MÔN PHÁP LUẬT đại CƯƠNG đề tài TRÌNH bày NGUỒN gốc RA đời, bản CHẤT, CHỨC NĂNG của NHÀ nước

Nhà nước chính là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, một bộ máy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện các chức năng quản lý đặc biệt nhằm duy trì trật tự xã hội với mục đ

NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

-

-TIỂU LUẬN MÔN: PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

Đề tài:

TRÌNH BÀY NGUỒN GỐC RA ĐỜI, BẢN CHẤT,

CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC

Họ và tên: Phạm Nguyễn Hoàng Châu MSSV: 050609210149

Lớp học phần: LAW349_2111_9_GE12 Ngày thi:

GVHD: PGS.TS HỒ XUÂN THẮNG

Tp Hồ Chí Minh, tháng 1/năm 2022

Chương 1 2 Chương 2

CHƯƠNG 1 MỤC LỤC

Chương 2 Chương 1 NGUỒN GỐC RA ĐỜI CỦA NHÀ NƯỚC 3

Chương 3 1.1 Khái niệm nhà nước 3

Chương 4 1.2 Nguồn gốc hình thành nhà nước 3

Chương 5 1.3 Một số quan điểm về nguồn gốc của nhà nước 3

Chương 6 1.3.1 Các yếu tố hình thành nhà nước 3 Chương 7 1.3.2 Một số quan điểm Phi-Macxit về nguồn gốc nhà nước4 Chương 8 1.4 Đặc trưng của nhà nước 5

Chương 9 1.5 Tổng kết 7

Chương 10 Chương 2 BẢN CHẤT, CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC 8

Chương 11 2.1 Bản chất của nhà nước 8

Chương 12 2.1.1 Các yếu tố quyết định bản chất của nhà nước 8 Chương 13 2.1.2 Tính chất giai cấp và tính chất xã hội của nhà nước 8 Chương 14 2.1.3 Mối liên quan giữa các chế độ kinh tế, chính trị, văn hóa, đạo đức và pháp luật với nhà nước 9 Chương 15 2.2 Chức năng của nhà nước 10

Chương 16 2.2.1 Khái niệm chức năng của nhà nước 11 Chương 17 2.2.2 Phân loại chức năng của nhà nước 11 Chương 18 2.2.3 Phương pháp thực hiện chức năng của nhà nước 13 Chương 19 2.3 Tổng kết 13

Chương 1 3 Chương 2

CHƯƠNG 1 NGUỒN GỐC RA ĐỜI CỦA NHÀ NƯỚC

1.1 KHÁI NIỆM NHÀ NƯỚC

Khi xã hội có sản phẩm thặng dư, khi đó xã hội sẽ xuất hiện người giàu và người nghèo, từ đó, có phân loại giai cấp khác nhau, để bảo vệ địa vị cũng như tài sản đang có, giai cấp giàu đã lập ra một tổ chức gọi là nhà nước để thống trị, đàn áp các giai cấp khác

Nhà nước chính là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, một bộ máy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện các chức năng quản lý đặc biệt nhằm duy trì trật tự xã hội với mục đích bảo về địa vị của giai cấp thống trị trong

xã hội

(Nguồn: https://hocluat.vn/nguon-goc-ban-chat-chuc-nang-cua-nha-nuoc/ )

19.1 NGUỒN GỐC HÌNH THÀNH NHÀ NƯỚC

Nguồn gốc của trạng thái là một câu hỏi quan trọng và là điểm khởi đầu cho việc nghiên cứu các câu hỏi khác Nguồn gốc của nhà nước là một trong những khái niệm cơ bản của khoa học, là lý luận chung về nhà nước và pháp luật, nội dung của nó chứa đựng những thông tin cơ bản, quan trọng nhất về sự ra đời của nhà nước trong lịch sử Nghiên cứu nguồn gốc của nhà nước trên quan điểm khoa học giúp chúng ta hiểu đúng về nguyên nhân thực sự ra đời của nhà nước -một hiện tượng rất phức tạp của sự phân tầng xã hội loài người; thấy được những quan điểm khác về nguồn gốc của Nhà nước là hoàn toàn trái với lịch sử, không đúng với thực tiễn lịch sử; nhận thức đúng các đặc trưng của nhà nước so với thị tộc và các tổ chức khác trong xã hội có giai cấp cũng như bản chất, vai trò và số phận của nhà nước trong xã hội loài người

