Xã hội hiện đại đang đứng trướcmột vấn đề lớn: Làm thế nào để giải quyết hài hoà mối quan hệ giữa sự pháttriển như vũ bão của khoa học - công nghệ với việc phát triển những giá trịđạo đứ
ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN 4
I.Lí do chọn đề tài:
Thế kỷ XXI là thời kỳ của những biến đổi lớn về khoa học, kỹ thuật và công nghệ, mang đến tác động sâu rộng lên giá trị xã hội và đặc biệt là các giá trị nhân văn Xã hội hiện đại đang đối mặt với thách thức hài hòa giữa sự phát triển bùng nổ của khoa học – công nghệ và việc nuôi dưỡng các giá trị đạo đức, nhân văn của con người và đời sống xã hội Vấn đề đạo đức của thế hệ trẻ ngày nay đang trở thành mối quan tâm lớn của toàn xã hội Trường THPT, cấp học cuối cùng của hệ thống giáo dục phổ thông, có sứ mệnh được quy định trong Luật Giáo dục là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản; phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo; hình thành nhân cách Việt Nam xã hội chủ nghĩa, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc tham gia vào đời sống lao động và tham gia xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Đồng thời cấp học THPT phải đào tạo ra những thanh niên có tri thức phổ thông toàn diện vững chắc, có phẩm chất đạo đức và hệ thống các năng lực cần thiết để chuẩn bị bước vào cuộc sống.
Vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh luôn đứng ở vị trí trọng tâm của hệ thống giáo dục Tuy nhiên, lâu nay gia đình và các tập thể, cộng đồng xã hội chưa phối hợp chặt chẽ và hiệu quả với nhà trường trong giáo dục thế hệ trẻ Theo Luật Giáo dục năm 2005, việc giáo dục đạo đức và sự phối hợp giữa gia đình, xã hội và nhà trường được xem là căn bản để hình thành nhân cách, năng lực và trách nhiệm công dân cho học sinh, nhằm phát triển giáo dục toàn diện.
Quản lý giáo dục hiện chưa hình thành sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành, các cấp và các lực lượng xã hội nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục; mối liên kết giữa nhà trường, gia đình và xã hội chưa được triển khai đúng mức và hiệu quả; chất lượng giáo dục vẫn chưa đáp ứng các yêu cầu mà xã hội đặt ra.
Việc nghiên cứu cách tổ chức và phối hợp các lực lượng giáo dục nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh là nền tảng thiết yếu để hình thành sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội trong sự nghiệp giáo dục Việc này giúp kết nối nhà trường, gia đình và cộng đồng, tạo ra một hệ sinh thái giáo dục đồng bộ và bền vững Qua đó, giáo dục đạo đức cho học sinh được triển khai có hiệu quả, lan tỏa từ lớp học đến các hoạt động xã hội và hình thành các chuẩn mực ứng xử mang tính phổ biến Chính sự phối hợp chặt chẽ giữa các thành phần giáo dục sẽ làm gia tăng ảnh hưởng tích cực của giáo dục, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đóng góp vào sự phát triển bền vững của xã hội.
Nhận thức được tầm quan trọng của công tác giáo dục đạo đức cho học sinh THPT, tôi cùng các đồng nghiệp đã chủ động tìm hiểu, trao đổi học hỏi và tích lũy kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức trong nhà trường Trong khuôn khổ đề tài Biện pháp tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục trong công tác giáo dục đạo đức cho Học sinh Trung học phổ thông, bài viết trình bày những kinh nghiệm thực tiễn và các biện pháp cụ thể để phối hợp giữa gia đình, nhà trường, đoàn thể và cộng đồng, qua đó tăng cường nhận thức và hành vi đạo đức của học sinh Nội dung đưa ra các hoạt động, nguyên tắc tổ chức và cách triển khai hiệu quả, đồng thời phản ánh kết quả đạt được, bài học rút ra và gợi ý áp dụng cho các đơn vị giáo dục khác.
II.Mục đích nghiên cứu:
Để nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh THPT, cần xác định và triển khai các biện pháp tổ chức phối hợp đồng bộ các lực lượng giáo dục, bao gồm nhà trường, gia đình, cộng đồng và các tổ chức xã hội, nhằm tạo nên một môi trường giáo dục đạo đức nhất quán Mô hình phối hợp này cần có cơ chế giao tiếp thường xuyên, chia sẻ mục tiêu, phương pháp và kết quả đánh giá giữa các bên; xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức tích hợp giữa các môn học và hoạt động ngoại khóa; tăng cường giáo dục giá trị, trách nhiệm công dân, kỷ luật tự giác thông qua các hoạt động thực tiễn và các mô hình học tập dựa trên dự án; thiết lập các mô hình liên kết giữa nhà trường và gia đình với sự tham gia của địa phương và xã hội nhằm đồng thuận trong nội dung và hình thức giáo dục; nâng cao năng lực cho giáo viên về phương pháp giáo dục đạo đức, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông để quản lý và theo dõi tiến độ, kết quả giáo dục; đo lường hiệu quả bằng các chỉ số định lượng và định tính và điều chỉnh kịp thời để đảm bảo chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh THPT.
