủy ban nhân dân (UBND) huyện Trà Bồng Cán bộ, công chức luôn phấn đấu thực hiện tốt cải cách TTHC, góp phần tạo chuyển biến đáp ứng nhu cầu giải quyết TTHC cho các cá nhân và tổ chức TTHC ngày càng được công khai, minh bạch; từng bước giải quyết đúng thời gian Hoạt động kiểm soát TTHC được UBND huyện quan tâm triển khai thực hiện thường xuyên Công tác xây dựng ban hành, hướng dẫn triển khai, phổ biến văn bản quy phạm pháp luật được tổ chức thực hiện nghiêm túc, đúng quy định Tổ chức bộ máy các cơ quan hành chính, đơn vị

sự nghiệp được quan tâm rà soát sửa đổi, bổ sung chức năng nhiệm vụ thường xuyên theo quy định hiện hành, đảm bảo hoạt động hiệu lực, hiệu quả

Mặc dù người đứng đầu cơ quan hành chính rất quan tâm và quyết liệt trong thực hiện cải cách TTHC nhưng công chức thừa hành còn chưa chủ động và tích cực; chất lượng giải quyết TTHC chưa cao Tính chuyên nghiệp, năng động, tinh thần thái độ phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, còn có mặt hạn chế, vẫn còn trường hợp người dân, tổ chức phản ánh về việc trễ hẹn, phiền hà trong giải quyết TTHC… Phương pháp quản lý, cách thức làm việc, phối hợp thực hiện công việc trong các cơ quan hành chính trong việc luân chuyển, giải quyết TTHC chưa thực sự hợp lý, kịp thời

Một số cơ quan, đơn vị, địa phương chưa chủ động trong việc rà soát, kiến nghị đơn giản hóa TTHC Bộ TTHC liên quan đến lĩnh vực đất đai, tài nguyên – môi trường đề nghị đơn giản hóa chưa nhiều; chưa kịp thời kiến nghị sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ những TTHC không còn phù hợp Công tác cải

4

cách TTHC gắn với mô hình một cửa, một cửa liên thông hiện đại còn ít, chưa được nhân rộng đến các xã, thị trấn để thực hiện một cách đồng bộ TTHC tuy

đã có việc đơn giản hóa nhưng hiện nay vẫn còn một số thủ tục chồng chéo và quy trình giải quyết còn rườm rà, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế của xã hội, mức độ hài lòng của cá nhân, tổ chức với các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện mới ở mức “vừa lòng”

Một hạn chế nữa đó là trình độ giữa cán bộ, công chức có sự chênh lệch nhất định, nhất là cán bộ, công chức là người đồng bào dân tộc thiểu số Vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong việc đánh giá, phân loại và đánh giá mức

độ hoàn thành nhiệm vụ điều hành, thực hiện cải cách TTHC tại đơn vị, địa phương chưa cao, chưa làm tròn hết chức trách nhiệm vụ được giao Chưa thực hiện nghiêm túc việc kiểm tra, đánh giá định kỳ; xử lý hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý các vấn đề về phân cấp, đối với các nhiệm vụ quản lý nhà nước đã được phân cấp

Bên cạnh những kết quả đạt được, thì nội dung thực hiện cải cách TTHC đối với UBND huyện Trà Bồng, cần phải tiếp tục có những giải pháp khả thi, khai thác hiệu quả nguồn lực để thực hiện tốt hơn, đem lại kết quả cao hơn

Để đi sâu nghiên cứu, đánh giá tình hình thực tế về thực hiện cải cách TTHC tại UBND huyện Trà Bồng, đề xuất một số giải pháp để tiếp tục nâng cao hiệu quả thực hiện cải cách TTHC tác giả lựa chọn đề tài “Cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi”

để làm luận văn Thạc sĩ lớp Quản lý công

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn Cải cách thủ tục hành chính là đề tài thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý Những vấn đề này được nêu lên và thảo luận ở nhiều hội thảo, bài viết, các công trình nghiên cứu về quá trình cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam Có thể kể đến một số nghiên cứu tiêu biểu như:

5

“Cải cách hành chính nhà nước - Lý luận và thực tiễn” (Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, năm 2016) do PGS.TS: Nguyễn Hữu Hải chủ biên Sách gồm 5 chương, đề cập đến các vấn đề về quyền hành pháp và các cách tiếp cận về hành chính nhà nước, các mô hình hành chính nhà nước và

xu hướng cải cách hành chính trên thế giới, cải cách hành chính nhà nước Việt Nam qua các thời kỳ (từ 1945-2012; từ năm 2013 đến nay)

“Quản trị công trong thời kỳ cải cách hành chính Việt Nam” (Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, năm 2016) do TS: Lê Văn Chiến chủ biên Sách gồm 5 Chương, nghiên cứu, cung cấp một số vấn đề lý luận về quản trị, hành chính công và đo lường chất lượng quản trị, hành chính công; những yếu

tố tác động đến chất lượng quản trị và hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam

“Cải cách hành chính công phục vụ phát triển kinh tế, cải thiện môi trường kinh doanh” (Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, năm 2016) do TS: Đoàn Duy Khương chủ biên Nội dung sách đề cập, phân tích quá trình cải cách hành chính ở một số Quốc gia trong khu vực ASEAN và nhận định

xu thế cải cách hành chính trong khu vực; tác động của cải cách hành chính đến tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam; nhấn mạnh những thay đổi của cải cách hành chính gắn với cải thiện môi trường kinh doanh

“Kỹ năng quản lý hành chính” (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm 2014) của TS Phạm Đức Chính và PGS.TS Ngô Thành Can; Cuốn sách đã cho thấy những kiến thức cơ bản về một số kỹ năng trong quản lý hành chính như tư duy, phân tích, giao tiếp, quản lý thời gian làm việc… giúp nhà quản

lý nắm bắt được những kỹ năng cơ bản trong quản lý hành chính từ đó hoàn thiện chức năng và nhiệm vụ được giao, đạt kết quả cao trong quản lý

“Thủ tục hành chính - Lý luận và thực tiễn” do GS.TSKH Nguyễn Văn Thâm và PGS.TS Võ Kim Sơn biên soạn, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, năm 2002 Cuốn sách đã nêu ra những kiến thức cơ bản và