19.2 MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VỀ NGUỒN GỐC CỦA NHÀ NƯỚC

19.2.1 Các yếu tố hình thành nhà nước

19.2.1.1 Quan điểm Mac-Lenin

Thể hiện rõ được tính duy vật lịch sử Nói rõ được cái thực trạng phát triển của lịch sử phát triển loài người, lịch sử hình thành về nhà nước ở trên thế giới

Nó mang tính duy vật biện chứng

Duy vật biện chứng tức là đưa ra một trường hợp cụ thể và đưa dẫn dắt cái tính lịch sử, phát triển lịch sử này đi vào từng giai đoạn cụ thể một cách khoa học

- gắn liền với tư duy của con người, tư duy của thời đại

Chương 1 4 Chương 2

19.2.1.2 Quan điểm Phi-Macxit

Trái ngược với chủ nghĩa Mac Le-nin, quan điểm của duy tâm, duy tâm là truyền thuyết lại về nguồn gốc của nhà nước, mô phỏng lại nguồn gốc xuất hiện của nhà nước trên tư tưởng, lập trường, chính kiến là không có thực, có thực rất nghèo nàn, phong phú một cái lỗi dẫn của cái mê tín dị đoan, ma mụi để bắt thế giới tin đó là sự thật Đây chính là quan điểm Phi Mac-xit về nguồn gốc của Nhà nước, đưa ra một bức tranh không có thực hay có thực rất hạn hữu và nhiều nhất

đó là đưa ra những luồng tư tưởng rất ảnh hưởng đến sự phát triển, nhận thức của con người

19.2.1.3 Điều mà quan điểm Mac-Lenin và quan điểm Phi-Macxit về nguồn gốc nhà nước thể hiện được.

Đây là hai trường phái nói lên nguồn gốc nhà nước

Nguồn gốc nhà nước thể hiện được rõ cái quy định, quy tắc xử sự chung bao gồm:

Duy vật biện chứng: nói lên quan điểm của chủ nghĩa Mac-Lenin về sự hình thành và phát triển nhà nước trên cơ sở thực tế, dẫn dắt được quá trình lịch sử để tạo nên Nhà nước đưa ra sự chỉ dẫn liên kết được quá trình của các giai đoạn lịch sử một cách khoa học, mang tính hợp lí cho tư duy của thời đại, của còn người

Duy tâm: không căn cứ trên cái quy định, quy tắc xử sự chung, mà nó đưa ra

tư tưởng mang tính áp đặt bởi vì đó là theo ý Chúa, ý Trời hay làm theo một cái duy ý chí cảu một nhóm, một giáo phái để họ khẳng định cho cái lập luận của họ

là đúng, phản bác lại tư duy của sự vật, của lịch sử phát triển về nguồn gốc Nhà nước Chứng tỏ chủ nghĩa của họ là đúng còn Mac-Lenin là không

19.2.2 Một số quan điểm Phi-Macxit về nguồn gốc nhà nước

19.2.2.1 Theo tư tưởng thuyết thần học

Nhà nước ra đời là do Thượng đế, xuất hiện một vị thần, đây là một tron những người đấu tiên xuất hiện trong lịch sử loài người Họ đã có thuyết âm mưu

là làm mờ nhạt đi tính lịch sử tự nhiên mà nó tô đậm cái ý Trời, ý Chúa Thượng

đế là những người đã thay mặt Chúa, được Chúa phái xuống nhân gian thực hiện một nhiệm vụ nào đó làm cho cuộc sống ở hạ giới sinh sôi nảy nở Từ đó, con người bị cảm hóa bởi những điều mang tính mê mụi, một long hướng về ý Trời,

ý Chúa, mang ơn Thượng đế Và ý Trời đã tạo nên cuộc sống nhộn nhịp, cuộc

Chương 1 5 Chương 2

sống tang thương, bi đát cũng đều do Chúa ban Nhà nước đó phải có thái độ cụ thể để tồn tại và cái Nhà nước này là của Thượng đế, của Chúa, cho nên Nhà nước đó là vĩnh cửu, không bao giờ thay đổi

19.2.2.2 Những nhà tư tưởng theo thuyết gia trưởng

Khác với tư tưởng của thuyết thần học, thuyết gia trưởng đi từ việc gia đình (vợ chồng, con cái), từ đó tạo nên nhiều gia đình, là người đại diện (gia trưởng) Nhiều gia đình kết nối lại với nhau sẽ tạo nên gia tộc Gia tộc xuất hiện dựa trên

cơ sở phát triển mạnh của nhiều gia đình Nhiều gia đình cùng với nhiều gia tộc

sẽ tạo nên thị tộc Thị tộc đa dạng sẽ là chủng tộc, mang tính chất nhiều chủng tộc phát triển một cách tất yếu Từ những điều đó sẽ tạo thành quốc gia, từ đó là bước nền cơ bản cho sự phát triển của nhà nước và bắt buộc phải có một người thay mặt cho nhà nước để điều hành, ảnh hưởng đến các ý chí

Thể hiện rõ sự ấm áp, ấm cúng và sự đồng thuận ở trong gia đình, gia tộc, thị tộc,quốc gia

Thể hiện rõ tính đoàn kết, thái độ yêu ghét rõ ràng và nhà nước mang tính ưu

ái, quan tâm, tâm lí so với thuyết thần học Không thể hiện phái giáo, thuần từ ở sâu thẳm, sâu kín từ tình cảm, từ những chỗ vi mô cho đến tầm vĩ mô

19.2.2.3 Những nhà tư tưởng theo thuyết khế ước xã hội

Để chống lại sự chuyên chế, chuyên quyền của nhà nước phong kiến, hầu hết các học giả tư sản đều cho rằng nhà nước là sản phẩm của khế ước giữa người với người, là nhà nước sống trong tình trạng tự nhiên không có nhà ở Nhà nước không phải là giai cấp mà là nhà nước phản ánh và bảo vệ lợi ích của mọi thành viên trong xã hội, chủ quyền của nhà nước thuộc về nhân dân Nếu nhà nước không bảo vệ lợi ích hợp pháp của mọi tầng lớp nhân dân thì bị coi là vi phạm hợp đồng

19.2.2.4 Những nhà tư tưởng theo thuyết tâm lý

Thuyết này cho rằng trong thời kỳ công xã nguyên thủy, con người hầu như rất yếu ớt về thể chất và tinh thần, do đó luôn có tâm lý sợ hãi trước thiên tai và các loài động vật nguy hiểm Do tâm lý rất cần được bảo vệ, người dân trong xã hội này ủng hộ và tôn thờ các nhà lãnh đạo, những người được cho là có sứ mệnh lãnh đạo xã hội, khi đó cá nhân lãnh đạo và cơ quan quản lý là biểu tượng của quyền lực và sức mạnh che chở, bảo vệ cộng đồng nói chung

Chương 1 6 Chương 2

19.2.2.5 Những nhà tư tưởng theo thuyết bạo lực

Thuyết bạo lực cho rằng, nhà nước là sản phẩm của những cuộc chiến tranh, trong quá trình lao động và sinh sống, các thị tộc, bộ lạc xâm chiếm lẫn nhau để giành lấy đất đai, chiến lợi phẩm Kết cục của những cuộc chiến tranh là có kẻ thắng, người bại Bộ lạc thắng trận đã lập ra một bộ máy để cai trị, trấn áp thị tộc, bộ lạc bại trận và bộ máy đó chính là nhà nước

19.3 ĐẶC TRƯNG CỦA NHÀ NƯỚC

Mỗi kiểu nhà nước đều có bản chất riêng, nhưng lại có những có đặc trưng chung, làm cho nhà nước trở nên khác biệt, tiêu biểu, điển hình mà dựa vào đó

có thể có thể phân biệt được nhà nước với tổ chức khác không phải nhà nước

Và nhà nước có những đặc trưng cơ bản sau đây

Thứ nhất: nhà nước xác lập quyền lực công cộng đặc biệt, là quyền lực áp đặt cho toàn bộ xã hội, thông qua một hệ thống pháp luật để điều tiết các hoạt động

xã hội

Ví dụ: người tham gia giao thông sẽ bị phạt tiền nếu trong người có nồng độ cồn Hay người tàng trữ chất, buôn bán chất ma túy sẽ bị truy tố