III.Đối tượng nghiên cứu:
Các biện pháp tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh THPT Nguyễn Khuyến, Thành phố Nam Định được xây dựng nhằm tăng cường sự tham gia của nhà trường, gia đình và cộng đồng vào quá trình hình thành nhân cách, rèn luyện các phẩm chất đạo đức và kỹ năng sống Mô hình phối hợp gồm các lực lượng như giáo viên chủ nhiệm và tổ chuyên môn, ban đại diện phụ huynh, đoàn thanh niên, các tổ chức xã hội và doanh nghiệp địa phương, cùng với cơ quan quản lý giáo dục và chính quyền địa phương; thiết lập các kênh thông tin cùng các hoạt động đồng bộ như tích hợp nội dung giáo dục đạo đức vào môn học, tổ chức buổi tọa đàm, câu lạc bộ giáo dục giá trị, hoạt động phục vụ cộng đồng và các chương trình học tập trải nghiệm Nội dung giáo dục tập trung vào các chuẩn mực đạo đức cơ bản, kỹ năng ứng xử, lòng nhân ái, tinh thần trách nhiệm và sự trung thực, được lồng ghép qua các chủ đề phù hợp với đặc trưng của học sinh THPT Các phương pháp thực hiện gồm xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức theo năm học, ký kết nội dung phối hợp giữa nhà trường với phụ huynh và các đơn vị liên quan, triển khai đánh giá kết quả giáo dục đạo đức dựa trên chuẩn đầu ra và tiêu chí cụ thể, đồng thời điều chỉnh hoạt động dựa trên kết quả đánh giá Kết quả kỳ vọng là học sinh Nguyễn Khuyến ngày càng hình thành thói quen sống có ý thức, tự trọng và tích cực đóng góp cho gia đình, nhà trường và cộng đồng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của trường và thành phố Nam Định.
IV.Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp quan sát, điều tra, phỏng vấn.
- Phương pháp thống kê số liệu.
- Phương pháp nghiên cứu lí thuyết: phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
V.Phạm vi áp dụng: Trường THPT Nguyễn Khuyến Thành phố Nam Định.
VI Đóng góp của đề tài:
- Phân tích thực trạng về biện pháp tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục đạo đức học sinh Trường THPT Nguyễn Khuyến
- Đề xuất các giải pháp tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục đạo đức học sinh THPT có hiệu quả.
MÔ TẢ GIẢI PHÁP A.MÔ TẢ GIẢI PHÁP TRƯỚC KHI CÓ SÁNG KIẾN I Tình hình kinh tế - xã hội Thành phố Nam Định 6 II Tình hình giáo dục đạo đức học sinh Trường THPT Nguyễn Khuyến 1 Tình hình giáo dục đạo đức học sinh Thành phố Nam Định 8
Tình hình giáo dục đạo đức HS Trường THPT Nguyễn Khuyến 9 3 Thực trạng nhận thức của các lực lượng giáo dục về vấn đề giáo dục đạo đức cho HS 9
Đối tượng HS cần đặc biệt quan tâm là những HS có khó khăn trong rèn luyện đạo đức Qua tìm hiểu, nguyên nhân cơ bản là trường tuyển mở rộng trên khắp địa bàn thành phố và các huyện lân cận (tuyển tràn), nên đa dạng về thành phần HS Điều này dẫn đến tập trung nhiều học sinh có khó khăn trong rèn luyện đạo đức và cả trong học tập.
Trong sáu năm vừa qua, tỷ lệ học sinh gặp khó khăn này đã giảm đáng kể, nhất là tỷ lệ học sinh tiến bộ và được ra khỏi danh sách theo dõi vẫn duy trì ở mức cao Những kết quả này chứng tỏ giáo dục cho đối tượng học sinh này trong nhà trường đang có hiệu quả rõ rệt, đồng thời cho thấy nhà trường đã tạo nên sức mạnh tổng hợp của các lực lượng giáo dục trong xã hội cùng tham gia vào quá trình giáo dục và hỗ trợ học sinh.
Qua quá trình nghiên cứu và tìm tòi, tôi đã áp dụng biện pháp tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh lớp A2 do mình chủ nhiệm Các nội dung triển khai gồm xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức đồng bộ, huy động sự tham gia của nhà trường, gia đình và cộng đồng, và tổ chức các hoạt động giáo dục đạo đức mang tính thực hành và trải nghiệm Kết quả cụ thể cho thấy nhận thức về giá trị đạo đức của học sinh được nâng cao, ý thức tuân thủ nội quy và tinh thần tôn trọng lẫn nhau được cải thiện, kỹ năng xử lý tình huống và trách nhiệm công dân được tăng cường, với sự tham gia tích cực của học sinh trong các hoạt động giáo dục đạo đức.
Trong năm học 2013-2014, tôi nhận lớp chủ nhiệm là lớp 10A2, lớp có điểm tuyển sinh vào 10 cao hơn bình quân chung của khối Tỉ lệ hạnh kiểm tốt của học sinh lớp 10A2 đạt 89,6%, trong khi tỉ lệ hạnh kiểm khá là 10,4%.
