1 23 TRƯỜNG KHOA TIỂU LUẬN MÔN LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG ĐỀ TÀI ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC VÀ TOÀN XÃ HỘI TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY Họ và tên Chức vụ, đơn v.
Trang 1TIỂU LUẬN MÔN: LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG
ĐỀ TÀI: ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC VÀ TOÀN XÃ
HỘI TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Họ và tên:
Chức vụ, đơn vị công tác:
Lớp:
Trang 2Hà Nội, tháng 4 năm 2022 MỤC LỤC Trang
2
1.1
Xuất phát từ quan điểm của Chủ nghĩa Mác- Lê nin và tư tưởng
Hồ Chí Minh về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và
Từ sự phát triển quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam
về phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước vàtoàn xã hội
7
Chương 2 Thực trạng Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà
nước và toàn xã hội sau 35 năm đổi mới (1986 – 2021) 12
3.1 Giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với
3.2
Đổi mới nội dung phương thức lãnh đạo của Đảng đốivới nhà nước và toàn xã hội, trước hết là đối với nhànước
Trang 3MỞ ĐẦU
Trải qua hơn 92 năm lãnh đạo cách mạng, từ lãnh đạo cách mạng trong điều kiện chưa có chính quyền đến khi trở thành Đảng cầm quyền; từ cầm quyền khi có nhiều đảng phái tham chính đến khi trở thành một đảng duy nhấtcầm quyền; từ cầm quyền một nửa nước đến cầm quyền trong cả nước; từ lãnh đạo chiến tranh là chủ yếu đến lãnh đạo xây dựng đất nước trong hoà bình Mỗi thời kỳ của cách mạng đòi hỏi sự lãnh đạo của Đảng phải thay đổi cho phù hợp với yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng, của tình hình trong nước
và ngoài nước Điều này đã được thể hiện trong suốt chiều dài lịch sử, qua cácgiai đoạn, thời kỳ Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam
Trong quá trình đổi mới đất nước, việc xây dựng Đảng diễn ra trongnhững điều kiện khác hẳn trước Nền kinh tế nước ta chuyển từ kinh tế kếhoạch tập trung quan liêu, bao cấp sang kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa Hoạt động trong môi trường kinh tế thị trường đòi hỏi ở Đảng sựkiên định, năng động, nhạy bén, đồng thời có sức đề kháng cao trước nhữngtác động tiêu cực của kinh tế thị trường Chúng ta đang xây dựng Nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Bướcvào thời kỳ mới, Đảng lãnh đạo Nhà nước, nhưng Đảng không làm thay côngviệc của Nhà nước, mà xây dựng Nhà nước vững mạnh, để Nhà nước thể chếhoá đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng thành luật pháp, thành cáccác chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và tổ chức thực hiện.Nhà nước phải quản lý đất nước theo pháp luật và bảo đảm hoạt động có hiệulực, hiệu quả Mặt khác, nước ta đang chủ động và tích cực hội nhập quốc tế
Vì vậy, yêu cầu cấp thiết đặt ra với Đảng ta đó là phải “đổi mới phương thứclãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và toàn xã hội” Nhiệm vụ này đòi hỏiĐảng phải nhận thức đúng đắn hiện thưc khách quan và vận dụng phù hợp vớiđiều kiện thực tế ở Việt Nam Đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng nhằm giúpĐảng ngày càng hoàn thiện, vững mạnh, góp phần không ngừng nâng cao vịthế của Đảng ta trong hệ thống chính trị Chính vì vậy, nghiên cứu nội dung: “
Trang 4Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước và toàn xã hội” là vấn đề có ý nghĩa thiết thực, góp phần nâng cao nhận
thức về cho người học, thấm nhuần quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lê nin, tưtưởng Hồ Chí Minh, tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sảnViệt Nam
1.1 Xuất phát từ quan điểm của Chủ nghĩa Mác- Lê nin và tư tưởng
Hồ Chí Minh về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội
Theo quan điểm của C.Mác thì Đảng cộng sản là đội tiền phong, là tổchức chiến đấu của những người cách mạng, là lãnh tụ chính trị của giai cấp
vô sản Nói về bản chất giai cấp của Đảng hai ông cho rằng Đảng luôn đứngtrên lập trường giai cấp công nhân để xử lý và giải quyết mọi vấn đề của cách
Trang 5mạng Mọi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng dều phải xuất phát từlợi ích của giai cấp công nhân
Mác và Ăngghen khẳng định sự cần thiết phải có Đảng và sự lãnh đạocủa Đảng vô sản trong hệ thống chính trị vô sản Suốt đời hai ông chăm loxây dựng nên một chính Đảng vô sản chân chính, thống nhất, có lý luận khoahọc đúng đắn, có tổ chức chặt chẽ, rèn luyện trong phong trào quần chúng vàđược quần chúng tin cậy để Đảng thực hiện sự thống trị của mình, quyềnthống trị của giai cấp công nhân, tức là “sự thống trị giai cấp”, “hệ thốngchính trị vô sản phải đảm bảo quyền thống trị của giai cấp vô sản, nghĩa làphải đặt dưới sự lãnh đạo của giai cấp vô sản mà đại biểu là Đảng Cộng sản”
Về sự lãnh đạo của Đảng, hai ông cho rằng: “Đảng lãnh đạo trên cơ sở khoa học và quyết định của tập thể Có nghĩa là mọi quyết định của tập thể phải dựa trên sự phân tích một cách khách quan những quy luật phát triển của xã hội, phải dựa trên ý chí, nguyện vọng của nhân dân Phải kiên quyết chống khuynh hướng cơ hội Kiên quyết lên án những người theo chủ nghĩa chủ quan, giáo điều các loại Và để làm được điều này các vị lãnh tụ vô sản phải nghiêm túc học tập khoa học cách mạng và dựa vào khoa học để làm công tác tư tưởng của mình” 1
Lênin là người kế thừa và phát triển sáng tạo học thuyết của Mác, đặcbiệt là về Đảng kiểu mới Với những lí luận ban đầu của Mac-Ăngghen, bằngtài năng và thực tiễn cách mạng của mình, Lênin đã phát triển học thuyết Mác
về đảng kiểu mới hoàn thiện hơn, trong đó ông đề cập rất nhiều đến vai tròlãnh đạo và phương thức lãnh đạo của Đảng Theo Lênin: Đảng là hạt nhânlãnh đạo chuyên chính vô sản Trong điều kiện Đảng cầm quyền theo Lênin:Đảng cộng sản là lực lượng lãnh đạo hệ thống chính trị, Đảng là lực lượngduy nhất có đủ bản lĩnh chính trị, năng lực và uy tín để lãnh đạo xã hội; đủsức lãnh đạo và tổ chức xã hội mới
1 C.Mác và Ph.Ăngghen Toàn tập, t.3, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995, tr.501
Trang 6Đảng lãnh đạo Nhà nước nhưng không làm thay công việc của Nhà
nước, không can thiệp vào công việc cụ thể của nhà nước “Vấn đề hết sức quan trọng là ở chỗ: làm sao vừa kết hợp vừa phân rõ chức năng của Đảng
và chức năng của chính quyền Xô viết, theo hướng tăng thêm tính chủ động của các cơ quan Xô viết và cán bộ Xô viết Còn về phần Đảng thì giành chính quyền lãnh đạo mà không can thiệp một cách quá nhỏ nhặt, không thường xuyên và không chính quy như hiện nay Muốn vậy Đảng phải lãnh đạo xây dựng bộ máy Nhà nước trong sạch, vững mạnh” (Thư gửi Môlôtốp, 3-1920)
Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng định hướng chính trị Theo Lênin, trongđiều kiện Đảng cầm quyền thì Đảng cộng sản lãnh đạo bằng cương lĩnh chínhtrị, đường lối Sách lược đúng đắn của mình Đó là việc hoạch định cươnglĩnh xây dựng đất nước, các chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, những địnhhướng về chính sách Đảng lãnh đạo Nhà nước thông qua đội ngũ cán bộ vàcông tác cán bộ Đảng lãnh đạo thông qua công tác vận động quần chúngtham gia quản lý Nhà nước Từ vị trí và vai trò của quần chúng, Lênin chỉ rarằng, Đảng phải giáo dục, thuyết phục và tổ chức cho quần chúng nhân dântham gia quản lý Nhà nước Nếu không có sự tham gia giám sát và quản lýcủa quần chúng nhân dân thì Đảng không thể lãnh đạo được Nhà nước, màbản thân bộ máy của Đảng và Nhà nước cũng bị tiêu tan
Kế thừa và phát triển tư tưởng của Mác – Ăng ghen, Lê nin, vận dụngsáng tạo vào điều kiện cụ thể của Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh là ngườisáng lập và lãnh đạo Đảng ta đã rất chú ý đến sự lãnh đạo của Đảng vàphương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện Đảng cầm quyền