Không có tổ chức nào ngoài nhà nước được quyền đưa ra pháp luật Để nhà nước thực hiện quyền quản lý xã hội thì phải có người chuyên quản lý, người này được tổ chức thành các thiết chế nhà nước để hình thành các thiết chế đại diện cho quyền lực chính trị, có sức cưỡng chế để duy trì địa vị cầm quyền giai cấp và buộc các giai cấp khác phải phục tùng giai cấp thống trị

Thứ hai: nhà nước không phân biệt chính kiến, nghề nghiệp, huyết thống, giới tính, và phân chia dân cư theo đơn vị hành chính lãnh thổ, sự phân chia này quyết định phạm vi và quy mô lớn của đất nước, dẫn đến hình thành bộ máy nhà nước cho các cơ quan quản lý Không có tổ chức xã hội nào trong xã hội có giai cấp mà không có lãnh thổ riêng

Việc phân chia này giúp nhà nước dễ dàng quản lí xã hội trên phạm vi rộng, tạo nên một bộ máy quẩn lý nhà nước từ cao đến thấp, hình thành nên các cơ quan quản lý nhà nước

Lãnh thổ là biểu tượng đặc trưng của một quốc gia Nhà nước thực hiện quyền lực trên toàn bộ lãnh thổ Mỗi bang có lãnh thổ riêng, trong đó được chia thành các đơn vị hành chính như tỉnh, huyện, quận, xã, v.v Biểu tượng lãnh thổ xuất hiện cùng với biểu tượng quốc tịch

Chương 1 7 Chương 2

Ví dụ: Tổng liên đoàn lao động Việt Nam là tổ chức chính trị xã hội đại diện cho giai cấp công nhân, mặc dù là vị trí rất quan trọng nằm trong hệ thống chính trị, nhưng tổ chức này không được quyền phân chia dân cư theo đơn vị hành chính

Thứ ba: nhà nước là một quốc gia có chủ quyền: một nhà nước là một tổ chức thể hiện quyền độc lập tự chủ Chủ quyền quốc gia có nội dung chính trị và pháp

lý, thể hiện ở việc đất nước có quyền tự quyết dân tộc trong mối quan hệ với quốc gia khác và cộng đông quốc tế

Ví dụ: Mùng 2/9/1945, Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời đã tuyên

bố với thế giới nước ta là một quốc gia độc lập có chủ quyền có chính trị pháp lý

Chủ quyền quốc gia là tối cao và không thể tách rời nhà nước Quyền lực nhà nước được thể hiện trên phạm vi quốc gia, trên tất cả các tầng lớp dân cư và các

tổ chức xã hội, không có ngoại lệ

Thứ tư: Nhà nước ban hành pháp luật để thực hiện sự quản lý bắt buộc đối với mọi công dân Với tư cách là lực lượng đại diện cho xã hội, có các phương tiện cưỡng chế Nhà nước thực hiện quyền lực hành chính đối với công dân của mình Các quy định của nhà nước đối với công dân được thể hiện trong các luật

do nhà nước ban hành Mối quan hệ giữa nhà nước và pháp luật: Không có nhà nước nào mà không có pháp luật và ngược lại Trong xã hội chỉ có nhà nước mới

có quyền xây dựng pháp luật, các tổ chức khác không có quyền này, việc thực hiện pháp luật trong đời sống được nhà nước bảo đảm thực hiện

Thứ năm: Nhà nước quy định và thu thuế dưới hình thức bắt buộc: quyết định

và thu thuế để bổ sung ngân sách nhà nước, tài trợ cho việc xây dựng và bảo trì

cơ sở vật chất - công nghệ, trả lương cho công chức Ở góc độ thuế, nhà nước liên kết với xã hội và người dân, không tách rời Cần xây dựng chính sách thuế đúng đắn, công bằng, hợp lý và đơn giản

Ví dụ: Nhà nước Việt Nam đánh thuế cao các mặt hàng không khuyến khích xuất nhập khẩu rượu, ô tô… Nhà nước giảm thuế nhập khẩu xăng dầu để bình ổn giá xăng dầu trong nước

Thuế là do nhân dân đóng góp để tạo nên ngân sách nhà nước từ đó phục vụ trở lại cho lợi ích công cộng của toàn bộ dân cư

Chương 1 8 Chương 2

19.4 TỔNG KẾT

Tìm hiểu đặc trưng cơ bản để nhìn thấy được điểm chung rằng bất kì nhà nước nào cũng có

