Nghiên cứu phong trào công nhân quốc tế là làm rõ lịch sử hìnhthành và phát triển của phong trào công nhân quốc tế, sự ra đời vàphát triển của giai cấp công nhân, quá trình phát triển cu
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Phong trào công nhân quốc tế là phong trào đấu tranh của giaicấp công nhân chống lại giai cấp tư sản để thực hiện sứ mệnh lịch sửcủa mình, giải phóng bản thân và giải phóng toàn nhân loại thoát khỏi
áp bức, bóc lột Phong trào công nhân quốc là phong trào nhữngngười cộng sản, của các Đảng Cộng Sản – bộ tham mưu chiến đấucủa dân tộc bị áp bức, bị thống trị vùng dậy giành độc lập, tự do vàhiện nay đang đấu tranh để bảo vệ, củng cố nền độc lập của dân tộcmình
Sau Công xã Pari 1871, Quốc tế I giải tán Phong trào công nhân bắt đầu thời kỳ mới tập hợp lực lượng, chuẩn bị cho cuộc đấu tranh tương lai chống chủ nghĩa tư bản
Mác và Ăngghen với uy tín lớn lao vẫn tiếp tục lãnh đạo phongtrào công nhân quốc tế Từ đó phong trào công nhân quốc tế có nhữngbước phát triển cả về số lượng và chất lượng theo các giai đoạn khác nhau, đỉnh cao là cuộc cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 Chính
vì thế tôi chọn đề tài “ Phong trào công nhân từ công xã Pa ri đến cách mạng tháng Mười năm 1917” làm đề tài nghiên cứu
Trang 2I Phong trào công nhân quốc tế
Phong trào công nhân quốc tế là phong trào đấu tranh của giaicấp công nhân chống lại giai cấp tư sản để thực hiện sứ mệnh lịch sửcủa mình, giải phóng bản thân và giải phóng toàn nhân loại thoát khỏi
áp bức, bóc lột Phong trào công nhân quốc là phong trào nhữngngười cộng sản, của các Đảng Cộng Sản – bộ tham mưu chiến đấucủa dân tộc bị áp bức, bị thống trị vùng dậy giành độc lập, tự do vàhiện nay đang đấu tranh để bảo vệ, củng cố nền độc lập của dân tộcmình
Nghiên cứu phong trào công nhân quốc tế là làm rõ lịch sử hìnhthành và phát triển của phong trào công nhân quốc tế, sự ra đời vàphát triển của giai cấp công nhân, quá trình phát triển cuộc đấu tranhcủa giai cấp công nhân nhằm thực hiện sứ mệnh lịch sử thế giới là tựgiải phóng mình và giải phóng những người lao động khỏi áp bức,bóc lột, xây dựng xã hội mới không có người bóc lột người Đồngthời, làm rõ những vấn đề phong trào cộng sản quốc tế, sự ra đời, cáchình thức tổ chức, các nguyên tắc tổ chức, hoạt động, những kinhnghiệm của phong trào, những bài lịch sử về công cuộc xây dựngCHXH của các nước XHCN, kể cả những bài hộc thành công và thấtbại tạm thời của CNXH
Lịch sử đấu tranh của các dân tộc, của nhân dân lao động, củagiai cấp công nhân, những người cộng sản là rất anh dũng, vẻ vang,trải qua quá trình lâu dài Chủ nghĩa Mác – Lenin rất coi trọng việcnghiên cứu tổng hợp một cách sâu sắc, toàn diện kinh nghiệm lịch sử
đã tích lũy đươc trong công cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân,
Trang 3nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức, nghiên cứu, phân tích sâunhững vấn đề lịch sử và lý luận của phong trào công nhân và giảiphóng dân tộc thế giới trong từng giai đoạn cũng như toàn bộ tiếntrình lịch sử Và hiện nay đang được mở rộng để nghiên cứu một cách