Trước hết, đường lối, chính sách phải đúng Theo Hồ Chí Minh, “chính sách đúng là nguồn gốc của thắng lợi” 1 Người chỉ rõ: “Mỗi một chính sách của chúng ta, phải dựa vào ý kiến và kinh nghiệm của dân chúng, phải nghe theo nguyện vọng của dân chúng” 2 Đảng phải “khéo tập trung ý kiến của
1 Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 5, tr.520
2 Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 5, tr.293
Trang 7quần chúng, hóa nó thành đường lối để lãnh đạo quần chúng” 1 Vì vậy, Đảng
cần có các hình thức thích hợp để tham khảo ý kiến rộng rãi của mọi tổ chứcchính trị - xã hội, của đông đảo các tầng lớp nhân dân Một yêu cầu rất cầnthiết là đường lối, chính sách đó phải được đúc kết từ thực tiễn kinh nghiệmphong phú của cuộc sống Chỉ khi đường lối, chính sách được đúc kết từ thựctiễn và trải qua thử nghiệm thực tiễn thì mới trở thành đường lối, chính sáchđúng đắn
Một vấn đề trong phương thức lãnh đạo là phải thực hiện đúng nguyêntắc tập trung dân chủ Người khẳng định: Lãnh đạo phải tập thể và dân chủ,phải thống nhất và tập trung Tập thể lãnh đạo là dân chủ, cá nhân phụ trách làtập trung Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với toàn xã hội còn được thểhiện bằng sự thuyết phục, vận động mọi tổ chức chính trị - xã hội, toàn thểnhân dân ra sức phấn đấu thực hiện tốt các chỉ thị, nghị quyết của Đảng Mặc
dù các chủ trương, chính sách trong các chỉ thị, nghị quyết của Đảng là đúngđắn nhưng có được thực hiện tốt hay không lại phụ thuộc rất lớn vào sự thuyếtphục, vận động mọi tổ chức chính trị - xã hội và toàn thể quần chúng nhândân
Hồ Chí Minh thường căn dặn toàn Đảng, mỗi cán bộ, đảng viên phảiluôn là những người tiên phong ở mọi lúc, mọi nơi, trong mọi mặt công tác vàlối sống, nói phải đi đôi với làm, thật sự là tấm gương cho quần chúng noitheo Đảng phải bám sát cơ sở, gần gũi nhân dân, lắng nghe và đáp ứng đượcnhu cầu, đòi hỏi chính đáng của nhân dân, phải thực sự là “người đầy tớ trungthành” của nhân dân Đảng phải được dân tin và trở thành niềm tin của cả dân
tộc Người chỉ rõ: “Chỉ trong đấu tranh và công tác hằng ngày, khi quần chúng rộng rãi thừa nhận chính sách đúng đắn và năng lực lãnh đạo của Đảng, thì Đảng mới giành được địa vị lãnh đạo” 2
Sự lãnh đạo của Đảng trong hệ thống chính trị bằng các chủ trương,chính sách trong các chỉ thị, nghị quyết, bằng sự thuyết phục và bằng công tác
1 Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 5, tr.298
2 Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 3, tr.139
Trang 8kiểm tra cũng có nghĩa là Đảng không thể ôm đồm, bao biện, làm thay nhữngcông việc cụ thể của các tổ chức chính trị - xã hội Đảng tôn trọng và phát huytính chủ động, sáng tạo trong hoạt động của các tổ chức đó Công việc củaĐảng cũng như của Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội khác đều đượcphân định rõ ràng về trách nhiệm và có sự phối hợp chặt chẽ với nhau theo sự
lãnh đạo của Đảng như Hồ Chí Minh từng nói: “Trong Đảng và Nhà nước ta
có sự phân công chặt chẽ như các bộ phận trong chiếc đồng hồ: Cái kim, dây cót khác nhau nhưng hợp tác chặt chẽ với nhau Thiếu một bộ phận nào cũng không được” 1
Trong hệ thống chính trị, Đảng được thừa nhận là người lãnh đạo, dovậy các tổ chức chính trị - xã hội khác đều phải phục tùng sự lãnh đạo củaĐảng, thực hiện chủ trương, chính sách mà Đảng đã đề ra, nhưng Đảng cũngphải tuân thủ đúng những quy định của Hiến pháp và pháp luật Đảng lãnhđạo hệ thống chính trị và toàn bộ xã hội nhưng không đứng trên luật pháp,đứng ngoài luật pháp Mỗi đảng viên đều là công dân Việt Nam, có nghĩa vụtuân theo Hiến pháp và pháp luật