Tất cả các thuyết nêu về quan điểm của chủ nghĩa Phi-Macxit về nguồn gốc của nhà nước đều không đúng với thực tiễn lịch sử, đều mắc một sai lầm chung

đó là sự mê tín, dị đoan, không xuất phát từ quá trình hình thành của lịch sử hay kinh tế- xã hội, các thuyết này mang trong mình những tư tưởng sai lệch và áp đặt trong suy nghĩ con người những luồng tư tưởng ảnh hưởng đến sự phát triển

và nhận thức của con người

Mặc dù các học thuyết Phi Macxit được hành thành trong những khoảng thời gian khác nhau nhưng các học thuyết nhìn chung chưa lý giải được sự ra đời của nhà nước, đặc biệt chưa phản ánh được bản chất giai cấp của nhà nước

Bằng quan điểm của duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, học thuyết Mac Lenin đã giải thích một cách khoa học rằng nhà nước và pháp luật của xã hội là sản phẩm có điều kiện khi xã hội đã phát triển đến một giai đoạn nhất định Nhà nước không phải là hiện tượng xã hội luôn luôn tồn tại hay không bao giờ mất đi Nhà nước luôn vận động, phát triển và sẽ mất đi khi những điều kiện giữ cho sự tồn tại và phát triển tạo nên nhà nước không còn nữa

Chương 1 9 Chương 2

CHƯƠNG 20 BẢN CHẤT, CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC 20.1 BẢN CHẤT CỦA NHÀ NƯỚC

Bản chất của nhà nước là thuộc tính bên trong gắn liền với nhà nước, nhà nước xuất hiện từ những nhu cầu chính là điều hòa mâu thuẫn giữa các giai cấp đối kháng và quản lí xã hội trong vong trật tự, ổn định nên bản chất của nhà nước luôn là vấn đề cơ bản và quan trọng nhất trong mọi vấn đề của nhà nước Vì nó liên quan đến lợi ích chính trị của giai cấp thống trị Nội dung khái niệm về bản chất của nhà nước cho biết nhà nước thuộc về ai, do ai và vì ai Một khi chúng ta hiểu nhà nước ra đời như thế nào, chúng ta có thể phân tích đúng bản chất của

nó Tìm hiểu thiên nhiên đất nước một cách khoa học, lịch sử không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận, mà còn có ý nghĩa thực tiễn to lớn, có giá trị to lớn đối với Việt Nam Kết hợp thực tế và nguyện vọng của nhân dân Thể hiện tinh thần nước ta là một nước xã hội chủ nghĩa do pháp luật, của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

1.1.1 Các yếu tố quyết định bản chất của nhà nước

Bản chất của nhà nước được quy định bởi nhiều yếu tố, nhưng có hai nhân tố

cơ bản và quan trọng đó là cơ sở kinh tế và cơ sở xã hội của nó, vì bất cứ nhà nước nào cũng được hình thành trong những điều kiện kinh tế - xã hội nhất định

và nó tồn tại, phát triển được cũng đều nhờ vào những cơ sở kinh tế - xã hội ấy

Cơ sở kinh tế nhà nước là khái niệm chỉ quan hệ sản xuất được xây dựng, củng cố, phát triển trên một chế độ sở hữu nhất định về tư liệu sản xuất và sản phẩm lao động

Cơ sở xã hội của nhà nước là khái niệm chỉ những giai cấp, tầng lớp xã hội trực tiếp nắm giữ ba quyền lực- quyền lực kinh tế, quyền lực nhà nước, quyền lực tư tưởng và sử dụng nhà nước như một công cụ hiệu quả nhất để thực hiện ba quyền lực đó

20.1.1 Tính chất giai cấp và tính chất xã hội của nhà nước

Bản chất của của nhà nước biểu hiện ở hai tính chất cơ bản là tính chất giai cấp và tính chất xã hội

Nhà nước nào cũng mang tính chất giai cấp, vì nó ra đời tồn tại và phát triển trong xã hội có giai cấp; là sản phẩm của đấu tranh giai cấp và luôn luôn do một giai cấp nắm giữ Tính chất giai cấp của nhà nước thế hiện ở chỗ: là bộ máy trấn

áp, công cụ bạo lực để duy trì sự thống trị giai cấp Thống trị giai cấp ở đây là thống trị về ba mặt: thống trị về kinh tế, thống trị về chính trị và thống trị về tư

Chương 1 10 Chương 2