QUAN hệ GIỮA xã hội với tự NHIÊN và vấn đề bảo vệ môi TRƯỜNG ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Đặc biệt, tự nhiên chứa đựng những nguyên vật liệu giúp con người tiến hành và duy trì hoạt động sản xuất nhằm duy trì sự sống và phát triển mọi vật chất, tăng cường ý thức, vốn hiểu biế

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ -• -

TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC

ĐỀ TÀI:

QUAN HỆ GIỮA XÃ HỘI VỚI TỰ NHIÊN

VÀ VẤN ĐỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Sinh viên thực hiện: Lê Duy Minh

Mã SV: 2013380015

Số thứ tự: 41

Lớp: Anh 02 – CTTT Tài Chính Ngân Hàng – K5 9 Giảng viên hướng dẫn: Ths Nguyễn Thị Tùng Lâm

Hà Nội, tháng 12 năm 2020

1

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU

*Lý do chọn đề tài:

*Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

PHẦN NỘI DUNG

I. CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Khái niệm tự nhiên, xã hội

1.1 Tự nhiên

1.2 Xã hội

2 Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội

2.1 Xã hội – Bộ phận đặc thù của tự nhiên

2.2 Tự nhiên – Nền tảng của xã hội

2.3 Tác động của xã hội đến tự nhiên

2.4 Những yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội 2.5 Con người với tự nhiên và xã hội

II. VẤN ĐỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM

1 Thực trạng

2 Nguyên nhân

3 Hậu quả

4 Biện pháp khắc phục

PHẦN KẾT

TÀI LIỆU THAM KHẢO

2

PHẦN MỞ ĐẦU

Thế giới của chúng ta sống hiện nay hình thành từ rất nhiều các mối quan hệ, cả những mối quan hệ vô cơ và những mối quan hệ hữu cơ vô cùng phức tạp Trong đó, hai thành phần tự nhiên và xã hội cũng là một trong vô vàn những mối quan hệ ấy Tự nhiên

và xã hội có mối quan hệ biện chứng, cơ bản Chúng chính là nền tảng cho sự tồn tại của thế giới ngày nay Bởi lẽ thế giới hình thành không chỉ từ các yếu tố tự nhiên để hình thành các điều kiện sống tất yếu mà còn cần đến xã hội và quy luật của xã hội Chính vì vậy, tìm hiểu về mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội là tìm hiểu điều căn bản nhất trong quá trình phát triển của lịch sử thế giới

Bên cạnh đó, sự tác động của con người đối với tự nhiên và xã hội cũng là điểm đáng chú ý Từ khi mới xuất hiện, con người đã được tạo hóa ban cho tự nhiên, nơi cung cấp môi trường sống và những điều kiện cơ bản nhất để tồn tại và phát triển Qua quá trình tiến hóa, con người dần trở nên hoàn thiện hơn, ngày càng phát triển hơn Điều này mang đến cả những tác động tích cực và tiêu cực cho tự nhiên Cho đến gần đây, những tác động tiêu cực đã dần trở nên phổ biến Phải kể đến đó là sự tàn phá môi trường sinh thái của con người Và ở Việt Nam, đây là vấn đề gây nhức nhối và vô cùng cấp thiết, đáng báo động

• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nhằm nêu lại quan điểm Triết học của chủ nghĩa Mác – Lênin về “Quan hệ giữa

xã hội với tự nhiên và vấn đề bảo vệ môi trường hiện nay ở Việt Nam” Bên cạnh đó hy vọng làm thay đổi nhận thức xã hội nhằm tạo ra những thay đổi tích cực trong hành động của mỗi cá nhân, tạo thuận lợi cho việc bảo vệ môi trường ở Việt Nam

Xem xét những yếu tố tác động đến môi trường, làm rõ mối quan hệ giữa tự nhiên

và xã hội, bàn về tác động qua lại giữa chúng, tìm hiểu về thực trạng, nguyên nhân, hậu

3

quả ô nhiễm môi trường sinh thái ở Việt Nam hiện nay Đồng thời đưa ra những biện pháp nhằm khắc phục, hạn chế tác động xấu với môi trường

Bài tiểu luận tập tìm hiểu tổng quan về tự nhiên, xã hội, mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội, sự tác động giữa tự nhiên và xã hội với con người Qua đó, vận dụng vào để nghiên cứu vấn đề môi trường ở Việt Nam hiện nay, rút ra bài học cho bản thân và đưa ra phương hướng để giải quyết vấn đề

- Do trình độ cũng như thời gian hạn chế nên bài tiểu luận của em chắc chắn sẽ còn nhiều thiếu sót Em rất mong cô thông cảm và góp ý để chất lượng những bài sau của bản thân em sẽ tăng lên

E xin chân thành cảm ơn cô

PHẦN NỘI DUNG

1 Khái niệm tự nhiên, xã hội

1.1 Tự nhiên

Tự nhiên là toàn bộ thế giới vật chất tồn tại khách quan Nó là một trong những yếu

tố cơ bản và cần thiết nhất cho sự sống, là điều kiện tất yếu và thường xuyên trong quá trình sản xuất ra của cải vật chất xã hội

Tự nhiên cung cấp cho con người nơi cư trú, cung cấp các điều kiện sống cần thiết như thức ăn, nước, ánh sáng, không khí, Đặc biệt, tự nhiên chứa đựng những nguyên vật liệu giúp con người tiến hành và duy trì hoạt động sản xuất nhằm duy trì sự sống và phát triển mọi vật chất, tăng cường ý thức, vốn hiểu biết cho con người

4

Đặc biệt, con người và xã hội loài người là bộ phận đặc thù của tự nhiên Nguồn gốc của con người là từ tự nhiên, bộ óc con người là sản phẩm cao nhất của vật chất, con người sống trong tự nhiên như một sinh vật Chính tự nhiên là tiền đề cho sự tồn tại và phát triển của con người

1.2 Xã hội

Xã hội là một bộ phận của tự nhiên, là hình thái vận động cao nhất của vật chất Hình thái vận động này lấy mối quan hệ của con người và sự tác động lẫn nhau giữa người với người làm nền tảng “Xã hội không phải gồm các cá nhân mà xã hội biểu hiện tổng số những mối liên hệ và những quan hệ của những cá nhân đối với nhau” (C.Mac)

Như vậy, xã hội được hình thành thông qua những hoạt động có ý thức của con người chứ không tự phát như tự nhiên Qua quá trình hình thành và phát triển lâu dài, tự nhiên tự có những quy luật của riêng nó và xã hội cũng có lịch sử phát triển của mình, thể hiện ở sự vận động, biến đổi và phát triển không ngừng trong cơ cấu của xã hội

2 Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội

2.1 Xã hội – Bộ phận đặc thù của tự nhiên.

Như đã nói, con người và xã hội loài người là bộ phận của tự nhiên Nguồn gốc của con người chính là tự nhiên Quá trình phát triển của tự nhiên đã sản sinh ra sự sống và theo quy luật tiến hóa, trong những điều kiện nhất định, con người đã xuất hiện từ động vật (Về nguồn gốc các loài – Đác-uyn) Con người sống trong tự nhiên như mọi sinh vật khác

vì con người chính là sinh vật của tự nhiên Ngay cả bộ óc con người cũng chính là sản phẩm cao nhất của vật chất Vì vậy, tự nhiên chính là tiền đề cho sự tồn tại và phát triển của con người

5

Con người ra đời không chỉ nhờ những quy luật sinh học, từ tự nhiên mà còn nhờ lao động Lao động là một quá trình được tiến hành giữa con người với tự nhiên, trong quá trình này, con người khai thác, sử dụng và tối ưu tự nhiên để đáp ứng nhu cầu tồn tại của mình Qua quá trình lao động, con người dần hoàn thiện cả về vật chất và ý thức Đó là sự hoàn thiện về cấu tạo cơ thể và hình thành ngôn ngữ Chính lao động và ngôn ngữ đã khiến

bộ não con người phát triển vượt bậc so với những động vật khác, tâm lý động vật đã chuyển thành tâm lý con người

Cùng với đó là sự hình thành các quan hệ giữa người với người, cộng đồng người dần thay đổi, từ mang tính bầy đàn sang một cộng đồng mới khác hẳn về chất, đó là xã hội

Xã hội lấy sự tác động lẫn nhau giữa người với người làm nền tảng, “là sự tác động qua lại giữa những con người”

Xã hội mang tính đặc thù ở chỗ: nhân tố hoạt động là của con người có ý thức, hành động có suy nghĩ và theo đuổi những mục đích nhất định Hoạt động của con người không chỉ tái sản xuất ra chính bản thân mình mà còn tái sản xuất ra giới tự nhiên

2.2 Tự nhiên – Nền tảng của xã hội.

Xã hội và tự nhiên thống nhất và tương tác với nhau Đây là mối quan hệ biện chứng hai chiều Trước hết, ta xét những tác động của tự nhiên lên xã hội loài người Tự nhiên vô cùng quan trọng với xã hội Bởi tự nhiên vừa là nguồn gốc của sự xuất hiện xã hội vừa là môi trường tồn tại và phát triển của xã hội Xã hội được hình thành trong sự tiến hóa của thế giới vật chất Tự nhiên là môi trường tồn tại và phát triển của xã hội vì chính tự nhiên

đã cung cấp những điều kiện cần thiết nhất cho sự sống của con người và cũng chỉ có tự nhiên mới cung cấp được những điều kiện cần thiết cho các hoạt động sản xuất xã hội Vì

“con người không thể sáng tạo ra được cái gì nếu không có giới tự nhiên, nếu không có thế giới hữu hình bên ngoài

6

Xã hội và con người được hình thành là nhờ quá trình lao động Trong khi đó, tự nhiên là nguồn cung cấp mọi thứ cần thiết cho sự tồn tại của xã hội và cho hoạt động lao động của con người Do đó, tự nhiên có thể tác động thuận lợi hoặc gây khó khăn cho sản xuất xã hội, có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm xã hội phát triển bởi nó là nền tảng của xã hội

2.3 Tác động của xã hội đến tự nhiên

Tự nhiên và xã hội có mối quan hệ khăng khít Trong sự tác động qua lại giữa chúng, yếu tố tự nhiên có ảnh hưởng to lớn đến sự tồn tại và sự phát triển của xã hội, còn yếu tố

xã hội ngày càng có vai trò quan trọng đối với việc biến đổi và phát triển của tự nhiên Tự nhiên là điều kiện tiên quyết đối với sự tồn tại và tiến lên của xã hội, của con người Vai trò này của tự nhiên không có gì có thể thay thế được và cũng không bao giờ mất đi, cho

dù xã hội có phát triển đến trình độ nào Bởi lẽ, nếu coi xã hội như một cơ thể sống, thì tự nhiên là nguồn cung cấp không khí, nước và thức ăn; còn nếu coi nó như một cỗ máy sản xuất, thì tự nhiên lại là bộ phận đưa nguyên, nhiên liệu vào Không có không khí, nước và thức ăn thì cơ thể sẽ còi cọc, ốm yếu rồi tàn lụi; không có nguyên vật liệu thì cái máy cũng chỉ là thứ bỏ đi Ngày nay, với khoa học kỹ thuật và công nghệ hiện đại, con người đã chế tạo được ra những vật liệu mới vốn không có sẵn trong tự nhiên, nhưng, suy đến cùng, thì những thành phần tạo nên chúng cũng lại đều xuất phát từ tự nhiên Xã hội dù có phát triển đến trình độ nào thì cũng vẫn không thể thoát ra ngoài cái vòng tự nhiên, vì mọi hoạt động

xã hội đều diễn ra trong tự nhiên, lấy tài liệu từ tự nhiên và có đạt kết quả hay không cũng lại phụ thuộc vào tự nhiên ấy Tự nhiên có thể tác động thuận lợi hoặc cản trở sản xuất xã hội, ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất lao động, do đó thúc đẩy hoặc làm chậm nhịp độ phát triển xã hội

Xã hội loài người gắn bó với tự nhiên nhờ có các dòng vật chất, năng lượng và thông tin, nhờ sự kết hợp giữa lao động với thiên nhiên Nếu tự nhiên là nguồn cung cấp các tư liệu sinh hoạt và sản xuất cho xã hội, thì xã hội là bộ phận tiêu thụ, biến đổi tự nhiên

7

mạnh mẽ nhất, nhanh chóng nhất so với tất cả những thành phần khác của chu trình sinh học Xã hội có thể sử dụng tất cả các nguồn vật chất vốn có của sinh quyển: từ động, thực vật đến vi sinh vật: từ đất, đá, sỏi, cát đến các loại khoáng sản, dầu mỏ, khí đốt; từ những nguồn vật chất có hạn và tái tạo được đến những nguồn vật chất như ánh sáng, không khí, nước v.v Thông qua lao động của con người trong xã hội, tự nhiên được biến đổi và bị biến đổi Đó chính là sự tác động trở lại của xã hội đối với tự nhiên, và sẽ quyết định hướng phát triển tiếp theo của tự nhiên

Nhưng, dù có vai trò khác nhau, thì cả hai yếu tố tự nhiên và xã hội đều cùng nhau hợp thành hệ thống Tự nhiên - xã hội Sự thống nhất của hệ thống này được xây dựng trên

cơ sở cấu trúc liên hoàn chặt chẽ của sinh quyển và được bảo đảm bởi cơ chế hoạt động của chu trình sinh học đó là chu trình trao đổi chất, năng lượng và thông tin giữa các hệ - thống vật chất sống với môi trường tồn tại của chúng trong tự nhiên Hoạt động của chu trình này tuân theo những quy luật và những nguyên tắc tổ chức chung (nguyên tắc tự tổ chức, tự điều chỉnh, tự làm sạch, tự bảo vệ) mà cả hai yếu tố cùng phải nhất loạt tuân theo thì mới đảm bảo cho một sự phát triển bền vững được

2.4 Những yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội

Có nhiều yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội trong đó quan trọng nhất là trình độ phát triển của xã hội và độ nhận thức, vận dụng quy luật tự nhiên, xã hội vào hoạt động thực tiễn của con người

Quan hệ xã hội với tự nhiên phụ thuộc vào trình độ phát triển của xã hội: Thông qua các hoạt động của con người, lịch sử tự nhiên và lịch sử xã hội đã trở nên gắn bó và quy định lẫn nhau Sự gắn bó và quy định này phụ thuộc vào trình độ phát triển của xã hội

mà tiêu chí để đánh giá là phương thức sản xuất Sự ra đời của những phương thức sản xuất mới quyết định sự biến chuyển về chất của xã hội loài người Chính phương thức sản xuất quy định tính chất của mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội vì mỗi phương thức sản xuất

8

khác nhau sẽ có những công cụ lao động khác nhau để khai thác giới tự nhiên, sẽ có những mục đích tiến hành sản xuất khác nhau Khi công cụ thay đổi, mục đích sản xuất của mỗi chế độ sản xuất thay đổi thì tính chất của mối quan hệ giữa xã hội và tự nhiên cũng thay đổi theo Ngày nay, khi có khoa học và kĩ thuật phát triển song với chế độ sở hữu tư nhân

tư bản chủ nghĩa thì con người coi tự nhiên không chỉ là môi trường sống mà còn là đối tượng chiếm đoạt nhằm mục đích lợi nhuận Khủng hoảng môi trường đã xảy ra ở nhiều nơi và đang đe dọa sự sống của nhân loại Để tồn tại và phát triển con người phải chung sống hòa bình với thiên nhiên, thay đổi cách đối xử với tự nhiên mà quan trọng nhất là phải xóa bỏ chế độ tư hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa nguồn gốc sâu xa của việc phá hoại tự - nhiên nhằm tối đa hóa lợi nhuận Nhiệm vụ này là nhiệm vụ của tất cả mọi người

Quan hệ giữa xã hội với tự nhiên phụ thuộc vào trình độ nhận thức và vận dụng các quy luật trong hoạt động thực tiễn: Mối quan hệ giữa tự nhiên và con người được thể hiện thông qua hoạt động của con người Song con người hành động theo suy nghĩ do đó mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội phụ thuộc vào trình độ nhận thức, trước hết là nhận thức các quy luật và việc vận dụng nó trong các hoạt động thực tiễn Một nhận thức tốt đi kèm với những hành động theo quy luật thì con người đã tạo ra một thế giới hài hỏa, thuận lợi cho sự phát triển lâu dài của xã hội Ngược lại, nếu làm trái quy luật, chỉ khai thác, chiếm đoạt những cái có sẵn trong giới tự nhiên thì sự nghèo nàn đi của giới tự nhiên và việc phá

vỡ cân bằng hệ thống tự nhiên xã hội là không tránh khỏi Con người sẽ phải trả giá và - chịu diệt vong Việc nhận thức quy luật tự nhiên cần đi kèm việc nhận thức quy luật của

xã hội và đồng thời vận dụng chúng trong thực tiễn Thời đại ngày nay khoa học kĩ thuật phát triển, nhận thức đã được nang lên nhiều vấn đề còn lại là phải hành động cho đúng

Để tuân theo các quy luật tự nhiên thì việc xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa là con đường duy nhất

9

2.5 Con người với tự nhiên và xã hội

Con người là hiện thân của sự thống nhất giữa tự nhiên và xã hội: Con người là sản phẩm của tự nhiên Con người tạo ra xã hội Con người vốn tồn tại trong tự nhiên nhưng sau khi tạo ra xã hội thì lại không thể tách rời xã hội Con người sống trong môi trường xã hội, trong mối quan hệ qua lại giữa người với người với người Vì thế con người mang trong mình bản tính tự nhiên và bản chất xã hội

Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội phụ thuộc vào trình độ nhận thức và vận dụng các quy luật trong hoạt động thực tiễn của con người: Mối quan hệ giữa tự nhiên và con người được thể hiện thông qua hoạt động của con người Song con người hành động theo suy nghĩ do đó mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội phụ thuộc vào trình độ nhận thức, trước hết là nhận thức các quy luật và việc vận dụng nó trong các hoạt động thực tiễn Nếu con người nhận thức tốt và hành động theo quy luật thì sẽ tạo ra một thế giới hài hỏa, thuận lợi cho sự phát triển lâu dài của xã hội Ngược lại, nếu làm trái quy luật, chỉ khai thác, chiếm đoạt những cái có sẵn trong giới tự nhiên thì sẽ phá hủy tự nhiên và làm phá vỡ cân bằng

hệ thống tự nhiên - xã hội Con người sẽ phải trả giá và chịu diệt vong Việc nhận thức quy luật tự nhiên cần đi kèm việc nhận thức quy luật của xã hội và đồng thời vận dụng chúng trong thực tiễn

II VẤN ĐỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM

Môi trường là nơi sinh sống và hoạt động của con người, là nơi tồn tại của xã hội

Nó bao gồm sinh quyển, thạch quyển, khí quyển, thủy quyển và năng lượng mặt trời giúp con người duy trì sự sống Không chỉ đơn giản là môi trường địa lý, môi trường sống của con người là môi trường tự nhiên – xã hội Bởi con người là một thực thể sinh học trong đó