+ Năm học 2014 -2015 Học sinh đạt hạnh kiểm tốt: 95,8%, chỉ còn 4,2% HS hạnh kiểm khá.
+ Năm học 2015 -2016 Học sinh đạt hạnh kiểm tốt: 100%
3 Thực trạng nhận thức của các lực lượng giáo dục về vấn đề giáo dục đạo đức cho HS
Đại diện các lực lượng giáo dục cho rằng công tác giáo dục đạo đức cho học sinh là rất cần thiết và 20 phẩm chất đạo đức được nêu ra đều mang ý nghĩa quan trọng trong giáo dục đạo đức học sinh Trong đó năm phẩm chất được đánh giá là rất quan trọng ở vị trí hàng đầu gồm: tính trung thực, khiêm tốn và khả năng tự kiềm chế; ý thức tổ chức, kỷ luật; lòng trung thành; tinh thần tự giác thực hiện nội quy, quy chế của tập thể Đây là những phẩm chất đạo đức căn bản cần rèn luyện cho học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường Bên cạnh đó, các phẩm chất như lòng tự trọng; tính quyết đoán; tinh thần đoàn kết, sẵn sàng giúp đỡ người khác; tinh thần vượt khó; tinh thần tập thể, tôn trọng nguyện vọng ý chí của tập thể — những phẩm chất quý báu của dân tộc Việt Nam cần được giữ gìn và phát huy, đặc biệt trong thời kỳ hội nhập quốc tế.
Thực trạng biểu hiện hành vi không mong đợi của học sinh trường
Trong rèn luyện đạo đức của học sinh Trường THPT Nguyễn Khuyến thì đa số học sinh có chí hướng phấn đấu tốt như:
Người có động cơ học tập đúng đắn và ý thức phấn đấu tu dưỡng, luôn kiên trì vượt khó để vươn lên và tích cực gương mẫu trong mọi hoạt động tập thể Họ thể hiện tinh thần đồng đội cao, trách nhiệm cao với công việc và cam kết đóng góp cho sự thành công chung của nhóm Nhờ đó, họ không chỉ nâng cao trình độ cá nhân mà còn lan tỏa động lực tích cực cho đồng nghiệp, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của tập thể.
+ Lễ phép với thầy cô giáo, người trên, đoàn kết thân ái, hòa đồng với tập thể.
Có ý thức tìm hiểu, kế thừa và phát huy truyền thống văn hóa cùng nếp sống thanh lịch của người Thành Nam nói riêng và của dân tộc Việt Nam nói chung Việc đó thể hiện sự gắn kết giữa quá khứ và hiện tại, đồng thời nêu cao trách nhiệm của mỗi người trong việc bảo tồn, lan tỏa và gìn giữ bản sắc văn hóa Việt Nam.
+ Chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, nội qui, qui chế của nhà trường.
Có ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ của công Tích cực đấu tranh, phòng chống các tệ nạn xã hội
Chỉ 5,8% học sinh trường THPT Nguyễn Khuyến xếp loại hạnh kiểm trung bình và yếu, nhưng biểu hiện lối sống và hành vi đạo đức của nhiều em vẫn ở mức chưa tích cực khi còn nhiều mặt trái cần được nhìn nhận và cải thiện; các lỗi phổ biến gồm thiếu chăm chỉ học tập và lao động, ý thức học tập kém, lười học, ham chơi, học qua loa, chiếu lệ, ít chú ý rèn luyện toàn diện, nghiện chơi điện tử, ít tham gia các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể thao, sống thực dụng, coi trọng vật chất, kết bạn thiếu chọn lọc và tự do tùy tiện, đua đòi Trong đó, ham chơi điện tử quá mức ảnh hưởng nghiêm trọng đến thời gian và sự tập trung cho việc học, nhiều em có thể chơi đến khuya và đến trường thiếu tỉnh táo Lối sống vô cảm, thiếu lí tưởng, động cơ học tập mờ nhạt, thái độ thực dụng và coi trọng vật chất phản ánh mặt trái của cơ chế thị trường và không phù hợp với phẩm chất đạo đức của con người thời đại mới XHCN.
Các em học sinh có biểu hiện cờ bạc, cá độ ăn tiền; đánh nhau, gây mất trật tự trị an; gian dối trong học tập; hút thuốc lá; đua xe và vi phạm luật ATGT thường là những học sinh chưa ngoan Dù nhóm này chiếm tỷ lệ nhỏ trong toàn trường, nhưng đây là vấn đề cần được đặc biệt lưu tâm, vì khi đã vi phạm những lỗi này, nguy cơ vi phạm pháp luật sẽ tăng lên nếu không có sự can thiệp và giám sát kịp thời.
* Nguyên nhân tình trạng yếu kém về đạo đức của HS THPT Nguyễn Khuyến:
Có thể chia làm 3 nhóm nguyên nhân chủ yếu sau đây:
- Nguyên nhân chủ quan, đó là những biến đổi tâm sinh lý lứa tuổi, kết bạn với người xấu.
