(LUẬN văn THẠC sĩ) QUẢN lý GIÁO dục THỂ CHẤT CHO học SINH các TRƯỜNG TRUNG học cơ sở HUYỆN GIỒNG TRÔM, TỈNH bến TRE

Tuy nhiên, việc giáo dục thể chất cho học sinh ở nhà trường còn nhiều khó khăn và hạn chế như: Học sinh ít hứng thú với môn học thể dục; Phụ huynh học sinh chưa nhận thức sâu sắc về tầm

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM THANH LONG

QUẢN LÝ GIÁO DỤC THỂ CHẤT CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN GIỒNG TRÔM, TỈNH BẾN TRE

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2021

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM THANH LONG

QUẢN LÝ GIÁO DỤC THỂ CHẤT CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN GIỒNG TRÔM, TỈNH BẾN TRE

LỜI CAM ĐOAN

***

Tôi tên là Phạm Thanh Long, học viên cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục khóa X đợt 2 năm 2019 Tôi xin cam đoan rằng các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa

từng được công bố trong bất kì công trình nào khác

TP Hồ Chí Minh, ngày 08 tháng 11 năm 2021

Tác giả luận văn

Phạm Thanh Long

LỜI CẢM ƠN

***

Thật vinh dự và tự hào cho bản thân là học viên của Học viện Khoa học xã hội, đây là cơ hội để tôi có dịp học tập, nghiên cứu, rèn luyện,, trải nghiệm để bổ sung kiến thức và kỹ năng cần thiết trong quá trình công tác

Cảm ơn Quý thầy cô trực tiếp giảng dạy đã nhiệt tâm, nhiệt tình trong suốt quá trình học tập, ngoài kiến thức được truyền đạt, tôi còn học từ thầy cô phương pháp làm việc, sự tận tình chia sẻ các nguyên tắc, phong cách lãnh đạo và kinh nghiệm trong quản lý, tất cả sẽ là hành trang quý báu cho tôi trong hành trình thực hiện nhiệm vụ

Bằng tất cả lòng chân thành, xin tri ơn Phó giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Văn Đoạt đã tận tình hướng dẫn và tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành luận văn đúng thời gian quy định

Xin cảm ơn các cấp lãnh đạo của Học viện đã tạo điều kiện về cơ sở vật chất

và các điều kiện khác để lớp an tâm học tập, cảm ơn tất cả các anh chị em học viên lớp Thạc sĩ Quản lý giáo dục khóa X đợt 2 năm 2019 đã cùng gắn bó, chia sẻ, cảm

ơn Ban Giám hiệu, quý thầy cô giáo, quý phụ huynh và các em học sinh các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre đã cung cấp những thông tin và số liệu làm cơ sở nghiên cứu đề tài

Do năng lực bản thân và kinh nghiệm công tác còn hạn chế nên chắc chắn nội dung luận văn không tránh khỏi thiếu sót, rất mong nhận được nhiều sự góp ý để làm hành trang trong công tác sau này

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC THỂ CHẤT CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 11

1.1 Trường trung học cơ sở trong hệ thống quốc dân 11

1.2 Giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở 13

1.3 Quản lý giáo dục thể chất tại trường trung học cơ sở 22

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục thể chất tại trường trung học cơ sở 29

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC THỂ CHẤT TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN GIỒNG TRÔM, TỈNH BẾN TRE 32

2.1 Khái quát chung về giáo dục trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre 32

2.2 Mẫu khảo sát, địa bàn khảo sát và phương pháp khảo sát thực trạng 35

2.3 Thực trạng giáo dục thể chất cho học sinh tại các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre 37

2.4 Thực trạng quản lý giáo dục thể chất cho học sinh các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre 45

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục thể chất cho học sinh các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre 50

2.6 Đánh giá chung về thực trạng quản lý giáo dục thể chất cho học sinh tại các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre 53

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC THỂ CHẤT CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN GIỒNG TRÔM, TỈNH BẾN TRE 58

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý giáo dục thể chất cho học sinh tại các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre 58

3.2 Các biện pháp quản lý giáo dục thể chất cho học sinh tại các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre 60 3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 69

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 75 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 78 PHỤ LỤC 1

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Thực trạng thực hiện mục tiêu giáo dục thể chất 38

Bảng 2.2 Thực trạng thực hiện nội dung giáo dục thể chất 39

Bảng 2.3 Thực trạng thực hiện phương pháp giáo dục thể chất 40

Bảng 2.4 Thực trạng thực hiện hình thức giáo dục thể chất 41

Bảng 2.5 Đánh giá chung thực trạng giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở 43

Bảng 2.6 Mức độ thực hiện nội dung lập kế hoạch giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở 45

Bảng 2.7 Mức độ thực hiện nội dung tổ chức nhân sự thực hiện giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở 46

Bảng 2.8 Mức độ chỉ đạo thực hiện giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở 47

Bảng 2.9 Mức độ thực hiện kiểm tra, đánh giá giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở 48

Bảng 2.10 Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về chủ thể quản lý 50

Bảng 2.11 Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về gia đình học sinh trung học cơ sở 51

Bảng 2.13 Thực trạng chung về quản lý giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở 53

Bảng 3.1 Mức độ cần thiết của các biện pháp 71

Bảng 3.2 Mức độ khả thi của các biện pháp 72

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

1.1 Tính cấp thiết về mặt lý luận

Giáo dục toàn diện là vấn đề đã được Đảng và Nhà nước quan tâm sâu sắc

Từ những năm đầu thế kỷ 21, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã định hướng chương trình giáo dục cho học sinh theo mục tiêu giáo dục toàn diện để phát triển hài hòa, cân đối hình thể, nâng cao năng lực thể chất và các tố chất thể lực cho học sinh, góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài để đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Trong bài "Sức khoẻ và thể dục" được đăng trên báo Cứu Quốc số ra ngày 27/3/1946, Bác Hồ đã kêu gọi toàn dân tập thể dục: “Giữ gìn dân chủ, xây dựng

nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công Mỗi một người dân yếu ớt, tức là làm cho cả nước yếu ớt một phần; mỗi một người dân khỏe mạnh, tức là góp phần cho cả nước mạnh khỏe Vậy nên luyện tập thể dục, bồi bổ sức khỏe, tức là góp phần cho cả nước mạnh khỏe”

So với thế giới, tầm vốc người Việt Nam chúng ta còn bé nhỏ, dĩ nhiên sức bền cũng không thể nào sánh bằng họ Do đó, điều này cũng đã ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình làm việc của chúng ta Chính vì lẽ đó, ngoài việc giáo dục cho học sinh kiến thức, Bộ giáo dục cũng đã chú trọng đến việc giáo dục thể chất cho học sinh, đặt biệt là khối trung học cơ sở vì lứa tuổi này các em đang phát triển, rất phù hợp để các em có khả năng phát triển toàn diện vừa thể chất lẫn trí tuệ

Điều 41 Hiến pháp nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã

quy định: "Nhà nước thống nhất quản lý sự nghiệp phát triển thể dục thể thao, quy

định chế độ giáo dục thể chất bắt buộc trong trường học, khuyến khích và giúp đỡ phát triển các hình thức tổ chức thể dục thể thao tự nguyện của nhân dân, tạo điều kiện cần thiết để không ngừng mở rộng các hoạt động thể dục thể thao quần chúng, chú trọng hoạt động thể thao chuyên nghiệp, bồi dưỡng các tài năng thể thao"

Cũng nói về thể dục - thể thao, Chỉ thị 17-CT/TW của Ban Bí thư Trung

Ương Đảng ngày 23/10/2002 cũng nêu rõ: “Đẩy mạnh hoạt động thể dục thể thao ở

trường học Tiến tới bảo đảm mỗi trường học đều có giáo viên thể dục chuyên trách

và lớp học thể dục đúng tiêu chuẩn, tạo điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục thể chất; xem đây là một tiêu chí xét công nhận trường chuẩn quốc gia” [1]

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện

giáo dục và đào tạo (Nghị quyết số 29-NQ/TW) “Đối với giáo dục phổ thông, tập

trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn” [17] Và trong chương trình Giáo dục Phổ thông 2018, Bộ Giáo dục đã

đưa hẳn môn giáo dục thể chất vào chương trình giảng dạy Như vậy, có thể thấy

rằng, trong lần cải cách này, Bộ Giáo dục đã thực hiện đúng theo Nghị quyết

29-NQ/TW năm 2013 về chính sách đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

Với nhu cầu của xã hội trong thời kỳ đổi mới, với mong mỏi của người dân

về sự phát triển toàn diện thể chất và kiến thức của học sinh, nhà trường cần thay đổi nội dung cũng như phương pháp giảng dạy mới có thể đáp ứng yêu cầu xã hội

Đối với các trường trung học cơ sở, công tác giáo dục thể chất cho học sinh rất quan trọng Để phát triển toàn diện nhân cách con người, giáo dục trung học cơ

sở cần phải được tiến hành xây dựng cơ sở ban đầu một cách tổng hợp và đồng bộ các mặt giáo dục như thể chất, trí tuệ, đạo đức, thẩm mỹ, lao động Những mặt giáo dục này bổ sung cho nhau trong quá trình hình thành phát triển toàn diện nhân cách con người Trong đó, giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở là quá trình tác động nhiều mặt để các em vận động, sinh hoạt hợp lý giúp cơ thể phát triển đều đặn, sức khoẻ tăng cường, tạo cơ sở cho sự phát triển toàn diện Việc giáo dục thể chất cho học sinh phù hợp đúng mức, khoa học sẽ là điểm tựa giúp các em phát triển toàn diện, hài hoà, mạnh khoẻ về thể chất lẫn tinh thần, đặt nền tảng cho sự phát triển thể chất suốt đời và nó cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển tâm lý, nhân cách học sinh

Để thực hiện tốt vai trò của giáo dục thể chất nêu trên thì vai trò quản lý giáo dục thể chất tại các trường trung học cơ sở cũng rất quan trọng, góp phần thực hiện thành công giáo dục thể chất cho học sinh Bất kỳ một hoạt động nào cũng cần sự quản lý Người quản lý phải xác định được mục tiêu, nội dung, hình thức tổ chức, phương pháp thực hiện, phương tiện, cơ sở vật chất, lực lượng tham gia hoạt động

Chỉ cần người quản lý không thực hiện tốt một trong những nội dung này cũng để lại ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả thực hiện hoạt động Do đó, để thực hiện tốt giáo dục thể chất cho học sinh tại các trường trung học cơ sở đáp ứng được mục tiêu

giáo dục thể chất, và nhất là đáp ứng được nhu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục hiện nay thì nhà quản lý cũng phải thay đổi cách thực thực hiện nhiệm vụ, trong đó có quản lý giáo dục thể chất cho học sinh ở các trường trung học cơ sở

1.2 Tính cấp thiết về mặt thực tiễn

Ở bậc trung học cơ sở, học sinh đang trong giai đoạn phát triển tâm sinh lý toàn diện Giáo dục thể chất có tác dụng tích cực đến tiến trình hoàn thiện cơ thể của học sinh Để giáo dục thể chất có hiệu quả và đạt được những gì mong muốn thì cần phải quản lý Do đó, quản lí giáo dục thể chất là một vấn đề quan trọng trong hoạt động giáo dục của nhà trường, nó sẽ giúp cho nhà quản lí nắm tình hình giáo dục thể chất đang diễn ra ở đơn vị mình một cách cụ thể Từ đó có những điều chỉnh phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả của của giáo dục thể chất

Tuy nhiên, việc giáo dục thể chất cho học sinh ở nhà trường còn nhiều khó khăn và hạn chế như: Học sinh ít hứng thú với môn học thể dục; Phụ huynh học sinh chưa nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của giáo dục thể chất đối với việc hình thành nhân cách toàn diện của con em đội ngũ giáo viên giáo dục thể chất chưa chủ động tìm tòi những phương pháp giáo dục tạo hứng thú cho học sinh giúp các

em có thái độ học tập tích cưc hơn với bộ môn thể dục và tích cực tham gia các giáo dục thể chất…

Huyện Giồng Trôm là một huyện nhỏ trong 8 huyện và một thành phố thuộc tỉnh Bến Tre Người dân chủ yếu sống nằng nghề làm vườn, trồng trọt và chăn nuôi

Mức sống và trình độ dân trí cũng chưa cao Tuy nhiên, những năm gần đây, với sự quyết tâm của Đảng bộ và Nhân dân của huyện đã từng bước nâng dần mức sống của người dân Mọi người chú trọng làm ăn kinh tế, cải tạo đất nông nghiệp, chuyển đổi vật nuôi cây trồng và hướng tới xây dựng nhiều xã nông thôn mới Từ việc kinh

tế phát triển, người nông dân chú ý đến sức khoẻ và giáo dục Họ đã biết tập luyện thể thao, nâng cao trình độ hiểu biết để phục vụ công việc Song song đó, người dân cũng đã đồng thuận cho con em tham gia các hoạt động thể dục thể thao trong nhà trường để từ đó, ngoài tiếp thu kiến thức, các em còn rèn luyện thể dục thể thao để con người được phát triển toàn diện

Thực tế cho thấy, một số trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Giồng Trôm còn thiếu rất nhiều trang thiết bị dạy học giáo dục thể chất cho học sinh, cơ sở vật chất lạc hậu, thiếu thốn Các em chưa được tập luyện theo khả năng yêu thích của mình, chỉ được quan tâm khi có phong trào thi đấu giao lưu hay các kỳ Hội

khoẻ phù đổng, Hội thao hè Ngoài ra còn rất nhiều nguyên nhân khác đòi hỏi các nhà quản lý giáo dục phải chú trọng tìm hiểu nguyên nhân và tìm biện pháp khắc phục để nâng cao chất lượng giáo dục thể chất cho học sinh

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

2.1 Tổng quan theo các hướng nghiên cứu

2.1.1 Các nghiên cứu về giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở

Ở Liên Xô cũ, hệ thống nguyên lý, phương pháp quản lý huấn luyện vận động viên thể thao trẻ đã được hình thành theo các công trình nghiên cứu về quản lý thể dục thể thao trong giáo dục thể chất của các nhà nghiên cứu Novicop và Matveep (1978) [19]

Trong những năm gần đây trong công tác quản lý giáo dục thể chất, Mỹ đã chú trọng đổi mới chương trình đào tạo, tăng cường các môn học tự chọn, chú trọng cải tiến phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tự giác tích cực của người học, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, đặc biệt môn giáo dục thể chất

Trung Quốc là cường quốc về thể dục thể thao, do đó việc nghiên cứu và quản lý tổ chức thể dục thể thao, đặc biệt quản lý giáo dục thể chất ở các trường học Có rất nhiều công trình nghiên cứu có thể kể đến như Chu Nghiêm Kiệt (1988), Trương Lê Chính (1990) đã xây dựng giáo trình về quản lý thể dục thể thao trường học, Trần Hiếu Tân (1990) nghiên cứu về quản lý giáo dục đã xây dựng nên nội dung, phương pháp, phương thức quản lý giáo dục của Trung Quốc

Bộ giáo dục đã đưa bộ môn giáo dục thể chất là nội dung bắt buộc trong chương trình của các nhà trường Như vậy, giáo dục thể chất là nhiệm vụ quan trọng

và vô cùng cần thiết cho học sinh Đã có nhiều công trình nghiên cứu trên thế giới cũng như ở Việt Nam về giáo dục thể chất cho học sinh tại các trường trung học cơ

sở Dưới đây, nghiên cứu sẽ tổng quan các công trình theo hướng nghiên cứu này

Tác giả Đặng Thanh, viện Tâm lý học, Trung tâm khoa học xã hội và nhân văn quốc gia cũng đã xác định giá trị của thể thao, giúp cho con người khoẻ mạnh, duy trì nòi giống Từ đó, nó cũng đã giúp cho sự tồn tại của xã hội thông qua công trình nghiên cứu "Tuyển tập nghiên cứu khoa học giáo dục thể chất, y tế trường học", Bộ Giáo dục và Đào tạo biên soạn, nhà xuất bản Thể dục Thể thao - 2006

Cũng trong cuốn tài liệu này, tác giã cũng đã nhấn mạnh giáo dục ý thức, tinh thần cao thượng trong thể thao [21]

Trong luận án tiến sĩ giáo dục học "Nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục thể chất cho sinh viên các trường Đại học tại thành phố Vinh", tác

giả Văn Đình Cường (2020) đã nghiên cứu và phân tích lý luận, thực trạng của vấn

đề này, đồng thời đưa ra một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục thể chất cho sinh viên các trường Đại học tại thành phố Vinh [6]

Còn trong bài viết "Thực trạng công tác giáo dục thể chất ở Học viện Nông nghiệp Việt Nam", đăng trên Tạp chí Khao học phát triển tác giả Nguyễn Văn Toàn (2014) đã khẳng định giáo dục thể chất là nội dung bắt buộc trong chương trình đào tạo của Học viện Nông nghiệp Việt Nam và đã đề xuất năm giải pháp giúp nâng cao kết quả môn giáo dục thể chất cho sinh viên: tuyên truyền về tác dụng của thể dục thể thao, cải tiến nội dung, chương trình, tăng cường các hoạt động ngoại khoá, đầu

tư cơ sở vật chất, nâng cao trình độ chuyên môn giảng viên giáo dục thể chất [24]

Nguyễn Thị Thanh Nhàn, tác giả nghiên cứu đề tài "Giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục thể chất cho sinh viên Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp" Trong luận văn này, tác giả đã xác định cơ sở lý luận, khảo sát, đánh giá, chỉ ra thực trạng cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến thực trạng giáo dục thể chất cho sinh viên Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp Tác giả đã đề xuất được một số giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục thể chất cho sinh viên Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp hiện nay [18]

Trong luận án Tiến sĩ Khoa học Giáo dục, tác giả Nguyễn Văn Toàn (2015),

đã nghiên cứu đề tài "Nghiên cứu giải pháp và đánh giá hiệu quả giáo dục thể chất theo hệ thống tín chỉ cho sinh viên Cao đẳng Sư phạm giáo dục thể chất trường Đại học Hồng Đức, Thanh Hoá" Đề tài của tác giả hướng tới múc đích góp phần nâng cao hiệu quả đào tạo sinh viên cao đẳng sư phạm giáo dục thể chất của trường Đại học Hồng Đức theo chế tín chỉ thông qua phương thức chuyển đổi đào tạo và giải pháp khắc phục thực trạng [25]

Còn tác giả Võ Văn Vũ (2014), trong luận án Tiến sĩ Khoa học Giáo dục, tác giả đã nghiên cứu "Đánh giá thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục thể chất và hoạt động thể thao trong trường Trung học Phổ thông ở Đà Nẵng", tác giả

đã đi sâu đánh giá toàn diện thực trạng cũng như nghiên cứu, đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục thể chất và hoạt động thể thao trong trường Trung học Phổ thông ở phạm vi các tỉnh duyên hải miền Trung và Tây Nguyên [28]

Tác giả Vũ Đức Văn (2008), Nghiên cứu một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở của thành phố Hải Phòng

Luận án đã tiến hành xác định cơ sở lý luận, khảo sát, đánh giá và chỉ ra thực trạng giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở thành phố Hải Phòng và các yếu tố

ảnh hưởng tới thực trạng này Từ kết quả nghiên cứu lý luận và thực trạng nghiên cứu đã đề xuất được các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở của thành phố Hải Phòng hiện nay [27]

2.1.2 Các nghiên cứu về quản lý giáo dục thể chất

Tác giả Đặng Xuân Hải, Nguyễn Sĩ Thư (2012), trong tác phẩm "Quảng lý giáo dục, quản lý nhà trường trong bối cảnh thay đổi" của nhà xuát bản Việt Nam cũng đã chỉ rõ vai trò quản lý, đặc biệt là vai trò quản lý giáo dục, quản lý nhà trường Bên cạnh đó, tác giả cũng đã nhận định thực trạng và đưa ra những giải pháp tối ưu trong công tác quản lý [8]

Hoặc như tác giả Đặng Huỳnh Mai (2010), trong tác phẩm "Phương pháp tổ chức quản lý lớp học" của nhà xuất bản Đại học sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã nhận định và đưa ra những biện pháp phù hợp trong công tác quản lý lớp học Đây là những biện pháp rất hữu ích trong công tác tổ chức và quản lý lớp học, quản lý hiệu quả trong nhà trường [16]

Nói về biện pháp quản lý giáo dục thể chất tại các trường trung học cơ sở, tác giả Trần Văn Hồng cũng đã đưa ra những biện pháp thiết thực để quản lý côngt tác giáo dục thể chất tại các trường trung học cơ sở có hiệu quả trong luận văn "Biện pháp quản lý giáo dục thể chất tại các trường trung học cơ sở quận Ngũ Hành Sơn, Thành phố Đà Nẵng [9]

2.2 Đánh giá chung về các hướng nghiên cứu

- Những vấn đề còn chưa được đề cập nghiên cứu Các công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục thể chất trên thế giới và trong nước tập trung vào phương pháp, nội dung, chương trình đào tạo giáo dục thể chất trong điều kiện kinh tế - xã hội tốt hơn khu vực huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

Do đó chúng ta chỉ tham khảo mà chưa thể áp dụng hoàn toàn phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội và giáo dục trong huyện giai đoạn hiện nay

Hội nghị Trung ương 8 (khóa XI) thông qua Nghị quyết số: 29-NQ/TW, ngày 4/11/2013 “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” [17]

Thực tế cho thấy, từ Hội nghị Trung ương 8 cho đến nay, việc đổi mới, căn bản toàn diện chưa thật sự mang lại hiệu quả, nội dung, phương pháp, chương trình còn nhiều bất cập, lạc hậu và chưa theo kịp với xu thế của xã hội

- Những vấn đề cần được tập trung nghiên cứu giải quyết tiếp theo

Nhận thức của đội cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, phụ huynh và học sinh và các ngành địa phương về công tác giáo dục thể chất chưa đầy đủ, vẫn xem đây là môn phụ nên chưa thật sự quan tâm

Cán bộ quản lý của Phòng Giáo dục không chuyên trách về giáo dục thể chất nên chỉ đạo, giám sát chưa sâu sát, chặt chẻ

Giáo viên dạy bộ môn giáo dục thể chất ngại đầu tư về phương pháp, chưa nắm chắc nội dung, chương trình do tâm lý chỉ là môn năng khiếu, không đánh giá bằng điểm số, không ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục

Cơ sở vật chất còn lạc hậu, ít đầu tư nên chưa đáp ứng công tác giảng dạy giáo dục thể chất có hiệu quả

TheoThông tư số 32/2018/TT-BGD&ĐT ngày 26/12/2018, Ban hành chương trình giáo dục phổ thông 2018: Chương trình môn Giáo dục thể chất quán triệt đầy

đủ quan điểm, mục tiêu, yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực, kế hoạch giáo dục

và định hướng về nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục và đánh giá kết quả giáo dục 4 được quy định tại Chương trình tổng thể [2]

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận quản lý giáo dục thể chất nhằm để đánh giá thực trạng và đề xuất một số biện pháp quản lý giáo dục thể chất cho học sinh ở các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục thể chất và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trung

học cơ sở

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận quản lý giáo dục thể chất cho học sinh trung học

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý giáo dục thể chất ở các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

4.2 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

* Giới hạn về đối tượng, khách thể và địa bàn nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu quản lý giáo dục thể chất cho học sinh ở các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre Giáo dục thể chất tập trung ở đề tài là hoạt động thể chất qua môn học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 và các giáo dục thể chất được tiến hành trong nhà trường Chủ thể quản

lý trong đề tài bao gồm: Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng và Tổ trưởng chuyên môn, các chủ thể khác là chủ thể phối hợp trong quản lý giáo dục thể chất

Do thời gian hạn chế vì công tác quản lý nên tác giả chỉ tiến hành khảo sát ở

03 trường trung học cơ sở trên địa bàn tỉnh Việc khảo sát thực trạng quản lý giáo dục thể chất được tiến hành tập trung khảo sát 3 trường:

- Trường trung học cơ sở Phước Long: 2 cán bộ quản lý, 4 tổ trường chuyên môn, 7 giáo viên là Ban chấp hành Công đoàn, 3 giáo viên dạy môn thể dục, 20 giáo viên, 20 học sinh

- Trường trung học cơ sở Phạm Viết Chánh: 2 cán bộ quản lý, 4 tổ trường chuyên môn, 7 giáo viên là Ban chấp hành Công đoàn, 2 giáo viên dạy môn thể dục,

22 giáo viên, 20 học sinh

- Trường trung học cơ sở Hưng Nhượng: 2 cán bộ quản lý, 4 tổ trường chuyên môn, 7 giáo viên là Ban chấp hành Công đoàn, 2 giáo viên dạy môn thể dục,

22 giáo viên, 20 học sinh

* Giới hạn về thời gian nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu: Từ năm 2020 đến năm 2021

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận nghiên cứu đề tài

- Tiếp cận chức năng quản lý: Quản lý giáo dục thể chất tại các trường trung học cơ sở cần dựa trên các chức năng cơ bản của hoạt động quản lý đó là: lập kế hoạch, tổ chức, kiểm tra, đánh giá giáo dục thể chất tại trường trung học cơ sở Các chức năng này cần phải được thể hiện xuyên suốt trong quá trình quản lý hoạt động thể chất của chủ thể Chủ thể quản lý giáo dục thể chất cần biết phối hợp một cách đồng bộ, hài hoà

- Tiếp cận hoạt động: Trong quá trình nghiên cứu giáo dục thể chất, cần nghiên cứu về quá trình quản lý của Hiệu trưởng, về giáo dục thể chất của giáo viên

và hoạt động rèn luyện thể chất của học sinh ở trường trung học cơ sở nhằm để thể

hiện rõ biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đối với giáo dục thể chất tại các trường trung học cơ sở

5.2 Phương pháp nghiên cứu

(1) Phương pháp nghiên cứu tài liệu văn bản

cơ sở quan trọng để xây dựng bộ công cụ nghiên cứu thực tiễn của đề tài

b Nội dung nghiên cứu

- Nghiên cứu các văn bản pháp quy của Đảng và Nhà nước, của cơ quan quản lý giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre)

- Nghiên cứu các công trình khoa học trong và ngoài nước liên quan đến đề tài luận văn

- Nghiên cứu các số liệu thứ cấp qua (báo cáo của cơ quan quản lý giáo dục, các trường trung học cơ sở)

để xây dựng bộ công cụ nghiên cứu của luận văn

(2) Phương pháp điều tra bảng hỏi (3) Phương pháp phỏng vấn sâu (4) Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động (5) Phương pháp quan sát sư phạm

(6) Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn sẽ được trình bày cụ thể tại chương 2

và chương 3

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn đã phân tích, đánh giá được thực trạng giáo dục thể chất tại các trường trung học cơ sở, quản lý giáo dục thể chất tại các trường trung học cơ sở, các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục thể chất tại trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

Nghiên cứu cũng chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và cũng chỉ ra những nguyên nhân hạn chế là cơ sở đề xuất các biện pháp phù hợp với việc quản lý giáo dục thể chất tại trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre Các biện pháp có phân tích cụ thể về mục tiêu, nội dung, cách thực hiện, điều kiện thực hiện

ở mỗi biện pháp để triển khai thực hiện trong thực tiễn Do đó, kết quả nghiên cứu cửa luận văn có giá trị tham khảo của các nhà nghiên cứu về nhà giáo dục, là cơ sở

để đưa ra một số khuyến nghị đối với các cấp quản lý, giáo viên của các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, phần nội dung chính của luận văn được chia làm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục thể chất tại các trường trung học cơ sở

Chương 2 Thực trạng quản lý giáo dục thể chất tại các trường trung học cơ

sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

Chương 3 Một số biện pháp quản lý giáo dục thể chất tại các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC THỂ CHẤT CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Trường trung học cơ sở trong hệ thống quốc dân

1.1.1 Nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học cơ sở

Nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học cơ sở được quy định tại điều 3 của Điều lệ trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT ngày 15 tháng

9 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) Trong đó, nhiệm vụ của trường trung học được xác định như sau:

- Xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển nhà trường gắn với điều kiện kinh

tế - xã hội của địa phương, xác định tầm nhìn, sứ mệnh, các giá trị cốt lõi về giáo dục, văn hoá, lịch sử và truyền thống của nhà trường

- Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường theo chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và đào tạo ban hành Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong tổ chức các hoạt động giáo dục

- Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh, quản lý học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi được phân công

- Tổ chức cho giáo viên, nhân viên học sinh tham gia các hoạt động xã hội

- Quản lý giáo viên, nhân viên theo quy định của pháp luật

- Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục theo quy định của pháp luật

- Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định của pháp luật

- Thực hiện các hoạt động về bảo đảm chất lượng giáo dục, đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Thực hiện công khai về cam kết chất lượng giáo dục, các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục và thu chi tài chính theo quy định của pháp luật

- Thực hiện dân chủ, trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục trong quản lý các hoạt động giáo dục; bảo đảm việc tham gia của học sinh, gia đình và xã hội trong quản lý các hoạt động giáo dục theo quy định của pháp luật

- Thực hiện các nhiệm vụ và quyền khác theo quy định của pháp luật [2]

1.1.2 Mục tiêu của giáo dục trung học cơ sở

Tại điều 29, Luật giáo dục 2019 quy định mục tiêu của giáo dục phổ thông như sau:

- Giáo dục phổ thông nhằm phát triển toàn diện cho người học về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ, kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động

và sáng tạo; hình thành nhân cách con người Việt nam xã hội chủ nghĩa và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho người học tiếp tục học chương trình giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp hoặc tham gia lao động, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

- Giáo dục trung học cơ sở nhằm cũng cố và phát triển kết quả của giáo dục tiểu học; bảo đảm cho học sinh có học vấn phổ thông nền tảng, hiểu biết cần thiết tối thiểu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông hoặc chương trình giáo dục nghề nghiệp [15]

1.1.3 Yêu cầu về nội dung giáo dục trung học cơ sở

Tại điều 30, Luật Giáo dục 2019 yêu cầu về nội dung giáo dục phổ thông

như sau:

- Nội dung giáo dục phổ thông phải bảo đảm tính phổ thông, cơ bản, toàn đện, hướng nghiệp và có hệ thống gắn với thực tiễn cuộc sống, phù hợp với tâm sinh lý lứa tổi học sinh, đáp ứng mục tiêu giáo dục ở mỗi cấp học

- Yêu cầu về nội dung giáo dục cấp trung học cơ sở quy định: Giáo dục trung học cơ sở củng cố, phát triển nội dung đã học ở tiểu học, bảo đảm cho học sinh có hiểu biết phổ thông về Tiếng Việt, toán, lịch sử dân tộc; kiến thức khác về khoa học

xã hội, khoa học tự nhiên, pháp luật, tin học, ngoại ngữ, có hiểu biết cần thiết tối thiểu về kỹ thuật, hướng nghiệp [15]

1.1.4.Yêu cầu về phương pháp giáo dục trung học cơ sở

Cũng tại điều 30, Luật Giáo dục 2019 yêu cầu về phương pháp giáo dục phổ thông phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc trưng từng môn học, lớp học và đặc điểm đối tượng học sinh; bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kỹ năng hợp tác, khả năng tư duy độc lập;

phát triển toàn diện thể chât và năng lực của người học; tăng cướng ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào quá trình giáo dục [15]

1.1.5.Yêu cầu về đánh giá sự phát triển của học sinh trung học cơ sở

Vào ngày 26 tháng 8 năm 2020, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư

số 26/2020/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế đánh giá, xếp loại HS THCS, THPT ban hành kèm theo Thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT Theo

đó, Thông tư cũng đã thể hiện rõ việc đổi mới kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh; bảo đảm hoạt động kiểm tra đánh giá vì hoạt động học tập và tiến bộ về thái độ, hành vi và kết quả thực hiện các nhiệm vụ học tập của học sinh trong quá trình học tập môn học cũng như hoạt động giáo dục quy định trong Chương trình giáo dục phổ thông [3]

1.2 Giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở

1.2.1 Học sinh trung học cơ sở

Theo Điều lệ trường Trung học Cơ sở, Trung học Phổ thông và trường phổ

thông có nhiều cấp học năm 2020 [4], tại điều 33 quy định tuổi của học sinh trường trung học cơ sở vào lớp 6 là 11 tuổi Đối với những học sinh được học vượt lớp ở cấp học trước hoặc học sinh vào cấp học ở độ tuổi cao hơn độ tuổi quy định thì tuổi vào lớp 6 được giảm hoặc tăng căn cứ vào tuổi của năm tốt nghiệp cấp học trước

Tại điều 34 quy định nhiệm vụ học sinh:

- Thực hiện nhiệm vụ học tập, rèn luyện theo chương trình, kế hoạch giáo dục của nhà trường

- Kính trọng cha mẹ, cán bộ, giáo viên, nhân viên của nhà trường và những người lớn tuổi, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau trong học tập, rèn luyện; thực hiện điều

lệ, nội quy của nhà trường, chấp hành pháp luật của Nhà nước

- Rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh cá nhân

- Tham gia các hoạt động tập thể của trường, của lớp học, của Đội thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chgi1 Minh, giúp đỡ gia đình, tham gia lao động và hoạt động xã hội, hoạt động bảo vệ môi trường, thực hiện trật tự an toàn giao thông

- Giữ gìn bảo vệ tài sản của nhà trường, nơi công cộng; góp phần xây dựng bảo vệ và phát huy truyền thống của nhà trường

1.2.2 Đặc điểm tâm sinh lý của tuổi học sinh trung học cơ sở

* Đặc điểm tâm lý của tuổi học sinh trung học cơ sở

Tâm lý chỉ tình cảm, ý chí cá tính, sự yêu thích của con người Các trạng thái tâm lý và tinh thần vui vẻ, sản khoái, ý chí kiên cường dũng cảm, tính tình chân

thành cỡi mở là các tiêu chí biểu hiện trạng thái tốt của con người Nếu trạng thái tâm lý không tốt sẽ ảnh hưởng tới sức khoẻ, tới sự phát triển toàn bộ của cơ thể học sinh Mối quan hệ giữa cơ thể và tâm lý là mối quan hệ hữu cơ Trạng thái tâm lý tốt là tiền đề, là sự bảo đảm quan trọng cho cơ thể khoẻ mạnh

So với cấp tiểu học, việc học tập của học sinh trung học cơ sở chiếm thời

gian nhiều hơn, các em sinh hoạt và học tập trong hoàn cảnh mới, phải hoạt động độc lập với khối lượng công việc tăng một cách đáng kể các em bắt đầu cố gắng muốn tự lập, điều này có quan hệ đặc biệt đến sự phát triển thái độ có ý thức đối với hoạt động của mình Do đó, các giáo dục thể chất trong nhà trường sẽ giúp cho các

em hiểu được ý nghĩa, vai trò của thể dục thể thao đối với cá nhân và xã hội, giúp các em tự giác tích cực tập luyện trong giờ chính khoá và hoạt động ngoại khoá

Trong độ tuổi trung học cơ sở, giáo viên cần phân biệt rõ 2 giai đoạn: học sinh lớp 6-7 (11-12 tuổi), các em còn nặng tâm lý của lứa tuổi tiểu học về nhận thức cũng như phương pháp học Giáo viên cần nhẹ nhàng trong giảng dạy, làm mẫu các động tác thật chậm để các em dễ tiếp thu Ở lứa tuổi 13-14 (tức lớp 8-9) thì lại khác, các em đã phân biệt được giới tính, bắt đầu chững chạc hơn trong giao tiếp, đi đứng, đặc biệt các em không còn giao tiếp tự nhiên như tuổi tiểu học giữa nam và nữ

* Đặc điểm sinh lý của tuổi học sinh trung học cơ sở

Trước hết, chúng ta cần xác định các em học sinh trong độ tuổi trung học cơ

sở (từ 11 tuổi đến 14 tuổi) là lứa tuổi đang phát triển Do đó cần có những bài tập

hợp lý để các em phát triển cơ thể cân đối và hài hoà Đồng thời các em yêu thích

và hứng thú trong tập luyện, từ đó môn học giáo dục thể chất mới đạt hiệu quả

Ở lứa tuổi trung học cơ sở, học sinh bắt đầu vào tuổi dạy thì, nam bắt đầu từ

12 đến 14 tuổi, nữ từ 10 đến 13 tuổi Giai đoạn này cơ thể phát triễn mạnh mẽ có tính nhất quyết định cho cơ thể trưởng thành sau này, cả thể xác lẫn tư duy Các em bắt đầu có sự thay đổi quan trọng của các chức năng trong cơ thể như hệ vận động,

hệ hô hấp, hệ tuần hoàn, hệ thần kinh, hệ sinh dục Các em cũng bắt đầu hình thành các phản xạ có điều kiện, phát triển khả năng tư duy, tiếp thu nhanh các kỹ xảo, các bài tập vận động, hình thành nên các năng khiếu vận động

Giáo viên dạy bộ môn giáo dục thể chất rất quan trọng, họ phải biết những đặc điểm sinh lý của lứa tuổi học sinh và sự đang phát triển của các em mà có những bài học phù hợp:

- Hệ hô hấp, phổi của các em phát triển chư hoàn thiện, phế nan còn nhỏ, các

cơ hô hấp chưa phát triển, dung lượng phổi còn bé vì vậy khi vận động các em còn phải thở nhiều, thở nhanh nên chóng mệt mỏi Giáo viên cần rèn luyện thể chất cho các em phải toàn diện, phải chú ý phát triển các cơ hô hấp, hướng dẫn các em biết cách thở sâu, thở đúng và biết cách thở trong hoạt động.Như vậy, mới có thể làm việc và hoạt động được lâu và có hiệu quả

- Hệ vận động, các em đang ở giai đoạn phát triển (tuổi dậy thì) cho nên thành phần xương có thay đổi lớn, sự tăng khối lượng các bắp thịt và lực của cơ bắp diễn ra mạnh nhất vào cuối thời kỳ dậy thì Cuối tuổi thiếu niên, cơ thể của các em

đã rất khoẻ mạnh (các em trai thích đọ tay, đá bóng để thể hiện sức mạnh của cơ bắp ) Tuy nhiên, cơ thể thiếu niên chóng mệt và các em không làm việc lâu bền như người lớn Hiểu được đặc điểm này, giáo viên giảng dạy sẽ cho các em tập luyện với cường độ vừa phải, nếu các em buộc phải tập luyện các bài tập khó và nặng, sẽ thúc đẩy cơ, xương phát triển nhanh và sớm, ảnh hưởng chiều cao về sau của các em

- Hệ tim mạch phát triển cũng không cân đối Thể tích tim tăng nhanh, tim to hơn, hoạt động mạnh hơn, trong khi đường kính của các mạch máu lại phát triển chậm hơn dẫn đến sự rối loạn tạm thời của tuần hoàn máu Do đó thiếu niên thường

bị mệt mới, chóng mặt, nhức đầu, huyết áp tăng khi phải làm việc quá sức hoặc làm việc trong một thời gian kéo dài

- Hệ thần kinh: Não bộ đang trong thời kỳ hoàn chỉnh, hoạt động của hệ thần kinh chưa ổn định, hưng phấn chiếm ưu tế Do vậy, nội dung tập luyện phải phong phú, phương pháp giảng dạy phải linh hoạt, không cứng nhắc đơn điệu, giảng dạy phải có trọng tâm chính xác, đúng lúc, đúng chỗ Chức năng điều khiển trên vỏ não trở nên rõ nét, ức chế phát triển nhanh là cơ sở cho việc thực hiện các bài tập có chi tiết, kỹ thuật và có độ chính xác cao, đó là cơ sở để phát triển thể lực

1.2.3 Các thành tố của giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở

1.2.3.1 Mục tiêu giáo dục thể chất cho học sinh

Ở cấp trung học cơ sở, giáo dục thể chất giúp học sinh tiếp tục củng cố và phát triển các kỹ năng vận động cơ bản; thói quen tập luyện thể dục thể thao, thực hiện các hoạt động thể chất một cách tự tin; phát triển thể chất; biết tự chăm sóc sức khoẻ, giữ vệ sinh thân thể, vệ sinh môi trường; rèn luyện đạo đức, ý chí; sống hoà

đồng và có trách nhiệm với mọi người, hình thành năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự học, tự đánh giá, tự điều chỉnh [2, tr.5]

* Yêu cầu cần đạt cho học sinh trung học cơ sở

- Năng lực chăm sóc và phát triển sức khỏe + Thực hiện vệ sinh cá nhân, vệ sinh tập luyện một cách khoa học

+ Có kiến thức cơ bản và ý thức thực hiện chế độ dinh dưỡng trong tập luyện

để nâng cao sức khoẻ

+ Tham gia tích cực vào các hoạt động tập thể trong môi trường tự nhiên để rèn luyện sức khoẻ

- Vận động cơ bản và phát triển các tố chất thể lực + Lựa chọn tham gia các hoạt động thể chất phù hợp với bản thân và cộng đồng nhằm nâng cao các kỹ năng vận động

+ Lựa chọn tham gia các hoạt động thể chất phù hợp nhằm nâng cao các tố chất thể lực

+ Giải thích được vai trò quan trọng của hoạt động vận động cơ bản để phát triển các tố chất thể lực

- Hoạt động thể dục thể thao + Lựa chọn và thường xuyên tập luyện nội dung thể thao phù hợp để nâng cao sức khoẻ, phát triển thể lực

+ Tham gia có trách nhiệm, hoà đồng với tập thể trong tập luyện thể dục thể thao và các hoạt động khác trong cuộc sống

+ Hiểu được vai trò, ý nghĩa của thể dục thể thao đối với cơ thể và cuộc sống thường ngày [2, tr.5]

* Nhiệm vụ của giáo dục thể chất trong trường trung học cơ sở

Đảm bảo cơ thể khoẻ mạnh, phát triển cân đối, không ốm đau, có sức chống

đỡ từ tác nhân bên ngoài cũng như thiên tai

Giúp các em có thói quen giữ gìn sức khoẻ (tập thể dục hằng ngày, vận động

cơ thể thường xuyên), giữ vệ sinh cá nhân, làm việc khoa học, lao động vừa sức theo lứa tuổi

Phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu thể dục thể thao

Giáo dục ý chí, đạo đức, thẩm mỹ hình thành nên nhân cách con người [2]

* Định hướng công tác giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở

Xét về mặt sinh học, nếu chúng ta làm việc liên tục nhưng không có thời gian nghỉ ngơi sẽ làm cho cơ thể mệt mỏi, làm việc thiếu hiệu quả và đôi khi dễ gây

ra tai nạn Do đó, trong quá trình làm việc, kể cả học tập thường được bố trí giờ nghỉ ngơi (giải lao) giữa buổi Sau khi nghỉ ngơi, cơ thể dần hồi phục và làm việc hiệu quả hơn Một số nghiên cứu cho thấy, năng lượng được phục hồi sau nghỉ ngơi đôi khi còn vượt mức ban đầu

Lao động hay luyện tập

(Sơ đồ của GX V Phôbơn và N.N Iacôplép)

Chính vì lẽ đó mà chương trình giáo dục thể chất trong nhà trường có những bài tập cân đối và phân bố thời gian hợp lý Không thể dồn các bài tập cũng như các tiết học liền kề mà cần phân bố cách ngày, để cơ thể có thời gian nghỉ ngơi và cũng

để tạo các em luyện tập thường xuyên, có hứng thú trong tập luyện, từ đó có hiệu quả trong rèn luyện sức khoẻ

Có nhiều hình thức giáo dục thể chất trong trường trung học cơ sở như: luyện tập (dạy học chính khoá), thi đấu thể thao (hoạt động ngoại khoá)

1.2.3.2 Nội dung của giáo dục thể chất trong trường trung học cơ sở Theo nội dung chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 [2], môn giáo dục thể chất có 3 nội dung chính: vận động cơ bản bài tập thể dục, thể thao tự chọn

- Về vận động cơ bản: thực hiện vận động của bộ môn điền kinh bao gồm các bài tập chạy nhanh, bậc nhảy (lớp 6, 7), chạy ngắn, nhảy cao, nhảy xa (lớp 8,9), chạy cự ly trung bình; ném bóng

- Bài tập thể dục: các bài tập thể dục tay không (32 động tác liên hoàn (dành cho học sinh lớp 6), các bài tập đội hình đội ngũ (dành cho học sinh lớp 6 - nghỉ, nghiêm, vươn thở, quay trái, phải, đi đều), 9 động tác bài tập với cờ (dành cho học sinh lớp 7), 35 động tác liên hoàn (dành cho học sinh lớp 8), 45 động tác liên hoàn (dành cho học sinh lớp 9)

Nghỉ ngơi và nạp "nhiên liệu"

Tiêu hao

Hồi phục

- Thể thao tự chọn: cũng là nội dung bắt buộc nhưng được gọi là phần mềm bởi vì các em được lựa chọn một trong những bộ môn để tham gia luyện tập như bóng đá, bóng chuyền, bơi lội, võ thuật, đá cầu Các bộ môn này khi các em lựa chọn phải phù hợp với sức khoẻ, phù hợp với truyền thống địa phương, điều kiện cơ

sở vật chất của trường

Thông qua các nội dung giáo dục thể chất ở trường trung học cơ sở, nhà trường đã giáo dục cho các em ý thức được bảo vệ sức khoẻ, nâng cao thể trạng, giữ gìn vệ sinh cá nhân và cộng đồng Cần giáo dục cho các em gắn với thực tế, hình thành thói quen, thực hành liên tục trong cuộc sống

Để thực hiện tốt nội dung giáo dục thể chất trong nhà trường trung học cơ sở, cán bộ quản lý và giáo viên cần tạo điều kiện cho học sinh học tập, lao động và vệ sinh Khi cho học sinh lao động cần phân công công việc vừa sức, an toàn Phải có giáo viên trông coi, giúp đỡ, hướng dẫn các em thực hiện tốt công việc

Trong học tập, nhà trường cần đảm bảo hệ thống nước sạch, nhà vệ sinh sạch

sẽ, sân chơi bãi tập đủ phục vụ học sinh

Thực hiện tốt quy chế chuyên môn: nội dung chương trình, kế hoạch thời gian năm học, lịch học (thời khoá biểu) Đổi mới phương pháp dạy học giúp học sinh nhớ lâu, phát huy tính tích cực trong học tập, khuyến khích học sinh tự học

Tôn trọng thời gian nghỉ của học sinh như giờ chuyển tiết, giờ ra chơi, thời gian nghỉ trưa, ngày nghỉ (chủ nhật, lễ, tết, hè )

Hướng dẫn các em nghỉ ngơi, vui chơi, giải trí lành mạnh, phù hợp lứa tuổi, theo mùa và theo hoàn cảnh Tránh làm dụng vui chơi quá mức ảnh hưởng đến sức khoẻ và công việc học tập của mình

Nhà trường giáo dục học sinh ăn uống hợp lý thông qua các bài dạy của các môn sinh học, công nghệ…Ăn uống điều độ, tránh dễ mắc bệnh béo phì hay còi xương Cần giữ vệ sinh trong ăn uống

Thực hiện tốt chương trình dạy học môn thể dục (giáo dục thể chất) Thông qua bài dạy, giáo dục các em giữ gìn vệ sinh cá nhân, ăn uống hợp lý, tập luyện thể dục thể thao để bảo vệ sức khoẻ

Thực hiện thể dục thể thao trong nhà trường bằng nhiều cách, ngoài các bài dạy, giáo viên yêu cầu học sinh tập thể dục đầu giờ, giữa giờ, ngoại khoá nhân các ngày lễ, Tết (các trò chơi dân gian, thi đấu giữa các lớp ) Ngoài trường còn có

giao lưu thể dục thể thao với các trường bạn, tham gia chạy việt dã, khội khoẻ phù đổng, hội thao hè

Thông qua các buổi thi đấu, giáo viên phát hiện ra các em có năng khiếu, hoặc làm tiêu chí thi đua, hoặc tiêu chí sức khoẻ cho học sinh hàng năm [2, tr.13]

1.2.3.3 Phương pháp giáo dục thể chất trong trường trung học cơ sở Giáo dục thể chất sử dụng các nhóm phương pháp: thực hành, trải nghiệm, phương pháp trực quan, phương pháp trực quan, phương pháp tình cảm, khích lệ, phương pháp trò chơi, phương pháp nêu gương, đánh giá

- Nhóm phương pháp thực hành, trải nghiệm: Là quá trình thực hành thao tác với đồ dùng dạy học, dùng trò chơi để bổ trợ cho giờ dạy hoạt động thể chất nhằm tạo bầu không khí vui vẻ, thoải mái giúp cho học sinh có khả năng bắt đầu hoặc tiếp tục tiếp thu bài có hiệu quả Khi sử dụng phương pháp này, giáo viên sẽ tạo được hứng thú và phát huy tính chủ động và sáng tạo của học sinh, giúp học sinh hiểu và vận dụng kiến thức để hình thành và phát triển kỹ năng, kỹ xảo thông qua sự quan sát và trải nghiệm của học sinh dưới sự điều khiển của giáo viên

- Nhóm phương pháp trực quan: Giáo viên sử dụng những phương tiện trực quan làm công cụ hỗ trợ học sinh hình thành phẩm chất, năng lực chung và năng lực thể chất

- Nhóm phương pháp tình cảm, khích lệ: Giáo viên sử dụng lời nói để nêu vấn đề, dùng cử chỉ, điệu bộ để giải thích, kích thích tư duy, đặt ra nhiệm vụ và khích lệ học sinh tham gia tập luyện, tham gia các hoạt động thể dục thể thao trong

và ngoài nhà trường

- Nhóm dạy học nêu gương, đánh giá: Phương pháp này dùng để biểu dương các em thực hiện tốt bài tập, nhiệt tình tham gia các hoạt động nhằm khuyến kích, động viên các em cùng rèn luyện, học tập để đạt được kết quả cao Giáo viên giảng dạy cũng như các bạn cùng học có thể thể hiện sự đồng tình hoặc không đồng tình trước việc làm, hành vi của các em học sinh trong quá trình tập luyện bằng cách đưa

ra nhận xét hoặc tự nhận xét sau mỗi bài tập [2, tr.23]

1.2.3.4 Hình thức giáo dục thể chất trong trường trung học cơ sở Trong việc tổ chức giáo dục thể chất cho học sinh ở trường trung học cơ sở

có những hình thức tổ chức khác nhau Tuy mỗi hình thức có nhiệm vụ riêng biệt, nhưng chúng có mối tương quan trong quá trình vận dụng:

Bên cạnh đó, cần phải nói đền những đặc điểm hoạt động giáo dục thể chất cho học sinh các trường trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

đó là rèn luyện kĩ năng vận động và phát triển tố chất thể lực cho học sinh bằng những bài tập thể chất đa dạng như: các bài tập đội hình đội ngũ, các bài tập thể dục, các trò chơi vận động, các môn thể thao và kĩ năng phòng tránh chấn thương trong hoạt động thể dục thể thao Ngoài ra, giáo viên cần tích hợp, sử dụng kiến thức một số môn học khác để nội dung luyện tập không bị đơn điệu Ví dụ, trong quá trình tổ chức luyện tập, giáo viên nên sử dụng một số bài hát (đồng dao) khi tổ chức trò chơi, hoặc kết hợp với âm nhạc phù hợp làm “nền” cho những thời gian luyện tập nhất định trong giờ học, tạo không khí vui tươi, hưng phấn khi tập luyện, làm cho học sinh ưa thích và đam mê luyện tập thể thao

- Tiết học thể dục: Đây là hình thức giáo dục thể chất cơ bản nhất Toàn bộ nội dung giáo dục thể chất được giáo viên hướng dẫn cho học sinh qua các tiết học

Giáo viên cung cấp cho học sinh những kỹ năng, kỹ xảo có mục đích, có tổ chức, có

hệ thống và có kế hoạch Cũng từ nội dung của các tiết học này, các em có thể vận dụng để thực hiện các hoạt động khác như các bài tập thể dục đầu - giữa giờ, trò chơi vận động, thể thao tự chọn

- Thể dục đầu giờ - giữa giờ: Bài tập thể dục này được xây dựng dựa trên các động tác quen thuộc mà các em đã học trong tiết thể dục (bài tập thể dục), Bài tập thể dục đầu giờ - giữa giờ giúp các em sảng khoái, tạo hưng phấn để chuẩn bị bắt đầu học tập hoặc thả lỏng các nhóm cơ, chống mệt mỏi, lấy lại cảm giác vui vẻ để tiếp tục học tập Để tạo cảm giác mới lạ, hiện đại, nhà trường cần thay đổi nhịp điệu

gõ trống bằng những bài nhạc mang lại không khí vui tươi, mới mẻ, tạo ra những bài đồng diễn trên nền nhạc giúp các em không nhàm chán khi phải tập thể dục đầu

và giữa giờ

- Trò chơi vận động: Đây là dạng hoạt động phức hợp bao gồm các thao tác vận động và các bài tập cơ bản đã học trong tiết thể dục, là sự nhận thức và hoạt động của người chơi, là sự phản ánh của cộng sống và lao động của con người, là sự hoạt động của sự vật, con vật phù hợp với đặc điểm phát triển của học sinh

Trò chơi vận động là một hình thức tổ chức gắng liền với sinh hoạt và học tập hàng ngày của học sinh và được tổ chức nhiều thời điểm trong ngày như hoạt động ở nhà, học tập ở trường, trong tiết học thể dục, giờ ra chơi, giờ chuyển tiết

và được thực hiện bất kỳ ở đâu như ở nhà, trong trường, công viên Các trò chơi vận

động này đôi khi không nhất thiết phải có đầy đủ dụng cụ để thực hiện và cũng không phụ thuộc vào số người chơi Do tự tổ chức trò chơi vận động, các em không

bị bắt buộc không theo ý thích của mình nên các em rất hứng khởi, không mệt mỏi, nhàn chán khi phải tuân thủ luật chơi, nguyên tắc chơi Khi tham gia chơi, các em thường chơi hết mình, tích cực, chủ động, sáng tạo Do đó, trò chơi vận động có ý nghĩa đối với việc củng cố và hoàn thiện kỹ năng, kỹ xảo, phát triển các tố chất vận động cần thiết đối với học sinh trung học cơ sở

- Tự tập luyện: Đây cũng là hình thức quan trọng để phát triển thể lực, kỹ năng, kỷ xảo của học sinh Từ các bài học trong tiết học môn giáo dục thể chất, các

em vận dụng tự tập luyện thông qua các trò chơi vận động, các bài tập thể dục hay qua các cuộc thi thể dục thể thao Đây là những múc đích để các em hăng say luyện tập một cách tích cực

- Hội thi thể dục thể thao cấp trường/ huyện/ tỉnh: Các hội thi thể dục thể thao các cấp góp phần củng cố và hoàn thiện kỹ năng vận động của học sinh Các hội thi này cũng là cách để xách định kết quả giáo dục của giáo viên và tập luyện của học sinh, tạo ra không khí thi đua giữa các lớp, các khối, các trường với nhau

Mục đích của các kỳ hội thi thể dục thể thao nhằm khuyến khích tất cả các em học sinh tham gia một cách tích cực, hào hứng và sôi nổi, các em có điều kiện thể hiện

kỹ năng, kỹ xảo của mình trước tập thể, các vận động viên khác Thông qua các hội thi, học sinh có khả năng phát triển tính linh hoạt, mạnh dạn, khích lệ lòng yêu thích thể thao

1.2.3.5 Đánh giá giáo dục thể chất trong trường trung học cơ sở Việc đánh giá giáo dục thể chất cần phải dựa vào mục tiêu, yêu cầu cần đạt trong chương trình giáo dục thể chất, đảm bảo toàn diện, khách quan, có phân hoá, phải kết hợp giữa đánh giá thường xuyên và định kỳ, kết hợp sự đánh giá của giáo viên và tự đánh giá của học sinh để điều chỉnh kịp thời hoạt động dạy - học

Việc đánh giá kết quả giáo dục thể chất cần hỗ trợ và thúc đậy học sinh phát triển các phẩm chất và năng lực chung, năng lực chuyên môn, chú trọng khả năng vận dụng kiến thức trong việc giải quyết các nhiệm vụ hoạt động vận động của học sinh, tạo được sự hứng thú và khích lệ tinh thần tập luyện của học sinh, qua đó khuyến khích các em tham gia các hoạt động thể thao ở trong và ngoài nhà trường

1.2.3.6 Điều kiện cơ sở vật chất giáo dục thể chất trong trường trung học cơ sở

Mặc dù được sự quan tâm của các cấp, một số trường đã được trang bị khá tốt cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy, tuy nhiên sự đầu tư thiếu đồng bộ và không đầy đủ Một số trường thì trang thiết bị tương đối đầy đủ nhưng lại thiếu sân tập vì lượng học sinh quá đông, diện tích sân tập nhỏ Hơn nữa, do học sinh nhiều nên có nhiều giáo viên dạy thể dục cùng lúc, vừa thiếu dụng cụ tập luyện, vừa thiếu sân tập, học sinh không tập trung vì cùng lúc có nhiều lớp học

Chất lượng dụng cụ học tập được cấp cũng là vấn đề đáng quan tâm Mặc dù nhà trường ra sức bảo quản nhưng cũng chỉ sử dụng được 1 vài năm bị hư hỏng, trường lại thiếu kinh phí nên không thể trang bị tiếp

Do nhu cầu của xã hội cũng như xu thế phát triển của đất nước, một số trang thiết bị đã lạc hậu do giáo viên phải cập nhật nội dung bài dạy, đổi mới phương pháp nhưng trang thiết bị không đáp ứng, ảnh hưởng nhiều đến công tác dạy và học

Để tháo gỡ nhứng khó khăn này, trước mắt, nhà trường cần vận dụng tối đa trang thiết bị hiện có để tái sử dụng, sửa chữa đồ dùng hư hỏng Phối hợp với chính quyền địa phương, các trung tâm văn hoá xã, phường để đa dạng hoá cơ sở vật chất

để phục vụ cho giáo dục thể chất và thể thao trong nhà trường

1.3 Quản lý giáo dục thể chất tại trường trung học cơ sở

1.3.1 Các khái niệm công cụ của đề tài

1.3.1.1 Khái niệm quản lý Với xu thế phát triển của xã hội, từ cá nhân đơn lẽ sẽ làm việc không hiệu quả bằng thành lặp các tổ, nhóm mà ở đó họ có cùng mục tiêu, nội dung công việc

Hiệu quả hơn khi tổ, nhóm đó có một người đứng ra quản lý, giám sát công việc để phối hợp những ý kiến cá nhân thành mục tiêu chung Vậy quản lý là gì?

Trong cuốn "Tư bản luận", K Mac đã viết: Bất cứ một lao động xã hội nào hay một cộng đồng trực tiếp nào được thực hiện ở quy mô tương đối lớn đều cần một chừng mực nhất định của sự quản lý [10, tr192]

Trong khí đó, Trần Hiếu Tân và Chu Nghiêm Kiệt là hai nhà khoa học quản

lý người Trung Quốc cho rằng: "quản lý" là hai quá trình tích hợp vào nhau, quá trình "quản" và quá trình "lý" Quá trình "quản" là quá trình ở trạng thái tĩnh, bao gồm: chăm sóc, duy trì, giữ gìn Còn quá trình "lý" là sự sửa sang, sắp xếp cho hướng phát triển Dó đó, người quản lý luôn luôn thực hiện hai mặt "quản" và "lý", trong "quản" phải có "lý" và trong "lý" phải có "quản" sao cho luôn ở trạng thái cân bằng, vận động phù hợp và hiệu quả Bởi vì người quản lý chỉ thiếu một trong hai

mặt "quản" và "lý" thì tổ chức đó sẽ làm việc không hiệu quả, chỉ chú tâm "quản"

thì tổ chức trì trệ còn nếu chỉ thực hiện "lý" mà không dựa trên nền tảng vững chắc thì sẽ phát triển không bền

Theo quan niệm của các nhà khoa học quản lý Nga và Mỹ thì họ cũng có những khái niệm quản lý khác nhau như sau: Quản lý là biết chính xác điều mà nhà quản lý muốn họ làm và sau đó sẽ thấy được kết quả họ làm một cách tốt nhất và rẻ nhất Hay là, quản lý là sự tác động có mục đích, kế hoạch đến những người lao động nhằm nhà quản lý thực hiện được mục tiêu dự kiến

Frederics William Taylor - Mỹ (1856-1915) cho rằng: "Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần phải làm và làm cái đó như thế nào, bằng phương pháp tốt nhất, rẻ nhất"

Theo Đại Bách khoa Toàn thư Liên Xô, 1977 thì "Quản lý là chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chất xã hội khác nhau (xã hội, sinh vật, kỹ thuật)

nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những chương trình, mục đích của hoạt động"

Theo Harold Koontz - Cryric Odonnell - Heinz Wehrich, trong cuốn sách

“Những vấn đề cốt yếu của quản lý” cho rằng “Quản lý là hoạt động đảm bảo sự nỗ lực của từng cá nhân để đạt tới mục tiêu quan trọng: là điều kiện chi phí về thời gian, công sức, tài liệu, vật liệu ít nhất và đạt được kết quả cao nhất mong muốn”

Tác giả Trần Kiểm quan niệm “Quản lý là những tác động có định hướng, có

kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức nhằm đạt mục đích nhất định.” [11]

Theo Vũ Dũng và Nguyễn Thị Mai Lan: “Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch và có hệ thống thông tin của chủ thể đến khách thể của nó” [7]

Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động của quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [14]

Từ những khái niệm của các nhà khoa học quản lý, chúng ta có thể rút ra

khái niệm như sau: Quản lý là hoạt động có mục đích của con người Quản lý là

hoạt động do một hay nhiều người điều phối hành động của những người khác nhằm đat được một mục tiêu nào đó một cách có hiệu quả

1.3.1.2 Quản lý giáo dục

Có rất nhiều cách định nghĩa khác nhau của các nhà nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước:

Tác giả M I Kôn-đa-cốp cho rằng: "Quản lý giáo dục là tập hợp những biện pháp kế hoạch hoá nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của cơ quan trong hệ thống giáo dục để tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về số lượng cũng như chất lượng" [13, Tr.93]

Còn theo các nhà nghiên cứu trong nước, tác giả Đỗ Hoàn Toàn thì cho rằng

"quản lý giáo dục là tập hợp những biện pháp tổ chức, phương pháp giáo dục, kế hoạch hoá, tài chính cung tiêu nhằm đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lượng cũng như chất lượng" [23, tr.15]

Trong khi đó, tác giả Nguyễn Ngọc Quang có khái niệm như sau: "quản lý giáo dục là một bộ phận của quản lý xã hội, quản lý giáo dục bao gồm toàn bộ các

bộ phận, là hệ thống của giáo dục từ trung ương đến địa phương, gồm tất cả các ngành học, cấp học, các phân hệ giáo dục, đặc biệt là với mục đích "thầy dạy tốt, trò học tốt, cán bộ phục vụ tốt" [20, tr.89]

Trong giai đoạn hiện nay, sứ mệnh giáo dục không chỉ bó hẹp trong khuông khổ nhà trường cho thế hệ trẻ mà còn tạo môi trường học tập suốt đời cho mọi công dân Với quan điểm học tập thường xuyên, học tập suốt đời, giáo dục không chỉ dành cho thế hệ trẻ mà còn dành cho tất cả mọi người, nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các trường, các cơ sở giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân nhằm thực hiện mục tiêu 'nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài'

Trên cơ sở các nhận định, theo đề tài "Quản lý giáo dục là sự tác động có

mục đích, có tổ chức, có kế hoạch, có định hướng, hợp quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước"

1.3.1.3 Giáo dục thể chất

Để sinh tồn trong cuộc sống, con người đã phải đấu tranh với tự nhiên và từng bước hình thành và phát triển những kỹ năng như chạy, nhảy, leo trèo Họ cũng biết được nếu những kỹ năng này giỏi, thành thạo sẽ giúp họ tìm kiếm được thức ăn dễ dàng Để những kỹ năng này phát triển, con người sẽ phải được luyện tập thường xuyên và như vậy những bài tập thể chất ra đời Từ đó đã cho chúng ta

thấy, thể dục thể thao đã hình thành và phát triển cùng với sự đấu tranh sinh tồn trong thiên nhiên của con người

Theo từ điển thể thao Nga Việt, Nguyễn Văn Hiếu chủ biên (2000) định nghĩa: "Giáo dục thể chất được hiểu là một loại hình giáo dục lấy nhiệm vụ chủ yếu

là phát triển thể lực tăng cường thể chất làm chính, thông qua tham gia các môn thể thao để thực hiện"

Trong khi đó, Nôvicốp và Mátvêép thì cho rằng “Giáo dục thể chất là hoạt động cơ bản có định hướng thể dục thể thao trong xã hội, là một quá trình tổ chức

để truyền thụ và tiếp thu những giá trị của thể dục thể thao trong hệ thống giáo dục, giáo dưỡng chung ở nhà trường các cấp” [19]

Còn theo các nhà lý luận thể dục thể thao của Việt Nam như Nguyễn Toán

và Phạm Danh Tốn thì "Giáo dục thể chất là một loại hình giáo dục mà nội dung chuyên biệt là dạy học vận động (động tác) và phát triển có chủ định các tố chất vận động của con người" [22, tr.24]

Hai tác giả này cũng cho rằng do bắt nguồn từ gốc Hán nên giáo dục thể chất

là cách gọi ngắn gọn của thể dục theo nghĩa hẹp, còn nghĩa rộng thì còn có nghĩa là thể dục thể thao

Như vậy, có thể nói rằng giáo dục thể chất là một quá trình được tổ chức có

mục đích, có kế hoạch thực hiện với chức năng chuyên biệt nhằm phát triển kỹ năng, tố chất vận động, thể lực cho người học

1.3.1.4 Quản lý giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở Các nhà quản lý học thể dục thể thao Liên Xô (cũ) như Nôvicốp, Mátvêép [19] cũng như các nhà nguyên cứu Trung Quốc như Dụ Kế Anh, Chu Nghiêm Kiệt

đã có khái niệm quản lý thể dục thể thao, trong đó có khái niệm quản lý thể dục thể thao trong trường học, tức là quản lý giáo dục thể chất như sau: "Quản lý giáo dục thể chất là sự tác động liên tục, mang tính mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý nhằm thực hiện các mục tiêu giáo dục thể chất đề ra" [26, tr.27]

Trong khi đó, các nhà quản lý học thể dục thể thao ở nước ta, với cách tiếp cận quản lý thể dục thể thao theo hướng vào hoạt động có ý thức, có tổ chức nhằm phát triển sự nghiệp thể dục thể thao và sự nghiệp giáo dục thể chất cho học sinh, sinh viên, góp phần phát triển con người toàn diện, phục vụ cho sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Hai nhà nghiên cứu Phạm Đình Bẩm, Nguyễn Bình Minh đã viết trong "Giáo trình quản lý thể dục thể thao" (1998) như sau: "Quản lý giáo dục thể chất là sự tác động liên tục mang tính mục đích, tính kế hoạch của người quản lý (chương trình,

kế hoạch dạy học, quá trình giảng dạy của giáo viên, học sinh, cơ sở vật chất phục

vụ giảng dạy) nhằm thúc đẩy và nâng cao chất lượng công tác giáo dục thể chất cho học sinh, sinh viên theo đúng nguyên lý giáo dục, đúng mục tiêu đào tạo và phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội" [5, tr.5]

Từ những khái niệm của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước về quản lý

giáo dục thể chất, ta có thể khái quát quản lý giáo dục thể chất như sau: Quản lý

giáo dục thể chất là điều hành, phối hợp các lực lượng giáo dục thể chất nhằm thúc đẩy công tác giáo dục thể chất cho thế hệ trẻ đúng nguyên lý giáo dục, đúng mục tiêu đào tạo, phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội Với đặc trưng cơ bản là quản lý con người cho nên, quản lý giáo dục thể chất phải có tính nghệ thuật, tính khoa học, tính kỹ thuật cao

1.3.2 Nội dung quản lý giáo dục thể chất

Như đã nói ở trên, tiếp cận khoa học chủ yếu để sử dụng nhằm xác định nội dung quản lý giáo dục thể chất cho học sinh ở các trường trung học cơ sở là cách tiếp cận chức năng quản lý Cho nên, các nội dung quản lý hoạt động này được xác định có 4 nội dung quản lý sau đây: lập kế hoạch giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở, tổ chức thực hiện giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở, chỉ đạo giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở, kiểm tra việc thực hiện giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở Sau đây, ta đi vào từng nội dung cụ thể:

1.3.2.1 Lập kế hoạch giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở

Kế hoạch là gì? Đó là:

- Toàn bộ những điều vạch ra một cách có hệ thống và cụ thể về cách thức, trình tự thời hạn tiến hành những công việc dự định làm trong một thời gian nhất định với mục tiêu nhất định

- Kế hoạch là cái cầu bắt qua khoảng trống để có thể đi đến đích

- Lập kế hoạch là thiết kế các bước đi cho hoạt động tương lai để đạt được mục tiêu thông qua việc sử dụng tối ưu các nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực và nguồn lực thông tin) đã có và sẽ khai thác

Lập kế hoạch giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở là thiết kế các bước đi cho các giáo dục thể chất để đạt được các mục tiêu thông qua việc sử dụng các hành động, các nguồn lực đã có và sẽ khai thác trong và ngoài trường trung học cơ sở Kế hoạch này sẽ được xây dựng chung với kế hoạch phát triển giáo dục toàn diện trong nhà trường ở đầu năm học

Lập kế hoạch là chức năng quan trọng trong việc quản lý của hiệu trưởng trường trung học cơ sở Chát lượng của kế hoạch và hiệu quả của việc thực hiện kế hoạch quyết định chất lượng hiệu quả của giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở

Trong công tác lập kế hoạch giáo dục thể chất cho học sinh tại các trường trung học cơ sở, hiệu trưởng cần làm những công việc như sau:

- Xác định mục tiêu, nội dung giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở

- Phân tích, đánh giá mặt mạnh, mặt yếu cũng như thuận lợi, khó khăn và xác định thực trạng của giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở đã tiến hành trong thời gian qua

- Xây dựng kế hoạch giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ

sở theo tuần, tháng, năm phù hợp với chủ đề nhằm định hướng cho giáo viên để xây dựng kế hoạch giáo dục thể chất cho từng khối, lớp dạy

- Xác định được các phương pháp, các hành động cụ thể để thực hiện kế hoạch cho phù hợp với học sinh từng khối, lớp

- Xây dựng những kế hoạch khác như kế hoạch sử dụng nguồn kinh phí các nguồn lực và chi phí các giáo dục thể chất; tổ chức các lớp tập huấn hay bồi dưỡng cho giáo viên về giáo dục thể chất; phối hợp các lực lượng trong và ngoài trường trung học cơ sở cho hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Trên cơ sở của kế hoạch giáo dục thể chất này, hiệu trưởng chỉ đạo và hướng dẫn giáo viên thực hiện từng hoạt động cụ thể, dự báo thời gian thực hiện, nội dung chương trình giáo dục, các chủ đề cần thực hiện trong giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở; hướng dẫn giáo viên thống nhất nội dung, hình thức hoạt động; tổ chức những buổi thảo luận về từng kế hoạch cũng như trao đổi kinh nghiệm giáo dục thể chất

1.3.2.2 Tổ chức thực hiện giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở

Tổ chức là một cơ cấu chủ định về vai trò nhiệm vụ hay chức vụ được hợp thức hoá

Như vậy, tổ chức nhân sự bộ máy giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở là xác định các bộ phận nhân sự và các chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận nhân sự trong trường trung học cơ sở tham gia giáo dục thể chất cho học sinh

Nội dung tổ chức bộ máy giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở bao gồm:

- Xác định các bộ phận trong nhà trường tham gia các giáo dục thể chất: hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên, nhân viên và các bộ phận khác trực tiếp tham gia hoạt động giáo dục

- Xác định nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ phận tham gia giáo dục thể chất: ban giám hiệu (bộ phận chỉ đạo), tổ trường chuyên môn và các bộ phận có liên quan (bộ phận chỉ đạo trực tiếp), giáo viên trong nhà trường (bộ phận tham gia giáo dục trực tiếp)

- Tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ giáo dục thể chất và quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong nhà trường

- Xác định cơ chế phối hợp làm việc giữa các bộ phận giáo dục và quản lý giáo dục thể chất học sinh trung học cơ sở

1.3.2.3 Chỉ đạo giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở Chỉ đạo là một chức năng quản lý; là quá trình tác động đến con người bằng mệnh lệnh, làm những người dưới quyền phục tùng và làm theo kế hoạch, nhiệm vụ được phân công Đây cũng là quá trình mà hiệu trưởng điều hành, điều khiển tổ chức hoạt động, động viên các lực lượng tham gia hoạt động nhằm đạt được mục tiêu giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở

Nội dung chỉ đạo bao gồm:

- Xác định phương hướng, mục tiêu hoạt động

- Ra các quyết định về các giáo dục thể chất

- Động viên, khuyến khích các lực lượng tham gia hoạt động hoàn thành nhiệm vụ

- Tổ chức thực hiện các nội dung các giáo dục thể chất cho học sinh

- Điều chỉnh kế hoạch thực hiện cho phù hợp (nếu cần)

- Tổng kết việc thực hiện kế hoạch giáo dục thể chất cho học sinh

1.3.2.4 Kiểm tra việc thực hiện giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở

Kiểm tra đánh giá là chức năng của quản lý Các cá nhân, tổ chức theo dõi, giám sát hoạt động và kết quả hoạt động Cũng nhờ có kiểm tra, giám sát, nhà quản

lý sửa chữa những sai lêch cần thiết và kịp thời

Nội dung kiểm tra, giám sát bao gồm:

- Xây dựng tiêu chuẩn kiểm tra, đánh giá trên cơ sở kế hoạch đã xây dựng

- Kiểm tra, giám sát hoạt động và đối chiếu với mục tiêu

- Điều chỉnh sai lệch cần thiết

Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch giáo dục thể chất cho học sinh trường trung học cơ sở bao gồm những hoạt động sau:

- Xác định các tiêu chí đánh giá hoạt động

- Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hoạt động

- Kiểm tra việc phối hợp giữa các lực lượng hoạt động

- Phát hiện những sai sót khi thực hiện kế hoạch và kịp thời điều chỉnh cho phù hợp

- Sử dụng kết quả kiểm tra hoạt động này để đánh giá cán bộ giáo viên trong trường Trung học Cơ sở

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục thể chất tại trường trung học

cơ sở

1.4.1 Các yếu tố thuộc về nhà quản lý

Đây là nhóm có vai trò quyết định về chất lượng giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở và nó ảnh hưởng rất nhiều đến giáo dục thể chất Các yếu tố của hiệu trưởng và các nhà quản lý bao gồm:

- Nhận thức của hiệu trưởng đến vai trò quản lý giáo dục thể chất

- Năng lực và trình độ quản lý của hiệu trưởng đối với giáo dục thể chất

- Tinh thần trách nhiệm và lòng nhiệt tình của hiệu trưởng đối với hoạt động này

- Vốn tri thức và kinh nghiệm của hiệu trưởng

- Hiệu trưởng chỉ đạo đúng hướng và kịp thời

- Tạo điều kiện về tinh thần và vật chất, động viên giáo viên thực hiện công tác giáo dục thể chất

1.4.2 Các yếu tố thuộc về gia đình của học sinh

Các yếu tố từ gia đình học sinh cũng ảnh hưởng nhất định đến công tác quản lý giáo dục thể chất Gia đình chính là nơi chăm sóc (vệ sinh, dinh dưỡng, lễ nghi) cho học sinh vì phần lớn các em vẫn ở với gia đình Cac yếu tố ảnh hưởng đó bao gồm:

- Quan điểm của gia đình về giáo dục thể chất cho học sinh

- Sự nhận thức về tầm quan trọng của giáo dục thể chất tại trường Trung học

Cơ sở

- Sự phối hợp giữa gia đình với giáo viên, nhà trường

1.4.3 Các yếu tố thuộc về môi trường và các điều kiện cơ sở vật chất tổ chức giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học cơ sở

Quan điểm chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về giáo dục thể chất cho học sinh tại các trường trung học cơ sở như sau:

- Sự phối hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội

- Sự động viên, khen thưởng và chế độ chính sách cho giáo viên

- Cơ sở vật chát, kinh phí giáo dục thể chất cho học sinh tại trường trung học

cơ sở

Tiểu kết chương 1

Thông qua việc nghiên cứu, phân tích và hệ thống hoá các tài liệu trong và ngoài nước, luận văn đã xác định được vấn đề lý luận về quản lý giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở với những nội dung: Các khái niệm công cụ như khái niệm quản lý, giáo dục thể chất, quản lý giáo dục thể chất

Bên cạnh đó, luận văn cũng đã xác định được những vấn đề lý luận về giáo dục thể chất cho học sinh trung học cơ sở Trong đó, đã phân tích lý luận về mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục thể chất cho học sinh tại các trường trung học

cơ sở

Dựa trên cách tiếp cận chính là tiếp cận chức năng quản lý, luận văn cũng đã xác định rõ bốn nội dung quản lý giáo dục thể chất cho học sinh tại các trường trung học cơ sở: lập kế hoạch giáo dục thể chất cho học sinh tại các trường trung học cơ

sở, tổ chức bộ máy, chỉ đạo và kiểm tra việc thực hiện kế hoạch giáo dục thể chất cho học sinh tại các trường trung học cơ sở

Luận văn cũng đã nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục thể chất cho học sinh tại các trường trung học cơ sở như các yếu tố thuộc về cán bộ quản lý và giáo viên ở trường trung học cơ sở, các yếu tố thuộc về gia đình học sinh

trung học cơ sở, các yếu tố thuộc về môi trường, điều kiện cơ sở vật chất phục vụ các giáo dục thể chất cho học sinh tại các trường trung học cơ sở

Những nội dung trên cũng là những căn cứ để đề xuất nội dung khảo sát thưc trạng và các biện pháp nhằm nâng cao công tác quản lý giáo dục thể chất cho học sinh ở các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC THỂ CHẤT TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN GIỒNG TRÔM, TỈNH BẾN TRE

2.1 Khái quát chung về giáo dục trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

Bến Tre nằm trong tọa độ địa lý từ 9048' đến 10020' vĩ Bắc, 105057' đến 106048' kinh Đông, hướng bắc Bắc giáp tỉnh Tiền Giang, hướng Nam giáp tỉnh Trà Vinh, hướng Tây giáp tỉnh Vĩnh Long và hướng Đông giáp biển Đông

Huyện Giồng Trôm của tỉnh Bến Tre, nằm trên cù lao Bảo; phía Bắc Giồng Trôm giáp với sông Ba Lai ranh giới ngăn cách với huyện Bình Đại Phía Nam Giồng Trôm giáp sông Hàm Luông ranh giới ngăn cách với huyện Mỏ Cày Nam;

Phía Tây Giồng Trôm giáp với huyện Châu Thành và tp Bến Tre; Phía Đông Giồng Trôm giáp với huyện Ba Tri Huyện bao gồm thị trấn Giồng Trôm và 21 xã là:

Phong Mỹ, Phong Nẫm, Lương Phú, Thuận Điền, Mỹ Thạnh, Phước Long, Sơn Phú, Long Mỹ, Lương Quới, Hưng Phong, Châu Bình, Lương Hoà, Châu Hoà, Bình Thành, Tân Thanh, Bình Hoà, Tân Hào, Thạnh Phú Đông, Tân Lợi Thạnh, Hưng

Lễ, Hưng Nhượng

Tổng số các trường trung học cơ sở trên toàn huyện là 20 trường (do xã Bình Hoà rất nhỏ, lại tiếp giáp nhiều xã khác nên số học sinh không đảm bảo Do đó, từ năm 2001 đã giải thể trường trung học cơ sở Bình Hoà)

Giồng Trôm là một huyện nghèo, có số hộ nghèo và cận nghèo gần như nhất tỉnh Đa số người dân làm nông nghiệp, một số phải đi làm ăn xa, con cái để lại cho ông bà chăm sóc, thậm chí các em phải ở nhà một mình tự học, tự lo cuộc sống hằng ngày Trình độ dân trí còn thấp do đó việc quan tâm đến học tập cũng như các hoạt động trong và ngoài nhà trường của học sinh phụ huynh ít quan tâm, thường giao hết cho nhà trường

Mặc dù được sự quan tâm của chính quyền địa phương về đời sống kinh tế

và giáo dục, nhưng thường người dân suy nghĩ rất đơn giản, mặc dù việc học hành rất quan trọng có thể cải thiện cuộc sống sau này nhưng chuyện đó còn lâu,chủ yếu

lo cho cuộc sống hằng ngày mà thôi Điều này cũng gây ra khó khăn trong công tác vận động cũng như hợp tác giáo dục học sinh của huyện

2.1.1 Quy mô, mạng lưới giáo dục trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

Mạng lưới trường, lớp tiếp tục được quan tâm, duy trì ổn định, cơ bản đáp ứng yêu cầu thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông mới và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, cụ thể đối với cấp Trung học cơ sở:

Có 20 trường, 260 lớp với 8.941 học sinh

Huy động học sinh trong độ tuổi 11 - 14: 8.920/8.984 học sinh, tỷ lệ 99,29%

Tuyển sinh vào lớp 6: 66 lớp, với 2.425/2.425 học sinh, đạt tỷ lệ 100%

Có 14 trường có tổ chức 2 buổi/ ngày, với 159 lớp và 5.369 học sinh, tỷ lệ 59,78%, Trong đó, có 8 trường tổ chức cho toàn trường dạy 2 buổi/ ngày

2.1.2 Đội ngũ giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

Phòng Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức triển khai thực hiện và phân cấp quản

lý đúng quy định Điều này đã phát huy tính chủ động, sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ được giao, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục tại các cơ sở giáo dục trực thuộc

Ngành đã lập danh sách cử 08 giáo viên học lớp Trung cấp lý luận chính trị,

13 cán bộ quản lý, giáo viên tham gia học bồi dưỡng quản lý nhà nước

Tổng số biên chế hiện có: 1.719 người (đảng viên: 1.098/1.705, tỷ lệ 64,39%, tăng 2,14% so với cùng kỳ 62,25%), được chia ra:

+ Cán bộ quản lý: 144 người (trong đó Trung học Cơ sở: 39);

+ Giáo viên trực tiếp giảng dạy: 1.340 người (Trung học Cơ sở: 489);

+ Nhân viên: 221 người (Trung học Cơ sở: 101);

- Trình độ giáo viên dạy lớp: 1.1571.340, đạt chuẩn về chuyên môn, tỉ lệ 86,34% Trong đó trên chuẩn 163/1.340, tỷ lệ 12,16%;

- Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên đa số có trình độ chuyên môn đạt chuẩn, đội ngũ cán bộ quản lý có đủ phẩm chất và năng lực đáp ứng khá tốt yêu cầu quản

lý công tác giáo dục của địa phương

2.1.3 Khái quát việc giảng dạy và học tập thể dục thể thao tại các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

Công tác giáo dục thể chất và hoạt động thể thao trong trường học có một vai trò, vị trí hết sức quan trọng trong sự nghiệp phát triển giáo dục và đào tạo nhằm