QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN HÀ ĐÔNG, HÀ NỘI THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

Biện pháp 1: Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên cha mẹ học sinh và các lực lượng giáo dục khác về hoạt động trải nghiệm cho học sinh trung học cơ sở theo chương trì

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

- -

TRỊNH TIẾN DŨNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN HÀ ĐÔNG, HÀ NỘI THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2021

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

- -

TRỊNH TIẾN DŨNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN HÀ ĐÔNG, HÀ NỘI THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

Ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 8140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS PHAN THỊ MAI HƯƠNG

HÀ NỘI - 2021

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Mọi số liệu

và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực, không trùng lặp với nội dung của các đề tài khác và chưa từng được công bố trên bất cứ tài liệu nào

Hà Nội, tháng 11 năm 2021

Học viên

Trịnh Tiến Dũng

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả đã nhận được sự động viên, giúp đỡ tận tình, tạo điều kiện thuận lợi của các cấp lãnh đạo, các thầy cô giáo, các bạn bè đồng nghiệp và gia đình

Trước hết em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến lãnh đạo Học viện khoa học

xã hội, Khoa Tâm lý - Giáo dục, các thầy cô giáo, các nhà khoa học đã giảng dạy và hướng dẫn em nghiên cứu khoa học trong suốt quá trình học tập

Xin chân thành cảm ơn phòng GD&ĐT Hà Đông, Ban giám hiệu, các thầy cô giáo và các em học sinh, bạn bè đồng nghiệp, phụ huynh học sinh, của các trường trung học cơ sở trên địa bàn quận Hà Đông, Hà Nội đã cộng tác, cung cấp thông tin,

số liệu, cho ý kiến và tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình nghiên cứu thực tế để làm luận văn

Đặc biệt, em xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến cô giáo - PGS TS Phan Thị Mai Hương - Người hướng dẫn khoa học đã tận tâm bồi dưỡng kiến thức, phương pháp nghiên cứu và trực tiếp giúp đỡ và động viên để em hoàn thành luận văn này

Mặc dù tác giả đã nỗ lực cố gắng rất nhiều trong quá trình nghiên cứu, song luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả kính mong nhận được những lời chỉ dẫn của các thầy giáo, cô giáo để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 11 năm 2021

Tác giả

Trịnh Tiến Dũng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN HÀ ĐÔNG, HÀ NỘI THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 4

1 Lý do chọn đề tài 4

2.Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5

2.1 Các công trình nghiên cứu về trải nghiệm cho học sinh 5

2.2 Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh 11

3 Hoạt động trải nghiệm của học sinh trong nhà trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 13

3.1 Chương trình giáo dục phổ thông 2018 13

3.2 Đặc điểm tâm sinh lý học sinh Trung học Cơ sở 16

3.3 Vai trò của hoạt động trải nghiệm trong hình thành phẩm chất và năng lực của học sinh trung học cơ sở 17

3.4 Các thành tố của hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 18

4 Nội dung quản lý hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường Trung học Cơ sở 22

4.1 Phát triển Chương trình hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 22

4.2 Lập kế hoạch hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 23

4.3 Tổ chức bộ máy nhân sự và quy định triển khai hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 25

4.4 Chỉ đạo, giám sát thực hiện kế hoạch triển khai hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 26

4.5 Kiểm tra, đánh giá hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 27

4.6 Quản lý cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 27

4.7 Phối hợp các lực lượng trong và ngoài trường tổ chức hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ

thông 2018 28

5 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 29

5.1 Các yếu tố thuộc về các cấp quản lý 29

5.2 Các yếu tố thuộc về đội ngũ giáo viên và học sinh 30

5.3 Các yếu tố khách quan thuộc về môi trường quản lý 31

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN HÀ ĐÔNG, HÀ NỘI THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 34

1 Khái quát đặc điểm kinh tế, văn hóa xã hội và giáo dục ở các trường THCS quận Hà Đông, Hà Nội 34

1.1 Đặc điểm kinh tế, văn hóa xã hội 34

1.2 Đặc điểm giáo dục THCS 35

2 Tổ chức khảo sát thực trạng 36

2.1 Mục đích khảo sát 36

2.2 Nội dung khảo sát 36

2.3 Mẫu và địa bàn khảo sát 36

2.4 Phương pháp khảo sát 36

2.5 Tiêu chí và thang đánh giá 37

3 Thực trạng hoạt động trải nghiệm ở các trường THCS quận Hà Đông, Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 37

3.1 Thực trạng nhận thức về hoạt động trải nghiệm theo Chương trình GDPT 2018 37

3.2 Thực trạng xác định mục tiêu hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 39

3.3 Thực trạng thực hiện các nội dung hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 41

3.4 Thực trạng thực hiện các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 44

4 Thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục

phổ thông mới ở các trường THCS quận Hà Đông, Hà Nội 47

4.1 Thực trạng phát triển Chương trình hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 47

4.2 Thực trạng tổ chức bộ máy nhân sự và quy định triển khai hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 50

4.3 Thực trạng chỉ đạo, giám sát thực hiện kế hoạch triển khai hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 52

4.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 55

4.5 Thực trạng phối hợp các lực lượng trong và ngoài trường tổ chức hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 57

5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động trải nghiệm ở các trường THCS quận Hà Đông, Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 58

5.1 Đánh giá chung “Thành công và nguyên nhân” 60

5.2 Hạn chế và nguyên nhân 61

Tiểu kết chương 2 62

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN HÀ ĐÔNG, HÀ NỘI THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 63

1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 63

1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 63

1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 63

1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 63

1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 64

1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính phù hợp 64

2 Biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm ở các trường trung học cơ sở quận Hà Đông, Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 64

2.1 Biện pháp 1: Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên cha mẹ học sinh và các lực lượng giáo dục khác về hoạt động trải nghiệm cho học sinh trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 64

2.2 Biện pháp 2: Chỉ đạo xây dựng kế hoạch thực hiện hoạt động trải nghiệm cho học sinh trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông

2018 đúng quy định, phù hợp với chương trình và điều kiện thực tiễn của

nhà trường 66

2.3.Biện pháp 3: Quản lý phối hợp các lực lượng giáo dục trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho học sinh trung học cơ sở theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 69

2.4.Biện pháp 4: Chỉ đạo thực hiện, hỗ trợ kịp thời, xây dựng các điều kiện đảm bảo, tạo động lực cho giáo viên, học sinh và các lực lượng tham gia trong tổ chức hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 70

2.5.Biện pháp 5: Tăng cường giám sát, kiểm tra đánh giá việc thực hiện các hoạt động trải nghiệm cho học sinh trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 71

3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 73

4 Khảo sát tính cấp thiết và khả thi của biện pháp quản lý đề xuất 74

4.1.Các bước tiến hành khảo nghiệm 74

4.2.Cách đánh giá mẫu phiếu 75

4.3.Kết quả khảo nghiệm 75

4.4.Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp 75

4.5 Sự tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi 76

Tiểu kết chương 3 78

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 79

TÀI LIỆU THAM KHẢO 82

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Mẫu nghiên cứu thực trạng quản lý HĐTN ở các trường THCS quận

Hà Đông, Hà Nội theo chương trình GDPT 2018 36

Bảng 2.2 Nhận thức của cán bộ quản lý, đội ngũ GV, cha mẹ HS và HS THCS về tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm 38

Bảng 2.3 Thực trạng xác định mục đích của hoạt động trải nghiệm ở các trường THCS quận Hà Đông, Hà Nội 39

Bảng 2.4 Thực trạng thực hiện nội dung cơ bản của hoạt động trải nghiệm ở 42

các trường THCS quận Hà Đông, Hà Nội 42

Bảng 2.5 Thực trạng thực hiện hình thức tổ chức HĐTN 45

Bảng 2.6: Thực trạng kêt quả hoạt động trải nghiệm theo theo chương trình GDPT 2018 47

Bảng 2.7 Thực trạng phát triển Chương trình hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 48

Bảng 2.8 Thực trạng lập kế hoạch hoạt động trải nghiệm ở các trường THCS quận Hà Đông, Hà Nội 49

Bảng 2.9 Thực trạng tổ chức bộ máy nhân sự và quy định triển khai hoạt động trải nghiệm 51

Bảng 2.10 Đánh giá thực trạng chỉ đạo triển khai hoạt động trải nghiệm 53

Bảng 2.11 Thực trạng kiểm tra đánh giá hoạt động trải nghiệm ở trường THCS 54

Bảng 2.12: quản lí cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động trải nghiệm 56

Bảng 2.13 Thực trạng phối hợp các lực lượng trong và ngoài trường để tổ chức HĐTN 57

Bảng 2.14 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động trải nghiệm 58

Bảng 3.1 Tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 75

Bảng 3.2 Đánh giá tính cần thiết của các biện pháp 75

Bảng 3.3 Đánh giá tính khả thi của các biện pháp 76

Bảng 3.4 Xét tính tương quan giữa mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp quản lý đề xuất 77

MỞ ĐẦU

1 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động trải nghiệm ở các trường THCS quận Hà Đông, Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, đề xuất biện pháp quản lý của Hiệu trưởng nhà trường nhằm hình thành năng lực cá nhân của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện nhà trường đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

2 Đối tượng, khách thể nghiên cứu

2.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường trung học

cơ sở

2.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động trải nghiệm ở các trường trung học

cơ sở quận Hà Đông, Hà Nội

3 Giả thuyết khoa học

Quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở các trường trung học cơ sở, quận Hà Đông, Hà Nội đã đạt được những kết quả nhất định, tuy nhiên, vẫn còn bộc lộ một số hạn chế bất cập về phát triển chương trình, đa dạng hoá các hình thức

tổ chức, huy động cơ sở vật chất, năng lực và kỹ năng nghiệp vụ giáo viên, nên phần nào hạn chế hiệu quả của hoạt động Vì vậy em đề xuất và áp dụng biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm ở các trường trung học cơ sở, quận Hà Đông, Hà Nội

để khắc phục những hạn chế trên sẽ nâng cao được kết quả hoạt động trải nghiệm, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hoá các vấn đề lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm ở các trường trung học cơ sở quận Hà Đông, Hà Nội

- Khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm ở các trường trung học cơ sở quận Hà Đông, Hà Nội

- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm ở các trường trung học cơ sở quận Hà Đông, Hà Nội

5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

- Chủ thể quản lý trong đề tài bao gồm: Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng phụ trách các hoạt động tập thể, Tổng phụ trách, nhưng chủ thể quản lý chính là Hiệu trưởng Các chủ thể khác là chủ thể phối hợp trong quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh

- Giới hạn về nội dung: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu về quản lý hoạt động trải nghiệm ở các trường THCS quận Hà Đông, Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

- Đối tượng khảo sát: 02 lãnh đạo và chuyên viên phụ trách Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Hà Đông, Hà Nội; 7 cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Tổng phụ trách); 95 giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn; 59 cha mẹ học sinh; 118 học sinh khối 6, 7, 8, 9 của 03 trường THCS trên địa bàn quận Hà Đông, Hà Nội (01 trường thuộc địa bàn thuận lợi; 01 trường thuộc địa bàn ít thuận lợi; 01 trường thuộc địa bàn khó khăn)

- Thời gian sử dụng số liệu thống kê: 3 năm gần đây (từ năm 2018 đến 2021)

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu lý luận, các văn bản, Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng và Nhà nước có liên quan đến GD&ĐT; quản lý, bồi dưỡng năng lực phát triển đội ngũ giáo viên và quản lý, bồi dưỡng năng lực đội ngũ giáo viên trung học cơ sở nói riêng để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: thiết kế các phiếu điều tra, đánh giá về năng lực tổ chức HĐTN của GV ở các trường THCS, quận Hà Đông, Hà Nội từ đó phân tích, đánh giá được thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THCS, quận Hà Đông, Hà Nội trong những năm qua

Phương pháp chuyên gia: thu thập xin ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục thông qua trải nghiệm, cũng như quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: thông qua các báo cáo của nhà trường về kết quả quản lý hoạt động trải nghiệm ở các trường THCS, quận Hà Đông, Hà Nội để rút ra nhũng thành công, hạn chế và nguyên nhân của nó

Phương pháp phỏng vấn sâu cán bộ quản lý, giáo viên: Phỏng vấn về quản lý bồi dưỡng nói chung, quản lý hoạt động trải nghiệm ở các trường trung học cơ sở quận Hà Đông, Hà Nội nói riêng nhằm cung cấp thêm thông tin, bổ trợ cho kết quả nghiên cứu định lượng

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng toán thống kê để xử lý kết quả điều tra, xử lý thông tin; phương pháp chuyên gia để thẩm định kết quả nghiên cứu

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày theo 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lí hoạt động trải nghiệm ở tại các trường trung

học cơ sở quận Hà Đông, Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

- Chương 2: Thực trạng quản lí hoạt động trải nghiệm ở tại các trường trung học cơ

sở quận Hà Đông, Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

- Chương 3: Biện pháp quản lí hoạt động trải nghiệm ở tại các trường trung học cơ

sở quận Hà Đông, Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

đa dạng hóa hình thức tổ chức học tập, tăng cường hiệu quả sử dụng các phương tiện dạy học, đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông; giáo dục ở nhà trường

kết hợp với giáo dục gia đình và xã hội”

Thực hiện nội dung các nghị quyết của Đảng và chính phủ, ngày 28 tháng 7 năm 2017 Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức công bố thông qua Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể Theo đó, Chương trình giáo dục phổ thông đã xuất hiện nhiều nội dung mới, trong đó có nội dung Hoạt động trải nghiệm (HĐTN) (tên gọi

theo đề xuất ban đầu là Hoạt động trải nghiệm sáng tạo)

1.1 Hiện nay, trong chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, việc phát triển năng lực, giáo dục phẩm chất cho HS được thể hiện qua các nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, hoạt động tập thể trong nhà trường Tuy nhiên trên

thực tế, các hoạt động này được đánh giá không hiệu quả: hình thức tổ chức chưa phong phú, có nội dung nhưng nhiều khi không tổ chức hoặc có tổ chức hoạt động nhưng không rõ hoạt động đó sẽ hướng tới hình thành những năng lực gì của học sinh; việc kiểm tra đánh giá không thường xuyên, không phục vụ để đánh giá kĩ năng, năng

lực và phẩm chất cá nhân HS, do vậy các nội dung này cần phải thay đổi

Thực hiện sự chỉ đạo của Sở GD&ĐT tỉnh Hà Nội và Phòng GD&ĐT quận

Hà Đông, trường THCS Phú Lãm triển khai thực hiện nghiêm túc, linh hoạt, sáng tạo chương trình, kế hoạch giáo dục theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả các hoạt động giáo dục Trong

đó tập trung vào các nội dung chuyển mạnh các hoạt động tập thể, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, hoạt động ngoại khóa sang hướng hoạt động trải nghiệm; tăng cường tổ chức và quản lí các hoạt động giáo dục kĩ năng sống theo Thông tư

số 04/2014/TTBGDĐT ngày 28/02/2014 của Bộ GD&ĐT Đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đa dạng hóa các hình thức học tập, chú ý các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, nghiên cứu khoa học của học sinh; sử dụng các hình thức dạy học trên cơ

sở ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông như dạy học trực tuyến, trường học kết nối Ngoài việc tổ chức cho học sinh thực hiện các nhiệm vụ học tập ở trên lớp, coi trọng giao nhiệm vụ và hướng dẫn học sinh học tập ở nhà và ở ngoài nhà trường Tuy nhiên, việc tổ chức các hoạt động trên còn gặp nhiều lúng túng, khó khăn: đội ngũ giáo viên chưa được bồi dưỡng cụ thể về các nội dung, hình thức, phương pháp tổ chức; cơ sở vật chất phục vụ hoạt động còn hạn chế, nhận thức của một bộ phận giáo viên, học sinh và phụ huynh chưa thông, những khó khăn trên cho thấy cần thiết phải có những biện pháp quản lý cụ thể đối với các nhà

trường

1.2.Trong lĩnh vực quản lý giáo dục đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động trải nghiệm sáng tạo; giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, những nghiên cứu quản lý hoạt động trải nghiệm ở trường THCS Phú Lãm, quận Hà Đông, Hà

Nội còn chưa được nghiên cứu nhiều

Xuất phát từ các lý do trên, đề tài: “Quản lý hoạt động trải nghiệm ở các trường trung học cơ sở quận Hà Đông, Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018” được em lựa chọn nghiên cứu

2.Tổng quan nghiên cứu vấn đề

2.1 Các công trình nghiên cứu về trải nghiệm cho học sinh

Để thực hiện mục tiêu giáo dục một cách toàn diện học sinh theo phương thức phối kết hợp ba môi trường giáo dục Gia đình - Nhà trường - Xã hội, các hình thức giáo dục học sinh ngoài giờ trên lớp và ngoài nhà trường - gọi chung Hoạt

động trải nghiệm được nhiều tác giả trên thế giới quan tâm nghiên cứu

Có thể nói, hoạt động trải nghiệm là một bộ phận quan trọng trong chương trình giáo dục ở các nước trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng Hoạt động này được chú trọng nghiên cứu và thực hiện như là một công cụ đắc lực để giúp học sinh học tập có kết quả hơn cũng như phát triển toàn diện hơn nhân cách của các em

Nhà Tâm lí học hoạt động nổi tiếng của Liên Xô thế kỷ XX L.X.Vưgôtxki

(1896-1934) đã chỉ ra rằng: Trong giáo dục, trong một lớp học, cần coi trọng sự khám phá

có trợ giúp (assisted discovery) hơn là sự tự khám phá Tác giả cho rằng, việc khuyến khích bằng ngôn ngữ của giáo viên cùng với sự cộng tác của các bạn cùng tuổi trong học tập là rất quan trọng [17]

Ở Anh, có hơn 50% trẻ con chưa bao giờ biết đến nông thôn và riêng London con số này là 35% Cứ 10 đứa trẻ ở London thì có tới 4 em sống trong đói nghèo và luôn có nhu cầu được đến những địa điểm ngoài trời an toàn với giá thấp Vì vậy, học tập trải nghiệm đã trở thành một trong những chương trình hoạt động giáo dục được các nhà trường đặc biệt chú trọng và rất nhiều tổ chức, cá nhân và xã hội cùng chung tay, góp sức, sẻ chia Bên cạnh đó, có nhiều trung tâm giáo dục trải nghiệm cho học sinh đã được thành lập và một trong những trung tâm được đánh giá như

niềm hi vọng của giáo dục ngoài trời là Wide Horizon (Chân trời rộng mở) được

thành lập 2004 Trong môi trường này, các em sẽ được tham gia hàng loạt các hoạt động ngoài trời từ tổ chức trải nghiệm thiên nhiên cho học sinh Tiểu học đến các hoạt động phiêu lưu, mạo hiểm cho thanh thiếu niên Nhiều hoạt động liên kết với các chủ đề của chương trình và phù hợp với mục đích, đối tượng học tập, góp phần

“làm cho các môn học chính giàu có thêm và giúp cho học sinh hứng thú học tập

hơn” Những người sáng lập ra Chân trời rộng mở cũng khẳng định: việc đi thăm

các miền quê và trải nghiệm giáo dục ngoài trời là một trong những yếu tố quyết định cho sự phát triển lành mạnh của trẻ và học tập về phiêu lưu - mạo hiểm là một chất xúc tác mạnh mẽ cho điểu đó Những khóa học về hoạt động phiêu lưu - mạo hiểm sẽ làm cho học sinh hứng thứ, kích thích, vui vẻ, giúp cho trẻ cảm thấy dễ chịu và học tập tốt hơn Và cũng chính nhờ những hoạt động trải nghiệm ấy, “nhiều trẻ đã vượt qua được những rào cản cá nhân và tất cả mọi học sinh đều tăng thêm

sự tự tin Những kĩ năng làm việc nhóm của trẻ là rất tuyệt vời và điều đó đã mang lại cho các em cách nhìn quan trọng về sự trợ giúp bạn bè cùng trang lứa trong tất

cả các hoạt động” (Hussain Shefaar) [23]

Nền giáo dục Nhật Bản tôn chỉ: “Chú trọng việc nuôi dưỡng cho trẻ năng lực

ứng phó với sự thay đổi của xã hội, hình thành một cơ sở vững mạnh để khuyến

khích trẻ sáng tạo”

Tại Hàn Quốc, các hoạt động trải nghiệm không tách rời hệ thống các môn học trong nhà trường mà có quan hệ tương tác, bổ trợ nhau để hình thành và phát triển những phẩm chất, tư tưởng, ý chí, kĩ năng sống và năng lực cần có trong xã hội hiện đại, đáp ứng được mục tiêu của giáo dục Hàn Quốc hiện nay là “giúp mỗi công dân phát triển cá tính và những kĩ năng cần thiết cho cuộc sống của một công dân độc lập dưới ánh sáng của tư tưởng nhân đạo và tinh thần trách nhiệm vì sự phồn thịnh của đất nước và nhân loại” Chương trình giáo dục trải nghiệm của Hàn Quốc gồm 4 nhóm hoạt động chính là hoạt động độc lập, câu lạc bộ, tình nguyện và hoạt động định hướng Đây là những hoạt động mang tính thực tiễn rất cao, gắn bó với đời sống và cộng đồng, có tính tổng hợp nhiều lĩnh vực giáo dục nhằm phát triển, nâng cao các tố chất và tiềm năng của học sinh, nuôi dưỡng ý thức sống tự lập, biết tham gia các hoạt động quan tâm, chia sẻ tới những người xung quanh Từ

đó, định hướng và hình thành cho các em ý thức cộng đồng và những phẩm chất cao đẹp mà một người công dân thế giới cần có [6]

Hội đồng giáo dục nghệ thuật quốc gia Singapore thực hiện “Chương trình

giáo dục nghệ thuật, cung cấp, tài trợ cho nhà trường phổ thông toàn bộ chương trình của các nhóm nghệ thuật, những kinh nghiệm sáng tạo nghệ thuật ” [54]

Tóm lại, nghiên cứu của các nhà tâm lí học, các nhà giáo dục học, cũng như mô hình học tập trải nghiệm mà các nước trên thế giới đang tiến hành đều khẳng định

rõ vai trò, tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm trong việc hình thành và phát triển năng lực học sinh

Như vậy, có thể thấy đây là những kinh nghiệm quý giá để chọn lọc, vận dụng phù hợp vào bối cảnh Việt Nam nhằm đổi mới giáo dục theo hướng phát triển năng lực người học đáp ứng yêu cầu mới

Ở Việt Nam, một số công trình nghiên cứu về lí luận dạy học cũng đề cập đến vấn đề tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm Người đầu tiên nghiên cứu phát triển ứng dụng lý thuyết hoạt động vào nhà trường chính là Phạm Minh Hạc Theo ông, thông qua hoạt động của chính cá nhân, bản thân mới được hình thành và phát triển Như vậy, trong học tập và giáo dục, rèn luyện, việc lĩnh hội tri thức, kĩ năng,

kĩ xảo, lĩnh hội các giá trị xã hội là hoạt động của chính người học Khi con người

có tự lực hoạt động thì mới có thể biến kiến thức, kinh nghiệm mà xã hội tích lũy được thành tri thức của bản thân ông cho rằng “Hoạt động không chỉ rèn luyện trí thông minh bằng hoạt động, mà còn thu hẹp sự cưỡng bức của nhà giáo thành sự hợp tác bậc cao” [16]

Trong Kỷ yếu hội thảo khoa học “Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho

học sinh phổ thông và mô hình phổ thông gắn với sản xuất kinh doanh tại địa phương” (2014) của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đã thu hút rất nhiều bài viết của các

tác giả trong cả nước Trong số đó có một số bài viết hay, đã đề cập đến những vấn

đề cần chú trọng quan tâm trong quá trình tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học

sinh tại các nhà trường phổ thông Trong bài viết “Một số vấn đề về hoạt động trải

nghiệm sáng tạo trong chương trình giáo dục phổ thông mới”, tác giả Lê Huy

Hoàng, trường Đại học Sư phạm Hà Nội có đề cập tới quan niệm về hoạt động trải nghiệm là “Hoạt động mang tính xã hội, thực tiễn đến với môi trường giáo dục trong nhà trường để học sinh tự trải nghiệm trong tập thể, qua đó hình thành và thể hiện được phẩm chất, năng lực; nhận ra năng khiếu, sở thích, đam mê; bộc lộ và điều chỉnh cá tính, giá trị; nhận ra chính mình cũng như khuynh hướng phát triển của bản thân; bổ trợ cho và cùng với các hoạt động dạy học trong chương trình giáo dục thực hiện tốt nhất mục tiêu giáo dục”[6] Tác giả cũng đề cập đến nội dung, đặc điểm của hoạt động trải nghiệm Từ kinh nghiệm hoạt động trải nghiệm ở Hàn Quốc, tác giả đưa ra vấn đề trải nghiệm thông qua nghiên cứu khoa học kĩ thuật và giáo dục STEM

Tác giả Đinh Thị Kim Thoa trong bài viết “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo -

Góc nhìn từ lí thuyết “học từ trải nghiệm”” có đề cập đến sự khác biệt giữa học đi

đôi với hành, học thông qua làm và học từ trải nghiệm, đã chỉ ra mô hình và chu trình học từ trải nghiệm của David Kolb’s, từ đó vận dụng vào việc dạy học và giáo dục trong nhà trường

Bên cạnh đó, trong nghiên cứu “Mục tiêu năng lực, nội dung chương trình, cách

đánh giá trong hoạt động trải nghiệm sáng tạo”, tác giả Đinh Thị Kim Thoa cũng

đã xác định mục tiêu, đề xuất nội dung, các tiêu chí đánh giá năng lực hoạt động trải nghiệm của học sinh phổ thông [37]

Tác giả Đỗ Ngọc Thống với bài viết về “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo - kinh

nghiệm quốc tế và vấn đề của Việt Nam” đã giới thiệu kinh nghiệm tổ chức hoạt

động trải nghiệm trong giáo dục phổ thông nước Anh và Hàn Quốc Đây đều là những nước đã đưa hoạt động trải nghiệm vào chương trình đào tạo từ sớm và đạt được những kết quả to lớn Từ đó tác giả đưa ra kết luận: “Lâu nay chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam đã có hoạt động giáo dục nhưng chưa được chú ý đúng mức; chưa hiểu đúng vị trí, vai trò và tính chất của các hoạt động giáo dục Chưa xây dựng được một chương trình hoạt động giáo dục đa dạng, phong phú và chi tiết với đầy đủ các thành tố của một chương trình giáo dục Chưa có hình thức đánh giá và sử dụng kết quả các hoạt động giáo dục một cách phù hợp” [42]

Tác giả Bùi Ngọc Diệp, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, trong bài viết

“Hình thức tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông” đã đưa ra quan niệm về hoạt động trải nghiệm trong nhà trường phổ thông

“là việc tổ chức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của HS về hoạt động xã hội, hoạt động nhân đạo, văn hóa nghệ thuật, thẩm mỹ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí, khoa học kĩ thuật, lao động công ích, để giúp các em hình thành và phát triển nhân cách thực sự, phát triển và nuôi dưỡng óc sáng tạo; là một bộ phận hữu

cơ của hệ thống hoạt động giáo dục ở trường phổ thông” [12] Theo đó, hoạt động trải nghiệm trong nhà trường phổ thông được diễn ra dưới nhiều hình thức đa dạng như: hoạt động câu lạc bộ, tổ chức trò chơi, diễn đàn, sân khấu tương tác, tham quan dã ngoại, hội thi, tổ chức sự kiện, hoạt động giao lưu hay hoạt động chiến dịch, hoạt động nhân đạo, tình nguyện, lao động công ích, sinh hoạt tập thể

Trong tài liệu tập huấn “Kĩ năng xây dựng và tổ chức các hoạt động trải

nghiệm sáng tạo trong trường trung học” của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2015,

đã tập hợp đầy đủ và hệ thống những nghiên cứu của các nhà giáo dục đầu ngành

về hoạt động trải nghiệm như: Nguyễn Thúy Hồng, Đinh Thị Kim Thoa, Ngô Thị Thu Dung, Bùi Ngọc Diệp, Nguyễn Thị Thu Anh Tài liệu đề cập những vấn đề chung của hoạt động trải nghiệm như khái niệm, đặc điểm; xác định mục tiêu, yêu cầu, xây dựng nội dung và cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh THPT và THCS; đánh giá hoạt động trải nghiệm với phương pháp và công cụ cụ thể [8]

Ở Việt Nam, trong những năm qua hầu hết các nhà trường đã triển khai các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, tự học, phát triển năng lực học sinh Trong đó, nhiều trường đã triển khai các

mô hình trường học gắn với cộng đồng, tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm Mặc

dù là một hình thức dạy học khá mới mẻ, song đã có một số trường ở nước ta đưa

mô hình học tập này vào thực hiện và bước đầu đạt kết quả tốt Mô hình hoạt động dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh tại địa phương và phát huy khả năng sáng tạo thông qua hoạt động câu lạc bộ khoa học cho học sinh THCS và THPT Nguyễn Tất Thành là ví dụ điển hình Với mô hình học tập này, đã phát huy được hiệu quả tối

đa, kích thích người học sáng tạo, tìm tòi, say mê và chủ động tham gia các hoạt động học tập Các em học sinh đã được tự mình trải nghiệm để hình thành và phát triển những phẩm chất, tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị, kĩ năng sống và những năng lực chung cần có ở con người trong xã hội hiện đại

Có thể nói, tiền thân của hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL) HĐGDNGLL được Bộ GD-ĐT đưa vào chương trình phân ban thí điểm THPT năm học 2002 - 2003 đáp ứng cho việc triển khai Nghị quyết số

40/2000/QH10 của Quốc hội và Chỉ thị số 14/2001/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới nội dung, chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông; và tiếp tục được triển khai cuốn chiếu bằng chương trình phân ban đại trà với tất cả các trường THPT từ năm học 2006 - 2007 cho đến nay

Nhóm tác giả Nguyễn Thị Liên (Chủ biên) - Nguyễn Thị Hằng - Tưởng Duy

Hải - Đào Thị Ngọc Minh với công trình Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo

trong nhà trường phổ thông, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016 [28]

Cùng với đó là công trình của nhóm tác giả Tưởng Duy Hải (Tổng Chủ biên), Nguyễn Thị Hằng (Chủ biên), Nguyễn Thị Liên (Chủ biên), Đào Thị Ngọc Minh

(Chủ biên) Hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong các môn học, Nxb Giáo dục Việt

Nam, 2017 [18]

Tác giả Đinh Thị Kim Thoa với nghiên cứu; Mục tiêu, chuẩn kết quả, nội dung,

phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục, đánh giá kết quả học tập của học sinh trong chương trình “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo” của chương trình giáo dục phổ thông mới đã chỉ rõ những cách thức nhằm tổ chức và đánh giá kết quả học tập

của HS thông qua hoạt động trải nghiệm [37]

Bên cạnh đó, luận án của các tác giả: Lê Trung Trấn, Phạm Lăng, Trần Anh Dũng, Nguyễn Bá Tước về HĐGDNGLL cũng đã đóng góp về mặt lí luận và đề xuất các giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục của HĐGDNGLL trong trường phổ thông Các nghiên cứu liên quan đến phương pháp, cách thức tổ chức, kỹ năng tổ chức của giáo viên, kỹ năng tự quản, tự tổ chức hoạt động của HS để HĐGDNGLL đạt hiệu quả cao hơn cũng được nhiều người nghiên cứu Trong Chương trình GDPT mới (26/12/2018), Bộ GD - ĐT cũng xác định rõ về

vị trí, vai trò, mục tiêu, yêu cầu của hoạt động trải nghiệm với bậc Tiểu học, hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp với bậc trung học Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục được thực hiện bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 12; ở tiểu học được gọi là

Hoạt động trải nghiệm., ở trung học cơ sở và trung học phổ thông được gọi là Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp Hoạt động trải nghiệm được xếp vào nhóm môn

học bắt buộc có phân hóa, trải từ tiểu học đến THPT Trong kế hoạch giáo dục mà ban soạn thảo chương trình xác định, ngoại trừ lớp 10 hoạt động trải nghiệm dự kiến 70 tiết/năm học, còn các lớp khác từ 1 đến 12 đều được phân bổ 105 tiết/năm học Hoạt động này chủ yếu ngoài lớp học nên phụ thuộc nhiều vào điều kiện mỗi trường, địa phương Vì vậy ở chương trình mới, ban soạn thảo đưa hoạt động này vào nhóm bắt buộc có phân hóa Theo đó, tất cả các nhà trường đều phải thực hiện, bởi “Hoạt động trải nghiệm, theo thiết kế của chương trình, sẽ sử dụng những thành

tựu của các môn học cộng với yêu cầu xã hội để tạo thành chương trình hoạt động cho học sinh Đây là một cách giúp học sinh thích ứng với xã hội” [9] Hoạt động trải nghiệm tạo cơ hội cho học sinh: huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng của các môn học và lĩnh vực giáo dục khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống gia đình, nhà trường và xã hội; tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động, từ thiết

kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động; trải nghiệm, bày tỏ quan điểm, ý tưởng sáng tạo, lựa chọn ý tưởng hoạt động; thể hiện và tự khẳng định bản thân, đánh giá và tự đánh giá kết quả hoạt động của bản thân, của nhóm và của các bạn dưới sự hướng dẫn, tổ chức của nhà giáo dục, qua đó hình thành và phát triển những phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi được tuyên bố trong chương trình tổng thể và các năng lực đặc thù của Hoạt động trải nghiệm