Nguyên nhân từ điều kiện hoàn cảnh xã hội ảnh hưởng lớn đến mức độ nhận thức và hành vi của cộng đồng, khi xã hội còn nhiều tiêu cực như tác động của bùng nổ thông tin và tiếp thu thông tin không được chọn lọc dẫn đến thiếu định hướng và quyết định không sáng suốt; thêm vào đó, tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường làm gia tăng áp lực và bất bình đẳng Người lớn chưa gương mẫu trong ứng xử và giáo dục, khiến các chuẩn mực xã hội bị ảnh hưởng và khó hình thành ở thế hệ trẻ Đời sống của đa số người dân còn khó khăn, tạo rào cản cho việc tiếp cận thông tin chất lượng và tham gia tích cực vào các hoạt động xã hội.
Nguyên nhân chủ yếu bắt nguồn từ quản lý xã hội và quản lý giáo dục ở các góc độ khác nhau Các yếu tố trong quản lý xã hội, từ quy hoạch và phân bổ nguồn lực đến sự phối hợp giữa các cấp chính quyền với cộng đồng, ảnh hưởng đến chất lượng đời sống và sự phát triển của giáo dục Quản lý giáo dục ở nhiều cấp độ cũng định hình hiệu quả giảng dạy, tiếp cận giáo dục và cơ hội học tập cho người dân Đây là nguyên nhân quan trọng tác động tới hai nguyên nhân trên.
Gia đình ít quan tâm hoặc thể hiện sự quan tâm chưa phù hợp dẫn đến việc giao phó công tác giáo dục cho nhà trường Nếu quản lý đúng đắn và thiết lập được mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và toàn xã hội, có thể khai thác tối đa các yếu tố khách quan và chủ quan, từ đó phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực Quản lý hiệu quả đồng bộ các bên giúp chuyển hóa những tác động tiêu cực thành cơ hội tích cực cho quá trình giáo dục, nâng cao chất lượng học tập và sự phát triển của học sinh.
Thực trạng tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh THPT Nguyễn Khuyến 11
Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội đóng vai trò then chốt trong giáo dục đạo đức học sinh, tạo ra môi trường thuận lợi và sức mạnh tổng hợp để hình thành nhân cách Sự hợp tác giữa các lực lượng giáo dục đã trở thành nguyên tắc cơ bản của nền giáo dục nước ta, nhấn mạnh tầm quan trọng của sự phối hợp liên ngành Chăm sóc và giáo dục trẻ em là trách nhiệm chung của toàn xã hội, từ gia đình đến nhà trường và các tổ chức xã hội khác, cùng nhau góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục và phát triển bền vững.
Trường THPT Nguyễn Khuyến đóng vai trò chủ đạo trong việc tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh Chi bộ, ban giám hiệu và hội đồng sư phạm của nhà trường đã quán triệt tới từng cán bộ, giáo viên rằng công tác giáo dục đạo đức cho học sinh là nhiệm vụ trọng tâm, quyết định sự phát triển của nhà trường Khẩu hiệu "Tiên học lễ - Hậu học văn" vừa là phương châm, vừa là định hướng giáo dục, giúp trường xây dựng chương trình giáo dục đạo đức đồng bộ, hiệu quả và bền vững.
Nhà trường已 áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp tổ chức phối hợp nhằm GD đạo đức cho học sinh, từ giảng dạy đạo đức trên lớp đến giáo dục đạo đức qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp; phối hợp với Đoàn TN tổ chức nhiều hoạt động với kế hoạch theo tháng và các đợt thi đua cao điểm; chủ động ký kết giao ước phối hợp với công an Phường Nguyễn Du và công an Thành phố Nam Định để đảm bảo trật tự trị an, đồng thời đẩy mạnh giáo dục học sinh chậm tiến bộ và phối hợp với Trung tâm VHTT thúc đẩy phong trào TD-TT của nhà trường Thêm vào đó, nhà trường phối hợp với Thành đội Nam Định để giáo dục truyền thống Quân đội nhân dân Việt Nam cho học sinh; hàng năm thành lập ban chỉ đạo và triển khai hoạt động Chữ thập đỏ sâu rộng trong trường, với số tiền quyên góp cho hoạt động từ thiện lên tới hàng chục triệu đồng mỗi năm; nhà trường còn phối hợp với Uỷ ban DS-GĐ.
Trung tâm y tế thực hiện kiểm tra sức khỏe và tư vấn sức khỏe sinh sản cho học sinh, nhằm chăm sóc toàn diện sức khỏe tuổi học đường Nhà trường chủ động phối hợp với chính quyền phường để thu hút sự tham gia của học sinh và xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, đồng thời bảo tồn và phát huy giáo dục truyền thống địa phương Đồng thời, trường đẩy mạnh công tác giáo dục đạo đức thông qua sự phối hợp với cha mẹ học sinh (CMHS) để thống nhất mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức giáo dục đạo đức cho học sinh Trường THPT Nguyễn Khuyến cũng quan tâm tới các trường hợp học sinh chậm tiến và học sinh có khó khăn trong rèn luyện đạo đức.
Trong giáo dục đạo đức cho học sinh, nhà trường và giáo viên chủ nhiệm (GVCN) giữ vai trò chủ đạo và phối hợp với các lực lượng giáo dục khác, chủ yếu mới chỉ phối hợp với CMHS và ĐTN; hoạt động phối hợp chưa thường xuyên, hiệu quả chưa cao Trong những năm qua, CMHS Trường THPT Nguyễn Khuyến đã thành lập ban đại diện có tổ chức, có kế hoạch hoạt động, phối hợp với nhà trường; lập quỹ khuyến học; tham gia xây dựng cơ sở vật chất; trao đổi với giáo viên; một số CMHS dự giờ sinh hoạt lớp Tuy nhiên nhận thức về tầm quan trọng của sự phối hợp này chưa đồng đều: nhiều gia đình quan tâm sát sao và tỉ mỉ, nhưng cũng có gia đình coi phối hợp là bắt buộc và thiếu tính chủ động trao đổi với nhà trường; trao đổi thông tin với CMHS thường ở các kỳ đầu/cuối mỗi học kỳ qua sổ liên lạc và thông tin một chiều từ phía nhà trường; chỉ khi có biểu hiện, sự kiện đặc biệt của HS thì GVCN mới trực tiếp trao đổi, gặp gỡ CMHS Không ít gia đình sống khó khăn về vật chất hoặc ly tán nên sự phối hợp gần như không có kết quả hoặc gia đình còn bao che, không hợp tác; thậm chí có gia đình gần như khoán trắng việc giáo dục con em cho nhà trường Nhận thức của gia đình về phối hợp giữa gia đình với xã hội thông qua cụm dân cư và các tổ chức xã hội trên địa bàn cư trú còn hạn chế.
Trường THPT Nguyễn Khuyến cần tăng cường phối hợp với các lực lượng giáo dục khác trong xã hội, thay vì chỉ tập trung vào các ngày lễ lớn và các phong trào nổi bật Việc chủ động thiết lập và mở rộng sự hợp tác với các tổ chức xã hội trên địa bàn sẽ giúp trường nhận được sự ủng hộ và hỗ trợ nhiều hơn, từ đó nâng cao hiệu quả giáo dục và tham gia tích cực vào các hoạt động giáo dục cộng đồng.
Đánh giá thực trạng 13
Nhà trường đã nhận thức và thực hiện vai trò chủ đạo trong việc tổ chức phối hợp giữa gia đình và các lực lượng giáo dục khác trên địa bàn Nhà trường chủ động phối hợp với gia đình học sinh để thống nhất mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức giáo dục đạo đức, từ đó xây dựng một chương trình giáo dục đồng bộ giữa nhà trường và gia đình, tăng cường sự nhất quán và hiệu quả trong việc hình thành nhân cách và ý thức trách nhiệm ở học sinh.
CMHS tham gia tích cực vào quá trình đánh giá, khen thưởng, chấn chỉnh và kỷ luật học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và sự kỷ cương tại trường Việc phối hợp với các tổ chức xã hội đã đi vào nền nếp, duy trì đều đặn và mang lại hiệu quả thực tiễn trong công tác quản lý học sinh Đặc biệt, sự phối hợp với Đoàn Thanh niên và công an phường là các đối tác thường xuyên nhất, giúp triển khai các biện pháp giáo dục kỷ luật, tăng cường an toàn trường học và nâng cao ý thức trách nhiệm của học sinh.
Thông qua hoạt động của ban đại diện học sinh, các gia đình đã nhận thức rõ tầm quan trọng của sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường trong giáo dục con em mình Ban đại diện học sinh đã trở thành người bạn đồng hành tin cậy của nhà trường ở mọi hoạt động, đặc biệt là trong giáo dục đạo đức cho học sinh Mỗi hoạt động được xây dựng với kế hoạch cụ thể và tổ chức hợp lý, đảm bảo tính hiệu quả và sự tham gia tích cực của gia đình Ban đại diện đã huy động được sự tham gia của đông đảo các cơ quan văn hóa thông tin, tạo sự đồng thuận và lan tỏa những giá trị giáo dục Những nỗ lực này giúp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh và gắn kết gia đình – nhà trường trong một mái nhà chung.
Các tổ chức xã hội và các lực lượng khác trên địa bàn đã bước đầu nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm của mình trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh, đồng thời tăng cường phối hợp với nhà trường và gia đình để xây dựng nền tảng giá trị và nhân cách cho học sinh Sự hợp tác giữa cộng đồng, trường học và gia đình sẽ đảm bảo quá trình giáo dục đạo đức toàn diện và bền vững, giúp học sinh hình thành thói quen cư xử đúng đắn, ý thức công dân và trách nhiệm xã hội từ những năm đầu đời.
Những hoạt động phối hợp của trường THPT Nguyễn Khuyến trong giáo dục đạo đức cho học sinh đã dần hình thành nên nề nếp và cải thiện đáng kể chất lượng giáo dục Nhờ sự quan tâm và giáo dục đặc biệt, số học sinh chậm tiến giảm rõ rệt và nhiều em đã tiến bộ nhanh, thoát khỏi danh sách học sinh chậm tiến Ý thức và động cơ học tập của học sinh cũng có những chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của trường.