Tóm lại, Đảng lãnh đạo đối với xã hội mà Hồ Chí Minh đã chỉ dẫn đượcthể hiện ở những nội dung chủ yếu là: Đảng lãnh đạo bằng chủ trương, đườnglối thông qua các chỉ thị, nghị quyết; bằng công tác tổ chức cán bộ và công táckiểm tra với việc thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ; bằng sựthuyết phục các tổ chức chính trị - xã hội và toàn thể quần chúng nhân dânthực hiện tốt các mục tiêu của Đảng đã đề ra Những điều chỉ dẫn trên của HồChí Minh có ý nghĩa rất lớn đối với công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay Đóchính là cơ sở định hướng để chúng ta tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạocủa Đảng, nâng cao hơn năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng
1.2 Xuất phát từ vị trí, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam
Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xãhội Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính
1 Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 9, tr.555-556
Trang 9sách và chủ trương lớn; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổchức, kiểm tra, giám sát và bằng hành động gương mẫu của đảng viên
Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XI đã khẳng định: “Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc”, “ Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị, đồng thời là một bộ phận của hệ thống ấy Đảng lãnh đạo, tôn trọng và phát huy vai trò của Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
và các đoàn thể chính trị - xã hội” 1 Vị trí, vai trò lãnh đạo của Đảng đối với
Nhà nước và xã hội vẫn không ngừng được củng cố, phát triển từ trong bảnchất cách mạng, khoa học và tư tưởng, lý luận của Đảng, từ sự đúng đắn vàkhông ngừng hoàn thiện Cương lĩnh, đường lối chính trị, từ sự không ngừngđổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấucủa Đảng, từ sự rèn luyện, không ngừng theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh Vai trò lãnh đạo của Đảng thể hiện trên những nội dung chủ yếu sau:
Đảng đề ra Cương lĩnh chính trị, đường lối, chiến lược, những quanđiểm, chủ trương phát triển kinh tế-xã hội; đồng thời Đảng là người lãnh đạo
và tổ chức thực hiện Cương lĩnh, đường lối của Đảng
Đảng lãnh đạo xã hội chủ yếu thông qua Nhà nước và các đoàn thểquần chúng Đường lối, chủ trương, quan điểm của Đảng được Nhà nước tiếpnhận, thể chế hoá cụ thể bằng pháp luật và những chủ trương, chính sách, kếhoạch, chương trình cụ thể Vì vậy, Đảng luôn quan tâm đến việc xây dựngNhà nước và bộ máy của Nhà nước, đồng thời kiểm tra việc Nhà nước thựchiện các chỉ thị, Nghị quyết của Đảng
Đảng lãnh đạo xã hội thông qua hệ thống tổ chức Đảng các cấp và độingũ cán bộ, đảng viên của Đảng Đảng lãnh đạo công tác cán bộ bằng việcxác định đường lối, chính sách cán bộ, lựa chọn, bố trí, giới thiệu cán bộ có
đủ tiêu chuẩn vào các cơ quan lãnh đạo của Nhà nước và các đoàn thể quần
1 Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb CTQG, Hà Nội, H.2011, tr4,5
Trang 10chúng và các tổ chức chính trị - xã hội Ngoài ra, Đảng lãnh đạo bằng phươngpháp giáo dục, thuyết phục và nêu gương, làm công tác vận động quần chúng,lãnh đạo thực hiện tốt quy chế dân chủ
1.3 Từ sự phát triển quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và toàn xã hội
Chỉ có Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng chính trị duy nhất đủnăng lực và phẩm chất để lãnh đạo, được nhân dân tuyệt đối tin tưởng và đitheo làm cách mạng tự giải phóng Từ khi ra đời đến nay, năng lực lãnh đạo
và uy tín của Đảng đã được khẳng định trong suốt tiến trình cách mạng Sự rađời của Đảng Cộng sản Việt Nam và vai trò lãnh đạo nhân dân đấu tranh giảiphóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là tất yếu kháchquan, đáp ứng yêu cầu lịch sử của cách mạng Thực tiễn đã khẳng định sựlãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cáchmạng Việt Nam Trước khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, các phong tràoyêu nước đã phát triển rất mạnh mẽ nhưng cuối cùng đều thất bại, nhiều nhàyêu nước muốn tìm đường cứu nước, cứu dân tộc nhưng không thành Sự rađời của Đảng Cộng sản Việt Nam đã đáp ứng sự đòi hỏi của lịch sử ĐảngCộng sản Việt Nam được lãnh tụ Hồ Chí Minh sáng lập, giáo dục và rènluyện; được lý luận cách mạng- chủ nghĩa Mác- Lênin soi đường thực sự làlãnh tụ chính trị, bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân và toàn thểdân tộc Việt Nam; quá trình lãnh đạo cách mạng được cả dân tộc Việt Nam tinyêu đùm bọc, cả nhân loại yêu chuộng hòa bình ngưỡng mộ trước nhữngthành tựu trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cách mạng xã hội chủnghĩa Đảng đã giải quyết thành công cuộc khủng hoảng về tư tưởng lý luận
và đường lối chính trị cứu nước từ giữa thế kỷ XIX đến những năm 30 của thế
kỷ XX Đảng đã vạch ra con đường cách mạng để giải phóng dân tộc, đưa dântộc từ nô lệ tới độc lập tự do với thắng lợi Cách mạng tháng Tám, chiến thắngĐiện Biên phủ, với chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng hoàn toàn miền Nam,thống nhất đất nước
Trang 11Những chặng đường và những mốc son chói lọi đó là bằng chứng lịch
sử về sức mạnh, sức sống của dân tộc Việt Nam, gắn liền với sự lãnh đạo sángsuốt đầy bản lĩnh của Đảng, của Hồ Chí Minh Dân tộc anh hùng, Đảng quangvinh và Bác Hồ vĩ đại đã làm cho Việt Nam đứng vào hàng ngũ các dân tộctiên phong trên thế giới chống chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân
Từ khi cầm quyền, đặc biệt là trong quá trình thực hiện công cuộc đổimới, Đảng Cộng sản Việt Nam không ngừng chăm lo, xây dựng, củng cố vàhoàn thiện bộ máy, nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý của Nhà nước, vàthực tế đã đạt được những thành tựu quan trọng Thành tựu đó thể hiện sựphát triển, trưởng thành của Nhà nước ta trong hoạt động quản lý và tổ chứcthực tiễn, đồng thời cũng đánh dấu sự phát triển của tiến trình đổi mới phươngthức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước
Đại hội VI của Đảng (12-1986) đã quyết định đường lối đổi mới kinh tế
- xã hội của đất nước, trong đó có nội dung quan trọng là đổi mới nội dung vàphương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước; xác định rõ hơn chứcnăng, nhiệm vụ của Nhà nước trong điều kiện chuyển đổi cơ cấu kinh tế và cơchế quản lý Đó là các nhiệm vụ: Thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảngthành pháp luật, chính sách cụ thể; xây dựng chiến lược kinh tế - xã hội và cụthể hóa chiến lược đó thành những kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; quản
lý hành chính - xã hội và hành chính - kinh tế; điều hành các hoạt động kinh
tế, xã hội trong toàn xã hội theo kế hoạch, giữ vững pháp luật, kỷ cương nhànước và trật tự xã hội, giữ vững quốc phòng và an ninh; kiểm tra việc thựchiện kế hoạch của Nhà nước, phát hiện những mất cân đối và đề ra nhữngbiện pháp để khắc phục; thực hiện quy chế làm việc khoa học, có hiệu suấtcao; xây dựng bộ máy gọn nhẹ, có chất lượng, với một đội ngũ cán bộ cóphẩm chất chính trị, năng lực quản lý nhà nước, quản lý kinh tế, quản lý xãhội
Đại hội VII của Đảng (6-1991) thông qua Cương lĩnh xây dựng đấtnước
Trang 12trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, trong đó nêu rõ quan điểmcần thiết sửa đổi hệ thống tổ chức Nhà nước, cải cách bộ máy hành chính,kiện toàn các cơ quan luật pháp để thực hiện có hiệu quả chức năng quản lýcủa Nhà nước Tổ chức và hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước theonguyên tắc tập trung dân chủ, thống nhất quyền lực, có sự phân công phâncấp, đồng thời bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất của Trung ương; Nhà nước ViệtNam thống nhất ba quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp, với sự phân côngrành mạch ba quyền đó Đại hội VII cũng đã chủ trương cải tiến tổ chức vàhoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, sửa đổi cơ cấu tổ chức vàphương thức hoạt động của Chính phủ, coi trọng bàn bạc tập thể, đồng thời đềcao trách nhiệm và quyền hạn cá nhân của người đứng đầu Chính phủ, đứngđầu bộ, ngành trong quản lý và điều hành Tăng cường hiệu lực của các cơquan bảo vệ pháp luật Đổi mới hệ thống tổ chức và hoạt động của Viện kiểmsát nhân dân và Tòa án nhân dân các cấp
Theo đó, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 (12-1991), khóa VII, nhấnmạnh: Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước là điều kiện quantrọng nhất để tiến hành đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước,làm cho sự lãnh đạo của Đảng có chất lượng và có hiệu quả hơn, đồng thờilàm cho sự quản lý và điều hành của nhà nước có hiệu quả, pháp luật đượctôn trọng, quyền làm chủ của nhân dân được phát huy Đảng lãnh đạo Nhànước chứ không làm thay Nhà nước Cần phân định rõ chức năng, nhiệm vụ
và giải quyết tốt mối quan hệ giữa Đảng và Nhà nước Nhà nước thể chế hóađường lối, chính sách của Đảng
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 (1-1995), khóa VII, chủ trương tiếptục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam,trọng tâm là cải cách một bước nền hành chính Tăng cường pháp chế xã hộichủ nghĩa; xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam quản lý xã hội bằngpháp luật, đồng thời coi trọng giáo dục, nâng cao đạo đức xã hội chủ nghĩa
Nghị quyết TW3 (6-1997), khóa VIII, đã khẳng định những thành tựuquan trọng về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và những đổi
Trang 13mới về nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, để vừabảo đảm tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, vừa phát huy trách nhiệm,tính chủ động của các cơ quan nhà nước Tuy nhiên, trước thực tế là tổ chức
bộ máy nhà nước còn nặng nề và chưa thật sự trong sạch, vững mạnh; sự lãnhđạo của Đảng chưa đáp ứng yêu cầu của quá trình đổi mới tổ chức, hoạt độngcủa Nhà nước, Nghị quyết đã đề ra yêu cầu là cần nắm vững và thực hiện tốt
ba nội dung trọng yếu về sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước là: Lãnh đạocác cơ quan nhà nước kịp thời thể chế hóa đường lối của Đảng thành phápluật; Tăng cường quản lý cán bộ, đảng viên trong bộ máy nhà nước; xây dựngđội ngũ cán bộ, công chức trong sạch, vững mạnh, thực sự vừa là người lãnhđạo, vừa là người đầy tớ trung thành của nhân dân; Tăng cường kiểm tra tổchức đảng và đảng viên trong việc thực hiện các nghị quyết của Đảng và phápluật của Nhà nước
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 7 (năm 1999), khóa VIII, chủ trươngtiếp tục hoàn thiện bộ máy nhà nước trong tổng thể bộ máy của hệ thốngchính trị Coi cải cách hành chính là nhiệm vụ thường xuyên, ứng dụng côngnghệ thông tin vào công tác cải cách hành chính
Đại hội IX của Đảng đã tiếp tục khẳng định nội dung đổi mới phươngthức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước: Đảng lãnh đạo Nhà nước thôngqua việc đề ra đường lối, chủ trương, các chính sách lớn, định hướng cho sựphát triển và kiểm tra việc tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng
và Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước
Đại hội X của Đảng cũng nhấn mạnh: “Tập trung đổi mới phương thứclãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng đườnglối, quan điểm, các nghị quyết, lãnh đạo thể chế hóa, cụ thể hóa thành Hiếnpháp, pháp luật, kế hoạch, các chương trình công tác lớn của Nhà nước; bố tríđúng cán bộ và thường xuyên kiểm tra việc tổ chức thực hiện Đảng lãnh đạonhưng không bao biện, làm thay Nhà nước…” Đó chính là sự đổi mới nhằmphát triển và tiếp tục hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhànước