TIỂU LUẬN Môn Kỹ năng phát triển nghề nghiệp Đề tài Kỹ năng tự học trong thời gian học online dành cho sinh viên năm nhất trường Đại học Ngoại Thương

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG VIỆN KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾTIỂU LUẬN Môn: Kỹ năng phát triển nghề nghiệp Đề tài: Kỹ năng tự học trong thời gian học online dành cho sinh viên năm nhất

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG VIỆN KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ

TIỂU LUẬN Môn: Kỹ năng phát triển nghề nghiệp

Đề tài: Kỹ năng tự học trong thời gian học online dành cho sinh viên năm nhất trường Đại học Ngoại Thương

Giảng viên hướng dẫn:

Nhóm sinh viên thực hiện

1

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU 4

LỜI MỞ ĐẦU 5

L Ý DO CHỌN ĐỀ TÀI 5

M ỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 6

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KỸ NĂNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN NĂM NHẤT ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ QUẢNG NINH 7

1.1 K Ỹ NĂNG TỰ HỌC 7

1.1.1 Khái niệm kỹ năng tự học 7

1.1.2 Lợi ích của kỹ năng tự học 7

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KỸ NĂNG TỰ HỌC TRONG THỜI GIAN HỌC ONLINE CỦA SINH VIÊN NĂM NHẤT ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ QUẢNG NINH 9

2.1 N HẬN THỨC CỦA SINH VIÊN NĂM NHẤT VỀ KỸ NĂNG TỰ HỌC 9

2.2 T HỰC TRẠNG TỰ HỌC TRONG THỜI GIAN HỌC ONLINE CỦA SINH VIÊN NĂM NHẤT 10

CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP CẢI THIỆN KỸ NĂNG TỰ HỌC CHO SINH VIÊN NĂM NHẤT TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ QUẢNG NINH 13

3.1 M Ở RỘNG CÁC HÌNH THỨC TỰ HỌC 13

3.2 X ÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG PHÙ HỢP Ý THỨC TỰ HỌC CÓ KỈ LUẬT , 14

3.2.1 Tạo góc học tập lí tưởng 14

3.2.2 Kỉ luật với bản thân 15

2

3.2.3 Xây dựng thói quen học tập tốt 15

3.2.4 Tìm sự trợ giúp 15

3.3 S Ử DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ HỖ TRỢ , .16

3.3.1 Phương pháp ghi chép, lập kế hoạch (Mee, 2021) 16

3.3.2 Phương pháp “quả cà chua” – Pomodoro 16

3.3.3 Phương pháp phân chia công việc theo mức độ - Eisenhower 17

CHƯƠNG 4: NGUYÊN NHÂN KHIẾN KỸ NĂNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN NĂM NHẤT CHƯA HIỆU QUẢ 18

LỜI KẾT 20

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

PHỤ LỤC 22

3

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

BẢNG 2.1: NHẬN THỨC VỀ KỸ NĂNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN 8 BIỂU ĐỒ 2.1: TỈ LỆ ĐÁNH GIÁ CỦA SINH VIÊN VỀ MỨC ĐỘ QUAN TRỌNG CỦA KỸ NĂNG TỰ HỌC TRONG THỜI GIAN HỌC ONLINE 8 BIỂU ĐỒ 2.2: TỈ LỆ ĐÁNH GIÁ CỦA SINH VIÊN VỀ LỢI ÍCH KỸ NĂNG TỰ HỌC MANG LẠI TRONG THỜI GIAN HỌC ONLINE 9 BIỂU ĐỒ 2.3: THỜI GIAN TỰ HỌC TRUNG BÌNH MỘT NGÀY CỦA SINH VIÊN 9 BẢNG 3.3.3: MA TRẬN EISENHOWER 14

4

LỜI MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài

Xã hội càng phát triển đồng nghĩa với việc lượng kiến thức ngày càng gia tăng Đểđáp ứng được nhu cầu học vấn của thời đại, mỗi người cần phải tìm cho mình phươngpháp học tập phù hợp, và khi đó kỹ năng tự học sẽ là một trong những kỹ năng quan trọnggiúp ta thành công cũng như lĩnh hội được nhiều tri thức

Đối với sinh viên, kỹ năng tự học, tự nghiên cứu giữ vai trò vô cùng quan trọng, bởi

đó là chìa khóa đưa sinh viên đến kho tàng tri thức, thành công trong học tập, phát huynăng lực của bản thân và đáp ứng đòi hỏi của công việc tương lai Tuy nhiên mô hình đàotạo theo hệ thống tín chỉ ở đại học còn khá mới mẻ đặc biệt với sinh viên năm nhất khicòn chưa quen với môi trường cũng như cách giảng dạy ở trường đại học – môi trườngkhác hoàn toàn so với môi trường phổ thông Điều này đã gây ra nhiều khó khăn chonhững sinh viên mới vào trường, nhiều sinh viên còn chưa ý thức cũng như chưa xác địnhđược rõ ràng con đường đi của mình, chưa có một phương pháp học hợp lý, trong khi yêucầu về tính chủ động trong học tập là rất cao Đối với giáo dục nói chung, tự học còn

được coi là một cách học, được thể chế hóa trong Luật Giáo dục: “Phương pháp giáo dục

phải khoa học, phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học và hợp tác, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”[ CITATION Luậ19 \l 1033 ].

Do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, sinh viên năm nhất khóa 60 Đại học NgoạiThương cơ sở Quảng Ninh nói riêng và sinh viên năm nhất trên cả nước nói chung khôngthể đến trường, việc học online tại nhà có vô số những bất cập như các hoạt động thựchành, nguồn tài liệu bị hạn chế, người học bị phân tán, mất tập trung, sự tách rời giữagiảng viên và học sinh,… điều này lại một lần nữa khẳng định tầm quan trọng của vấn đề

tự học đối với mỗi cá nhân, phải làm sao để hòa nhập vào môi trường đại học, trau dồikiến thức, kỹ năng một cách hiệu quả nhất

5

Xuất phát từ lý do trên, nhóm 5 đã lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Kỹ năng tự học trongthời gian học online dành cho sinh viên năm nhất Đại học Ngoại Thương cơ sở QuảngNinh”

Mục tiêu nghiên cứu

Phân tích, làm rõ các yếu tố tác động đến kỹ năng tự học trong thời gian học onlinecủa sinh viên năm nhất Đại học Ngoại Thương cơ sở Quảng Ninh, từ đó đề xuất một sốgiải pháp cải thiện và phát triển kỹ năng tự học cho sinh viên

6

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KỸ NĂNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN NĂM NHẤT ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ QUẢNG NINH

1.1 Kỹ năng tự học.

1.1.1 Khái niệm kỹ năng tự học.

Theo tác giả Nguyễn Thị Cúc (2011), “kỹ năng tự học là khả năng người học thực hiện

có kết quả một hay một nhóm các hành động tự học bằng cách lựa chọn và vận dụng những tri thức, những kinh nghiệm đã có để hành động phù hợp với điều kiện thực tiễn cho phép”.

Tác giả Nguyễn Hiến Lê (2007) quan niệm “tự học là không ai bắt buộc mình mà tự

mình tìm tòi, học hỏi để hiểu biết thêm Kỹ năng tự học là quá trình học tập một cách tự giác, tự nguyện, tự vạch ra kế hoạch để học tập, tự lựa chọn nội dung, phương pháp, sắp xếp thời gian hợp lí với đặc điểm, phương tiện thích hợp để lĩnh hội tri thức, kĩ năng học tập, giá trị làm người”.

Như vậy, có thể nói kỹ năng tự học là khả năng của bản thân trong việc trau dồi kiến thức một cách chủ động, tự giác, tư duy độc lập, tích cực để thu thập, chọn lọc, phân tích,phản biện và từ đó hình thành kiến thức mới

1.1.2 Lợi ích của kỹ năng tự học.

Tự học có vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình học đại học của sinh viên Nhất làđối với những sinh viên năm nhất muốn thích nghi nhanh chóng với môi trường đại học

và trong bối cảnh dịch Covid-19 bùng phát mạnh như hiện nay, việc không được trực tiếpđến trường cũng ảnh hưởng phần nào đến quá trình lĩnh hội kiến thức của sinh viên Điều

đó càng đòi hỏi sinh viên có ý thức tự giác trong học tập cao hơn Việc tự học đối với sinhviên có vai trò hết sức quan trọng vì qua đó góp phần giúp cho sinh viên rèn luyện khảnăng tư duy và sáng tạo của cá nhân

Kỹ năng tự học mang lại 3 lợi ích quan trọng đối với sinh viên như sau[CITATIONPha21 \l 1033 ]:

- Cải thiện hiệu quả học tập, công việc

7

Việc dành thời gian để tìm hiểu, nâng cao tri thức sẽ giúp kiến thức và chuyên mônđược cải thiện, hiệu suất công việc sẽ không ngừng nâng cao Sinh viên cũng rèn thêmcho mình được kỹ năng quản lý thời gian, nhìn nhận vấn đề khách quan và có chiều sâuhơn, tìm ra những cách làm việc thông minh hơn

- Đáp ứng đòi hỏi của công việc sau này

Tự nâng cao trình độ học vấn mang lại cơ hội tìm hiểu sâu hơn về lĩnh vực bạnquan tâm Khi bạn thu thập được nhiều kiến thức và thông tin, chuyên môn của bạn sẽ đạtđến một tầm cao mới Kiến thức sâu rộng là nền tảng vững chắc cho sự nghiệp tương lai.Những kiến thức bạn đã học có thể hữu ích không chỉ trong công việc mà còn trong cuộcsống hàng ngày

- Phát triển, khám phá giới hạn của bản thân

Khi bạn cải thiện kỹ năng tự học của mình, bạn sẽ ngạc nhiên trước những giới hạn

mà bạn có thể đạt được Trước kia, nếu bạn chỉ biết giải quyết công việc này ở mức độtầm thường, những người khác đều nghĩ ra cách giải quyết như vậy Nhưng nếu bạn tựhọc và tìm hiểu nó một cách chủ động, nghiêm túc, bạn có thể nảy ra những ý tưởng tuyệtvời mà bạn không ngờ đến

8

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KỸ NĂNG TỰ HỌC TRONG THỜI GIAN HỌC ONLINE CỦA SINH VIÊN NĂM NHẤT ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

CƠ SỞ QUẢNG NINH

Số liệu khảo sát được nhóm thực hiện ngày 24/12/2021 với đối tượng là 83 sinh viênnăm nhất chuyên ngành Kinh doanh quốc tế và chuyên ngành Kế toán – Kiểm toán trườngĐại học Ngoại Thương cơ sở Quảng Ninh cho thấy được nhận thức, cũng như thực trạng

kỹ năng tự học của sinh viên

2.1 Nhận thức của sinh viên năm nhất về kỹ năng tự học.

4 Tự đề ra mục đích, nội dung, phương pháp học tập 74 89,2

5 Hoàn thành đủ mọi nhiệm vụ, bài tập 49 59,0

Bảng 2.1: Nhận thức về kỹ năng tự học của sinh viên

Qua số liệu khảo sát ta thấy các mục “tự tìm cách giải quyết vấn đề trong học tập”,

“chủ động, tự giác học tập”, “tự đề ra mục đích, nội dung, phương pháp học tập” chiếm tỉ

lệ lựa chọn rất lớn, cho thấy về cơ bản phần lớn sinh viên năm nhất đã nhận thức được về

kỹ năng tự học, hiểu rõ việc tự học là tự mình giải quyết các vấn đề trong học tập mộtcách thường xuyên khi không có sự hướng dẫn trực tiếp của giáo viên Tuy vậy, vẫn cómột số sinh viên chưa thực sự hiểu đúng về tự học qua việc vẫn còn một số bạn lựa chọnviệc “học một mình” và “học tùy hứng”.

9

38.60%

1.20%

Rất quang trọng Quang trọng Không quang trọng

Biểu đồ 2.1: Tỉ lệ đánh giá của sinh viên về mức độ quan trọng của kỹ năng tự học trong

thời gian học online

Nâng cao kiến thức bản thân

Tạo thói quen chủ động, tự giác

Nâng cao kỹ năng tìm kiếm

Kết quả học tập cao Tạo ấn tượng với người xung quanh

Lợi ích không đáng kể

92.8 96.4 50.6

69.9 32.5

6

Biểu đồ 2.2: Tỉ lệ đánh giá của sinh viên về lợi ích kỹ năng tự học mang lại trong thời

gian học online (đơn vị: %)

Những kết quả trên cho thấy hầu hết sinh viên năm nhất đã nhận thức rõ được ý nghĩa,tầm quan trọng của kỹ năng tự học trong thời gian học online Đa số sinh viên cho rằng kỹnăng tự học khi học online có vai trò rất quan trọng (chiếm 60,2%) và quan trọng (chiếm38,6%), chỉ có 1,2% ý kiến cho rằng việc này không quan trọng Là những sinh viên nămnhất mới bước chân vào môi trường đại học lại gặp phải khó khăn khi không được họctrực tiếp tại trường nên các bạn đã có những đánh giá rất cao về tầm quan trọng của kỹnăng tự học và biết được những kết quả tích cực mà nó mang lại

2.2 Thực trạng tự học trong thời gian học online của sinh viên năm nhất.

Như vậy, phần lớn sinh viên đã nhận thức được thế nào là tự học, vai trò của tự học đốivới bản thân, đã xác định bản thân cần tự học để đạt kết quả tốt nhất Tuy vậy, việc học

10

tập của các bạn chưa thực sự hiệu quả do còn chưa biết giữ kỉ luật, xác định, lựa chọnđược phương pháp học tập - tự học phù hợp.

