Bài thu hoạch môn Tôn giáo và tín ngưỡng: Một số biện pháp giáo dục Đạo Hiếu của Phật giáo trong đời sống thực tiễn hiện nay

Bài thu hoạch môn Tôn giáo và tín ngưỡng Một số biện pháp giáo dục Đạo Hiếu của Phật giáo trong đời sống thực tiễn hiện nay nhằm làm rõ vai trò, ý nghĩa tôn giáo nói chung và Phật giáo nói riêng, trên cơ sở đó vận dụng linh hoạt vào công tác giáo dục đạo hiếu trong đời sống xã hội hiện nay. Mời các bạn cùng tham khảo!

BÀI THU HOẠCH MÔN: TÔN GIÁO VÀ TÍN NGƯỠNG

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC “ĐẠO HIẾU” CỦA ĐẠO PHẬT TRONG ĐỜI SỐNG THỰC TIỄN HIỆN NAY”

Họ và tên học viên: Phan Trọng Đông

Mã số học viên: AF211240 Lớp: A22

Khóa: K72

NGHỆ AN - 2021

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

VIỆN TÔN GIÁO VÀ TÍN NGƯỠNG

BÀI THU HOẠCH MÔN: TÔN GIÁO VÀ TÍN NGƯỠNG

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC “ĐẠO HIẾU” CỦA ĐẠO PHẬT TRONG ĐỜI SỐNG THỰC TIỄN HIỆN NAY”

Họ và tên học viên: Phan Trọng Đông

Mã số học viên: AF211240 Lớp: A22

Khóa: K72

NGHỆ AN - 2021

Phần một Mở đầu

Đạo Hiếu vốn là truyền thống quý báu tốt đẹp của dân tộc ta, tinh thần

ấy được giữ gìn, bảo tồn, phát huy qua bao thế hệ Đạo Hiếu được bắt nguồn từ tấm lòng tri ân, là sự bày tỏ, đền đáp công lao dưỡng dục của mẹ cha - người

đã đem lại cho ta sự sống, nâng đỡ ta từ bước đi đầu tiên Đạo làm con phụng dưỡng cha mẹ là để báo đền ân đức nhưng không có nghĩa là chỉ phụng dưỡng cha mẹ về vật chất mà còn về tinh thần, không để cha mẹ lo lắng, phiền muộn Cũng như thế, Phật giáo với triết lý nhân sinh cao cả mang trong mình giá trị nhân văn sâu sắc khi luôn hướng về cội nguồn Phật giáo gần gũi với Hiếu đạo trong truyền thống dân gian vì gia đình được xây dựng trên nền tảng của luân

lý thành kính, tấm lòng biết ơn của con cháu đối với cha mẹ, ông bà tổ tiên

Người Việt Nam vốn coi trọng các giá trị đạo đức truyền thống, coi các chuẩn mực đạo đức là thước đo nhân cách con người Cách ứng xử trong gia đình cũng như ngoài xã hội đều trong vòng luân thường đạo lí, trong đó mối quan hệ gia đình được đề cao vì đó là nguồn gốc, nền tảng cho các mối quan hệ khác Trong quan hệ gia đình chữ Hiếu đóng vai trò vô cùng quan trọng, Hiếu không đơn thuần chỉ là hành vi ứng xử đạo đức của con cái đối với cha mẹ mà hơn thế nữa, suy rộng ra chữ Hiếu còn bao gồm các mối quan hệ giữa các thế hệ trong gia đình dòng tộc, là sự ghi nhận, tưởng nhớ của con của thế hệ sau đối với thế hệ

thời đại ngày nay, Hiếu còn là Hiếu với nhân dân, với toàn dân tộc Đây là điều

mà các nhà tư tưởng đạo đức hướng đến, chính cái nhìn từ bi của Phật giáo đã tiếp thêm sức sống cho dân tộc và khơi nguồn thêm cho dòng thác nhân đạo của dân tộc Việt Nam chảy mạnh vào nghĩa sống vô cùng, đó là lòng hiếu thảo

Chúng ta đang thực hiện nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Bên cạnh những mặt tích cực, kinh tế thị trường cũng gây ra những tác động tiêu cực đến đời sống đạo đức, tinh thần của thế hệ trẻ - chủ nhân tương lai đất nước Thực trạng đó đã gióng lên hồi chuông cảnh báo cho toàn xã hội, đòi hỏi cộng đồng phải dành sự quan tâm,

nghiên cứu nhiều hơn đến đạo đức - vấn đề cần được quan tâm trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay

Tình hình đạo đức ở Việt Nam hiện nay đặt ra vần đề muốn giữ gìn, phát huy các giá trị đạo đức của dân tộc cần nghiên cứu tư tưởng đạo Hiếu trong Phật giáo, bởi đạo Hiếu trong Phật giáo có tầm ảnh hưởng rộng lớn tới nếp sống, phong tục, tập quán người Việt, là tư tưởng mang giá trị nhân văn sâu sắc Với những lý do trên, tôi lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo dục Đạo Hiếu của Phật giáo trong đời sống thực tiễn hiện nay” làm bài thu hoạch môn Tôn giáo và Tín ngưỡng của Lớp cao cấp lý luận chính trị

Thông qua đề tài, tác giả muốn góp phần làm rõ vai trò, ý nghĩa tôn giáo nói chung và Phật giáo nói riêng, trên cơ sở đó vận dụng linh hoạt vào công tác giáo dục đạo hiếu trong đời sống xã hội hiện nay

Bài viết chắc chắn còn nhiều thiếu sót, em rất mong nhận được sự góp ý

của quý thầy cô Em xin chân thành cảm ơn!

Phần hai NỘI DUNG

1 MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ “ĐẠO HIẾU” TRONG PHẬT GIÁO VIỆT NAM

1.1 Tư tưởng về “Đạo Hiếu” trong Phật giáo

Trong kinh tạng Nguyên Thủy đức Phật thường dạy rằng một trong những cách hành xử căn bản của con người đó là việc biết ơn và đền ơn Kinh Tăng Chi I có nói rằng biết ơn là phẩm chất của một người cao thượng, người biết ơn

là một trong ba hạng người hy hữu trên thế gian này Phật giáo thường nói đến bốn ân căn bản mà một người Phật tử thường phải ghi nhớ và đền đáp là: ân cha mẹ, ân Tam bảo, ân quốc gia và ân chúng sinh Bốn ân này được xem trọng

vì theo giáo lý Nghiệp và Duyên Khởi của Phật giáo trong vô lượng kiếp trước cho đến đời hiện tại mỗi người đều đã tạo ra vô số nhân duyên khác nhau, đã thọ ân của vô số chúng sinh và đến đời này lại thọ ân của cha mẹ đã sinh thành nuôi nấng, ân Tam bảo đã soi sáng và dẫn bước trên đường tu học và ân quốc gia đã bảo bọc, chăm lo cho cuộc sống mình được bình an, hạnh phúc Trong bốn ân nói trên, ân cha mẹ là ân căn bản và phổ biến nhất

Nói cách khác, theo đức Phật, người con có hiếu thảo không phải là người con “cha mẹ đặt đâu thì ngồi đó” hay chỉ biết “vâng dạ nuông chiều” Trái lại, người con hiếu phải đầy đủ bản lĩnh, sẵn sàng và khéo léo hướng dẫn cha mẹ

trở về con đường chân chính, lợi ích, để cha mẹ thật sự an lạc: “Nếu cha mẹ

ương ngạnh, si mê tà kiến, không tin Tam Bảo, hung hiểm bạo ngược, tàn ác bất nhân, gây nhiều nghiệp dữ, người con có hiếu phải biết khuyên can cha mẹ, khiến sinh tín tâm, quay về chính đạo, gần gũi bạn lành, mở lòng bồ-đề, tu thiền niệm Phật, làm cho cha mẹ thường được an ổn” [1] Như vậy, Hiếu theo thế gian chỉ trong một đời, đó là sự báo ân trong hiện tại đối với ông bà, cha mẹ còn Hiếu theo Phật giáo theo thời gian không thể tính hết, nhờ vậy cha mẹ được phước thọ vô cùng, đó là đại hiếu

Hiếu thảo không chỉ là mến yêu, cung kính, vâng lời, phụng dưỡng khi cha mẹ còn sống và thờ phụng, tưởng nhớ khi cha mẹ đã qua đời, mà còn là

việc hướng cha mẹ đến với điều thiện lành, xa lánh điều xấu ác và bản thân người con cũng phải sống tốt để cha mẹ vui lòng Đức Phật dạy muốn đáp đền công ơn cha mẹ một cách đầy đủ, trọn vẹn Đối với đạo Phật, những việc làm xuất phát từ lòng hiếu thảo mang lại lợi ích thiết thực cho cha mẹ trong hiện tại

và tương lai mới chính là hiếu

Khi nghiên cứu Phật giáo, chúng ta phải thừa nhận rằng đức Phật đặc biệt nhấn mạnh đến hiếu hạnh và làm thế nào để báo đáp hiếu hạnh có hiệu quả cao

và công đức lớn

Theo truyền thống Phật giáo Bắc tông, hằng năm cứ vào ngày rằm tháng Bảy, toàn thể tăng ni Phật tử noi theo gương hiếu của đức Mục-kiền liên long trọng tổ chức đại lễ Vu-Lan-bồn, để tưởng nhớ và báo đáp công ơn sinh thành

và dưỡng dục của cha mẹ Chính vì thế ngày lễ Vu Lan đã được xem là ngày cha mẹ trong Phật giáo Đạo Hiếu trong Phật giáo mang ý nghĩa bao quát, đề cập đến “Tứ Ân”: Ân cha me: Là ơn sinh thành, dưỡng dục Ân thầy cô: Là ơn người đã dạy dỗ, mang lại kiến thức cho ta Ân quốc gia xã hội: Là ơn đảm bảo cho chúng ta có cuộc sống ấm no, hòa bình, ổn định Ân chúng sinh đồng bào:

Là ơn những người sản xuất ra của cải vật chất giúp chúng ta tồn tại Tóm lại, mùa Vu Lan báo hiếu đã đến, hình ảnh thân thương của cha mẹ, ông bà như sống dậy mãnh liệt trong tâm trí những người con hiếu thảo Người có phước duyên còn được cha mẹ bên cạnh, hãy giữ gìn, chăm sóc tâm hiếu, hạnh hiếu cho đúng pháp Phật dạy để tạo dựng một gia đình hạnh phúc, đầm ấm Những người không còn được chở che trong tình thương vô giá của cha mẹ, hãy nỗ lực

tu tâm, tạo thật nhiều công đức, phước thiện để hồi hướng đến cha mẹ Đạo Phật với sự từ bi, nhân ái, triết lý nhân sinh cao cả, nhân văn sâu sắc luôn hướng

về cội nguồn, tư tưởng “đạo Hiếu” của Phật giáo rất gần gũi với Hiếu đạo trong truyền thống dân gian, là sự thể hiện tấm lòng biết ơn của con cháu đối với cha

mẹ, ông bà tổ tiên, hướng về cội nguồn

1.2 Tư tưởng “Đạo Hiếu” trong Phật giáo Việt Nam

Mang tinh thần chung của đạo Hiếu của Phật giáo, nội dung tư tưởng “đạo Hiếu” trong Phật giáo Việt Nam thể hiện trên hai phương diện hiếu dưỡng vật chất và hiếu dưỡng tinh thần

Thứ nhất, hiếu dưỡng cha mẹ về vật chất: Trước nhất, những người con

nên báo đáp công ơn sinh thành của cha mẹ bằng của cải vật chất, tiền bạc, sự chăm sóc và lòng thương kính Nuôi dưỡng cha mẹ bằng tất cả khả năng của mình, người con phải tận tụy chăm sóc, tôn kính cha mẹ, phục vụ cha mẹ bằng

mồ hôi và tài sản có được từ nếp sống lành mạnh, chân chính, làm cho cha mẹ sống an vui, thoải mái với những tình cảm tốt đẹp nhất Người con sẽ nhận thức được rằng không có thứ hạnh phúc nào to lớn và quý báu cho bằng thứ hạnh phúc khi cha mẹ còn sống với chúng ta

Phương thức đền đáp công ơn cha mẹ về phương diện vật chất rất được xem trọng trong Phật giáo nước ta Chính từ phương thức này, chúng ta mới có thể đánh giá một cách thực tế thế nào là một người con hiếu thảo đúng nghĩa Mọi tài sản vật chất mà người con đền đáp cho cha mẹ phải là những thứ tài sản hợp pháp, chân chính, phát sinh từ đời sống lành mạnh Người con nuôi dưỡng cha mẹ bằng các nghề bất chính, vi phạm pháp luật, tổn thương hạnh phúc của người khác hẳn không phải là cách báo hiếu có ý nghĩa và nhất là có thể vô tình gián tiếp đưa cha mẹ vào vòng ảnh hưởng của nghiệp bất thiện và tội lỗi Người con có hiếu phải biết ơn và đền ơn cha mẹ được coi là một bậc

chân nhân, là người sống gương mẫu ở đời: “ Đối với bậc chân nhân, thiện

nhân, hai đặc tính này sẽ được biết đến, đó là biết ơn và đền ơn đúng pháp” [2] Đạo Hiếu trong Phật giáo nước ta ngoài việc hướng dẫn con cái hiếu dưỡng cha mẹ về đời sống vật chất, cần phải biết cách hiếu dưỡng cha mẹ về tinh thần Bởi lẽ mục đích của cuộc sống nhân sinh không chỉ có được “chén cơm manh áo” mà còn cần đến đạo đức và đời sống tinh thần

Thứ hai, hiếu dưỡng về mặt tinh thần: Về phương diện này, người con

hiếu thảo phải tự gạt bỏ tâm lý như tham lam, sân hận, si mê, gạt người cướp

của, nỗ lực làm các việc thiện đem lại lợi ích cho mình và mọi người Nói chung hiếu thảo trước nhất là biết cách hoàn thiện nhân cách đạo đức cho chính mình,

để cha mẹ an tâm và hãnh diện: “Làm con hiếu thảo theo lời kinh dạy là cố gắng tu trì, diệt trừ tội chướng, thanh tịnh hành vi, cha mẹ hiện tiền sống lâu trăm tuổi, tổ tiên quá khứ rũ sạch oan khiên” [1]

Hiếu thảo được xem là vấn đề trọng đại nhất của đạo làm người, một người bất hiếu thì chắc chắn không hoàn thành bất cứ đạo lý nào một cách trọn vẹn

mà nhân quả đời sau còn thấy rõ Đức Phật dạy mọi việc đều xuất phát từ luật nhân quả ba đời, nhân thiện sẽ gặt hái quả lành Con cái giữ trọn đạo Hiếu với cha mẹ xứng đáng được ca ngợi Trái lại, việc con cái thiếu trách nhiệm, hắt hủi cha mẹ khi về già hoặc lúc bị đau ốm, bệnh tật là bất hiếu Hành vi con cái ngược đãi, ruồng rẫy cha mẹ già không còn là chuyện của một cá nhân, hoàn cảnh của một gia đình đơn lẻ mà là một hiện tượng xã hội Hiện tượng này nếu không được điều chỉnh sẽ để lại những hệ lụy xã hội như hình thành những nhận thức lầm lạc, những ứng xử thiếu văn hóa, hành vi vô nhân đạo và hậu quả lớn hơn là cả một thế hệ tương lai của đất nước cũng sẽ bị ảnh hưởng Phật giáo cũng nêu lên rằng con người có kiếp sau, theo luật nhân quả khi sống hiếu thảo, khi chết được lên cõi “Niết Bàn”, còn gây nghiệp ác thì ác giả ác báo, sống bội bạc, bất hiếu với cha mẹ thì sau này sẽ bị đày xuống “âm ty địa phủ” trở thành ngã quỷ, súc sinh, không được hóa kiếp làm người

Ngoài ra, một mặt chúng ta hiếu dưỡng cha mẹ, mặt khác chúng ta cần giữ gìn đời sống đạo đức bằng cách làm các việc thiện cho xã hội Đây mới là cách báo hiếu có giá trị đạo đức cao: “Tất cả đại chúng nên phát tâm thành, cúng dường tam bảo, hiếu thuận mẹ cha, thọ trì Phật giới, tu mọi hạnh lành, cúng dường cha mẹ như cúng dường Phật, mong báo thâm ân.” [1]

Không những vậy, người con hiếu thảo còn phải biết tu tâm tích đức để đền đáp ân nghĩa của cha mẹ: “Nên phát hiếu tâm làm mọi việc lành, dựng nên đạo tràng, cúng dường tam bảo, tụng kinh lễ sám, sám hối phát nguyện, tu các công đức, hồi hướng cha mẹ, hiện tại và quá khứ.” [1]

Người con hiếu thảo ngoài việc hoàn thiện nhân cách đạo đức, tìm con đường giác ngộ, giải thoát cho chính mình, còn phải biết khéo léo hướng cha

mẹ bỏ tà về chính, khuyên cha mẹ làm các việc lành để giúp loại trừ các nghiệp

ác sống an vui, tự tại Người con có hiếu không phải là người con “cha mẹ đặt đâu thì ngồi đó” hay chỉ biết “vâng dạ nuông chiều.” Trái lại, người con hiếu phải đầy đủ bản lĩnh, sẵn sàng và khéo léo hướng dẫn cha mẹ trở về con đường chân chính: “Nếu cha mẹ ương ngạnh, si mê tà kiến, không tin Tam Bảo, hung hiểm bạo ngược, tàn ác bất nhân, gây nhiều nghiệp dữ, người con có hiếu phải biết khuyên can cha mẹ, khiến sinh tín tâm, quay về chính đạo, gần gũi bạn lành, mở lòng bồ đề, tu thiền niệm Phật, làm cho cha mẹ thường được an ổn” [1]

Chăm sóc, thương yêu cha mẹ là điều quý, cần thiết nhưng khuyên cha mẹ kết duyên với Phật pháp, kính tin Tam bảo, mới thực sự quan trọng và là cách báo hiếu dài lâu cho cha mẹ ta: “Có con đường đưa đến từ bỏ, vượt qua sợ hãi của sinh già bệnh chết, không làm chia rẽ mẹ con, đó là con đường thánh gồm tám nhánh, chính kiến, chính tư duy, chính ngữ, chính nghiệp, chính mạng, chính tinh tiến, chính niệm, chính định” [2] Nhờ tụng kinh, niệm Phật mà buồn phiền của ông bà, cha mẹ tạm lắng yên, tâm hồn nhẹ nhàng an vui Khi đã hướng tâm về Tam bảo, vui với cảnh chùa, giúp họ nhận ra những việc làm cần thiết cho quãng đời còn lại: “Hiện tiền đại chúng thiện nam, tín nữ phải phát hiếu tâm cúng dường cha mẹ, khuyên tu thập thiện, cùng chứng đạo quả, cùng thành Bồ Đề, đời này an vui, đời sau hạnh phúc” [1]

Nói tóm lại, đạo hiếu trong Phật giáo ở Việt Nam thể hiện trọn vẹn cả hai phương diện hiếu dưỡng vật chất và hiếu dưỡng tinh thần Để hiếu dưỡng cha

mẹ về vật chất, người con phải tận tụy nuôi nấng, chăm sóc, tôn kính cha mẹ đúng pháp, phục vụ cha mẹ bằng mồ hôi và tài sản có được từ nếp sống lành mạnh, chân chính, làm cho cha mẹ sống an vui, thoải mái với những tình cảm tốt đẹp nhất Để hiếu dưỡng cha mẹ về phương diện tinh thần, người con trước hết phải tự trau dồi tốt bản thân mình, làm tất cả những gì tốt đẹp nhất, xa lánh

những điều xấu xa, tội lỗi, đem tiếng thơm về cho gia đình, để cho cha mẹ có thể tự hào và hãnh diện với mọi người, hướng cha mẹ vào làm việc thiện cho

Đạo Hiếu là đạo căn bản làm người, là bản chất của đạo đức mà tất cả mọi người đều có khả năng thể hiện vai trò lòng hiếu thảo của bản thân mình

Có thể nói, đây là điểm khởi đầu để phát huy và nuôi dưỡng nền luân lý đạo đức của con người trong gia đình và trong mọi quan hệ xã hội, nó được xem như là một trong những nguyên tắc đạo đức cơ bản nhất trong quan hệ luân lý giữa người và người, giữa những thành viên trong gia đình và trong xã hội Đối tượng của Hiếu đạo theo Phật giáo là mối quan hệ con cái và cha mẹ trong nhiều đời Vì thế chúng ta không phải chỉ hiếu thuận cha mẹ của mình trong hiện tại mà còn phải thể hiện lòng hiếu thảo và báo đáp đến cha mẹ ở quá khứ Thực hiện lòng hiếu thảo từ cha mẹ của mình rồi đến cha mẹ của mọi người, bởi cuộc sống là tổng hợp của các mối liên hệ giữa cá nhân với cá nhân, giữa

cá nhân với môi trường xung quanh ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến cuộc sống của cá nhân ấy

Phận làm con nên biết rằng trên đường đời, người thầy đầu tiên của con chính là cha mẹ Cha mẹ dìu dắt con những bước chập chững đầu tiên Cha mẹ dạy con những bài học đầu tiên Cha mẹ chuẩn bị hành trang cho những đứa con khi bước vào đời Vì vậy, nghe lời, vâng lời cha mẹ trước tiên là biết vâng theo, tập theo cái đúng Sau đó là tự mình nhận thấy đúng mà tự giác tiếp thu

Bấy giờ mới rõ những điều cha mẹ khuyên răn, dạy dỗ là điều hay, lẽ phải Biết nghe, biết vâng lời cha mẹ là tỏ ra biết kính, biết thương, hiếu thảo với cha mẹ

Trước đây, chúng ta quan niệm rằng con cái phải tuyệt đối phục tùng cha

mẹ, vì con cái hiếu lễ là phục tùng răm rắp lời dạy của cha mẹ Con kính hiếu với cha mẹ chỉ một lòng thờ mẹ kính cha, nhất thiết không được trái lời Ngày nay, quan niệm truyền thống ấy có phần thay đổi Con cái vâng lời cha mẹ, đồng thời cũng có quyền bàn bạc, góp ý với cha mẹ để công việc đạt kết quả tốt hơn Tuy nhiên, khi góp ý, con cái phải giữ thái độ lễ phép và đúng mực Cha mẹ gánh vác trách nhiệm chính trong gia đình nên có quyền quyết định mọi việc, song cha mẹ cũng nên biết lắng nghe tâm tư, tình cảm của các con, hiểu rõ tính nết của con, để từ đó đưa ra những biện pháp giáo dục thích hợp,

có hiệu quả hơn Có như vậy, quan hệ giữa cha mẹ và con cái mới thật sự gắn

bó và gia đình sẽ sống trong không khí đầm ấm thuận hòa, tôn trọng lẫn nhau

Đó là các yếu tố để tạo nên hạnh phúc gia đình Do đó, chữ hiếu ngày nay dù

có mang nét mới của thời đại nhưng vẫn là đức lớn trong đạo làm người của dân tộc ta

Mỗi một thời đại phải đối mặt với nhiều vấn đề như vấn đề xã hội, vấn

đề giá trị của cuộc sống và có lúc dòng xoáy của cuộc đời khiến con người bị lúng túng, không biết ứng xử như thế nào cho đúng mực Tuy nhiên, việc hoàn thiện chính bản thân mình phải có ích cho gia đình, cho xã hội và phải luôn cẩn trọng, không để đánh mất mình, nhất là không để cho cha mẹ phải lo lắng, phiền lòng Đó cũng là một cách thể hiện tấm lòng hiếu thảo của bạn đối với ông bà, cha mẹ Phật giáo dạy chúng ta chỉ cần bạn sống chân thành với ông bà, cha

mẹ, quý trọng thời gian ở bên những người thân và lắng nghe những tâm tư, tình cảm của họ thì bạn sẽ có cách thể hiện lòng hiếu thảo của mình

Cuộc sống bộn bề, hào nhoáng khiến bao người con bị cuốn theo ma lực của tiền tài, danh vọng Vì thế những ngày của cha, ngày của mẹ, tinh thần của mùa Vu Lan báo hiếu như là một lời thức tỉnh những người con quay về với cha mẹ để giữ trọn đạo làm con hiếu thuận, đây cũng là dịp để mỗi người con

sống chậm lại, yêu thương nhiều hơn, gửi gắm tình cảm và hành động thực sự tới cha mẹ và những số phận xung quanh mình

Trong các sinh hoạt lễ hội truyền thống của Phật giáo Đại thừa, thì đại lễ

Vu Lan mang nhiều ý nghĩa trọng đại, vừa thiêng liêng trong đời sống tâm linh của cộng đồng Phật giáo, lại vừa mang giá trị đạo đức và tình cảm gần gũi thân thương, thấm sâu trong đời sống dân gian, chan hòa trong đời sống mỗi gia đình Theo truyền thống, lễ Vu Lan được tổ chức hàng năm vào ngày Rằm tháng Bảy, thể hiện tấm lòng hiếu đạo của người con Phật và từ oai đức của chư Tăng [3] Mùa Vu Lan báo hiếu đã được hình thành trên tinh thần hóa giải nghiệp lực, cứu khổ ban vui, khơi nguồn hiếu đạo cho mọi người Từ đó mùa

Vu Lan đã trở thành ngày đại lễ của những người con chí hiếu và cũng là cơ hội để những người con Phật thể hiện tấm lòng hiếu đạo của mình

Từ một ngày lễ trong vô số ngày lễ của Phật giáo, lễ Vu-Lan đã được cộng đồng xã hội quan tâm và là ngày lễ báo hiếu chung cho cả dân tộc Trước hết có thể nói, đây là điều rất đáng tự hào của Phật giáo, vì Phật giáo vốn không phô trương thế nhưng mạch sống đạo đức và tâm linh của Phật giáo đã thấm sâu trong tâm tư , tình cảm của mỗi một người dân Việt Thật ra, điều này cũng

dễ hiểu, bởi vì tất cả mọi người được sinh ra ở cõi đời này, từ một người lam

lũ ở miền quê đến một người giàu sang ở chốn đô thành, thì không một ai có thể lớn khôn trưởng thành mà không ở trong vòng tay nâng niu chăm sóc dưỡng nuôi của ông bà, cha mẹ Đối với bản thân mỗi chúng ta, khi nghĩ về hai đấng sinh thành, thường thì chúng ta chỉ nghĩ đến cha mẹ hiện đời, thậm chí chữ hiếu

có khi còn lo không trọn, huống gì là nghĩ đến cha mẹ nhiều đời nhiều kiếp Có thể nói rằng đây là một điều đáng tiếc rất lớn đối với những người con Phật Tuy nhiên, nhờ vào kinh Vu-Lan-Bồn, chúng ta được biết đến tấm gương hiếu đạo của Tôn giả Mục Kiền Liên, nhất là khi được nghe đức Phật chỉ bày phương cách báo hiếu cho cha mẹ hiện đời cũng như cha mẹ đã quá vãng, chúng ta mới thật sự thấy mình là những đứa con bất hiếu, mới thật sự xót xa vì đã chưa thể hiện được điều gì thật ý nghĩa để đền đáp ân sinh thành dưỡng dục

Ngày lễ Vu Lan là dịp “nhắc nhở” các thế hệ con cháu chúng ta nhớ tới công ơn dưỡng dục sinh thành của cha mẹ, ông bà, tổ tiên cũng như những đóng góp to lớn của các anh hùng dân tộc, những người có công với đất nước Ðồng thời giúp chúng ta tiếp cận được những ý nghĩa giáo dục đầy nhân bản của văn hoá Phật giáo đó là “Từ, bi, hỷ, xả”, “vô ngã, vị tha”, “uống nước nhớ nguồn”,

“ăn quả nhớ người trồng cây”

Những hiện tượng tiêu cực về đạo Hiếu đang xảy ra trong xã hội hiện nay đã đặt ra rất nhiều vấn đề bức xúc mà chúng ta phải giải quyết Bên cạnh việc phát huy, nêu gương những tấm lòng hiếu thảo của con cái đối với cha mẹ, thì chúng ta cũng cần phải lên án và phê phán các hiện tượng con cái ngược đãi cha mẹ Muốn thực hiện được điều đó, chúng ta phải nâng cao hơn nữa vai trò của giáo dục chữ Hiếu trong giai đoạn hiện nay

2.2 Những ảnh hưởng tiêu cực từ “Đạo Hiếu” Phật giáo đến đạo đức trong xã hội hiện nay

Chữ Hiếu ở mỗi thời khác nhau, do sự khác biệt về ý thức và hoàn cảnh

xã hội luôn đặt sự nhận thức khác nhau về bổn phận, trách nhiệm của người con phải hành xử như thế nào cho trọn tình hiếu nghĩa với cha mẹ Chính vì vậy, trong buổi giao thời chữ Hiếu rất quan trọng, ngày nay công nghệ khoa học bùng nổ mạnh mẽ, chúng ta tiếp nhận nhiều nguồn thông tin khác nhau: Internet, truyền hình, báo, di động…Trong đó, thông tin tốt xấu đan xen lẫn nhau, mỗi quan hệ trong gia đình từ đó ngày một giảm dần, con cái ít nhận thông tin từ cha mẹ, tình cảm xa cách Cuộc sống hối hả, tình người hời hợt, kẻ sống đua đòi, háo danh, quên đi tình cảm thiêng liêng nhất là gia đình, quên rằng mình chỉ có duy nhất một người cha và một người mẹ trên đời Chuyện bao đời nước mắt chảy xuôi chứ chẳng bao giờ chảy ngược, những tấm gương cha mẹ sớm hôm khổ nhọc tần tảo nuôi con ăn học thành tài rất nhiều nhưng khi con thành tài chăm lại cha mẹ không phải nhiều, thậm chí có chuyện con làm phật lòng cha mẹ vì tranh chấp tài sản quyền thừa kế