Những hoạt động tập thể như Văn nghệ và TD-TT luôn nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của học sinh, giúp các em rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và thể hiện bản lĩnh cá nhân một cách tự tin Khi tham gia các dịp giao lưu hoặc hội diễn, hội khỏe TD-TT cấp tỉnh, học sinh thường đạt kết quả cao nhờ sự chuẩn bị chu đáo, tinh thần thi đấu lành mạnh và sự cổ vũ của bạn bè, thầy cô.
Phong trào tương thân tương ái và tinh thần giúp đỡ người gặp hoàn cảnh khó khăn đã trở thành nếp sống của học sinh THPT Nguyễn Khuyến, với số tiền từ thiện mỗi năm tăng lên đến hàng chục triệu đồng để vừa ủng hộ đồng bào trong nước vừa giúp đỡ các bạn ngay trong trường và lớp mình Đa số học sinh gương mẫu, có động lực học tập và rèn luyện đúng đắn, kế thừa và phát huy những phẩm chất đạo đức tốt đẹp của dân tộc Có tới 93% học sinh được xếp loại hạnh kiểm khá và tốt.
6.2 Hạn chế và nguyên nhân:
Hiện nay vẫn tồn tại một số học sinh có nhận thức sai lệch về động cơ học tập, thiếu tinh thần vượt khó và đòi hỏi vô lý cha mẹ phải đáp ứng mọi yêu cầu của mình, thậm chí vượt quá khả năng của gia đình Họ thiếu ý thức trách nhiệm với hành động của bản thân, coi thường quy định của nhà trường và thậm chí vi phạm pháp luật nhà nước như điều khiển xe máy khi chưa đủ điều kiện Để khắc phục tình trạng này, cần tăng cường giáo dục ý thức tự chủ, trách nhiệm và ý thức tuân thủ pháp luật ở học sinh, đồng thời gắn kết giữa nhà trường, gia đình và xã hội nhằm hình thành thói quen học tập tích cực và ý thức chấp hành các quy định.
Vài học sinh thể hiện sự đua đòi ăn chơi và tham gia vào các tệ nạn xã hội, và những hiện tượng này là điều đáng được quan tâm bởi chúng ảnh hưởng đến tương lai của các em cũng như sự an toàn của cả cộng đồng Những dấu hiệu này gợi lên nỗi trăn trở về công tác giáo dục và vai trò của gia đình, nhà trường trong việc định hướng lối sống lành mạnh cho học sinh Để ngăn chặn và giảm thiểu rủi ro, cần tăng cường nhận thức về hậu quả của hành vi lệch chuẩn, đồng thời đẩy mạnh giáo dục kỹ năng sống, tư vấn tâm lý và các hoạt động ngoại khóa có ý nghĩa Việc kết nối chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng sẽ tạo môi trường học tập an toàn, hỗ trợ các em đối mặt với áp lực bạn bè và lựa chọn đúng đắn hơn.
Nguyên nhân chính của số ít học sinh chưa ngoan đã được phân tích rõ trong thực trạng, nổi bật ở sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội Nhà trường hiện chưa trao đổi và nắm bắt thông tin từ gia đình một cách sát sao; giáo viên chủ nhiệm thăm hỏi gia đình học sinh còn hạn chế; việc trao đổi thông tin hàng ngày giữa nhà trường và gia đình chưa được thực hiện thường xuyên Việc tăng cường phối hợp với các tổ chức xã hội như hội cựu chiến binh, hội phụ nữ có thể hỗ trợ công tác giáo dục đạo đức cho học sinh, nhưng hiện vẫn còn nhiều hạn chế.
Việc phối hợp giáo dục học sinh ngay tại trường chưa đồng bộ và thiếu sự liên kết giữa đội ngũ giáo viên với các tổ chức đoàn thể, khiến cho việc giáo dục đạo đức và rèn kỷ luật bị phân tán và thiếu tính nhất quán Nhiều nơi cho rằng giáo dục đạo đức và rèn kỷ luật là nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm, trong khi hoạt động ngoại khóa lại bị xem là công việc của Đoàn thanh niên, dẫn đến sự nhầm lẫn về vai trò và trách nhiệm giữa các bên Phương pháp giáo dục chưa được chuẩn hóa, và quy trình kiểm tra, đánh giá, khen thưởng và kỷ luật chưa thật sự công bằng và đồng bộ giữa các bộ môn và tổ chức trong trường, khiến hiệu quả giáo dục không đạt được sự nhất quán và bền vững.
Việc phối hợp giáo dục giữa gia đình với nhà trường chưa thực sự nhịp nhàng, chưa đồng nhất quan điểm giáo dục Không ít cha mẹ bao che cho con cái, hoặc bất lực trước sự hư hỏng của con cái lại giao phó việc giáo dục cho thầy cô…
Như vậy việc tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục ở một số lớp, một số giáo viên, một số phụ huynh học sinh, một vài tổ chức cũng như phương thức tổ chức phối hợp chưa thật sự hợp lý, hiệu quả, chưa thật sự đồng bộ giữa các lực lượng trong toàn xã hội, chưa đồng đều trong suốt quá trình giáo dục, đôi khi còn chưa cùng hướng, nên chưa tạo được sức mạnh tổng hợp để giáo dục đạo đức cho học sinh, đặc biệt là học sinh có biểu hiện hành vi không mong đợi (số lượng tuy ít nhưng chuyển biến chưa triệt để, có nguy cơ vi phạm pháp luật hoặc trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội).
Xuất phát từ thực tế tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục để giáo dục đạo đức cho học sinh trường THPT Nguyễn Khuyến nói chung và lớp chủ nhiệm nói riêng, bài viết đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả của hoạt động này trong thời gian tới Để tăng cường sự đồng bộ giữa nhà trường, gia đình và xã hội, cần thiết lập một cơ chế phối hợp chặt chẽ và thông tin hai chiều, đảm bảo các nỗ lực giáo dục đạo đức được triển khai thống nhất và xuyên suốt Các biện pháp cụ thể gồm: xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức toàn trường gắn với các hoạt động ngoại khóa, tổ chức các buổi trao đổi, tập huấn cho giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh, đồng thời tích hợp giáo dục đạo đức vào từng môn học và hoạt động ngoại khóa Đối với học sinh có khó khăn trong rèn luyện đạo đức, cần triển khai chương trình hỗ trợ cá nhân hóa, giám sát tiến bộ, tư vấn tâm lý và khen thưởng kịp thời để động viên sự tiến bộ Những biện pháp này nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức chung cho toàn trường THPT Nguyễn Khuyến và đảm bảo sự tiến bộ của những học sinh gặp khó khăn trong thời gian tới.
MÔ TẢ GIẢI PHÁP SAU KHI CÓ SÁNG KIẾN: I.Cơ sở lí luận 16
1 Tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh :
Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các lực lượng giáo dục khác trong xã hội nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh là quá trình tác động có mục tiêu vào các đối tượng, thiết lập mối liên hệ bền chặt giữa các bên và đảm bảo sự thống nhất, tập trung trong giáo dục Quá trình này hướng tới huy động sức mạnh tổng hợp của toàn bộ lực lượng giáo dục xã hội để tăng cường giáo dục đạo đức cho học sinh, hình thành nhân cách, chuẩn mực hành vi và tinh thần trách nhiệm công dân.
- Để tạo ra sự phối hợp công tác quản lý cần:
+ Tổ chức mối liên hệ nhà trường và gia đình trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh là mối liên hệ qua lại một cách biện chứng
Nhà trường cần cung cấp sự hỗ trợ cụ thể cho các bậc cha mẹ học sinh trong việc giáo dục, giúp họ nắm bắt nội dung và yêu cầu của từng lứa tuổi; đồng thời giới thiệu các phương pháp giáo dục đạo đức phù hợp tại gia đình và cách áp dụng hiệu quả Trường cần giúp cha mẹ hiểu rõ chính sách giáo dục và các quy định liên quan để đồng hành cùng con trên hành trình học tập Bên cạnh đó, nâng cao nhận thức về trách nhiệm và nghĩa vụ của cha mẹ trong giáo dục con cái, nhằm tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của trẻ.
Gia đình là chủ thể của giáo dục và có trách nhiệm chủ động phối hợp với nhà trường trong việc giáo dục con cái, đảm bảo sự nhất quán giữa gia đình và trường đối với mục tiêu giáo dục Cha mẹ cần đồng thuận với các mục tiêu và nhiệm vụ giáo dục mà nhà trường đặt ra, tránh tự đặt ra những yêu cầu giáo dục trái với các mục tiêu này và không khoán trắng cho nhà trường việc giáo dục đạo đức của con em mình.
Việc tổ chức mối quan hệ giữa nhà trường và các lực lượng xã hội giúp tạo ra một môi trường giáo dục đúng đắn, rộng khắp trong toàn xã hội Quá trình giáo dục được thiết kế thống nhất và liên tục theo không gian và thời gian, từ đó tác động trực tiếp đến sự hình thành nhân cách của thế hệ trẻ Điều này cũng đồng thời tạo điều kiện vật chất và tinh thần thuận lợi cho giáo dục của nhà trường và gia đình Nhờ đó môi trường giáo dục lan tỏa đến mọi tầng lớp và nâng cao chất lượng, góp phần phát triển nguồn nhân lực trẻ có phẩm chất và năng lực phù hợp với yêu cầu xã hội.
Để trẻ phát triển toàn diện, cần tổ chức mối quan hệ giữa gia đình và các lực lượng xã hội nhằm phát huy tính định hướng của gia đình và khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động xã hội Xã hội đóng vai trò là môi trường giáo dục hiệu quả nhất giúp trẻ nhận thức đúng đắn và phòng tránh tệ nạn xã hội Đồng thời, các lực lượng xã hội và cộng đồng rộng lớn tạo ra một môi trường ảnh hưởng sâu rộng, cả tự phát lẫn có ý thức, tác động mạnh mẽ đến đời sống hàng ngày của trẻ, từ đó hình thành thói quen và giá trị phù hợp.
Việc kết hợp giáo dục giữa nhà trường, gia đình và các lực lượng xã hội được xem là nguyên lý cơ bản của giáo dục và vận dụng, quán triệt nguyên lý này vào thực tiễn sẽ đảm bảo cho giáo dục duy trì chất lượng, phát triển lành mạnh và bền vững Thực tiễn giáo dục đã kiểm chứng nguyên lý này từ lâu, không chỉ ở phía các nhà giáo dục Mácxít mà còn là chân lý phổ biến được đông đảo các nhà nghiên cứu và hoạt động giáo dục toàn cầu tôn trọng và áp dụng theo nhiều cách khác nhau.
2 Mục tiêu giáo dục phổ thông và định hướng giáo dục đạo đức cho học sinh THPT trong thời kỳ mới (CNH - HĐH):
2.1 Mục tiêu giáo dục phổ thông:
Theo Luật Giáo dục năm 2005, mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện và có đầy đủ các phẩm chất thiết yếu như đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp; đồng thời hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân Mục tiêu này còn nhằm nuôi dưỡng sự trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Mục tiêu giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản; đồng thời phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo Nó hình thành nhân cách con người Việt Nam XHCN, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân Mục tiêu cũng chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động để họ sẵn sàng tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Giáo dục THPT nhằm củng cố và phát triển những kết quả đã đạt được ở giáo dục THCS, đồng thời hoàn thiện kiến thức phổ thông và những hiểu biết cơ bản về kỹ thuật và hướng nghiệp Chương trình THPT cũng tạo điều kiện để học sinh phát huy năng lực cá nhân, từ đó lựa chọn được hướng phát triển phù hợp, có thể tiếp tục học lên đại học, cao đẳng, trung cấp, tham gia đào tạo nghề hoặc bước vào cuộc sống lao động.
2.2 Định hướng giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông trong thời kỳ mới:
Cấp THPT là cấp học cuối cùng của giáo dục phổ thông, có nhiệm vụ định hình nhân cách và trang bị nền tảng kiến thức, kỹ năng để học sinh tự tin bước ra đời sống xã hội Sau khi ra trường, các em có thể tiếp tục học lên bậc cao hơn hoặc tham gia lao động sản xuất, từ đó trở thành công dân có trách nhiệm và khả năng thích ứng với thời đại mới Giáo dục THPT giúp hình thành tư duy, giá trị và phẩm chất công dân, tạo nền tảng cho sự phát triển cá nhân và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội.
Những phẩm chất nhân cách con người Việt Nam trong giai đoạn CNH
Đại hội Đảng lần IX nêu rõ mục tiêu xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, trí tuệ và đạo đức, đồng thời nâng cao thể chất và năng lực sáng tạo Mỗi người cần bồi đắp ý thức cộng đồng, lòng nhân ái và sự khoan dung, tôn trọng tình nghĩa, sống có văn hoá và hình thành những quan hệ hài hoà trong gia đình, cộng đồng và xã hội.
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 BCH TW khóa VIII đã nêu rõ tiêu chuẩn xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới và quy định những đức tính căn bản mà mỗi người cần rèn luyện Theo đó, thế hệ người Việt được hình thành trên nền tảng phẩm chất đạo đức cao, tinh thần trách nhiệm xã hội, ý thức cộng đồng và khát vọng sáng tạo, gắn với sự cần cù, trung thực và ý chí vượt khó Đồng thời, sự đoàn kết, tự giác học tập và tinh thần cầu tiến được nhấn mạnh như yếu tố then chốt cho sự phát triển cá nhân và tập thể, giúp đất nước thích ứng với bối cảnh đổi mới và hội nhập, hướng tới một xã hội văn minh, giàu mạnh và bền vững.
Mang trong mình tinh thần yêu nước và tự cường dân tộc, chúng ta phấn đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội khoa học (CNXH), có ý chí kiên định vươn lên để đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu Đồng thời, chúng ta đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.
- Có ý thức tập thể, đoàn kết, phấn đấu vì lợi ích chung.
Một lối sống lành mạnh gắn với nếp sống văn minh đòi hỏi sự cần kiệm, trung thực và nhân nghĩa, đồng thời tôn trọng kỷ cương phép nước và các quy ước của cộng đồng Mỗi người cần có ý thức bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái để xây dựng xã hội bền vững và văn minh.
Lao động chăm chỉ gắn với lương tâm nghề nghiệp và ý thức trách nhiệm, mỗi người không ngừng nâng cao kỹ thuật và sáng tạo để tăng năng suất làm việc Sự kết hợp giữa chăm chỉ, kỹ năng chuyên môn và sáng tạo giúp đạt hiệu quả cao, mang lại lợi ích cho bản thân và gia đình, đồng thời đóng góp cho tập thể và xã hội Người lao động có thể phát huy tiềm năng nhờ nền tảng kiến thức và sự cống hiến, từ đó tạo ra giá trị bền vững cho doanh nghiệp và cộng đồng Năng suất cao không chỉ mang lại thu nhập ổn định mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế và xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, an toàn và đầy động lực.
- Thường xuyên học tập, nâng cao hiểu biết, trình độ chuyên môn, trình độ thẩm mỹ và thể lực"[27,tr 58-59].