có hệ thống đời sống chính trị thế giới và sự vận động mang tính quyluật của nó
Các phong trào công nhân không thể có một đường lối chính trị,đường lối đối ngoại đúng đắn và thu được thắng lợi trong cuộc đấutranh nếu không hiểu mối liên hệ lịch sử và tiến trình phát triển củacác sự kiện, sự vận đông và phát triển của đời sống chính trị thế giới
Việc học tập, nghiên cứu lịch sử phong trào công nhân quốc tế
là rất cần thiết và có ý nghĩa quan trọng Điều đó góp phần hoàn chỉnh
và nâng cao nhận thức lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin – dó là tinhhoa, trí tuệ của nhân loại kết hợp với phong trào công nhân Đồng thờigiúp làm rõ cơ sở, căn cứ khoa học để hiểu sâu sắc hơn sự hình thành,phát triển của những nguyên lý của chủ nghĩa Mác Lê nin để từ đónâng cao lập trường giai cấp, nhãn quan chính trị Những nội dung cơbản của phong trào công nhân quốc tế có ý nghĩa trực tiếp nâng caolập trường, quan điểm giai cấp, nhiệt tình cách mạng đối với ngườihọc nó giúp cho người học thấy rõ sứ mệnh lịch sử, mụch đích củagiai cấp công nhân, con đường tất yếu của lịch sử nhân loại, góp phầnlàm cho chúng ta có thêm tình cảm cách mạng
Trang 4II Phong trào công nhân những năm 78-80 của thế kỷ XIX Sự thành lập Hội liên hiệp các đảng xã hội chủ nghĩa (1889- 1914)
1 Phong trào công nhân những năm 70-80 của thế kỷ XIX
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp tư bản sau năm 1870
đã làm cho giai cấp vô sản các nước tăng nhanh về số lượng và chấtlượng Giai cấp công nhân ở Mỹ, Đức, Anh, Pháp, Nga phát triểnnhanh chóng Đội ngũ công nhân các nước này đã tăng lên tới hàngtriệu Nước Mỹ sau nội chiến (1861-1865) đã phát triển công nghiệpmạnh mẽ, số lượng công nhân tăng nhanh và cuộc đấu tranh bắt đầuvới những quy mô to lớn có ý nghĩa lịch sử trong phong trào côngnhân quốc tế Sau Công xã Pari 1871, Quốc tế I giải tán Phong tràocông nhân bắt đầu thời kỳ mới tập hợp lực lượng, chuẩn bị cho cuộcđấu tranh tương lai chống chủ nghĩa tư bản
Sau thất bại của công xã Pari, phong trào công nhân vẫn tiếp tụcphát triển bởi vì:
Cùng với sự phát triển công nghiệp tư bản chủa nghĩa, giai cấpcông nhân tăng nhanh về số lượng và chất lượng
Mác và Ăngghen với uy tín lớn lao vẫn tiếp tục lãnh đạo phongtrào công nhân
Ý thức giác ngộ của công nhân lên cao
Sau công xã Pari thất bại, tình hình lịch sử mới đòi hỏi cần phảithành lập các chính đảng công nhân XHCN có tính chất quần chúng
cơ sở các quốc gia dân tộc Theo đề Nghị của Mác, Ban Chấp hành
Trang 5Trung ương quốc tế I rời trụ sở sang Mỹ và đến Hội nghịPhilađenphia năm 1876, quốc tế I chính thức tuyên bố tự giải tán
Quốc tế I có ý nghĩa to lớn, đó là tổ chức quốc tế đầu tiên củagiai cấp công nhân, được thành lập trên cơ sở chủ nghĩa xã hội khoahọc Quốc tế được xây dựng theo nguyên tắc tập trung dân chủ, kếthợp đấu tranh kinh tế với đấu tranh chính trị là cơ sở cho cuộc đấutranh vì chủ nghĩa xã hội của giai cấp công nhân
Trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh cácloại, Quốc tế I đã khởi thảo những vấn đề cương lĩnh về chiến lược vàsách lược của chính đảng, góp phần làm cho phong trào công nhân cóbước chuyển biến mới, tiến tới thành lập những tổ chức công nhân cótính chất quần chúng
Quốc tế I, dưới sự lãnh đạo của Mác và Ăngghen đã đào tạođược nhiều cán bộ trở thành người tổ chức và lãnh đạo những chỉnhđảng vô sản đầu tiên của phong trào công nhân quốc tế
Quốc tế I đã đấu tranh chống lại những trào lưu xã hội chủ nghĩasai trái, chuẩn bị cơ sở cho việc thành lập chính đảng công nhân trên
cơ sở lý luận của chủ nghĩa xã hội khoa học Cùng với việc thành lậpcác chính đảng vô sản độc lập, chủ nghĩa Mác ngày càng được truyền
bá rộng rãi vào phong trào công nhân
Nhờ sự hoạt động không mệt mỏi của C.Mác và Ăngghen,Quốc tế I đã đánh dấu cả một thời kỳ trong sự phát triển của phongtrào công nhân Trong những năm đó tồn tại hàng chục ngàn côngnhân Châu Âu và Châu Mỹ đã đoàn kết dưới ngọn cờ của chủ nghĩaquốc tế vô sản Đánh giá ý nghĩa lịch sử của Quốc tế I, Ăngghen viết:
Trang 6“ trong suốt 10 năm, Quốc tế I đã thống trị một mặt của lịch sử ChâuÂu…cụ thể là mặt chứa đựng tương lai
Lênin đã viết: “Quốc tế I không thể bị lãng quên được, nó sôngmãi trong lịch sử đấu tranh của công nhân nhằm tự giải phóng Nó đãxây nền, đắp móng cho lâu đài cộng hòa xã hội chủ nghĩa thế giới màngày nay chúng ta đang được vinh hạnh xây dựng
Như vậy, Quốc tế I là nền móng, là động lực để phong trào côngnhân quốc tế sau này phát triển và lớn mạnh.Đó không phải là sự lụitàn, dập tắt mà đó là cơ sở để thành lập chính đảng độc lập của côngnhân ở Châu Âu và Châu Mĩ
Những năm 70 – 80 của thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản phát triểntương đối hòa bình, bước vào thời kỳ mới chuyển biến thành chủnghĩa đế quốc, ở Châu Âu đã kết thúc cách mạng dân chủ tư sản, còn
ở châu Á cách mạng giải phóng dân tộc chưa có điều kiện diễn ra
Sự phát triển của lực lượng sản xuất và xuất hiện các công nghiệp mớidẫn đến sự phát triển nhanh chóng các thành thị và phân bố lại dân cư
ở Đức, Pháp, Mỹ tạo nên mâu thuẫn giữa sức sản xuất và tỷ trọngthương mại dẫn đến các cuộc đấu tranh thị trường nguyên liệu
Chủ nghĩa tư bản trong giai đoạn này có đặc điểm lớn là bắt đầuquá trình tích tụ và tập trung sản xuất, đưa đến sự ra đời các công ty
tư bản độc quyền làm cho mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan
hệ sản xuất ngày càng tăng Hạ thấp tiền lương, tăng cường độ laođộng, kéo dài ngày làm việc 10 – 12 giờ, công nhân Mỹ làm 14 giờ…thời kỳ này chủ nghĩa tư bản cũng đã trải qua 4 cuộc khủng hoảng
Trang 7kinh tế Mâu thuẫn giữa chủ nghĩa đế quốc, hòa bình và chiến tranh,
tư sản và vô sản ngày càng sâu sắc thêm
Phong trào công nhân châu Âu đã phát triển nhanh chóng Phong tràocông nhân chuyển hướng về tổ chức, tư tưởng và hình thức đấu tranh.Xuất hiện hình thức đấu tranh nghị trường ở Pháp Phù hợp với hoàncảnh hòa bình, phát triển của chủ nghĩa tư bản Trung tâm cách mạng
ở châu Âu chuyển từ Pháp sang Đức
Nhiều tổ chức công đoàn được thành lập và tính thống nhất đãtăng lên Nhiều Đảng của giai cấp công nhân được thành lập: Đảng xãhội Dân chủ Đức (1875), Đảng xã hội chủ nghĩa Bồ Đào Nha (1857),Đảng công nhân Pháp (1879), Nhóm giải phóng lao động Nga (1883)Khi giai cấp công nhân tập hợp lực lượn, thành lập các chính đảngcủa mình thì bọn cơ hội, xét lại cũng tranh thủ thời cơ len chân vàocác đảng hoạt động phá hoại Vì thế ngay trong nội bộ các đảng cũngdiễn ra cuộc đấu tranh gay gắt để loại bỏ những tư tưởng lệch lạc này.Mặc dù vậy, Lê nin đã nhận xét đây là thời kỳ “hình thành, phát triển
và trưởng thành của các đảng xã hội quần chúng” Nhign chungphong trào công nhân phát triển với quy mô rộng lớn và hình thứcphong phú Bãi công kinh tế có vị trí quan trọng Điển hình là cuộcbãi công của công nhân thành phố Chicago 1/5/1886
2 Sự thành lập hội liên hiệp các đảng XHCN
Ngày 14/3/1883, Mác mất, phong trào cách mạng quốc tế bị mộttổn thất nặng nề Nhưng phong trào công nhân lúc đó phát triển mới
do giai cấp công nhân bước đầu có sự trưởng thành, các mối liên hệquốc tế được củng cố Chủ nghĩa Mác được truyền bá, các Đảng vô
Trang 8sản các nước đã được thành lập dựa trên những nguyên tắc xã hội chủnghĩa, phong trào đấu tranh có những hình thức mới: bãi công kinh tế,tăng lương, giảm giờ làm, đấu tranh nghị trường hợp pháp thông quaphổ thông đầu phiếu.
Tuy nhiên cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân cũng đã nảysinh nhiều khuynh hướng khác nhau: cơ hội, xét lại, cải lương vàxuyên tạc, phá hoại của giai cấp tư sản Công đoàn phát triển theo cáckiểu khác nhau: công đoàn công liên, công đoàn vô chính phủ, côngđoàn của giai cấp công nhân
Cuối những năm 80 của thế kỷ XIX, những người lãnh đạophong trào công nhân quốc tế và ở các nước đều nhận thấy rằngphong trào cần có một tổ chức nhằm tập hợp lực lượng của giai cấpcông nhân để củng cố tổ chức, thống nhất hành động mới giành đượcmục tiêu, nhất là vai trò của chính đảng cách mạng
Mặt khác, bọn cơ hội ở Anh và Pháp đang hoạt động ráo riếtlàm lu mờ vai trò đấu tranh của giai cấp công nhân, đồng thời chuẩn
bị cho sự ra đời của một tổ chức quốc tế nhằm đấu tranh quyền lợilãnh đạo với giai cấp công nhân
Ăng ghen đã kiên quyết chống lại bọn cơ hội, vạch trần ý đồ của
họ và đã tập hợp các lực lượng tiên phong của giai cấp công nhân vàlập ra một Liên hiệp vô sản quốc tế thật sự cách mạng Sáng kiến nàynằm trong mục tiêu của những người Mác xít, lãnh tụ là Ăng ghen.Ông đã đề nghị những người Mác xít ở Pháp, Đức, Nga thành lập tổchức quốc tế mới gọi là Hội liên hiệp các đảng xã hội chủ nghĩa, gọitắt là Quốc tế II tại Pari ngày 14/7/1889
Trang 9Những người Mác xít ở các nước đều thống nhất là tiếp tục phổbiến sâu rộng chủ nghĩa Mác trong phong trào công nhân, đồng thờiđấu tranh bảo vệ chủ nghĩa Mác, đấu tranh với chủ nghĩa cơ hội, cảilương, xét lại và khuynh hướng phi Mác xít khác Trên cơ sở đó củng
cố lại các đảng công nhân vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổchức, xây dựng mối quan hệ quốc tế giữa các đảng này xây dựng đảng
vô sản kiểu mới Quốc tế II khẳng định, các đảng công nhân nào thừanhận đấu tranh chính trị, (đấu tranh giành chính quyền) đấu tranh giaicấp mới được kết nạp vào Quốc tế II
Hoạt động của Quốc tế II được chia thành 2 giai đoạn:
+ giai đoạn thứ nhất – giai đoạn cách mạng (1889 – 1896) doĂng ghen lãnh đạo trải qua 3 kỳ đại hội
Đại hội I – đại hội thành lập, họp ngày 14/7/1889 tại Pari gồm
20 đảng công nhân, 390 đại biểu Hoạt động đầu tiên đánh dấu sự rađời của Quốc tế II là cuộc đấu tranh chống phái vô chính phủ ở TâyBan Nha, Pháp, Thụy Sĩ, Ý…Phái này phủ nhận vai trò của nhà nước,
kể cả nhà nước chuyên chính vô sản, phủ nhận đấu tranh chính trị,phủ nhận đấu tranh hợp pháp, không ủng hộ luật công nhân lao động
8 giờ Họ cho rằng nhà nước không can thiệp vấn đề nội bộ giữa tưbản và lao động
Đại hội đã khẳng định những vấn đề về đấu tranh chính trị, kinh
tế và công nhân: ngày làm việc 8 giờ, cấm sử dụng lao động trẻ emdưới 14 tuổi, cấm sử dụng phụ nữ trong các ngành nặng và độc hại,cấm trả lương bằng hàng hóa Đại hội đã quyết định lấy ngày 1/5 hàngnăm làm ngày hội cách mạng đoàn quốc tế của giai cấp công nhân
Trang 10Đại hội II họp năm 1891 tại Bruxen Đại hội đã cụ thể hóa cácnhiệm vụ của Quốc tế II, truyền bá chủ nghĩa Mác và tiếp tục đấutranh với chủ nghĩa cơ hội, đấu tranh chống các nguy cơ chiến tranh.
Đại hội III họp năm 1893 tại Duyrich Đại hội thông qua nghịquyết chống bọn vô chính phủ, 14 người đã bị gạt khỏi ghế đại biểu.Đại hội đã bàn về chiến lược, sách lược chính trị của đảng xã hội dânchủ Ăng ghen đã tổng kết cuộc đấu tranh của phong trào công nhân.Ông khẳng định: Quốc tế II phải bắt đầu bằng Quốc tế I, là cuộc đấutranh gian khổ Chủ nghĩa xã hội từ chỗ là những lực lượng nhỏ đãphát triển thành đảng hùng mạnh làm cho chủ nghĩa tư bản phải runsợ
Ngày 5/8/1895 Ăng ghen mấ Một vài năm sau, Quốc tế II về cơbản vẫn thi hành một đường lối cách mạng Đại hội IV diễn ra tạiLuân Đôn vẫn tiếp tục quá trình đấu tranh với chủ nghĩa cơ hội, cảilương
Như vậy, đến cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, phong trào côngnhân vẫn có hai khuynh hướng gay gắt: Khuynh hướng cách mạngmác xít và khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa, cải lương Cuộc đấu tranhnày rất gian khổ, tùy thuộc vào sức mạnh của giai cấp công nhân
Quốc tế II trong giai đoạn đầu đã có vai trò to lớn:
- Quốc tế II đã lên án và đấu tranh quyết liệt với chủ nghĩa cơhội và cải lương, khẳng định đấu tranh chính trị (chỉ kết nạp nhữngđảng thừa nhận đấu trạnh chính trị);
Trang 11- Kiên quyết lên án chủ nghĩa quân phiệt và phản đối âm mưugây chiến tranh, chống ngân sách quân sự, chống các trào lưu say mênghị trường mà bỏ qua cuộc đấu tranh gia cấp của giai cấp công nhận.
+ Giai đoạn thứ hai, sau khi Ăng ghen mất Giai đoạn phá sản,không còn mang tính chất cách mạng nữa
Đầu thế kỷ XX, sau khi Ăng ghen mất một thời gian, các lãnh tụ
cơ hội đã tăng cường hoạt động
Trước hết, Bescxtanh và Causky đã lũng loạn Quốc tế II Chúngphủ nhận chuyên chính vô sản, phủ nhận đấu tranh chính trị
Thứ hai, chúng phủ nhận liên minh công nông, tán thành liênminh với giai cấp tư sản và phụ thuộc vào đảng, đoàn trong nghị viện
tư sản
Thứ ba, chúng đã biến một số đảng dân chủ xã hội từ cách mạngdần chuyển sang cải lương
Quốc tế III bị chia thành 3 phái:
Quốc tế II cơ hội (phái hữu) do Becxtanh (một tên xã - hội dânchủ Đức) cầm đầu Bề ngoài ủng hộ, nhưng bên trong chống chủnghĩa xã hội
Quốc tế hai rưỡi (phái giữa) do Causky (một trong những lãnh
tụ của Đảng xã hội – dân chủ Đức) cầm đầu Theo quan điểm đòi xétlại chủ nghĩa Mác
Nhóm thứ ba ( phái tả) do Lê nin đứng đầu Lê nin và Stalin đãđấu tranh không ngừng chống chủ nghĩa cơ hội quốc tế phong tràocông nhân Phái tả sau này phát triển thành Quốc tế III
Trang 12Giai đoạn cuối thế kỷ XIX, Quốc tế II đã bị các phần tử cơ hộilũng đoạn Về chính trị, đó là sự xem xét lại chủ nghĩa Mác Về tưtưởng, đó là sự theo đuổi giai cấp tư sản Công khai hay giấu mặt, bọn
cơ hội chủ nghĩa đều là tay sai của giai cấp tư sản trong nội bộ phongtrào công nhân Về tổ chức, đó là sự phân liệt, chia rẽ và dần tiêuvong
Cũng thời gian này, Chủ nghĩa Đế quốc đã được xác lập làm chotất cả mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản trở nên hết sức sâu sắc Thời kỳtương đối hòa bình đã chấm dứt Đại chiến tranh thế giới lần thứ nhất
1914 – 1918 đã bùng nổ, một số đảng công khai bước sang giai cấp tưsản nước mình, trở thành bọn xã hội Xôvanh phản bội Tuy nhiên,một số đảng cánh tả ở các nước, đặc biệt là đảng Bôn sê vích Nga đãtập hợp lại đấu tranh giữ vững lập trường cách mạng Chiến tranh đếquốc đã nổ ra, Quốc tế II của bọn cơ hội, cải lương đã phá sản về tưtưởng, chính trị và tổ chức Về tư tưởng chúng đã xét lại hoàn toànchủ nghĩa Mác Về chính trị, chúng trở thành tay sai của chủ nghĩa đếquốc Về tổ chức, đó là sự chia rẽ, bè phái làm phân liệt giai cấp côngnhân
Trong điều kiện đó, phong trào cách mạng thế giới đặt ra yêucầu và đòi hỏi tất yếu có một tổ chức Quốc tế mới và lãnh tụ chânchính lãnh đạo để đưa hoạt động cách mạng đúng hướng và giànhthắng lợi
III Phong trào công nhân Nga và cách mạng Tháng Mười năm 1917
1 Sự xuất hiện của chủ nghĩa Lênin
Trang 13Trong quá trình chủ nghĩa tư bản chuyển dần sang chủ nghĩa đếquốc đã diễn ra những chuyển biến cơ bảm về kinh tế, xã hội, chínhtrị Chủ nghĩa tư bản phát triển cả bề rộng và bề sâu Nếu trước kiachủ nghĩa tư bản phát triển mạnh về công nghiệp nhẹ thì thời kỳ nàycông nghiệp mạnh lại được đẩy mạnh hơn nhiều.
Cuối thế kỷ XIX, chủ nghĩa đế quốc phát triển đầy đủ và nhữngmâu thuẫn mới nảy sinh Chủ nghĩa đế quốc xuất hiện sản sinh nhữngkhả năng cách mạng, lực lượng cách mạng, thời cơ cách mạng dầnchín muồi
Chủ nghĩa đế quốc xuất hiện, vấn đề giành chính quyền trởthành trực tiếp, rất khác với điều kiện lịch sử thời công xã Pari.Những phương pháp đấu tranh cách mạng kiểu cũ như đấu tranh nghịtrường không còn phù hợp nữa, cần phải có chiến lược cao hơn – đó
là đấu tranh cách mạng, phải tiến hành phương pháp cách mạng bạolực
Nước Nga cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX đã xuất hiện đầy đủcác mâu thuẫn của thế giới và trở nên cực kỳ gay gắt Từ mâu thuẫn
cơ bản của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa là mâu thuẫn giữalực lượng sản xuất mang tính xã hội hóa với quan hệ sản xuất dựa trênchiếm hữu tư nhân đã biểu hiện thành mâu thuẫn xã hội; mâu thuẫngiữa giai cấp tư sản với giai cấp công nhân Về chính trị, giai cấp tưsản lúc này đã trở nên phản động trên tất cả các mặt, đó là đặc tínhcủa chủ nghĩa đế quốc Mâu thẫn giữa đế quốc xâm lược với nhân dâncác nước thuộc địa, mâu thuẫn giữa đế quốc với đế quốc càng trở nêngay gắt Đối với nước Nga, đặc điểm nổi bật là mâu thuẫn giữa nông
Trang 14dân với chế độ chuyên chế Nga hoàng quân phiệt phong kiến hết sứcgay gắt Ách áp bức của chế độ chuyên chế và địa chủ rất nặng nề lạixoắn xuýt với ách áp bức tư bản chủ nghĩa, ách áp bức dân tộc vớitình trạng phụ thuộc tư bản nước ngoài.
Sự phát triển của những mâu thuẫn này tạo thêm sức mạnh chocuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chống chế độ Nga hoàng, thựchiện cương lĩnh tối thiểu Vào đầu thế kỷ XX, những tiền đề cho cuộccách mạng nhân dân, dân chủ tư sản đã hoàn toàn chín muồi
Giai cấp công nhân Nga cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX có sốlượng đông và có chất lượng cao Cuối thế kỷ XIX, công nhân làmthuê các loại đã có 14,2 triệu, mức độ tập trung của công nhân xưởngkhá cao so với các nước khác, kể cả các nước đã vượt Nga về pháttriển kinh tế Giai cấp công nhân Nga ra đời, chủ nghĩa Mác đã thắngcác loại tư tưởng phi Mác xít và phong trào công nhân quốc tế đã có
sự lãnh đạo của Quốc tế I Chủ nghĩa Mác đi vào giai cấp công nhânNga nhanh hơn so với các nước Tây Âu Lê nin đã nhận định vàonhững năm 90, học thuyết Mác đã tranh thủ được đa số tầng lớpthanhniên cách mạng Nga về phái mình Phong trào công nhân Ngaphát triển manh vào cuối thế kỷ XIX So với Tây Âu sau những năm
70 có tính trì trệ và xuất hiện chủ nghĩa cơ hội thì phong trào côngnhân nga phát triển mạnh mẽ hơn nhiều
Từ những năm 80 của thế kỷ XIX Mác đã nhận định nước Nga
là đội quân tiên phong của phong trào cách mạng Châu Âu
Điều quyết định để giai cấp công nhân Nga thực hiện được sứmệnh lịch sử của mình là đã có Đảng Mác xít – đảng kiểu mới lãnh
Trang 15đạo Do đó giai cấp công nhân Nga là một lực lượng xã hội – chính trịthực sự có thể giải quyết được những mâu thuẫn gay gắt ở Nga bằngcon đường cách mạng Ở nước Nga những vấn đề cơ bản của cáchmạng trong thời kỳ đế quốc chủ nghĩa mà giai cấp công nhân giảiquyết nó cũng chính là những vấn đề cơ bản của phong trào cộng sản
và công nhân quốc tế và của phong trào cách mạng thế giới Do đó,trung tâm cách mạng thế giới chuyển sang nước Nga
Từ nước Nga, trung tâm của cách mạng thế giới, V.I Lê ninbước lên vũ đài chính trị với tư cách là người bảo vệ chủ nghĩa Mác,cchống lại mọi trào lưu cơ hội chủ nghĩa, là người truyền bá chủ nghĩaMác, đồng thời phát triển chủ nghĩa Mác trong những điều kiện lịch
sử mới
Chủ nghĩa Lê nin xuất hiện chính thức từ Đại hội II của Đảngcông nhân Dân chủ - xã hội Nga năm 1903 Bản cương lĩnh chính trịcủa Lê nin được thông qua tại Đại hội II lả mốc đánh dấu sự ra đờicủa chủ nghĩa Mác – Lênin
Quá trình đấu tranh chống hệ tư tưởng tư sản và chủ nghĩa cơhội là quá trình hình thành và phát triển những tư tưởng và nguyên lýcủa Lê nin thành một hệ thống hoàn chỉnh bao gồm tất cả các họcthuyết của chủ nghĩa Mác và làm cho chúng phong phú hơn Những
tư tưởng của Lê nin dựa trên sự khái quát toàn diện và sâu sắc kinhngiệm lịch sử của thời đại mới, đánh dấu một giai đoạn mới trong sựphát triển của chủ nghĩa Mác
Lê nin đã phát triển lý luận về vai trò lãnh đạo của giai cấp côngnhân trong cách mạng dân chủ tư sản Thời kỳ Mác, Ăngghen, chủ
Trang 16nghĩa tư bản đang trong giai đoạn tự do cạnh tranh, giai cấp tư sản tuy
đã phản động, song vai trò lịch sử của nó chưa hết, quan hệ sản xuất
tư bản chủ nghĩa vẫn còn tác dụng thúc đẩy lực lượng sản xuất pháttriển, giai cấ công nhân tuy đã thành lực lượng độc lập nhưng trình độcủa họ còn non kém về mọi mặt, ảnh hưởn các trào lưu tư tưởng kháccòn nhiều Mác, Ăng ghen chủ trương giai cấp công nhân chủ động vàtích cực tham gia vào cuộc cách mạng dân chủ tư sản nhằm thúc đẩycuộc cách mạng đó được triệt để, do đó tạo điều kiện thuận lợi chocách mạng xã hội chủ nghĩa
Chủ nghĩa tư bản chuyển thành chủ nghĩa đế quốc, tính chấtphát xít trắng trợn của nó hoàn toàn bộc lộ, giai cấp công nhân đãtrưởng thành Trong điều kiện lịch sử mới, lần đầu tiên trong lịch sửchủ nghĩa Mác, Lê nin đã nghiên cứu cách mạng dân chủ tư sản trongthời đại đế quốc chủ nghĩa về động lực và tiền đề của nó Lê nin kếtluận giai cấp công nhân phải tiến hành cách mạng dân chủ tư sản – đó
là cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới Lê nin phát triển lý luận về khảnăng thắng lợi của cách mạng xã hội chủ nghĩa Điều kiện lịch sử thế
kỷ XIX, Mác và Ăngghen kết luận cách mạng vô sản chỉ có thế thắnglợi khi nó nổ ra đồng loạt ở các nước tư bản phát triển Trong điềukiện lịch sử mới, Lê nin kết luận: cách mạng xã hội chủ nghĩa có thể
nổ ra và thắng lợi thậm chí ở một nước riêng biệt mà ở đó chủ nghĩa
tư bản chỉ phát triển trung bình
Lê nin tiếp tục phát triển các nguyên lý mà nguyên lý như lýluận về chuyên chính vô sản, liên minh công nông, về chiến tranh vàhòa bình, về giải phóng dân tộc, về chiến lược, sách lược Chủ nghĩa