2.2 Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh

Giáo dục Xô Viết ở thế kỷ XX ghi nhận những đóng góp của tác giả T A Ilina, ông cho rằng quản lý các hoạt động trải nghiệm với mục đích bổ sung và làm sâu hơn công tác giáo dục nội khóa; trước tiên, nó là phương tiện để phát hiện đầy đủ năng lực học sinh, làm thức tỉnh hứng thú và thiên hướng của các em đối với hoạt động nào đó và cũng là hình thức tổ chức giải trí cho các em, là cơ sở để quản lý việc thực tập về hành vi đạo đức để xây dựng kinh nghiệm của hành vi này” [48]

Về khía cạnh quản lý hoạt động giáo dục gần đây có nhiều luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỹ đã lựa chọn làm đề tài tốt nghiệp Tác giả Nguyễn Ngọc Trang đã

thực hiện luận văn thạc sĩ với đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục NGLL

Thoa với luận án “Rèn luyện kỹ năng tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

cho sinh viên Cao đẳng Sư phạm.” [38] Các tác giả đều thông qua nghiên cứu của

mình đã làm sáng tỏ lý luận về vai trò, ý nghĩa của việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh Tiểu học, đề xuất các biện pháp quản lý, tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp gắn với các trường học của một cấp học nhất định ở một địa phương cụ thể

Khi triển khai đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa phổ thông, vấn đề nhận thức về HĐTN được nhiều người quan tâm Tác giả Huỳnh Thị Thu Nguyệt

nghiên cứu luận văn thạc sĩ với đề tài “Quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp ở các

trường tiểu học quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng theo hướng tổ chức HĐTN"

[29] Tác giả Nguyễn Thị Kim Dung và Nguyễn Thị Hằng có bài viết “Một số

phương pháp tổ chức HĐTN cho học sinh phổ thông” [11] Các nghiên cứu này

chủ yếu đề cập đến trách nhiệm của giáo viên và hướng dẫn giáo viên cách thức tổ chức HĐTN cho học sinh, chưa nghiên cứu thực trạng và đề xuất các biện pháp về

việc quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức các HĐTN cho GV

Về khía cạnh quản lí hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS, gần đây có một

số luận văn thạc sĩ đã lựa chọn làm đề tài tốt nghiệp Tác giả Bùi Tố Nhân đã thực

hiện luận văn thạc sĩ với đề tài “Quản lí hoạt động trải nghiệm sáng tạo tại các

trường THCS thuộc quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng”, tác giả Lê Văn Thủy

nghiên cứu đề tài luận văn “Quản lí hoạt động trải nghiệm sáng tạo ở trường

THCS Bạch Long, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định ”, luận văn “Quản lí hoạt động trải nghiệm sáng tạo của học sinh ở trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh” của tác giả Vũ Thị Giang, Các tác giả thông qua nghiên cứu của mình đã

phân tích và làm rõ được tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm cho học sinh phổ thông hiện nay, đưa ra các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm đã thực hiện có hiệu quả tại các nhà trường, đồng thời đề xuất các biện pháp quản lí hoạt động trải nghiệm Tuy nhiên, các tác giả mới chỉ dừng lại nghiên cứu ở phạm vi hẹp: trong một trường hay nhiều trường ở một địa phương cụ thể và nghiên cứu tại thời điểm mà hoạt động trải nghiệm chưa phải hoạt động giáo dục bắt buộc, mới chỉ được tổ chức dựa trên các chủ đề đã được quy định trong chương trình với các hình thức còn chưa phong phú và học sinh thường được chỉ định, phân công tham gia một cách bị động Vì vậy, các biện pháp quản lí hoạt động trải nghiệm trong trường học mà các tác giả đề cập trong luận văn chưa được đầy đủ, toàn diện; việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong các môn học, tiết học còn lúng túng [33], [44]

Có thể thấy HĐTN là một cách gọi bao quát các hoạt động giáo dục mà ở đó người học được tham gia vào các hoạt động thực tiễn để khám phá sáng tạo, trong

đó bao gồm cả hoạt động trong và ngoài giờ lên lớp Do đó các nghiên cứu kể trên

đã nghiên cứu phần nào về quản lý HĐTN theo góc độ quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Ở các chuyên đề tập huấn, các báo cáo khoa học đã phân tích làm

rõ tính cấp bách của việc tổ chức các HĐTN, nội dung và hình thức tổ chức HĐTN Nhưng các nghiên cứu đó chưa đề cập các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực tổ chức các HĐTN cho GV trong các trường tiểu học một cách toàn diện Hình thức

và phương pháp tổ chức các HĐTN như thế nào cho phù hợp và hiệu quả đối với từng đối tượng HS chưa được đề cập nhiều Theo đó nghiên cứu để có các biện pháp quản lý HĐTN trong bối cảnh cụ thể của nhà trường thuộc mỗi cấp học, ở từng địa phương cần tiếp tục được triển khai trên cơ sở nhận thức đầy đủ về HĐTN, làm rõ trách nhiệm của nhà trường, của nhà quản lý và của GV trong công

tác giáo dục Với ý nghĩa đó, đề tài lựa chọn và triển khai nghiên cứu về “Quản lý

hoạt động trải nghiệm ở các trường THCS, quận Hà Đông, Hà Nội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018” làm đề tài luận văn nghiên cứu

3 Hoạt động trải nghiệm của học sinh trong nhà trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

3.1 Chương trình giáo dục phổ thông 2018

Tại Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (khoá XI) đã thông qua Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28 tháng

11 năm 2014 về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, góp phần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Ngày 27 tháng 3 năm 2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 404/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông

Trong Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy định: “Đổi mới chương

trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện

về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà đức, trí, thể, mĩ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh ”

Nhằm thực hiện các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh; đồng thời, tạo môi trường học tập và rèn luyện giúp học sinh phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần, từ đó trở thành người học tích cực, tự tin, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để hoàn chỉnh các tri thức và kĩ năng nền tảng, mặt khác giúp HS có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời; có những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành người công dân có trách nhiệm, người lao động có văn hoá, cần

cù, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời đại toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệp mới Chương trình giáo dục phổ thông 2018 bao gồm chương trình tổng thể (khung chương trình), các chương trình môn học và hoạt động giáo dục

Việc xây dựng chương trình giáo dục phổ thông được thực hiện theo quy định của Luật Giáo dục và các văn bản Pháp luật liên quan Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tiến hành tổng kết, đánh giá chương trình và sách giáo khoa hiện hành nhằm xác định những ưu điểm cần kế thừa và những hạn chế, bất cập cần khắc phục; nghiên cứu bối cảnh kinh tế, chính trị, xã hội và văn hoá trong nước và quốc tế; triển khai nghiên cứu, thử nghiệm một số đổi mới về nội dung, phương pháp giáo dục và đánh

giá kết quả giáo dục; tổ chức tập huấn về lí luận và kinh nghiệm trong nước, nước ngoài về xây dựng chương trình giáo dục phổ thông Trước khi ban hành chương trình, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức các hội thảo, tiếp thu ý kiến từ nhiều cơ quan, nhiều nhà khoa học, cán bộ quản lí giáo dục, giáo viên trong cả nước cũng như từ các chuyên gia tư vấn quốc tế và công bố dự thảo chương trình trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Giáo dục và Đào tạo để xin ý kiến các tầng lớp nhân dân Chương trình đã được các Hội đồng Quốc gia Thẩm định chương trình giáo dục phổ thông xem xét, đánh giá và thông qua

- Quan điểm xây dựng chương trình:

+ Chương trình giáo dục phổ thông là văn bản thể hiện mục tiêu giáo dục phổ thông, quy định các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của học sinh, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục và phương pháp đánh giá kết quả giáo dục, làm căn cứ quản lí chất lượng giáo dục phổ thông; đồng thời là cam kết của Nhà nước nhằm bảo đảm chất lượng của cả hệ thống và từng cơ sở giáo dục phổ thông + Chương trình giáo dục phổ thông được xây dựng trên cơ sở quan điểm của Đảng, Nhà nước về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; kế thừa và phát triển những ưu điểm của các chương trình giáo dục phổ thông đã có của Việt Nam, đồng thời tiếp thu thành tựu nghiên cứu về khoa học giáo dục và kinh nghiệm xây dựng chương trình theo mô hình phát triển năng lực của những nền giáo dục tiên tiến trên thế giới; gắn với nhu cầu phát triển của đất nước, những tiến bộ của thời đại về khoa học - công nghệ và xã hội; phù hợp với đặc điểm con người, văn hoá Việt Nam, các giá trị truyền thống của dân tộc và những giá trị chung của nhân loại cũng như các sáng kiến và định hướng phát triển chung của UNESCO về giáo dục; tạo

cơ hội bình đẳng về quyền được bảo vệ, chăm sóc, học tập và phát triển, quyền được lắng nghe, tôn trọng và được tham gia của học sinh; đặt nền tảng cho một xã hội nhân văn, phát triển bền vững và phồn vinh

+ Chương trình giáo dục phổ thông bảo đảm phát triển phẩm chất và năng lực người học thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức, kĩ năng cơ bản, thiết thực, hiện đại; hài hoà đức, trí, thể, mĩ; chú trọng thực hành, vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết vấn đề trong học tập và đời sống; tích hợp cao ở các lớp học dưới, phân hoá dần ở các lớp học trên; thông qua các phương pháp, hình thức

tổ chức giáo dục phát huy tính chủ động và tiềm năng của mỗi học sinh, các phương pháp đánh giá phù hợp với mục tiêu giáo dục và phương pháp giáo dục để đạt được mục tiêu đó

+ Chương trình giáo dục phổ thông bảo đảm kết nối chặt chẽ giữa các lớp học, cấp học với nhau và liên thông với chương trình giáo dục mầm non, chương trình giáo

dục nghề nghiệp và chương trình giáo dục đại học

- Chương trình giáo dục phổ thông được xây dựng theo hướng mở, cụ thể là:

+ Chương trình bảo đảm định hướng thống nhất và những nội dung giáo dục cốt lõi, bắt buộc đối với học sinh toàn quốc, đồng thời trao quyền chủ động và trách nhiệm cho địa phương, nhà trường trong việc lựa chọn, bổ sung một số nội dung giáo dục và triển khai kế hoạch giáo dục phù hợp với đối tượng giáo dục và điều kiện của địa phương, của nhà trường, góp phần bảo đảm kết nối hoạt động của nhà trường với gia đình, chính quyền và xã hội

+ Chương trình chỉ quy định những nguyên tắc, định hướng chung về yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của học sinh, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục và việc đánh giá kết quả giáo dục, không quy định quá chi tiết, để tạo điều kiện cho tác giả sách giáo khoa và giáo viên phát huy tính chủ động, sáng tạo trong thực hiện chương trình

+ Chương trình bảo đảm tính ổn định và khả năng phát triển trong quá trình thực hiện cho phù hợp với tiến bộ khoa học công nghệ và yêu cầu của thực tế