> 3 giờ

Biểu đồ 2.3: Thời gian tự học trung bình một ngày của sinh viên

Thời gian dành cho tự học là biểu hiện rõ nét ý thức tự học của sinh viên Kết quả khảosát về thời gian tự học của sinh viên khoá 60 trường Đại học Ngoại Thương, cơ sở QuảngNinh cho thấy, hầu hết sinh viên đều dành thời gian tự học trong một ngày nhưng lượngthời gian tự học có sự khác nhau 79% sinh viên chăm chỉ dành hơn 2 tiếng tự học trongngày, điều này cho thấy các bạn đang dần làm quen với môi trường mới nơi mà lượngkiến thức đồ sộ đòi phải phải đầu tư thời gian 15,7% số khác lại chỉ dành ít hơn 1 tiếng

để tự học, thời gian như vậy là quá ít, không đáp ứng được yêu cầu, đây có thể là lí dokhiến cho kết quả học tập của một số sinh viên chưa cao

Trong phiếu khảo sát nhóm đã đưa ra câu hỏi đánh giá kỹ năng tự học của bản thân trênthang điểm từ 1 đến 5, với 1 điểm là rất tệ và 5 điểm là rất tốt, kết quả thu được hoàn toànbất ngờ Trái ngược với việc dành nhiều thời gian tự học, chỉ có 13,3% sinh viên đánh giákhả năng tự học của mình ở mức tốt và 3,6% ở mức rất tốt Còn lại phần đông 51,8%đánh giá mình ở mức trung bình, 16,9% ở mức tệ và 14,5% là rất tệ Qua đó ta thấy rõđược rằng dù có ý thức tự học nhưng những sinh viên năm nhất vẫn còn nhiều thiếu sóttrong kỹ năng để có thể đạt được kết quả như mong đợi

Thực tế, từ số liệu khảo sát về tần suất thực hiện các hình thức tự học cũng cho thấyviệc đầu tư tự học để chuẩn bị cho buổi học kế tiếp thường không được quan tâm đúngmức Có đến 85,5% số lượng sinh viên không có thói quen đọc bài trước khi lên lớp,67,4% sinh viên cho rằng thỉnh thoảng mới phát biểu xây dựng bài, 84,3% sinh viên tham

11

gia đầy đủ các tiết học online và ghi chép bài cẩn thận nhưng điều này vẫn thể hiện sự bịđộng tiếp thu kiến thức và chưa có tính khám phá, sáng tạo khi nghe giảng trên lớp Ngoài

ra số liệu thống kê còn cho thấy sinh viên ít khi ôn lại kiến thức đã học, có 63,9% sốlượng sinh viên xác nhận là thỉnh thoảng mới ôn lại kiến thức đã học nên việc gần thi mớitất bật ôn bài cũng không phải hiếm với hơn 50% Sử dụng các phương pháp hỗ trợ tự họcnhư lập: kế hoạch cho bản thân, lập sơ đồ tư duy, sử dụng bullet journal, phương phápquản lý thời gian pomodoro cũng chưa được nhiều sinh viên áp dụng thường xuyên Một cách khái quát, có thể thấy rằng không ít sinh viên khoá 60 trường Đại học NgoạiThương, cơ sở Quảng Ninh chưa có cái nhìn toàn diện về kỹ năng tự học Các bạn chưa tựgiác, chủ động tìm kiếm tri thức cho mình mà còn bị động, phụ thuộc nhiều vào những gìđược dạy Một số sinh viên có ý thức tự học thì kỹ năng tìm kiếm và xử lý thông tin phục

vụ nhiệm vụ học tập còn chưa hiệu quả Phương pháp tự học theo kiểu đối phó, theophong trào, học để thi vẫn là hình thức tự học phổ biến hiện nay[ CITATION Thú13 \l

1033 ]

12

CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP CẢI THIỆN KỸ NĂNG TỰ HỌC CHO SINH VIÊN NĂM NHẤT TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ

QUẢNG NINH

Trong bối cảnh khó khăn do dịch Covid, những hình thức học tập trực tiếp bị hạn chế,hiểu được những vấn đề mà các bạn sinh viên năm nhất đang gặp phải, nhóm 5 xin đưa ranhững giải pháp sau giúp các bạn có một kế hoạch phát triển kỹ năng tự học thật đúng đắn

và hiệu quả

3.1 Mở rộng các hình thức tự học.

- Tự học dựa vào tài liệu, hướng dẫn của giáo viên

Với cách học này, các sinh viên cần tìm hiểu và đọc tài liệu, tìm hiểu thêm các kiếnthức bên ngoài dựa theo hướng dẫn và tài liệu của giảng viên trước khi giảng dạy Việcnày giúp sinh viên khoá 60 trường Đại học Ngoại Thương, cơ sở Quảng Ninh chủ độnghơn trong học tập, chuẩn bị kĩ càng và nắm vững kiến thức môn học, mang lại kết quả họctập hiệu quả hơn Không chỉ vậy cách này còn giúp sinh viên mở rộng vốn hiểu biết, trithức về lĩnh vực mình đang học

- Tự học qua sách, báo

Theo cách này, sinh viên khoá 60 trường Đại học Ngoại Thương, cơ sở QuảngNinh có thể chủ động hơn trong việc thu thập thông tin, lấp đầy nền tảng kiến thức liênquan đến môn học gắn liền với thực tiễn cuộc sống Chỉ một cuốn sách thôi nhưng có thểđem đến tri thức của toàn bộ nhân loại, tích lũy kinh nghiệm của bao thế hệ Điều quantrọng là bạn cần thực hiện nó hằng ngày để có thể ghi nhớ và vận dụng một cách tốt nhấttrong học tập và cuộc sống

- Tự học khi tham gia các buổi tọa đàm, hội nghị, các buổi chia sẻ kinh nghiệm

Các buổi tọa đàm, hội nghị, các buổi chia sẻ kinh nghiệm là một trong nhữngnguồn cung cấp kinh nghiệm, bài học một cách thực tế nhất từ những người có chuyênmôn cao, những người từng trải qua những thành công, thất bại từ đó tạo ra cho các sinh

13

viên một tấm gương để học tập, rèn luyện, tìm ra con đường đúng đắn cho chính mình,tìm thấy mục tiêu để phấn đấu vươn lên.

- Tự học thông qua việc tham gia các câu lạc bộ, các cuộc thi nghiên cứu khoa học.Việc tham gia các câu lạc bộ, hội nhóm giúp sinh viên khoá 60 trường Đại họcNgoại Thương, cơ sở Quảng Ninh có những trải nghiệm mới, có cơ hội để rèn luyện bảnthân, thực hành vận dụng tri thức đã học và thu thập thêm cho bản thân những bài họcmới, tạo cho sinh viên phát triển toàn diện cả về lý thuyết và kỹ năng Đồng thời cách họcnày còn gắn kết các bạn sinh viên khoá 60 lại gần nhau hơn, đoàn kết cùng nhau chia sẻkinh nghiệm của bản thân để cùng nhau phấn đấu vươn lên Tham gia các câu lạc bộ vàcác cuộc thi nghiên cứu khoa học đều là những trải nghiệm vô cùng mới mẻ mà mỗi sinhviên khoá 60 trường Đại học Ngoại Thương, cơ sở Quảng Ninh 3 không nên bỏ qua

- Tự học để chuẩn bị kiểm tra, thi

Việc tự học để chuẩn bị kiểm tra, thi cũng là một hình thức tự học mang lại nhiềuhiệu quả bởi đây là hình thức tự học kiểu bắt buộc Từ hình thức này, bất cứ ai dù không

có hứng thú với việc tự học đều phải tự ôn tập lại kiến thức bởi nếu bản thân không tựhọc, sẽ chẳng có kiến thức, sẽ chẳng có đủ khả năng hoàn thành bài kiểm tra, bài thi mộtcách hiệu quả, trọn ven nhất, sẽ không thể đạt được điểm số mà bản thân mong muốn

3.2 Xây dựng môi trường phù hợp, ý thức tự học có kỉ luật.

3.2.1 Tạo góc học tập lí tưởng.

- Xây dựng môi trường học tập thích hợp

Một không gian học tập thích hợp là một trong những điều quan trọng nhất để cảithiện kỹ năng tự học của mỗi người Một không gian thích yên tĩnh, không ồn ào, với ánhsáng cũng như phù hợp với sở thích của người học sẽ giúp tạo cho họ cảm giác thoải mái

để quá trình tự học càng thêm hiệu quả

- Chuẩn bị sẵn sàng mọi thứ cần thiết trước khi ngồi học

Việc chuẩn bị đầy đủ các thiết bị, dụng cụ cần thiết trước khi ngồi và bắt đầu học

sẽ giúp người học tránh mất thời gian cũng như phân tâm trong quá trình tìm kiếm vậtdụng cần thiết

- Góc học tập tránh bị phân tâm

14