Như vậy, có thể thấy chương trình giáo dục phổ thông cụ thể hoá mục tiêu giáo dục phổ thông, giúp học sinh làm chủ kiến thức phổ thông, biết vận dụng hiệu quả kiến thức, kĩ năng đã học vào đời sống và tự học suốt đời, có định hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp, biết xây dựng và phát triển hài hoà các mối quan hệ xã hội, có cá tính, nhân cách và đời sống tâm hồn phong phú, nhờ đó có được cuộc sống có ý nghĩa và đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước và nhân loại

Chương trình giáo dục phổ thông thực hiện mục tiêu giáo dục hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh thông qua các nội dung giáo dục ngôn ngữ và văn học, giáo dục toán học, giáo dục khoa học xã hội, giáo dục khoa học tự nhiên, giáo dục công nghệ, giáo dục tin học, giáo dục công dân, giáo dục quốc phòng và an ninh, giáo dục nghệ thuật, giáo dục thể chất, giáo dục hướng nghiệp Mỗi nội dung giáo dục đều được thực hiện ở tất cả các môn học và hoạt động giáo dục, trong đó có một số môn học và hoạt động giáo dục đảm nhiệm vai trò cốt lõi

Căn cứ mục tiêu giáo dục và yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực ở từng giai đoạn giáo dục và từng cấp học, chương trình mỗi môn học và hoạt động giáo dục xác định mục tiêu, yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực và nội dung giáo dục của môn học, hoạt động giáo dục đó Giai đoạn giáo dục cơ bản thực hiện phương châm giáo dục toàn diện và tích hợp, bảo đảm trang bị cho học sinh tri thức phổ thông nền tảng, đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau Trung học Cơ sở; giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp thực hiện phương châm giáo dục phân hoá,

bảo đảm học sinh được tiếp cận nghề nghiệp, chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất lượng Cả hai giai đoạn giáo dục cơ bản và giáo dục định hướng nghề nghiệp đều có các môn học tự chọn; giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp có thêm các môn học và chuyên đề học tập lựa chọn, nhằm đáp ứng nguyện vọng, phát triển tiềm năng, sở trường của mỗi học sinh

3.2 Đặc điểm tâm sinh lý học sinh Trung học Cơ sở

Lứa tuổi học sinh THCS (từ 12 - 15 tuổi) là thời kì quá độ từ tuổi thơ sang

tuổi trưởng thành, thời kì trẻ ở "ngã ba đuờng" - “tuổi khủng hoảng”, một giai

đoạn vô cùng khó khăn, phức tạp và đầy mâu thuẫn trong quá trình phát triển

Những đặc trưng nổi bật ở giai đoạn này của các em là sự nhảy vọt về phát triển thể chất, sinh lý, lứa tuổi dậy thì, phát dục, có sự đổi thay từ trẻ nhỏ thành người lớn, sự chuyển biến từ tuổi thơ sang trưởng thành Học sinh THCS nhận ra

sự phát triển mạnh mẽ và đột ngột đó và dần bắt đầu chú ý đến cơ thể, đến ngoại hình của mình Ở lứa tuổi này, các em luôn có mong muốn khẳng định các giá trị phẩm chất và năng lực của bản thân, muốn sống tự lập, mong làm việc có ý nghĩa Cũng chính sự tham gia vào đời sống của người lớn và đảm nhiệm một số công việc của người lớn đã làm thay đổi quan niệm, thái độ ở các em, luôn nghĩ rằng bản

thân mình “không còn là trẻ con nữa” Tuy nhiên, ở lứa tuổi này các em cũng chưa

hiểu rõ những hạn chế về sức lực của mình, chưa biết đánh giá và kiểm soát cảm xúc cũng như khả năng kìm hãm những ham muốn cá nhân một cách đúng đắn còn rất hạn chế Những biểu hiện như bướng bỉnh, dễ bị kích động, sự vụng về, kết quả học tập giảm sút là những biểu hiện dễ nhận thấy ở lứa tuổi này Sự thay đổi về tính tình, hay e thẹn, nhút nhát hoặc khoe khoang, có khi hăng hái nhiệt tình, rồi thờ ơ

là biểu hiện mất thăng bằng trong đời sống tâm lí tuổi dậy thì Do đó, GV cần nắm bắt được những sự thay đổi này của các em để có các hoạt động giáo dục định hướng hợp lí, hiệu quả, giúp đỡ các em một cách tế nhị, khéo léo để các em không

“phát triển lệch lạc”

Đối với lứa tuổi này, các em có khả năng phân tích, tổng hợp phức tạp hơn, biết thiết lập các mối liên tưởng phức tạp khi tri giác các sự vật, hiện tượng Do vậy, giáo viên cần tổ chức những hoạt động trải nghiệm phong phú giúp học sinh phát huy tối đa khả năng ghi nhớ lôgic cũng như kích thích được sự tò mò, khám phá và sáng tạo của các em

Hiệu quả giáo dục chỉ đạt được nếu chúng ta nhận thấy và nắm vững những đặc điểm về tâm sinh lý của học sinh THCS, đó sẽ là nền tảng quan trọng đối với các lực lượng giáo dục Do vậy, giáo dục nhà trường cần chú ý đến những đặc điểm trên để tổ chức các HĐGD cho phù hợp với đặc điểm lứa tuổi Các loại hình HĐTN

mà càng phù hợp với sự phát triển tâm sinh lí của học sinh THCS thì càng tạo được

sự hứng thú, tích cực, chủ động và phát huy được sự sáng tạo của các em; nếu HĐTN không phù hợp thì sẽ làm cho các em thấy không hứng thú, không yêu thích dẫn đến hiệu quả giáo dục không tích cực và không đạt được kết quả như mong muốn

3.3 Vai trò của hoạt động trải nghiệm trong hình thành phẩm chất và năng lực của học sinh trung học cơ sở

Hoạt động trải nghiệm ở cấp THCS giúp học sinh củng cố thói quen tích cực, nền nếp trong học tập và sinh hoạt, hành vi giao tiếp ứng xử có văn hóa và tập trung hơn vào phát triển trách nhiệm cá nhân: Trách nhiệm với bản thân, trách nhiệm với gia đình, cộng đồng; hình thành các giá trị của cá nhân theo chuẩn mực chung của

xã hội; hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong cuộc sống; biết tổ chức công việc một cách khoa học; có hứng thú, hiểu biết về một số lĩnh vực nghề nghiệp, có ý thức rèn luyện những phẩm chất cần thiết của người lao động và lập được kế hoạch học tập, rèn luyện phù hợp với định hướng nghề nghiệp khi kết thúc giai đoạn giáo dục cơ bản

Chương trình HĐTN được đưa vào kế hoạch giáo dục chính thức ở trường phổ thông là một trong những giải pháp nhằm hướng đến mục tiêu giáo dục phát triển toàn diện con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu CNH - HĐH đất nước HĐTN là cầu nối giữa nhà trường với thực tiễn, tạo điều kiện để học sinh phát triển các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi, là một con đường để phát triển toàn diện nhân cách cho học sinh Cùng với dạy học ở trên lớp, thì HĐTN là một bộ phận rất quan trọng và vô cùng cần thiết trong toàn bộ quá trình dạy học - giáo dục ở nhà trường phổ thông Hai bộ phận này gắn bó hỗ trợ với nhau trong quá trình giáo dục

HĐTN cho học sinh THCS nói chung là hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các môn học chính khóa HĐTN là hoạt động nối tiếp và thống nhất hữu cơ với hoạt động giáo dục trong giờ học trên lớp Nó là cầu nối giữa công tác giảng dạy trên lớp với công tác giáo dục học sinh ngoài lớp

HĐTN giúp cho học sinh:

+ Củng cố, bổ sung những kiến thức đã được học qua các môn học ở trên lớp

+ Phát triển sự hiểu biết của học sinh trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống, từ

đó làm phong phú thêm vốn tri thức của học sinh

+ Làm cơ sở để giúp học sinh tự so sánh bản thân với người khác

+ Phát triển ở học sinh các kỹ năng cơ bản, cần thiết mà học sinh đã được hình thành ở các lớp dưới phù hợp với sự phát triển chung của các em (kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tham gia các hoạt động tập thể, kỹ năng nhận thức)

+ Hình thành và phát huy tính chủ thể và tính tích cực, tự giác trong việc tham gia vào các hoạt động chính trị Trên cơ sở đó, bồi dưỡng cho các em thái độ đúng đắn với các hiện tượng tự nhiên và, có trách nhiệm đối với công việc chung

Như vậy, HĐTN cho học sinh THCS là cầu nối giữa hoạt động giảng dạy và học tập ở trên lớp với giáo dục học sinh ở ngoài lớp thông qua các hoạt động lao động, văn nghệ, thể dục thể thao Cụ thể hơn, đó là sự chuyển hóa giữa giáo dục với

tự giáo dục, chuyển hóa những yêu cầu về những chuẩn mực hành vi đã được quy định thành hành vi và thói quen tương ứng Muốn cho sự chuyển hóa này diễn ra thì phải qua các hoạt động học tập, lao động, sinh hoạt tập thể, vui chơi giải trí và qua giao lưu với bạn bè, với thầy cô giáo, với cha mẹ và mọi người xung quanh

3.4 Các thành tố của hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

3.4.1 Mục tiêu hoạt động trải nghiệm theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018

Hoạt động trải nghiệm hình thành, phát triển ở học sinh năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp; đồng thời góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung quy định trong Chương trình tổng thể

Hoạt động trải nghiệm giúp học sinh khám phá bản thân và thế giới xung quanh, phát triển đời sống tâm hồn phong phú, biết rung cảm trước cái đẹp của thiên nhiên và tình người, có quan niệm sống và ứng xử đúng đắn, đồng thời bồi dưỡng cho học sinh tình yêu đối với quê hương, đất nước, ý thức về cội nguồn và bản sắc của dân tộc để góp phần giữ gìn, phát triển các giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam trong một thế giới hội nhập

Hoạt động trải nghiệm giúp học sinh củng cố thói quen tích cực, nền nếp trong học tập và sinh hoạt, hành vi giao tiếp ứng xử có văn hoá và tập trung hơn vào phát triển trách nhiệm cá nhân: trách nhiệm với bản thân, trách nhiệm với gia đình, cộng đồng; hình thành các giá trị của cá nhân theo chuẩn mực chung của xã hội; hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong cuộc sống; biết tổ chức công việc một cách khoa học; có hứng thú, hiểu biết về một số lĩnh vực nghề nghiệp, có

ý thức rèn luyện những phẩm chất cần thiết của người lao động và lập được kế hoạch học tập, rèn luyện phù hợp với định hướng nghề nghiệp khi kết thúc giai đoạn giáo dục cơ bản

Hoạt động trải nghiệm hướng tới việc học sinh tự hình thành cho bản thân các kiến thức về khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, từ đó vận dụng các kiến thức vào thực tiễn cuộc sống, tham gia tích cực vào các hoạt động xã hội Bên cạnh đó, thông qua hoạt động trải nghiệm trong và ngoài giờ học, học sinh có cơ hội khám

phá bản thân và thế giới xung quanh, biết làm việc có kế hoạch, biết cách tổ chức cuộc sống cá nhân, và quan trọng nhất là học sinh được phát triển năng lực, kĩ năng

và phẩm chất cá nhân dưới sự tổ chức của các lực lượng giáo dục Như vậy, mục tiêu của hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS bao gồm:

1 Nhằm tạo ra tính tích cực của HS tham gia vào các HĐTN từ đó bày tỏ quan điểm, ý tưởng sáng tạo;

2 Tạo điều kiện cho học sinh được thể hiện, tích lũy và chiêm nghiệm các kinh nghiệm trong cuộc sống;

3 Tạo cơ hội để học sinh THCS được thỏa mãn nhu cầu hoạt động của bản thân;

4 Phát triển hệ thống các năng lực cần thiết cho học sinh, giúp học sinh hình thành năng lực tự đánh giá và tự điều chỉnh, năng lực giải quyết vấn đề;

5 Bồi dưỡng hệ thống phẩm chất trách nhiệm của cá nhân trong học tập, trách nhiệm với gia đình, cộng đồng của HS;

6 Hình thành các giá trị của cá nhân học sinh THCS;

7 Tích cực tham gia tích cực các hoạt động lao động tại gia đình, nhà trường và xã hội;

8 Giúp học sinh THCS biết tổ chức công việc một cách hợp lý, khoa học;

9 Hình thành ở học sinh THCS hứng thú, hiểu biết về một số lĩnh vực nghề nghiệp

3.4.2 Nội dung hoạt động trải nghiệm cấp Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Theo “Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018” cho thấy, nội dung cơ bản

của chương trình HĐTN xoay quanh các mối quan hệ giữa cá nhân học sinh với bản thân; giữa học sinh với người khác, cộng đồng và xã hội; giữa học sinh với môi trường; giữa học sinh với nghề nghiệp Nội dung này được triển khai qua 4 nhóm hoạt động chính [9]:

+ Hoạt động giáo dục và phát triển cá nhân

+ Hoạt động lao động

+ Hoạt động xã hội và phục vụ cộng đồng

+ Hoạt động hướng nghiệp

Như vậy, hoạt động trải nghiệm ở THCS có nội dung giáo dục thiết thực, kiến thức thực tiễn gắn bó, gần gũi với đời sống thực tế,địa phương, cộng đồng, đất nước, mang tính tổng hợp nhiều lĩnh vực giáo dục, nhiều môn học, đáp ứng được nhu cầu hoạt động của học sinh, giúp các em vận dụng được vào trong thực tiễn cuộc sống một cách dễ dàng và thuận lợi Cụ thể:

(1) Hoạt động phát triển cá nhân:

- Hoạt động tìm hiểu/khám phá bản thân

- Hoạt động rèn luyện nền nếp, thói quen; tính tuân thủ, trách nhiệm, ý chí vượt khó

- Hoạt động phát triển các mối quan hệ trong gia đình, nhà trường và xã hội

(2) Hoạt động lao động:

- Hoạt động lao động ở nhà

- Hoạt động lao động ở trường

- Hoạt động lao động ở địa phương

(3) Hoạt động xã hội và phục vụ cộng đồng:

- Hoạt động giáo dục truyền thống, tư tưởng, đạo đức

- Hoạt động giáo dục văn hoá, hữu nghị và hợp tác

- Hoạt động tìm hiểu phong cảnh, di tích

- Hoạt động tình nguyện/nhân đạo và hoạt động giáo dục các vấn đề xã hội, vấn đề thời sự

(4) Hoạt động hướng nghiệp:

- Hoạt động tìm hiểu, trải nghiệm thế giới nghề nghiệp

- Hoạt động đánh giá và rèn luyện năng lực và phẩm chất của bản thân phù hợp với nhóm nghề

Có thể thấy, nội dung các HĐTN được thiết kế thành các chủ điểm mang tính

mở, không yêu cầu mối liên hệ chặt chẽ giữa các chủ điểm Bên cạnh hoạt động có tính tích hợp, học sinh được lựa chọn một số hoạt động chuyên biệt phù hợp với năng lực, sở trường, hứng thú của bản thân để phát triển năng lực sáng tạo riêng của mỗi cá nhân Nội dung của HĐTN rất đa dạng và mang tính tích hợp, tổng hợp các kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học, nhiều lĩnh vực học tập và giáo dục Nội dung HĐTN gắn bó và gần gũi với thực tế cuộc sống có khả năng đáp ứng được nhu cầu hoạt động của học sinh, giúp các em vận dụng vào trong thực tiễn một cách dễ dàng, thuận lợi hơn Bên cạnh hoạt động có tính tích hợp, học sinh được lựa chọn một số hoạt động chuyên biệt phù hợp với năng lực, sở trường, hứng thú của bản thân để phát triển năng lực sáng tạo riêng của mỗi cá nhân

3.4.3 Hình thức hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Hoạt động trải nghiệm được tổ chức trong và ngoài lớp học, trong và ngoài trường học; theo quy mô nhóm, lớp học, khối lớp hoặc quy mô trường; với các hình

thức tổ chức chủ yếu: thực hành nhiệm vụ ở nhà, sinh hoạt tập thể (sinh hoạt dưới

cờ; sinh hoạt lớp; Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội liên hiệpThanh niên Việt Nam, ), dự án, giao lưu, diễn đàn,

hội thảo, tổ chức sự kiện, câu lạc bộ, cắm trại, tham khảo sát thực địa, thực hành lao động, hoạt động thiện nguyện,

Hình thức tổ chức các HĐTN phải đa dạng phong phú, linh hoạt tạo cơ hội cho

HS được trải nghiệm Mỗi hình thức hoạt động đều tiềm tàng trong nó những khả năng giáo dục nhất định Nhờ các hình thức tổ chức đa dạng phong phú mà việc giáo dục HS được giáo dục một cách tự nhiên, sinh động không gò bó và khô cứng, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý cũng như nhu cầu và nguyện vọng của HS HĐTN là một dạng hoạt động giáo dục được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau rất đa dạng và phong phú Cùng một chủ đề, một nội dung giáo dục nhưng HĐTN có thể tổ chức theo nhiều hình thức hoạt động khác nhau tùy theo lứa tuổi

và nhu cầu học sinh, tùy theo điều kiện cụ thể của từng lớp, từng trường, từng địa phương Các hình thức tổ chức HĐTN có thể kể đến:

- Hình thức có tính khám phá: thực địa, thực tế, tham quan, trò chơi,

- Hình thức có tính tương tác: sân khấu, diễn đàn, giao lưu, xử lý các tình huống giả định

- Hình thức có tính tham gia lâu dài: dự án và nghiên cứu khoa học, các câu lạc bộ,

- Hình thức có tính cống hiến: thực hành lao động việc nhà, việc trường, các hoạt động xã hội/ tình nguyện

Tùy thuộc vào hoạt động giáo dục, GV sẽ lựa chọn các hình thức HĐTN sao cho phù hợp, như:

- Trải nghiệm trong môn học: GV lựa chọn các hoạt động có tính tương tác như thí

nghiệm, sân khấu hóa, để tạo được hứng thú học tập, lĩnh hội tri thức của học sinh

- Trải nghiệm ngoài giờ học: GV lựa chọn các hoạt động có tính khám phá, cống

hiến hoặc tham gia lâu dài như: thực địa, thực tế, tham quan, dự án nghiên cứu khoa học, các hoạt động xã hội, sẽ tạo điều kiện cho các em học sinh được trải nghiệm, khám phá, thỏa sức sáng tạo trong quá trình vận dụng kiến thức để giải quyết những vấn đề trong thực tiễn cuộc sống, tham gia tích cực vào các hoạt động xã hội, cộng đồng từ đó hình thành được những năng lực, phẩm chất và kĩ năng sống cần thiết

3.4.4 Kết quả hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt so với chương trình; sự tiến bộ của học sinh trong và sau các giai đoạn trải nghiệm Kết quả đạt được là căn cứ để định hướng học sinh tiếp tục rèn luyện hoàn thiện bản thân và cũng là căn cứ quan trọng để các

cơ sở giáo dục, các nhà quản lí và đội ngũ giáo viên điều chỉnh chương trình và các hoạt động giáo dục trong nhà trường

Các biểu hiện của phẩm chất và năng lực đã được xác định trong chương trình: năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp Các yêu cầu cần đạt về sự phát triển phẩm chất và năng lực của mỗi cá nhân chủ yếu được đánh giá thông qua hoạt động theo chủ đề, hoạt động hướng nghiệp, thông qua quá trình tham gia hoạt động tập thể và các sản

phẩm của học sinh trong mỗi hoạt động

Đối với Sinh hoạt dưới cờ và Sinh hoạt lớp kết quả đạt được là sự đóng góp của học sinh cho các hoạt động tập thể, số giờ tham gia các hoạt động và việc thực hiện

có kết quả hoạt động chung của tập thể Ngoài ra, các yếu tố như động cơ, tinh thần, thái độ, ý thức trách nhiệm, tính tích cực đối với hoạt động chung của học sinh cũng được đánh giá thường xuyên trong quá trình tham gia hoạt động

Kết quả đạt được trong HĐTN đối với mỗi học sinh là kết quả tổng hợp đánh giá thường xuyên và định kì về phẩm chất và năng lực và có thể phân ra làm một số mức để xếp loại Kết quả Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp được ghi vào hồ sơ học tập của học sinh (tương đương một môn học)

Kết quả đạt được trong HĐTN được thể hiện ở một số vấn đề cụ thể:

- Nắm vững các kiến thức về khoa học tự nhiên và khoa học xã hội

- Có kỹ năng vận dụng kiến thức khoa học tự nhiên và khoa học xã hội vào lý giải, giải quyết thực tiễn cuộc sống

- Thái độ tích cực vào các hoạt động xã hội

- Khả năng khai thác các cơ hội khám phá bản thân và thế giới xung quanh

- Kỹ năng làm việc có kế hoạch

- Kỹ năng tổ chức cuộc sống cá nhân

4 Nội dung quản lý hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường Trung học Cơ sở

4.1 Phát triển Chương trình hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học Cơ

sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Chương trình hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

ở các trường Trung học Cơ sở xây dựng theo tiếp cận phát triển năng lực, thể hiện

rõ vai trò của Hoạt động trải nghiệm trong việc hình thành các phẩm chất chủ yếu

và năng lực cốt lõi thông qua các thành phần của Hoạt động trải nghiệm: Thích ứng với cuộc sống, thiết kế và tổ chức hoạt động, định hướng nghề nghiệp

Các năng lực đã được cụ thể hoá thành các yêu cầu cần đạt về hành vi với các mức độ khác nhau Thông qua việc mô tả các yêu cầu cần đạt, người đọc có thể biết được con đường và cách thức hình thành và phát triển mục tiêu năng lực dựa trên gợi ý về các nội dung GD trong chương trình đưa ra

Chương trình hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

ở các trường Trung học Cơ sở là một quá trình liên tục, quy trình phát triển chương trình bao gồm các nội dung sau đây:

+ Phát triển mục tiêu giáo dục của cấp học, nội dung chương trình trải nghiệm, hướng nghiệp

+ Chỉ đạo tổ chuyên môn thiết kế đa dạng, phong phú, mềm dẻo, linh hoạt và mở

về không gian, thời gian, quy mô, đối tượng và số lượng tạo điều kiện cho học sinh có cơ hội được trải nghiệm

+ Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm phối hợp với giáo viên bộ môn, Đội TNTP HCM thiết kế nội dung hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp

+ Chỉ đạo việc thực hiện hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp đã được phê duyệt + Chỉ đạo các lực lượng giáo dục trong nhà trường thảo luận những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn tổ chức hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp

+ Huy động các lực lượng, tổ chức giáo dục tham gia vào phát triển chương trình nhà trường về hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp

4.2 Lập kế hoạch hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Để tổ chức các HĐTN cho học sinh đạt hiệu quả cao, việc lập kế hoạch đóng vai trò rất quan trọng Vì vậy, các nhà quản lí giáo dục cần căn cứ vào kế hoạch năm học của nhà trường, căn cứ vào điều kiện CSVC, trang thiết bị, sự phối kết hợp với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để cùng với các tổ chuyên môn, các tổ chức đoàn thể trong nhà trường xây dựng kế hoạch tổ chức HĐTN cho năm học đảm bảo tính hợp lí, thống nhất Cụ thể, hiệu trưởng cần làm tốt 2 nhóm việc sau:

Trước hết, cần tổ chức xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục chung của nhà trường trong năm học, trong đó có kế hoạch cho HĐTN

- Xác định đúng, đủ các căn cứ để xây dựng kế hoạch trải nghiệm trong trường THCS, bao gồm: (I) Mục tiêu phát triển toàn diện nhân cách học sinh được xác định tại Luật Giáo dục, trong chương trình giáo dục của cấp học; (II) Những nhiệm

vụ cấp thiết của sự nghiệp giáo dục, của đất nước, của địa phương trong từng giai đoạn cụ thể Đặc biệt là nhiệm vụ năm học, chủ đề năm học do Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT hướng dẫn ngay từ đầu năm học; (III) Tình hình kinh tế

xã hội của cộng đồng địa phương nơi trường đóng; (IV) Tình hình cụ thể của nhà trường (Kết quả các hoạt động giáo dục của năm học trước, thực trạng đội ngũ cán

bộ giáo viên, số lượng, chất lượng, đặc biệt là khả năng tổ chức các HĐTN cho HS), điều kiện CSVC, trang thiết bị, thư viện và tài chính, khả năng thực hiện công tác xã hội hóa của nhà trường

- Định hướng mục tiêu quản lý các hoạt động giáo dục để làm cơ sở xác định mục tiêu HĐTN Trong đó có mục tiêu của các hoạt động giáo dục trên cơ sở mục tiêu chung và được trình bày dưới dạng các chỉ tiêu cụ thể, mục tiêu xã hội và mục tiêu điều kiện

- Lựa chọn các nhóm hoạt động cần thực hiện trong năm học phù hợp theo các chủ

đề tháng và năm học để làm căn cứ cho giáo viên xây dựng kế hoạch hoạt động của từng lớp hay khối lớp trong trường

- Nội dung kế hoạch tổ chức các HĐTN phải xây dựng cụ thể, khi nào tổ chức hoạt động gì, dành cho đối tượng học sinh lớp nào? Sẽ diễn ra ở đâu? Ai phụ trách và cùng tham gia? … Các hoạt động phải được lựa chọn phù hợp với chủ đề học tập từng tháng, phù hợp với điều kiện nhà trường, địa phương Trong kế hoạch phải dự kiến các tình huống có thể xảy ra và hướng giải quyết các tình huống đó

- Phân phối nguồn lực cho từng hoạt động đã được xác định cho từng chủ đề, chủ điểm (thời gian, kinh phí, con người, cơ sở vật chất)

- Sắp xếp tiến độ thực thi hoạt động phù hợp

- Xác định biện pháp và cách thức thực hiện các hoạt động

+ Biện pháp phải phong phú và được lựa chọn giữa rất nhiều các biện pháp khác để phù hợp với đặc trưng của nhà trường, cấp học và đối tượng học sinh từng khối lớp, từng vùng, miền

+ Biện pháp phải có khả năng thực hiện được, nó được xây dựng phù hợp với đặc điểm tình hình của nhà trường, địa phương và khả năng của đội ngũ

+ Biện pháp là cách thực hiện nên cần được nêu cụ thể tạo đk cho việc thực hiện dễ dàng

- Xác định các tiêu chuẩn kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các hoạt động theo kế hoạch

Trong quá trình xây dựng kế hoạch, Hiệu trưởng (hoặc Phó Hiệu trưởng) có thể thực hiện kỹ thuật phân tích SWOT để phân tích bối cảnh nhà trường, làm cơ sở xây dựng kế hoạch HĐTN phù hợp với điều kiện cụ thể, đảm bảo tính khả thi Tiếp tục cụ thể hóa kế hoạch HĐTN cho từng học kỳ, từng tháng, từng tuần

Thứ hai, Hiệu trưởng chỉ đạo các TCM, các bộ phận khác và GV xây dựng kế hoạch tổ chức các HĐTN

- Hiệu trưởng chỉ đạo các bộ phận liên quan xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục (kế hoạch năm, tháng, tuần) thống nhất với kế hoạch chung của nhà trường, với kế hoạch của các bộ phận (để tránh tổ chức các hoạt động chồng chéo trong cùng một thời điểm, đồng thời có sự hỗ trợ và phối hợp tổ chức hoạt động của các bộ phận có liên quan)

- Hiệu trưởng hướng dẫn GV xây dựng kế hoạch tổ chức HĐTN cho HS thông qua dạy học môn học và các hoạt động ngoài giờ học Kế hoạch hoạt động của các HĐTN được tích hợp vào kế hoạch của các tổ chuyên môn

- Hiệu trưởng phê duyệt kế hoạch của từng giáo viên, kế hoạch được triển khai chỉ

sau khi có sự phê duyệt của cán bộ quản lý nhà trường

Như vậy, để lập kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh, hiệu trưởng trường THCS cần thực hiện tốt các công việc sau:

+ Phân tích thực trạng của nhà trường để có căn cứ xác định mục tiêu của HĐTN + Thống nhất mục tiêu các HĐTN của nhà trường

+ Nhà trường xây dựng được kế hoạch HĐTN cụ thể cho từng năm học phù hợp với mục tiêu đã xác định

+ Sắp xếp tiến độ phù hợp để thực hiện các HĐTN

+ Xác định biện pháp và cách thức thực hiện các hoạt động thiết thực và khả thi + Huy động các lực lượng tham gia xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện + Dự kiến nguồn tài chính, CSVC để triển khai HĐTN

+ Xác định các tiêu chuẩn kiểm tra đánh giá việc thực hiện các hoạt động theo kh phù hợp

4.3 Tổ chức bộ máy nhân sự và quy định triển khai hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Việc tổ chức, chỉ đạo thực hiện hoạt động trải nghiệm diễn ra có thuận lợi hay không, đạt hiệu quả hay không phụ thuộc vào kĩ năng quản lí, phân công nhiệm vụ cho từng bộ phận trong nhà trường của Hiệu trưởng Vì vậy, công tác tổ chức, chỉ đạo cần phải đảm bảo tính khoa học, phù hợp, tránh sự chồng chéo về nhiệm vụ, đồng thời tránh tình trạng phân công công việc không phù hợp với năng lực của các

bộ phận hay cá nhân Hiệu trưởng cần phân công nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng cho từng

cá nhân, từng bộ phận phụ trách trực tiếp các mảng HĐTN:

- Phó hiệu trưởng nhà trường phụ trách trực tiếp HĐTN, có nhiệm vụ triển khai, hướng dẫn việc tổ chức thực hiện cũng như kiểm tra, đánh giá các HĐTN

- Tổ trưởng chuyên môn phụ trách:

+ Hướng dẫn giáo viên bộ môn thống nhất nội dung tích hợp, phương pháp và hình thức, thời gian triển khai các HĐTN trong môn học để đảm bảo được cả hai mục tiêu dạy học và giáo dục Có thể tổ chức một số tiết dạy minh họa có HĐTN, từ đó đánh giá, góp ý và điều chỉnh cho phù hợp

+ Hướng dẫn GVCN trong quá trình triển khai và tổ chức các HĐTN trong các tiết HĐNGLL một cách cụ thể thông qua một tiết làm điểm, từ đó điều chỉnh, nhân rộng sao cho hiệu quả Trong quá trình thực hiện, cần có sự giám sát và kiểm tra đánh giá một cách khách quan, tránh việc GVCN sử dụng các tiết HĐTN không đúng mục đích

- Bí thư Đoàn và Tổng phụ trách Đội phụ trách trực tiếp các hoạt động ngoại khóa: Hiệu trưởng phân công cho các bộ phận khác trong nhà trường tham gia hỗ trợ

và phối hợp trong quá trình tổ chức HĐTN Thống nhất cơ chế phối hợp: đảm bảo

sự phối hợp giữa GV với GV, GV với CMHS, với các tổ chức đoàn thể trong nhà trường (bộ phận thư viện, thiết bị, đồ dùng dạy học, ban đại diện Hội CMHS, ) cũng như các lực lượng khác ngoài nhà trường (Cơ quan công an, Trung tâm y tế, Hội chữ thập đỏ, Hội phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Trung tâm TDTT, Đoàn TNCS

+ Phát huy vai trò TCM trong tổ chức thực hiện kế hoạch HĐTN

+ Hiệu trưởng phối hợp với Bí thư Đoàn và Tổng phụ trách Đội phụ trách trực tiếp một số HĐTN

+ Hiệu trưởng phân công cho các bộ phận khác trong nhà trường tham gia hỗ trợ và phối hợp trong quá trình tổ chức HĐTN

+ Xác định rõ lực lượng ngoài nhà trường và cơ chế phối hợp giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường để triển khai HĐTN

+ Bồi dưỡng nâng cao nhận thức và năng lực thực hiện cho các lực lượng khác + Xác định các tiêu chuẩn kiểm tra đánh giá việc thực hiện các HĐTN

4.4 Chỉ đạo, giám sát thực hiện kế hoạch triển khai hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

- Nội dung quản lý tổ chức HĐTN cho học sinh của Hiệu trưởng trường THCS bao gồm:

+ Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các lực lượng trong nhà trường để triển khai HĐTN;

+ Xác định rõ lực lượng ngoài nhà trường và cơ chế phối hợp giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường để triển khai HĐTN;

+ Xây dựng và xác định rõ các tiêu chuẩn kiểm tra đánh giá việc thực hiện các HĐTN;

+ Xác định cụ thể các biện pháp và cách thức thực hiện các HĐTN;

+ Triển khai hướng dẫn các tổ chuyên môn, GV lập kế hoạch HĐTN;

+ Kiểm tra, phê duyệt kế hoạch HĐTN của tổ chuyên môn, GV

- Nội dung quản lý, chỉ đạo hoạt động trải nghiệm:

+ Chỉ đạo thực hiện các HĐTN theo đúng chương trình quy định + Giám sát và hướng dẫn kịp thời các lực lượng bên trong nhà trường triển khai HĐTN

+ Chủ động trong phối hợp các lực lượng bên trong, bên ngoài nhà trường triển

khai HĐTN

+ Động viên các lực lượng bên trong nhà trường trong quá trình triển khai HĐTN + Giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai HĐTN + Chỉ đạo GV thực hiện tổ chức HĐTN qua dạy học các môn học + Chỉ đạo đảm bảo an toàn cho

+ Kiểm tra trước khi tổ chức hoạt động để rà soát các điều kiện đảm bảo, nhằm tổ chức các hoạt động thuận lợi có kết quả tốt;

+ Kiểm tra trong quá trình diễn ra các hoạt động để điều chỉnh, uốn nắn kịp thời những cố gắng, nỗ lực của giáo viên và học sinh trong hoạt động;

+ Kiểm tra sau hoạt động để đánh giá kết quả nhằm công nhận thành tích, khen thưởng động viên hoặc xử lí kịp thời các sai phạm, yếu kém

Việc kiểm tra đánh giá cần được đổi mới theo hướng coi trọng chức năng phát hiện để điều chỉnh, tư vấn cho giáo viên hơn là chỉ tập trung truy tìm sai sót Đánh giá đảm bảo tính công bằng, kịp thời và hợp lí để làm cơ sở cho việc triển khai các hoạt động tiếp theo đạt hiệu quả tốt hơn Nhà trường nên kết hợp giữa đánh giá của

cá nhân với đánh giá kết quả hoạt động của học sinh để xác định những vấn đề chung cần giải quyết trong tình hình thực hiện các HĐTN

Để công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động trải nghiệm cho học sinh đạt kết quả, Hiệu trưởng cần chủ động thực hiện các việc sau:

+ Xây dựng lực lượng tham gia kiểm tra đánh giá phù hợp + Xây dựng thang đánh giá HĐTN với tlêu chí rõ ràng + Đa dạng hóa hình thức kiểm tra đánh giá HĐTN +

Tổ chức đánh giá khách quan kết quả HĐTN + Công khai kết quả đánh giá thực hiện HĐTN

+ Cung cấp thông tin kịp thời, có tính xây dựng giúp GV điều chỉnh thực hiện HĐTN

+ Dùng kết quả đánh giá để xếp loại thi đua

4.6 Quản lý cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động trải nghiệm ở các trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

HĐTN được tổ chức có hiệu quả, nhà trường cần chú ý đến quy trình triển khai

như trong nhà trường như chỉ đạo các tổ chuyên môn căn cứ vào kế hoạch tổ chức các HĐTN của GV trong tổ, xây dựng kế hoạch và đề xuất nhu cầu sử dụng CSVC, thiết bị, đồ dùng dạy học phục vụ cho các HĐTN để kịp thời bổ sung, sửa chữa và phân bổ hợp lí, hướng dẫn GV, tổ chuyên môn và các bộ phận khác khai thác và sự dụng có hiệu quả CSVC, thiết bị, đồ dùng dạy học trong quá trình tổ chức các HĐTN Bên cạnh đó, chú trọng thường xuyên rà soát CSVC, trang thiết bị cần thiết

để phục vụ cho các HĐTN, đảm bảo an toàn cho GV và HS trong quá trình diễn ra các hoạt động cũng như phối hợp với các lực lượng bên ngoài nhà trường để khai thác có hiệu quả các điều kiện CSVC sẵn có ở địa phương trong quá trình tổ chức HĐTN (nhà văn hóa, sân vận động, )

Như vậy, để việc quản lý cơ sở vật chất, thiết bị, các điều kiện phục vụ cho HĐTN, Hiệu trưởng trường THCS cần chú ý:

+ Lập kế hoạch sử dụng CSVC phục vụ thực hiện HĐTN + Thường xuyên rà soát CSVC, thiết bị để kịp thời sữa chữa, mua sắm, bổ sung phục vụ thực hiện HĐTN + Khai thác, sử dụng các điều kiện CSVC sẵn có của địa phương và huy động xã hội hóa

+ Chỉ đạo tổ chuyên môn, GV có kế hoạch sử dụng và sử dụng hợp lí, các thiết bị, CSVC phục vụ cho HĐTN

4.7 Phối hợp các lực lượng trong và ngoài trường tổ chức hoạt động trải nghiệm

ở các trường Trung học Cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Để thống nhất và tập hợp được sức mạnh của các lực lượng trong và ngoài nhà trường trong công tác tổ chức các HĐTN, các nhà quản lí giáo dục cần chú ý đến sự phối kết hợp chặt chẽ giữa các lực lượng giáo dục và phân cấp trong quản lí hoạt động trải nghiệm, cụ thể:

+ Phối kết hợp giữa các giáo viên và các bộ phận đoàn thể trong nhà trường để tổ

chức có hiệu quả các HĐTN cho học sinh

+ Đưa nội dung, mục tiêu giáo dục của các HĐTN trong nhà trường vào các tổ

chức xã hội trong địa phương như: Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Hội nông dân, Hội cựu chiến binh, Hội người cao tuổi, nhằm thống nhất định hướng tác động đối với quá trình hình thành và phát triển nhân cách của trẻ

Sự phối hợp chặt chẽ ba môi trường giáo dục trên, trước là để đảm bảo sự thống nhất trong nhận thức cũng như hoạt động giáo dục cùng một hướng, một mục đích, một tác động tổ hợp, đồng tâm tạo sức mạnh kích thích, thúc đẩy quá trình phát triển nhân cách của trẻ, tránh sự tách rời mâu thuẫn, bài xích lẫn nhau gây cho các

em tâm trạng nghi ngờ, hoang mang, dao động trong việc lựa chọn, định hướng các giá trị tốt đẹp của nhân cách Sự phối hợp gia đình, nhà trường, xã hội có thể diễn

ra dưới nhiều hình thức Vấn đề cơ bản hàng đầu là tất cả các lực lượng giáo dục phải phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động tạo ra những mối quan hệ phối hợp

vì mục tiêu giáo dục đào tạo thế hệ trẻ thành những người công dân hữu ích cho đất nước

+ Phân cấp quản lí các HĐTN để giải phóng và phát huy mạnh mẽ tiềm năng, sức sáng tạo, tính chủ động và tự chịu trách nhiệm của mỗi tổ chức đoàn thể và cá nhân, giải quyết một cách có hiệu quả, kịp thời những bất cập trong quá trình triển khai Như vậy, Hiệu trưởng cần phối hợp với các lực lượng và có sự phân cấp trong quản lý hoạt động trải nghiệm, bao gồm:

+ Phối kết hợp giữa các giáo viên và các đoàn thể trong nhà trường để tổ chức các HĐTN cho học sinh THCS

+ Huy động, thu hút gia đình học sinh tham gia vào tổ chức HĐTN cho học sinh + Thu hút, thuyết phục các tổ chức xã hội trong địa phương hỗ trợ, tham gia vào tổ chức HĐTN

5 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

5.1 Các yếu tố thuộc về các cấp quản lý

Nhận thức và năng lực quản lý của cán bộ quản lý nhà trường mà người đứng đầu là hiệu trưởng sẽ góp phần quyết định rất lớn tới kết quả của quá trình quản lý các HĐTN cho HS

Thuộc về Hiệu trưởng và CBQL:

+ Nhận thức của Hiệu trưởng về tổ chức HĐTN + Năng lực của của Hiệu trưởng trong tổ chức HĐTN + Nhận thức của Tổ trưởng/Tổ phó chuyên môn về tổ chức HĐTN + Năng lực của Tổ trưởng/Tổ phó chuyên môn trong tổ chức HĐTN Trong nhà trường, Hiệu trưởng là hạt nhân thiết lập bộ máy tổ chức, điều hành và phát triển đội ngũ, hỗ trợ sự phạm và hỗ trợ quản lí cho đội ngũ nhân lực giáo dục của nhà trường để mọi hoạt động của nhà trường được thực hiện đúng tính chất, nguyên

lí, mục tiêu, nội dung, chương trình và phương pháp giáo dục Hiệu trưởng cũng là người đóng vai trò chủ chốt trong việc tổ chức, huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực nhằm đáp ứng các hoạt động giáo dục của nhà trường Người Hiệu trưởng phải có năng lực khái quát cập nhật, năng lực biết hỗ trợ những người khác,

có ảnh hưởng tích cực tới những người xung quanh, phải có khả năng nắm bắt những biến đổi lớn từ môi trường bên ngoài tác động đến sự hoạt động của giáo dục

về các lĩnh vực chính trị, xã hội, kinh tế và quốc tế Quan trọng hơn nữa là Hiệu trưởng có khả năng thuyết phục, trình bày, lắng nghe, có khả năng hỗ trợ các đồng nghiệp cùng phát triển Đồng thời biết chuyển đổi mềm dẻo linh hoạt sự đổi mới

chung thành những việc làm cụ thể thiết thực trong quá trình xây dựng một nhà trường hiệu quả, thân thiện Người Hiệu trưởng giỏi còn là người dám đột phá xây dựng những mô hình mới mẻ bắt kịp với các xu hướng tiên tiến trên thế giới

Đối với việc tổ chức các HĐTN trong nhà trường, Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch, chỉ đạo, triển khai các HĐTN, phân công nhiệm vụ cho các lực lượng giáo dục; chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho việc tổ chức hoạt động, đồng thời cũng là người trực tiếp kiểm tra, đánh giá hiệu quả của các HĐTN trong nhà trường

Vì vậy, có thể xem xét hai yếu tố sau có ảnh hưởng như thế nào đến quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh, gồm:

- Nếu người cán bộ quản lý hiểu rõ mục tiêu, yêu cầu, nội dung, hình thức tổ chức, nắm rõ quy trình quản lý HĐTN, sử dụng hợp lý đội ngũ giáo viên thì việc tổ chức các HĐTN sẽ diễn ra một cách khoa học, phù hợp, hiệu quả

- Nếu cán bộ quản lý nhà trường không nhận thức đúng, không có kế hoạch cụ thể phù hợp thì trong quá trình quản lý sẽ giảm đi hiệu quả của hoạt động đó HS sẽ là người bị ảnh hưởng lớn, ảnh hưởng đó có thể sẽ liên quan đến việc hình thành nhân cách của học sinh

5.2 Các yếu tố thuộc về đội ngũ giáo viên và học sinh

Có thể thấy, đội ngũ giáo viên là người trực tiếp tổ chức các HĐTN trong nhà trường Vì vậy, năng lực và phẩm chất của giáo viên sẽ quyết định đến chất lượng của việc tổ chức các HĐTN cho học sinh

Việc tổ chức các HĐTN trong nhà trường chỉ có thể đạt được hiệu quả, thu hút được sự tham gia tích cực của học sinh, đáp ứng được những mục tiêu đề ra khi đội ngũ giáo viên có được nhận thức đầy đủ, hiểu đúng ý nghĩa của HĐTN cho học sinh và có năng lực chuyên môn và phẩm chất đạo đức của nhà giáo Có hai yếu tố

có thể kể đến có ảnh hưởng đến quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh, bao gồm: Giáo viên và học sinh;

+ Năng lực tổ chức HĐTN của giáo viên bộ môn và giáo viên chủ nhiệm

+ Sự tham gia của các lực lượng giáo dục phối hợp tổ chức HĐTN cho học sinh + Khả năng tham gia các HĐTN của học sinh

Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục Việt Nam đã xác định: “Giáo viên chính là lực lượng xung kích trên mặt trận đổi mới, là người đi đầu quyết định tới chất lượng giáo dục” Không giải quyết được khâu giáo viên, mọi chương trình giáo dục đều thất bại Chính vì thế, trong công tác quản lí, hiệu trưởng cần quan tâm đến công tác bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ giáo viên để giúp họ

có thể thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao